ΕΛΕΝΗ ΤΖΑΓΚΑΡΑΚΗ, Αναζητώντας την Κοινωνικη Δικαιοσυνη Μεσα απο την Τεχνη

ΕΛΕΝΗ ΤΖΑΓΚΑΡΑΚΗ: 
Από τις δροσερές κι ανεπανάληπτες δημιουργίες του Λίνου Κόκοτου και τις αισθαντικές δημιουργίες του Δημήτρη Λέκκα, στους ΔΑΙΜΟΝΕΣ της Άννας Βίσση και στη Στρατευμένη Τέχνη, η πολυταλαντη ηθοποιός κι ερμηνεύτρια σε μια σπάνια συνέντευξη μιλάει για την καριέρα της ,τις ηθικές της μάχες και τη σύγχρονη Ελλάδα, με αφορμή την παράσταση του NINO GALETTI "O ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟΣ" στο θέατρο Ιδέα/ 
Μια χειμαρρώδης κατάθεση ψυχής από μια διαχρονική καλλιτέχνιδα ,την Ελένη Τζαγκαράκη, που αξίζει να θυμόμαστε σωστά το όνομά της για τους σωστούς λόγους.


Συνέντευξη στη Δέδε Ελισσάβετ

1.O ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΚΟΣ στο θεατρο ΑΛΦΑ…

Ποιο είναι το Ιδανικό και το όραμα αυτής της παράστασης;
Το κειμενο ανήκει στον Νίνο Γκαλέττι, Έλληνα σκηνοθέτη- κατά κόσμον Πέτρο Παπαδόπουλο- κι ασχολείται με ένα ερώτημα που έχει κατά καιρούς βασανίσει όλους μας:
Τελικά ,"Ο Άνθρωπος Γεννιέται Κακός ή Γίνεται;"
Ψυχίατροι και ψυχαναλυτές έχουν μιλήσει γι αυτό, κι ίσως δεν έχουν βρει την τελική απάντηση.
Αυτό λοιπόν απασχολεί και τον Νίνο Γκαλέττι όμως ο ίδιος πιστεύει ότι
ο "Άνθρωπος δε γεννιέται κακός", αλλά γίνεται.
Ο άνθρωπος είναι σα λευκό χαρτί κι όσα "πέφτουν επάνω του" διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του- με τις επιλογές του να ακολουθούν όσα έχουν αποτυπωθεί στο άλλοτε... 
"λευκό αυτό χαρτί, με το οποίο γεννιέται ο καθένας.

2.Τι θεωρείτε κάνει τον ανθρωπο να εκπίπτει;
Πρώτα η οικογένειά του ,τα παιδικά του χρόνια, που είναι πολύ σημαντικά.
Έπεται η Παιδεία και βεβαίως η ατομική ευθύνη.

3.Τι σας γοητεύει στο κείμενο  του Nino Galetti;
Η απλότητα κι η αμεσότητά του.

4.Εσείς υποδύεστε την αρτίστα Μιράντα, παράλυτη καλλιτέχνιδα…

Μιλήστε μας για την πρόκληση αυτού του ρόλου.
Η Μιράντα είναι μια γυναίκα με κινητικές δυσκολίες, που μέσα από την πορεία της ζωής της, έχει μετανιώσει για κάποιες επιλογές, όχι όμως για κάποιες άλλες, αφού η ίδια η ζωή την οδηγούσε σε αυτές.

5.Σάς έβαλε σε αντίστοιχη διαδικασία προσωπικής αυτοκριτικής ο ρόλος αυτός,
 σε παραλληλία προς τη Μιράντα;
 Όχι, γιατί η δική μου ζωή ήταν τελείως διαφορετική.Ωστόσο έχω δει τέτοιους ανθρωπους κ ανάλογες συμπεριφορές- όχι σε επίπεδο γνωριμίας αλλά σε επίπεδο παρατήρησης.

6.Συμπονέσατε την ηρωίδα σας;
Πάντα συμπονώ την πορεία ζωής ενός ανθρώπου.Είτε κάποιος έχει πιο εύκολη είτε πιο δύσκολη πορεία,
εκείνο που πρωτοστατεί είναι ο Πόνος.
Η χαρά έρχεται σε δεύτερο επίπεδο, γι αυτό πάντα συμπονώ τη ζωή, γιατί οι άνθρωποι διασχίζοντας όλα τα μονοπάτια τους κ φτάνοντας προς το τέλος τους εκέι κάνουν το ξεκαθάρισμα των πράξεων τους.Εκεί μετανιώνουν, γιατί όσο είναι νέοι νομίζουν πως το αύριο πάλι τους ανήκει.
Όταν όμως πλησιάζουν στο τέλος εκεί αρχίζουν να πονάνε, να κοιτούν τις πληγές τους, και ζητούν με έναν τρόπο την κάθαρση.
Κάποιοι το συνειδητοποιούν, άλλοι ψάχνουν χωρίς να το ξέρουν.Εκείνους εγώ συμπονω περισσότερο,
αυτούς που δεν συναισθάνονται τι ψάχνουν.
Όταν κάποιος έχει επίγνωση λέω"Εντάξει ο ήρωας βρήκε την κάθαρσή του."

7.Ο τίτλος παραπέμπει στη ρήση του Σωκράτη «Ουδείς Εκών Κακός» …Το ασπάζεστε;
Ναι το πιστεύω αυτό, γιατί αν δεν το πίστευα η ζωή μου θα ήταν πιο δύσκολη:
Eίναι ελευθερία να το πιστεύεις, διότι έτσι αποκτάς ενσυναίσθηση κι επιείκεια.
Αν πιστέψεις ότι ο άνθρωπος είναι από το DNA του κακός τότε διαμορφώνεις μέσα σου "ανθρώπους" κι "υπανθρώπους".Ίσως σήμερα να ζούμε στην εποχή που θέλουν να φτιάξουν υπαθρώπους κ αυτή είναι η τραγωδία των καιρών μας.Δεν πρέπει να το επιτρέψουμε να γίνει.

8.Εσείς είστε μια σεμνή κι ουσιαστικη παρουσια στον χωρο του θεατρου, αλλα και με τηλεοπτική παρουσία.Ποια συνεργασία ξεχωρίζετε;;

Ας επισημάνουμε εδώ ότι "σεμνή" είμαι με την έννοια εκείνης της" σεμνότητας" που καθένας πρέπει να έχει στη ζωή, καθώς και της απόστασης από τους μηχανισμούς της δημοσιότητας που εγώ τους βαριέμαι γιατί εκεί μόνο πληγές αποκτάς.Εγώ δεν ήθελα να κουβαλήσω τέτοιες πληγες.
Εγώ απλώς ήθελα πάντα να βλεπει ο κόσμος πως ό,τι καταθέτω το κάνω με αλήθεια.Το παρασκήνιο της δημοσιότητας δεν μπορούσα ουδέποτε να το χειριστώ, γι αυτό και δεν το άγγιξα.

9.Ποιος ρόλος ηταν αυτός που θεωρείτε σας στιγμάτισε;;
Δεν ξεχωρίζω κάποιον γιατί ό,τι κι αν έχω κάνει- αυτό το λίγο ή το πολύ- το αγαπάω βαθιά.

10.Υπάρχει κάποιος ρόλος του παγκόσμιου ρεπερτορίου που θα θέλατε να αναμετρηθείτε μαζί του;
Ε, πολλοί, αλλά θα ήθελα πραγματικά να είχα την ευκαιρία να μελετούσα την Κλυταιμνήστρα.Είναι μια φιγούρα που την έχω δικαιολογήσει πολλές φορές.Δεν τη θεωρώ κακιά.Συνυπάρχει σε αυτήν το δίπολο θύτης και θύμα.
Όλοι οι αρχαίοι ήρωες της Τραγωδίας άλλωστε είναι θύτες κ θύματα ταυτόχρονα.Είναι η αντίφαση της ανθρώπινης φύσης.

11.Ποιο είδος θεάτρου προτιμάτε;
Τα καλά κείμενα!

12.Πώς ορίζετε εσείς το "καλό" κείμενο;
Εκείνο που θα με γοητεύσει από την πρώτη του σελίδα.
Ο τρόπος που μεταχειρίζεται ο συγγραφέας τη γλώσσα
 και τέλος η αλήθεια του.
Ακόμη κ μέσα από το φανταστικό ή το παράλογο θέλω να βγαίνει η αλήθεια...

13.Υπάρχει όμως μία αλήθεια;Ο Λουίτζι Πιραντέλλο έχει κάνει τίτλο το γεγονός ότι η αλήθεια είναι υποκειμενική.....
Υπάρχουν πολλές, αλλά σε ένα κείμενο αναζητώ μία τουλαχιστον, που να συμβαδίζει με το δικό μου σύστημα αξιών.

14.Το 1991, επιστρατεύοντας και το τάλαντό σας στο Τραγούδι συνεργαστήκατε με την Άννα Βίσση
στη ροκ όπερα του Νίκου Καρβέλα ΔΑΙΜΟΝΕΣ. Αν θυμάμαι καλά υποδύθηκατε τη Μύρνα και το Μέντιουμ

15.Μιλήστε μας για το πώς βιώσατε τη συνεργασία με την Άννα Βίσση

και τον ιδιαίτερο συνθέτη Νίκο Καρβέλα;
Ήταν μια παραγωγή πρωτόγνωρη για την Ελλάδα, που στήθηκε με όλες τις προδιαγραφές μιας διεθνούς υπερπαραγωγής.
Όλοι οι συντελεστές ανέδειξαν με το ταλέντο τους το έργο του Καρβέλα.
Η Άννα Βίσση ήταν μια έκπληξη, γιατί απέδειξε ότι μπορούσε να κάνει περισσότερα πράγματα από αυτά που την είχε μάθει το κοινό.Δούλεψε πολύ σκληρά , ακούγοντας έμπειρους ανθρωπους που την καθοδήγησαν σωστά...
          
16.Κι ως προς τη θεματολογία τους, όμως, οι "Δαίμονες" παρουσίαζαν ένα γοτθικο στοιχείο αγγλοσαξονικής χροιάς μπροστά από τα ελληνικά δεδομένα...
Ακριβώς, κι αυτό ήταν το γοητευτικό!
Γι' αυτό η παράσταση αγκαλιάστηκε από τον κόσμο.
Ξεκινούσα για το θέατρο και δεν ήξερα αν θα φτάσω γιατί υπήρχαν τέτοιες ουρές κόσμου στο Αττικόν, που νόμιζες ότι γινόταν... διαδήλωση στη Σταδίου!

17.Πώς προέκυψε η συνεργασία αυτή;
Με κάλεσε ο συνάδελφος Σταμάτης Γκίκας να περάσω από οντισιόν κι έτσι προέκυψε.

18.Υπήρξατε μια από τις πιο όμορφες και τεχνικά κατηρτισμένες γυναικείες φωνές της Μεταπολίτευσης.

Εντούτοις, σας είδαμε σε ποιοτικές μεν, αλλά μάλλον περιορισμένες μουσικές συνεργασίες.

Προσωπική επιλογή ή συγκυρίες;
Και τα δύο θα έλεγα.Εγώ δεν είχα αγωνία να γίνω "διάσημη".Επεδίωκα συνεργασίες με ανθρώπους που τους πίστευα κ τους αγαπούσα ως ανθρώπους, γι' αυτό κι οι επιλογές μου υπήρξαν περιορισμένες.
Δε με ενδιέφερε η αναγνωρισιμότητα.
Όταν απουσίαζε ο σεβασμός , αποχωρούσα..
Για μένα ήταν σημαντικό να εκτιμώ και την προσωπική διαδρομή, το άνθρωπο πίσω από τον Καλλιτέχνη.
Η στάση ζωής είναι που μου δημιουργούσε ασφάλεια να δημιουργήσω.

19.Προτάξατε το θέατρο έναντι του Τραγουδιού;
Ναι γιατί όταν μπήκε ο βιοποριστικός παράγοντας υπήρξαν και κάποιοι συμβιβασμοί.

20.Πολλές φορές ερμηνεύετε με ιδιατερη εκφραστικότητα/δραματικότητα.
Oφείλεται στις θεατρικές σας σπουδές ή σε προσωπική σας μέθεξη με τα νοήματα που τραγουδήσατε;
Πιστεύω ότι οφείλεται στο ότι με ενδιέφερε ο στίχος.Προσπαθουσα, πάντα, να μπω στην ψυχή του δημιουργού και να αποστραγγίσω όλα τα νοήματα και την ψυχή των στίχων του.Όπως λέγαμε και πιο πάνω, ο πόνος είναι εκείνο που κυριαρχεί στη ζωή των ανθρώπων, όχι η χαρά.Αυτόν ανίχνευα κι αναδείκνυα στις ερμηνείες μου.

21.Πώς κρίνετε την πορεία του Τραγουδιού σήμερα;
Οι εταιρείες πια δεν...υπάρχουν, αλλά και τότε που υπήρχαν προωθούσαν αυτούς που ήθελαν.Υπάρχουν όμως νέοι καλλιτέχνες αξιόλογοι.Μπορεί να μην τους γνωρίζω όλους με τα ονόματά τους αλλά έχω ακούσει πολύ ωραίες , καλλιεργημένες φωνές, συνθέσεις που θα ήθελα να τις ερμηνεύσω.Είναι όμως τόσο ρευστά τα πράγματα τα πράγματα-κι όχι μόνο για τη δισκογραφία-γενικότερα.Νομίζω όμως ότι αυτό ισχύει σε όλη την Ευρώπη, ίσως γιατί αλλάζουν πολλά πράγματα πολύ γρήγορα.
Οι πληροφορίες δεν προλαβαίνουν να αφομοιωθούν γιατί έρχονται αμέσως οι επομενες.
Υπάρχουν όμως ταλαντούχοι άνθρωποι, που αξίζει να τους ανακαλύψουμε.

ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ

22.Ας τα πάρουμε από την αρχή. Ο συνθέτης που ερμηνεύσατε ως επί το πλείστον, ήταν ο Λίνος Κόκοτος, στον απόηχο του Νέου Κύματος .
Με τον Λίνο Κόκοτο δούλεψα περισσότερο σε live εμφανίσεις, όμως ήταν ο πρώτος συνθέτης που είχα τόσο εκτεταμένη συνεργασία.
Μου έμαθε πολλά ο Λίνος.Το έργο του με συγκινούσε πολύ.Μύριζε καλοκαίρι και θάλασσα.
Πέρα από το ταλεντο του είναι και το ήθος.Η σεμνότητα του Λίνου Κόκοτου ξεχωρίζε.
Μέσα από τα τραγούδια του Λίνου βρήκα τους εκφραστικούς μου τρόπους.
Μαζί κάναμε έναν σημαντικό δίσκο, ίσως τον κορυφαίο του,το "Ποτάμι", όπου θεωρώ ότι ο Κόκοτος παρουσιάζει μια εξαιρετική μουσική γραφή με νέους μουσικούς δρόμους...Προκειται για εναν δίσκο ουσίας, βαθιά πολιτικό, όπου συμμετείχε και η Σωτηρία Μπέλλου.
         Ένας άλλος συνθέτης που μου έδωσε δυνατότητα να εκφράσω και τη θεατρική μου πλευρά είναι ο Δημήτρης  Λέκκας στο "Νύχτα κι Άλλη Νύχτα". 

Πρόκειται για έναν βαθιά γυναικείο δίσκο σε στίχους του αξιόλογου Δημήτρη Βενιζέλου που έφυγε νωρίς.
Σε αυτόν τον δίσκο υπάρχει η διαδρομή της γυναικείας ψυχής, γι αυτό, όχι απλά τον λάτρεψα αλλά πιστεύω ότι τετοιοι δισκοι δεν επαναμβάνονται.

23.Ερμηνεύσατε, λοιπόν, Τριπολίτη τραγουδώντας

«Στον Κόσμο όλα Ψευτικα/ Όλα Σημαδεμένα».

Πεσσιμισμός ή ρεαλισμός;
Ψευτικα όχι.Σημαδεμένα ναι.Από τη μοιρα μας, από το ριζικό μας, απ όσους ήταν πριν από μας; κι ίσως για κάποιους, που είμαστε προγραμμένοι.

24.Με περισσή ευαισθησία «θρηνήσατε»,αρχές του 80,

  για τα «Παιδιά της Πόλης» που τα ζώνει
το «τσιμεντοκονίαμα της Αστυφιλίας».

Ως μητέρα ενός κοριτσιού αισθανθήκατε κι εσείς το έλλειμμα της ανεμελιάς

κ την εσωστρέφεια που επέβαλε στα παιδιά το αστικό τοπίο;

Τότε ήμουν πολύ νέα κοπέλα, δεν είχα καν την επιθυμία να γίνω μητέρα.
Παρατηρούσα όμως ότι τα δικά μου παιδικά χρόνια  ήταν πιο ανέμελα από των παιδιών που μεγάλωναν τότε.Αργότερα, όταν έγινα κι εγώ μητέρα, το είδα αυτό και στο μεγάλωμα του δικού μου παιδιού.

25.Πώς μπορεί ο γονέας να αποτρέψει αυτήν την αλλοτρίωση;
Πρέπει ο γονιός να φτιαξει μικρούς πυρήνες, "μικρούς κήπους" γύρω από το παιδί του.
Ο σύγχρονος γονέας πρεπει να γίνει πιο ευφάνταστος από ό,τι οι παλιοί ,
και με τη φαντασία του να αναδεικνύει -όχι ψευτικα πράγματα- αλλά την ομορφιά που κάπου χάνεται στις γρήγορες ταχύτητες που βιώνουμε.
Ξέρεις ότι το παιδί σου δε θα ξαναζήσει τα παιδικά του χρόνια, γι' αυτό πρέπει να τα περιφρουρείς, διασώζοντας όμορφα πραγματάκια γι χάρη του.

26.Τι σηματοδότησε στη δική σας ζωή η μητρότητα;
Δεν το πίστευα ότι θα το ζούσα -και τώρα ακόμη, που η κόρη είναι μια νέα γυναίκα, τη βλέπω και λέω ότι
"Μωρέ, αυτό είναι τελικά το πιο ωραίο πράγμα που έφτιαξα στη ζωή μου." 
Όχι όμως ότι δε θέλω να φτιάξω κι άλλα όμορφα πράγματα φυσικα, κάθε άλλο...

27.Ποια ιδανικά θέλατε να εμφυσήσετε στην αγαπημένη σας κόρη;
Τον σεβασμό προς τον άνθρωπο.
Θυμάμαι πως μου το επεσήμανε κι ίδια η Μαρίνα ,κάπου στα 17 της, ότι δεν τη μάλωνα αν δεν έφερνε καλούς βαθμούς, αλλά τής θύμωνα πολύ αν δε σεβόταν καποιον συμμαθητή της ή αν κατ-έκρινε πολύ εύκολα.
Για να κρινεις κάποιον πρέπει πολύ καλά να το σκεφτείς, να πιάσεις όλες τις πλευρές.Υπάρχει λόγος που έκανε μια κακή επιλογή, κι εκεί ερχόμαστε πάλι στην παράσταση "Ο Άνθρωπος Δεν Είναι Κακός".
Πάντα υπάρχει κάποια αιτία που οδηγεί κάποιον να κάνει το κακό κι αυτή μπορεί να μην είναι "δική" του αλλά όσων είναι πίσω από αυτόν.

28.Τι θαυμάζετε στην κόρη σας;
Θαυμάζω τη σκέψη της, τις αγνές της προθέσεις .Την εργατικότητά της και πως όταν αγαπά κάτι θέλει να το κάνει με τον καλύτερο τρόπο.

29.Στον δίσκο «Ποτάμι» τραγουδήσατε –και- το σατιρικό

«Καημένο Δωδεκάθεο».

30.Θεωρείτε πως- όπως υπαινίσσεται ο καυστικός στίχος του Φώντα Λάδη- παραμένουμε αγκυλωμένοι σε μια στείρα προγονοπληξία χωρίς να κεφαλαιοποιήσουμε τα διδάγματα της για το μέλλον μας;
Πράγματι, αυτοί οι συγκεκριμένοι στίχοι του Φώντα Λάδη εκφράζουν απόλυτα τη σημέρινη πραγματικότητα και την ιδεολογική σύγχυση της σύγχρονης Ελλάδας!.

31.«Κόκκινο» της Ελλαδας το «Ποτάμι»;

Κατακόκκινο! 
Καταρχήν η Έλλάδα ήταν διαχρονικά στο στόχαστρο όλων, δεν την άφησαν ποτέ να ξαποστάσει.
Άνθρωποι μάτωσαν- και ματώνουν έστω και με άλλον τρόπο σήμερα.
Οπότε, το Κόκκινο δηλώνει και τον Πόνο,αλλά και την Ελπίδα για το αύριο,που βαστά η Ελλάδα από το χέρι.
Αίμα δίνει πάντα η Ελλάδα -Ελπίδα όμως δεν της έχουν δώσει και πολλή...
Θέλω να πιστεύω πως θα βγει στο ξέφωτο κάποια στιγμή και θα είναι "κόκκινη" πια από τον Ήλιο μας!

32.Μια από τις κορυφαίες σας μουσικές στιγμές ήταν η συμμετοχή στον δίσκο «Μπλόκο»

[σύνθεση Αρχιτεκτονίδη κ ποίηση Κακουλίδη]

 που αφιερώθηκε στους εκτελεσθέντες της Κοκκινιάς 17 Αυγούστου 1944… 
Πόσα χρόνια πίσω με πας!
Τότε σπούδαζα στη Σχολή του Πέλλου Κατσέλη.
!Στίχους σε αυτόν έγραψε ο Κακουλίδης που τον αγαπούσα πολυ και με είχε στον κύκλο του παρ'ότι ήμουν ακόμη φοιτήτρια.
Στο Μπλόκο αφηγητης ήταν ο Κατράκης.
Πήρα πολλά από τη συνεργασία αυτή.
Πολλά από όσα μας έλεγε ο σπουδαίος μου δάσκαλος ο Πέλλος Κατσέλης τα κατάλαβα ακούγοντας τον Κατράκη να ηχογραφεί εναν μονόλογο!
Δε χρειάστηκε να με συμβουλεύσει με λέξεις. Ο τρόπος που ο Κατράκης κινήθηκε ερμηνεύτικά στα αφηγηματικά μέρη του "Μπλόκου" και το έμπρακτο παράδειγμά του
μού δίδαξαν όσα δε θα μπορούσαν οι λέξεις...

 33. Ποιο χρεος σηματοδοτεί η Μνήμη απέναντι στη θυσία αυτών των ανθρώπων;
Εκείνοι θυσιάστηκαν γιατί τη Θυσία την είδαν ως Χρέος.
Μέσα σε κάθε λαό υπάρχει ένα κομμάτι που υπερβαίνει τις δυνατότητες του ανθρώπου.
Αισιοδοξώ ότι κάποια στιγμή θα βγούμε στο φως.
Δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε ειδή υπήρξαν αυτοί οι ήρωες.Δεν αρκεί να τους μνημονεύουμε, γιατί στην ουσία δε δείχνουμε να έχουμε κατανοήσει τη θυσία τους.

Αν ήταν εδώ, ίσως να ήθελαν και να μας ...φτύσουν.

34.Στον αντίποδα πώς αισθανθήκατε ως Έλληνας πολίτης κ αφυπνισμένη καλλιτέχνιδα με την άνοδο της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα;
Η ζωή κυκλους κάνει.Ήταν αναμενόμενο να ξανάρθει κάτι τέτοιο.Φαντάσου την τραμπάλα..Οι ιδέες μετεωρίζονται δεν είναι ξεκάθαρες σήμερα, δεν υπάρχουν σταθερές αξίες.

35.Συμπράξατε σε συναυλίες  με τον Σπύρο Σαμοίλη που έχει μελοποιήσει μερικούς από τους πιο ρηξικέλευθους στίχους του Βάρναλη ενώ συμμετείχατε και στον δίσκο της ΚΝΕ το 1984.

Σηματοδοτούν αυτά όλα μια συστράτευση κ μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή;
Εγώ σαν άνθρωπος ήμουν πάντα με το Δίκαιο.
Ό,τι ένιωθα πως ηταν δίκαιο εκεί προσανατολιζόμουν.
Από το άδικο απομακρυνόμουν.
Το Δίκαιο είναι εμφανές αν θέλεις να το δεις.Ξέρεις, οι άνθρωποι κουράζονται να το αναζητούν.Όχι ότι έχω κουραστεί να ψάχνω το δίκαιο , αλλά ξέρω οτι ο κόσμος ποτέ δε θα είναι δίκαιος.Τουλάχιστον, να είναι πιο συμμαζεμένος.
...Και δεν είμαστε εμείς το κέντρο του κόσμου: Η "Γενοκτονία" που γίνεται στα χρόνια μας πραγματοποιείται με ασύλληπτη σκληρότητα, κι εμείς είμαστε αδύναμοι.
Όλος ο πλανήτης είναι αδύναμος να σταματήσει αυτό το κακό,γιατί τα συμφέροντα είναι πολύ ισχυρά και τόσο μεγάλα που δεν τα πιάνει ανθρώπου νους.
Σήμερα είναι η πιο σκληρή εποχή αυτή που ζούμε.Υποτίθεται ότι σήμερα έχουμε την τεχνογνωσία, έχουμε λύσει πολλά πράγματα, τα έχουμε όλα- κι όμως, δεν εχουμε λύσει το Θέμα Άνθρωπος!

36.Τελικά, όντως,…  «Xάσαμε, Νικολάκη» (ΤΑΒΛΙ- Πάνου Τσαπάρα/ Πόθου Διάφανου);

Ή… μήπως -όπως το  κηρύττει ο Άλκης Αλκαίος στο ΚΙΦ-

«Δεν Παίχτηκε η Παρτίδα Μας Ακόμη»; 

Η Ιστορία είναι χωρισμένη σε κομμάτια.Σε κάποια μέρη τη χάσαμε την παρτίδα αλλά υπάρχουν και κομμάτια που δεν τα παίξαμε ακόμη.Δεν έχουμε αναλογιστεί κάποια πράγματα.
Εμείς οι Έλληνες δύσκολα ενωνόμαστε σε μια γροθιά.Θέλουμε τραγικα γεγονότα για να ενωθούμε.
Δηλαδή για να ενωθούμε κ να πορευτούμε μαζι στο Μεγάλο Βήμα πρεπει να έρθει κάποια τραγωδία , κάποιος Εμφύλιος;
Ελπίζω όχι!
Είναι δύσκολο ερωτημα που δεν μπορω με σιγουριά να το απαντήσω.Ακόμη κι εσύ που μου το ρωτάς υποψιάζομαι ότι δεν έχεις βρει την απάντηση.

37.Πιστεύετε ότι η Τέχνη κομίζει κι έναν πολιτικό ρόλο;
Βεβαίως!Αλίμονο αν η Τέχνη δεν έχει πολιτικό Λόγο.
Η Τέχνη είναι Πολιτική!
Χωρίς πολιτική η Τέχνη είναι "Τέχνη για την Τέχνη"
-και ποιον ενδιαφέρει αυτο;
Είναι αδιάφορη μια τέτοια ,"απολίτικη" Τέχνη...

38.Υπάρχει κι η ποιήτρια Ελένη Τζαγκαράκη και πρόσφατα από τον Μετρονόμο του Θανάση Συλιβού κυκλοφόρησαν οι «Καταχωρίσεις» . Ποια ήταν η εσώτερη σπίθα που πυροδότησε αυτήν την έκρηξη ψυχής που αποτελεί πάντα ένα ποιητικό έργο;Ποιο ήταν το όραμα στο ποίημά σας;
Εμένα μου αρέσουν οι λέξεις.Με γοητεύουν οι λέξεις.Πάντα τις λέξεις έψαχνα,αυτές που θα με έκαναν να αποκρυπτογραφήσω συναισθήματα, εικόνες,ζωές γεγονότα!Έτσι βγήκε η "Ελένη -που- Γράφει".
Μέσα από το έργο μου "Καταχωρίσεις" αναζητώ το Καλύτερο,
ψάχνω το Δίκαιο που μια το βρίσκω μια το χάνω.
Ψάχνω την αληθινή έννοια της αγάπης, που μπορει να τη βρεις μέσα σε μια στιγμούλα και να μην τη βρίσκεις σε μια ολάκερη διαδρομή ζωής.
Την αγάπη μπορεί  να μην την έχεις στην αποσκευή σου, ενώ έχεις την ψευδαίσθηση ότι έχεις φτάσει ψηλα.

39.Μιλάτε για δόσιμο και θυσία εαυτού;
Γιατί να τα βλέπουμε ολα σώνει κ καλά σα θυσία;
Η αγάπη είναι ευτυχία, η αγάπη σε τρέφει,
αλλά αυτό απαιτεί μια πνευματική ετοιμότητα, κι εγρήγορση.Να είσαι λιγο υποψιασμένος ότι ήρθες σε αυτή τη ζωή για να ζήσεις καλά και να αφήσεις κάτι όμορφο πίσω σου.
Το καλο τι είναι εκτός από την αγαπη;
Με αυτήν μπορείς να φιλοσοφήσεις όμορφα.
Με την αγαπη να μεταλαμπαδεύσεις κάτι φωτεινό.Με το κακό δεν μπορείς να αφήσεις κάτι να σε θυμούνται.
Η Μνήμη...Τι ωραιότερο από το να σε θυμούνται ως κάποιον που ήθελε να αγαπήσει κ να αγαπηθεί;
Τι πιο ωραίο από τα να δίνεις από την ψυχή σου και να μην το κρατάς μίζερα για σένα;
Αυτό είναι το Νόημα της Ζωής πιστεύω.

40.Ποιοι ποιητές συνόδεψαν τα πνευματικά σας βήματα;
Ως έφηβη διάβασα Ελύτη Παλαμά κι άλλους...
Αγαπώ ιδιαίτερα τον Καβάφη μεταξύ άλλων- όχι γιατί τον θεωρώ "μεγαλύτερο τεχνίτη του λόγου" από άλλους, αλλα γιατί με απλές λέξεις αφήνει αχνάρια για να πατάς- είτε για να επιστρέψεις στις ρίζες σου ή και για να  φτάσεις στην άλλη άκρη.
Επιπλέο,ν ο Βρεττάκος κι ο Ρίτσος είναι οι ποιητές που "συγυρίζουν" τις ημέρες μου.

41.Υπάρχει κάποιο βιβλίο ή κάποιος συγκεκριμένος συγγραφέας που σας έχει σημαδέψει;;;
Ο Καζανζάκης αλλά και ο λόγος των θεατρικών κειμένων που έκρυβε πάντα μεγάλες αλήθειες.
Συγγραφείς θεατρικοί όπως ο Καμπανέλλης , ο Σκούρτης, ο Μουρσελλάς.Αληθινά διαμάντια.
Από ξένους;Χμμ...Ο Ντοστογιέφσκι,διαχρονικός!
Ο Τέννεσι Ουίλλιαμς το ίδιο!
Η αξία των συγγραφέων τελικά κρίνεται από το πόσο διαχρονικοί είναι...
Όλοι οι μεγάλοι βλέπουν μπροστά από την εποχή τους.Δε στέκονται σε μεμονωμένες περιόδους καισυγκεκριμένα γεγονότα..Βλέπουν τον Άνθρωπο, και τα πάθη του ,τα λάθη του,τις ανάγκες του.Επιλέγουν γεγονότα που θα επαναληφθούν και αγγίζουν όλες τις εποχές.

42.Ετοιμάζετε κάποιο επόμενο βήμα ύστερα από την παράσταση Ο Άνθρωπος Δεν Είναι Κακός,που θα παίζεται μέχρι τις 16 Απρίλη;

Δεν κάνω μακροπρόθεσμα σχέδια.
Εύχομαι μόνο να είμαι καλά και να αφουγκράζομαι...
Να μη μου φύγει η διάθεση για τη ζωή και για τις ανθρώπινες σχέσεις.

Αυτό με φοβίζει:Μην τυχόν πάψω να ενθουσιάζομαι για τις ανθρώπινες σχέσεις, 

για τη χαρά και τον "σωστό",τον δημιουργικό πόνο:
Τον πόνο που μπορεί να σε φέρει πιο κοντά στην αγάπη,

διότι αν δεν νιώσεις τον πόνο του άλλου ανθρωπου
η χαρά σου είναι κάλπικη,
κι εγώ δεν θέλω χαρές κάλπικες!

43.Κάπου εδώ φτάσαμε στο τέλος.Σας ευχαριστώ από καρδιάς για την πολύ όμορφη συζήτηση που είχαμε.
Κι εγώ σε ευχαριστώ και χάρηκα πολύ γι αυτή τη συζήτησή μας!



Η παράσταση "ο Ανθρωπος Δεν είναι Κακός" 
παίζεται κάθε 
Δευτέρα και Τρίτη στις 9μ.μ.
μέχρι τις 16 Απριλίου
στο θέατρο ΑΛΦΑ ΙΔΕΑ
28ης Οκτωβρίου (Πατησίων) 37 & Στουρνάρα 51, 

Αθήνα 104 32 

Τηλ.: (210) 5221444- 2105238742.
Προπώληση ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ Viva.gr

Η ποιητική συλλογή της Ελένης Τζαγκαράκη 
"Καταχωρίσεις" εκδόσεις "Μετρονόμος"
διατίθεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία
Σελίδες 56
Ημ Εκδοσης Απρίλιος 2018

Περιεχόμενα

ΧΡΗΣΜΟΣ
Η ΓΥΝΑΙΚΑ
ΕΠΡΟΤΙΜΑΣ
ΣΕΡΤΙΚΟ
ΟΔΟΙΠΟΡΟΣ
ΜΠΛΕ ΣΟΝΑΤΕΣ
ΕΚ ΤΩΝ ΕΣΩ
ΕΚΕΙ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ
ΚΕΝΤΡΙΚΗ 
ΘΑΨΤΕ ΤΟ
ΜΗ(Ν)
ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ
19-9-2013
ΤΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΧΟΥΣ
Η ΑΠΟΠΟΜΠΗ
ΑΤΙΤΛΟ
ΠΑΡΙΣΙ
ΑΝΤΕΧΕΤΑΙ
ΑΠΛΑ ΤΑ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ
ΑΠΟΔΡΑΣΗ
ΝΟΣΤΟΣ
ΚΟΙΤΑΞΕ ΜΕ
ΑΥΡΙΟ ΑΣ ΜΑΣ ΠΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑΙ!
ΕΣΥ ΚΙ ΕΚΕΙΝΟΙ
ΙΩΔΙΟ ΚΑΙ ΑΛΑΤΙ
ΥΠΟΣΧΕΣΗ
ΣΛΑΠ
ΤΟ ΠΙΚΡΑΜΥΓΔΑΛΟ
ΑΠΟΥΣΙΑ
ΜΙΛΑ ΜΟΥ
ΠΡΟΤΡΟΠΗ
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
ΚΙ ΑΝ
ΟΡΚΟΣ
ΚΛΙΚ
ΕΠΙΛΟΓΗ
ΜΑΡΙΝΑ
ΧΩΡΑ
ΘΥΤΕΣ
ΓΝΩΣΗ ΜΟΥ
ΕΤΣΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΧΩ ΤΙΠΟΤΑ ΑΛΛΟ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΩ ΠΟΛΕΜΟ
REVANCHE 

ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟΣ ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΟ ΑΟΥΣΒΙΤΣ :Helena Citronova-Franz Wunsch-Η γλυκια Εβραία που αλλαξε τον SS Φρουρό

Ο ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΑΣ  ΤΟΥ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ,
ΠΟΥ ΕΣΩΣΕ ΔΥΟ ΖΩΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΨΥΧΗ...

Αφηγηματική "απόδοση" υλικού&λυρικά κομμάτια: Eλισσάβετ -Μαρία Δέδε

     
Το άρθρο αφιερώνεται στην λατρεμενη μου φίλη Ζέτα Κ.
γιατί ειναι απο εκείνες τις ψυχές που ξέρουν να αγαπούν καθολικά
και να αναβαπτίζουν στο μύρο της αγάπης ο,τι αγγίζουν,
ομορφαίνοντας τουτο τον αφιλόξενο κόσμο...
                   

Ο  Έρωτας- Αδάμαστος,Ανίκητος, ακόμη και μες στον Πόλεμο χλευάζει τα σύνορα, και  προκαλεί τον άνθρωπο να απαρνηθεί τις χθόνιες μικρότητες και να Τον ακολουθήσει στην κλίμακα του Ουρανού!
                   Αξίζει να θυμηθούμε πώς ο αυτός ο "αντάρτης έρωτας" κατόρθωσε να διαπεράσει τα ηλεκτροφόρα σύρματα του Άουσβιτς, "επαναστατώντας" ενάντια στον παραλογισμό του μίσους και στην εξουσία του θανάτου, για να "σύρει ξανά τον χορό της ζωής".
        Είναι μια ιστορία αγάπης που έφερε στο φως το BBC κι ανέδειξε ανάμεσα σε πολυάριθμα περιστάτικά ο Laurence Rees στην κορυφαία πραγματεία του "ΑΟΥΣΒΙΤΣ , Η ΤΕΛΙΚΗ ΛΥΣΗ" .Εκεί τη βρήκα κι εγώ, για να διαπιστώσω ότι έχει απασχολήσει κ ξενόγλωσσες ιστοσελίδες.

            Θα τη μοιραστώ λοιπόν, μαζί σας, αυτήν την ξεχωριστή μέρα.
Η απόλυτη ιστορία αγάπης του Πολέμου.
"Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέττα" του Ολοκαυτώματος.
Βρισκόμαστε στα 1942.Ο νεαρός Fransch Wunsch, απολαμβάνει την απόλυτη καταξίωση ως υπηρέτης πιστός -κι εκλεκτός συνάμα- του Ναζιστικού Καθεστώτος.
Ως τυπικό δείγμα "Άριου", δηλάδή εκπρόσωπος της "ανώτατης φυλετικής βαθμίδας", είναι επίλεκτο μέλος των Ες Ες.
         Στα 20 χρόνια του, ο Franz Wunsch, μπορεί τώρα να καμαρώνει ναρκισσιστικά την κομψή -μάρκας Hugo Boss- στολή του και τις καλογυαλισμένες μαύρες μπότες του, έχοντας "εξουσία ζωής και θανάτου" σε ανυπεράσπιστους ανθρώπους-εχθρούς του "καθεστώτος", αφού εργάζεται ως φρουρός στο Άουσβιτς, της Άνω Σιλεσίας!

      Ο Frantz Wunsch- γεννημένος στις 21 Μαρτίου 1920- ήταν μόλις 11 χρονών το 1933, όταν οι ναζί κατέλαβαν την εξουσία, επομένως "βύζαξε"το τοξικό "γάλα" του ναζισμού στην ευαίσθητη εκείνη ηλικία που ο ανθρωπος αντιλαμβάνεται δομικές έννοιες της ζωής.
      Μεγαλωσε, σαν επίδοξος βαγκνερικός Τανχόιζερ, μαθαίνοντας να επιζητά τον Πόλεμο και να ομνύει στο κλέος της Θούλης Πολιτείας.
Μεγάλωσε "μικραίνοντας" την καρδιά του για να μη χωρά οίκτο, παρά μονάχα μίσος για το Διαφορετικό που το προσωποποιούσαν Εβραίοι, Τσιγγάνοι, Αδύναμοι...
      Βιώνοντας τη συντροφικότητα του Αίματος, ο Φραντς αφομοίωσε το χιτλερικό ιδεώδες κι εντάχθηκε περιχαρής ως πρόθυμος Μαθητής του Ναζισμού στα παραστρατιωτικά Ες Ες, τον αποκλειστικό φορέα που υλοποίησε όλο το ειδεχθές όραμα του Χίτλερ για την εξόντωση των Εβραίων- στο στήσιμο των εφιαλτικών στρατοπέδων και τις μαζικές εκτελέσεις "φυλετικά απόβλητων"-καθήκοντα που δεν τα καταδέχθηκαν ποτέ οι επίσημοι στρατιωτικοί της Wehrmacht.

            Ιδιαιτέρα βίαιος,ο Φραντς, εργάστηκε ως "πανάξιος" Ες Ες στη ράμπα υποδοχής των ομήρων, μη διστάζοντας να ξυλοκοπεί σαστισμένα γυναικόπαιδα που κατέφθαναν από τα τρένα, ενώ μαρτυρίες τον ήθελαν να έχει πυροβολήσει αυτοπροσώπως έναν Εβραίο όμηρο για απείθεια.
        Το επόμενο ποστο του Wunsch ήταν ο "Καναδάς", τόπος συγκομιδής των περιουσιών που υπεξαιρούνταν από τους εκτοπισμένους ομήρους, όπου ως..."αδιάφθορος, υπεράνω Αριος" θα έχει την ευκαιρία και για μικροκλοπές.

Μάρτη του 1942 καταφθάνει από τη Σλοβακία στο Άουσβιτς η 22χρονη Εβραία Helena Citronova για να δοκιμάσει την τυπική ζωή του στρατοπέδου:
Τατουάζ με τον ματωμένο αριθμό στο χέρι , ξυρισμένα μαλλιά, λιμοκτονία και σκληρή εργασία στην κατεδάφιση κτιρίων, πόστο που υποσχόταν σύντομο θάνατο από εξάντληση.

       Τότε η Έλενα οικειοποιούμενη την ταυτότητα μιας νεκρής συμπατριώτισσας της. θα παρει τη θέση της στο πόστο του "Καναδά",(της Επίσημης Αποθήκης δηλαδή) που ήταν το πιο ευνοϊκό από όλα, καθώς είχε καλύτερο φαγητό και λιγότερο κοπιαστική εργασία, όπως και πρόσβαση σε πλήθος αγαθών-ρουχισμό και τρόφιμα-ως και κοσμήματα,χτένες, χρυσά δόντια ,γυαλία, ρολόγια, κουκλες κλπ- από τους νεοφερμένους ομήρους που καταφθάνουν στο Άουσβιτς με τις βαλίτσες και το βιος τους, και "ληστεύονται" από τους επίσημους πλιατσικολόγους Ες Ες, "εις το όνομα του Reich(Ράιχ)".
Η απάτη της Helena θα αποκαλυφθεί λίγες μέρες αργότερα, αλλά η ποινή της θα αναβληθει, καθώς εκείνη την ημέρα, οι επιστάτριες(kappos) κι οι φρουροί ετοιμάζουν μια αυτοσχέδια γιορτούλα για εναν φρουρό Ες Ες που έχει τα γενέθλιά του:Είναι ο γνωστός μας Φραντς Bουνς...
Aναζητούν μάλιστα καλλίφωνες ομήρους να του τραγουδήσουν κι ανάμεσά τους είναι η Έλενα.
Εκείνη επιλέγει να τραγουδήσει ένα παλιό γερμανικό τραγούδι, για τον εορτάζοντα Frantz το Liebe Es Nie(Love Is Not).

Η μελαγχολική φωνή της γλυκιάς ομήρου συνεπαίρνει τον Φραντς κ το τραγούδι της τον ταξιδεύει στις φλαμουριές της παιδικής του ηλικίας και στο κελάρυσμα του Ρήνου.Με ένα ικετευτικό 
"Bitte" τής ζητά ταπεινά να του ξαναπεί το τραγούδι της, που το ξανακούει εκστατικός...Αυτό ήταν!
 Ο σκληροτράχηλος φρουρός, ο Αριος Ες Ες, Φραντς Wunsch είναι ερωτευμένος, "με κείνη που δεν πρέπει":Μια Untermench(= Yπάνθρωπο)
Μια Εβραία μελλοθάνατη όμηρο!

Με την εξουσία του ως αξιωματικός απαιτεί η νεαρή Εβραία να παραμείνει στο πόστο του "Καναδά"- κι έτσι μπορεί να τη βλέπει ,και να την έχει υπό τη δική του δικαιοδοσία και προστασία.

Ακολουθούν σημειώματα αγάπης, που η Ελενα τα σκίζει νευρικά.
Ματιές φλογισμένες και βουβές, που εκείνη τις αποκρούει.
Απτόητος εκείνος, κ συνεπηρμένος, τη διεκδικέι διακριτικά, προσπαθώντας να μη φανερωθεί στους υπόλοιπους.
Ακόμη κι όταν φεύγει αδειούχος λίγες μέρες τής στέλνει μπισκοτα και σοκολάτες.
To επόμενο διάστημα ο Wunsch καλεί συχνά την Ηelena, στο προσωπικό του γραφείο, με ασήμαντες προφάσεις, χωρίς να κάνει κάτι ανάρμοστο ποτέ.
Θέλει μονάχα να τη βλέπει λίγο περισσότερο, αποκλειστικά ο ίδιος ,μακρυά από τα αδιάκριτα, φθονερά βλέμματα του Στρατοπέδου.
         Μια μέρα, της ζητά να του περιποιηθεί τα νύχια "για να μπορεί να την έχει κοντά του και να την παρακολουθεί άφοβα περισσότερη ώρα".
Η Citronova αρνείται, δηλώνοντας στον Wunsch την αποστροφή της για τα εγκλήματά του και τού ζητά να την αφήσει να φύγει, κινώντας αυτοβούλως προς την πόρτα:
Aυτός βγάζει το περίστροφό του και την απειλεί, ενθυμούμενος τη σκληρότητα του Ες Ες αξιωματικού:
"Δε θα φύγεις από δω μέσα χωρίς τη δική μου άδεια.Aν βγεις από αυτήν την πόρτα δε θα ζήσεις"! 

Η Helena όμως ανταπαντά με αξιοπρέπεια:
"Πυροβολησέ με! Προτιμώ τον θάνατο από αυτο το παιχνίδι!".
Εκείνος κατεβάζει όπλο και ματιά μπροστά της, κι η Ελενα αποχωρεί "θριαμβευτικά":
Αυτός δεν αντιδρά.Αγαπά και περιμένει- "υλοποιώντας το θαυμα":

Ενας Ες Ες αξιωματικός, αγαπά και δέχεται αδιαμαρτύρητα απόρριψη και προσβολές από μια Εβραία, αρνούμενος να επιβάλει τη θέλησή του με τα όπλα! Συνεχίζει να τιμά και να προσφέρεται απλά στην αγαπημένη του ό,τι καλύτερο μπορεί! Nαι: Ο έρωτας έχει συντρίψει τη ναζιστική αλαζονεία, και συνεχίζει να επελαύνει ανίκητος στη νεανική ψυχή του Φραντς, που εξακολουθεί να προστατεύει την Εβραία της καρδιάς του-κι ας τον αποκρούει εκείνη τόσο πεισματικά. Αυτός παλεύει να της διευκολύνει την καθημερινότητα.Της παρέχει μαξιλάρι και σεντόνι για να τοποθετήσει στο αχυρένιο γεμάτο ψύλλους στρώμα του ξυλοκράβατού της. Της φέρνει φαγητό. 

Στο Άουσβιτς καταφθάνει, -εν τω μεταξύ- από τη Σλοβακία, και η αδελφή της Helena, η 30χρονη Ροζίνκα με την κορούλα της και τον νεογέννητο γιο της.

Προορίζονται κι οι τρεις για τους θαλάμους αερίων.
Η Helena το πληροφορείται και τρεχει αλλλόφρων μέσα στο στρατόπεδο να τους βρει, αδιαφορώντας για τον θανάσιμο κίνδυνο να τη σκοτώσουν επί τόπου που βγήκε δίχως άδεια, από τη σειρά της.

Μόλις ο Φραντς αντιλαμβάνεται την αποκοτιά της αποτρέπει καθε παρέμβαση των άλλων φρουρών λέγοντας πως είναι "υποδειγματική εργάτρια" κι αναλαμβάνει δράση ο ίδιος:Της χυμάει, την πετά κάτω προσποιούμενος ότι τη χτυπά-για να μην καταλάβουν οι άλλοι- και ψιθυριστά τη ρωτά τι έχει συμβεί, ζητώντας της τα στοιχεία των οικείων της.

Κατόπιν ο Wunsch τρέχει κ την τελευταια στιγμή βγάζει τη Ροζίνκα από την ομάδα των μελλοθανάτων με τη δικαιολογία ότι χρειάζεται επιπλέον χέρια στο πόστο του.

Για τα παιδάκια δεν μπορεί να κανει τίποτα κι αυτά καταλήγουν στα Κρεματόρια.

Η Rozinka γινεται,λοιπόν, δεκτή στο πόστο που ελέγχει ο Φραντς Wunsch και που εξασφαλίζει ισχυρές πιθανοτητες επιβίωσης.
Δεν μπορούμε να βαφτίσουμε ακριβώς"τύχη" για μια μάνα να επιβιώνει από αυτό που σκότωσε τα παιδιά της, κι ίσως η Ροζίνκα να προτιμούσε να πεθάνει κι εκείνη μαζί με τα παιδάκια της, κ να μην τα αφήσει μόνα τους την τρομερή ώρα του θανάτου.
Είναι όμως γεγονός, ότι η μεγαλόψυχη παρέμβαση του Wunsch έσωσε την αδελφή της Ηelena απο βέβαιο θάνατο,

          Οι ανθρώπινες συνθήκες του "Καναδα", που αυτός εξασφάλισε για τη Ηelena kai την τσακισμένη αδελφή της, έδωσαν στην καλλίφωνη Σλοβάκα την ευκαιρια να φροντίσει την αδελφή της και να της μάθει να ζει ξανά.

όταν η ΈΛΕΝΑ αρρώστησε από τύφο Δεκέμβριο του 1942 ο Βουνς της εξασφάλισε κρεβάτι στην ΄ακρη της Μεγάλης Αποθήκης του στρατοπέδου για να τη φροντίζει προσωπικα. 
         Απο κεινη τη στιγμή όλα άλλαξαν.Η Helena Citronova κατάλαβε οτι το ενδιαφέρον του Φραντζ δεν ηταν καπρίτσιο,ούτε μια χυδαία προσδοκια, αλλά έκφραση ειλικρινούς έρωτα- αγνού κι ωραίου. 

Ο Wunsch, άλλωστε, την είχε αντιμετωπίσει εξαρχής με σεβασμό, γενναιοδωρία, και ταπεινοφροσύνη.
Είχε αντιδράσει ανεξίκακα σε όλες τις εκδηλώσεις περιφρόνησης εκ μέρους της, την ίδια στιγμή που οι εκτελέσεις- ακόμη και για ένα στραβοκοίταγμα- ήταν προσφιλής αντίδραση των φρουρών! (ενώ δεν απουσιαζαν ούτε οι βιασμοί όμορφων ομήρων από τους φρούρους.)
Τώρα σώζει και την αδελφή της την ίδια με τεράστιο ρίσκο.
Η Ελενα,λοιπόν, συνειδητοποίησε πως αυτός ο Ες Ες φρουρός άπλωνε τον έρωτά του σαν προστατευτικό δίχτυ γύρω απο κείνη, κι αθόρυβα απομάκρυνε κάθε κίνδυνο που την απειλούσε στο τρομακτικό Αουσβιτς- ακόμη και ρισκάροντας ο ίδιος τη θέση του ή και την ίδια τη ζωή του ακόμη!

Σε εκεινο το κολαστήριο αποκτήνωσης ,ο νεαρός Γερμανός έγινε για τη Citronova μια υπόμνηση της χαράς, της νιότης, του πόθου για ζωή,
ενώ ο έρωτας του της επέστρεφε την ανθρώπινη υπόστασής της.
Η αγάπη του την έκανε ξανά Γυναίκα.

Η αγάπη του την ελευθερωνε, σε πεισμα της σαρκαστικής επιγραφής στην καγκελόπορτα του Αουσβιτς!Θαρρείς και αναφωνούσε χλευαστικά στους Δημίους: "Oχι ,κύριοι! Οχι " Arbeit Macht Frei", όπως ιερόσυλα γράφετε εσείς."Nur... Liebe Macht Frei!" (όχι η "Εργασία", μα "Μόνον η Αγάπη Απελευθερώνει!")

Έτσι, σταδιακά η ευγνωμοσύνη έκανε την καρδιά της Helena δεκτική στον έρωτα του Wunsch κι η νεαρή όμηρος άρχισε να ανταποδίδει στον Γερμανό φρουρό τον έρωτά του, παρά την αρχική της αντίσταση
Η αληθινή υπέρβαση φυσικά συνέβη στην ψυχή του Φραντς.
Ένας νεαρός που τάχθηκε σε μια ιδεολογία μίσους με τον φανατισμό των 20 χρόνων του, ξαφνικά παραδόθηκε στην αγάπη και μάλιστα χωρίς δικλειδες εγωισμού.Άνευ όρων.
Και την άφησε να τον παρασύρει μακρυά από το απόλυτο σκοτάδι που η ναζιστική του τύφλωση τον είχε βυθίσει.
         Ήταν κοινός τόπος πως κάτω από την επιρροή της Helena μετετράπη σε ένα "Διαφορετικό Άνθρωπο. Εξελισσόμενος από την αγάπη αυτή, ο νεαρός Wunsch πλέον είχε αναστολές στο να βασανίζει τους Εβραίους ομήρους εν αντιθέσει με την πρώτη του περίοδο στο Αουσβιτς:
Πλέον λογοδοτούσε σε μια Αγάπη. Στην Εβραία της Καρδιάς του κ αυτό μαλάκωσε την πρότερη σκληρότητά του.Για χάρη της Ελένα ο Βουνς έσωσε αρκετές ομήρους που εκείνη του υπεδείκνυε σημειωνοντας κρυφά το νούμερό τους.Εκείνος έλεγε : "Για σένα- ο,τιδήποτε!"

Πάνοπλος, λαμπερός, "άρχων απόλυτος" των ομήρων της δικαιοδοσίας του, ο Frantz Wunsch δεν εκμεταλλεύτηκε ούτε μια στιγμή την απόλυτη εξουσία που έιχε πανω στο πεπρωμένο της Helena Citronova για να πάρει κάτι από αυτή, ή να την αναγκάσει να τον ικανοποίησει- παρά μονάχα για να τη βοηθήσει και να της ομορφαίνει την αφόρητη πραγματικότητα του Στρατοπέδου- ακόμη κ τις στιγμές που αυτή τον αρνιόταν.
Κατέθεσε κάθε του δύναμη στα πόδια της Εβραίας αγαπημένης του κι η εξουσία του έγινε πρόσφορο στις ανάγκες της Helena, ενώ έδειχνε ανεκτικότητα προς παραβάσεις ομήρων

Ο Wunsch άντεχε να συγχωρεί τις απανωτές ταπεινωτικές στιγμές που το επεφύλασσε η αντίσταση της Helena στο φλερτ του, χωρις να καταφύγει σε αντεκδικήσεις ή εξαναγκασμούς κι αυτό ενέχει μεγαλείο αν κανεις αναλογιστεί τι εκπαιδευση είχε ως μέλος Ες Ες. 
Είναι θαύμα πώς ένας άντρας γαλουχημένος να μισεί αγάπησε μια κοπέλα δίχως ίχνος ρεβανσισμού.
Η ίδια του η αγάπη συνέτριψε τον Ρατσισμό του με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο.
Ο ναζί φρουρός αναβαπτίστηκε στο μύρο της αγάπης, ευωδιάζοντας για πλάσματα διψασμένα για λιγο έλεος και λίγη ανθρωπια...

Ο Franz Wunsch δεν ήταν ήρωας.Ανήκε στους ανθρώπους του μετρίου, που ποτέ δεν έκαναν τη μεγαλη υπέρβαση.Οχι,δε βρήκε τη δύναμη τα βροντήξει όλα, όταν είδε το λάθος,και συνέχισε να υπηρετεί τον ναζισμό .Εστω κι έτσι όμως,ο Franz Wunsch αθόρυβα, και δίχως να το καταλαβει, λίγο λιγο, βρήκε την οδό να επιστρέψει από το ζόφο του κτήνους στην οδό του Ανθρώπου.
Η "οδός" του ήταν αυτή η μικρή Εβραία που αντι να του εγείρει ταπεινά ένστικτα ενεργοποίησε την πιο ευγενή πλευρά, που ανυψώνει τον άνθρωπο από το ζώο.
Η Αντίσταση που κατέθεσε ο φρουρός Wunsch ενάντια στον ναζισμό ήταν η πιο απλή -ίσως κι η πιο επικίνδυνη εν τέλει, για το καθεστώς:
Η καθημερινή ανθρωπιά.Το φως.Ο Έρωτας που ενώνει. 

         Δεν γνωρίζουμε σίγουρα αν ο Frantz κι η  Helena είχαν ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις.Πιθανολογείται και να είχαν.Άλλωστε κράτησε χρόνια αυτή η ιστορία- από το 1942 ως την Εκκένωση του Αουσβιτς το 45.

Πάντως σίγουρα ο έρωτας τους μαθευτηκε και προκάλεσε φθόνο και σάλο στο στρατόπεδο.
Ωστόσο, η τιμωρία τους ευτυχως ήταν δυσαναλογα μικρή, αν κανεις συνυπολογίσει την άτεγκτη σκληροτητα και τον σαδισμό του Αουσβιτς.
Η Helena σίγουρα υπεφερε περισσότερο -κι ίσως ξυλοκοπήθηκε κιόλας, στην ανακριση που υπεστη
στο Block 11.
Παρόλαυτα κανείς τους δεν παραδεχθηκε αυτήν τη σχέση και κανείς δεν απομακρύνθηκε από τη θέση του.

        Ξαναβρίσκουμε την Helena και τον Frantz μαζί Γενάρη του 1945, πάντα υπό το καθεστώς του Άουσβιτς- φρουρός αυτός , όμηρος αυτή.

Οι Γερμανοί τώρα έχουν ηττηθεί κατά κράτος, κυριως χάρη στην ηρωική αντίσταση του σοβιετικού λαού .

Ο Κόκκινος Στρατός βρίσκεται πια στις παρυφές της Πολωνίας κι οι ναζί γεμάτοι λύσσα ανήμπορη θέλουν να εκκενώσουν το Αουσβιτς.Κάνουν κάτι αποτρόπαιο:

Μες στο καταχείμωνο, τέλη Γενάρη, τα Ες Ες στοιχίζουν τους αποστεωμένους,λιμοκτονούντες κι αρρωστους ομήρους σε φάλαγγες ρακένδυτους στο δριμύ ψυχος για να τους οδηγήσουν σε μια εφιαλτική πεζοπορία μέχρι τα βαθη της Αυστρίας κι άλλα στρατόπεδα όπως το Μαουτχαουζεν, το Μπέλσεν κ.α. !!!

Αυτοί συνοδεύουν τις εξαθλιωμένες φάλαγγες ντυμένοι στις πολυτελέις και ζεστές στολές με τα γούνινης επενδυσης πανωφόρια και τα άλογα τους, έχοντας ανα χειρας το μαστίγιο και το περίστροφο να σημαδεύει τους σκελετωμένους ομήρους!Όποιος όμηρος κομπιάσει ή σκοντάψει πυροβολείται επί τόπου!Οι θάνατοι εκατόμβη, μεσα σε λιγες μέρες.

          Οι νεκροί χαράσσουν ένα μονοπάτι αίματος στην Πορεία του Θανατου σαν ματωμένα ψιχουλάκια ενός υπερμεγέθη Κοντορεβυθούλη.
Οι Ναζί- αμετανόητοι, θέλουν να εξοντώσουν βασανιστικά και τους εναπομείναντες ομήρους τους- ακόμη και τώρα που έχασαν τον πόλεμο!!!Μισος χωρίς όρια.
Ο Wunsch δυστυχώς, δεν μπορεί να κανει πολλά πλεον για την αγαπημένη του.
Ο ίδιος δεν μπορεί να ακολουθησει την Πορεία και να προστατεύει πια την Helena του, γιατί έχει παρει μεταθεση στο καταρρέον Μέτωπο, στην πρωτη γερμανικη γραμμη άμυνας.
Η αγαπη του, όμως, τον κάνει ευρηματικο:Πριν αναχωρήσει απο το Αουσβιτς με τον τάγμα του, κάνει ό,τι καλύτερο για την περίσταση:

Με κίνδυνο της ζωής του βρίσκει για την Helena και για τη Ροζινκα δυο ζευγάρια μποτιτσες με γουνινη επενδυση, που- μαζι με το φαγητό- είναι η καλύτερη και μοναδική προστασια από εκείνο το φονικό κρύο, που αλέθει τα αποσκελετωμένα κορμιά- σύμμαχος της ναζιστικής Συμμορίας.

Είναι, λοιπόν, με τα μποτάκια αυτά, σα να τυλίγει τα ποδια της καλής του με την ίδια την ψυχη του ο Φραντς για να την προφυλάξει από το κρύο και τη βαρβαρότητα.Μαζί με τις μποτίτσες ο Wunsch δίνει στην Helena Citronova ενα χαρτάκι.Χαρτάκι ελπίδας.
Είναι η διευθυνση της μάνας του στη Βιέννη και ο Franz προτρέπει την Helena "να παέι να τη βρει κai να ζητήσει απο εκεινη προστασία, όταν δεν θα έχει πού αλλού να πάει... Ωσπου να έρθει κι ο ίδιος να τις βρει...".Ασφαλώς το σπιτικό του ήταν ανοιχτό και για τη Ροζίνκα την αδελφή της αγαπημένης του.

Ο ναζί αξιωματικός ανοίγει,λοιπόν, στη μικρή του όμηρο διάπλατα το σπίτι του, και της παραδίδει ο,τι ιεροτερο του έχει απομείνει:
Την αγαπη της ίδιας του της μητέρας!
"Ζητά να γίνει ο ίδιος το καταφύγιο της Εβραίας Ηelena κ όσων αγαπά εκείνη,  σε έναν απειλητικό, ρευστό κόσμο ερειπίων, που ακόμη αχνίζουν από τη φωτιά της μάχης κι από την αποφορά των νεκρών.
Κι αυτός,...αυτός τώρα θα έχει για κάτι να πολεμήσει, εκεί στην πρώτη γραμμή 'άμυνας' που τον στέλνουν οι ανώτεροί του:
Όχι πλέον για μια Γερμανία της Ντροπής, όχι για κίβδηλα ,στρεβλά ιδεώδη παραφρόνων, αλλά μονάχα για να γυρίσει ζωντανός, και να ξαναχτίσει έναν κόσμο φιλόξενο για την αγάπη του."
Στο χαρτάκι αυτό, στη διεύθυνση του πατρικού του, ο Φραντς έγραψε στην Έλενα όλες του τις ελπίδες και χαρτογράφησε τα αγνά όνειρα που έκανε για τους δυο τους- σε ένα φωτεινότερο μέλλον, όπου δε θα άχνιζαν πλέον κρεματόρια, μήτε βομβαρδισμένες πολιτείες, αλλά μονάχα γραφικά τζάκια να ζεσταίνουν χαμογελαστές οικογένειες φωλιασμένες γύρω τους.Μια τέτοια οικογένεια οραματιζόταν κι αυτός να προσφέρει στη Helena της καρδιάς του, "δίνοντας" της ταπεινά πίσω το ζεστό σπιτικό που ο πόλεμος και το μίσος τής στέρησαν τόσο άδικα.
           Η ευφυής πρωτοβουλία του Frantz με τις γούνινες μποτίτσες, ενόψει της εξόδου από το Αουσβιτς μεσα στη βαρυχειμωνιά, αποδεικνύεται σωτήρια- τω όντι- για τις αδελφές Cintronova, που σώζονται χάρη σε κείνον. Ο κόσμος, όμως γύρω τους, αποδεικνύεται πραγματικά επικίνδυνος καθώς τριγύρω μένονται ακόμη αψιμαχίες, οι άνθρωποι έχουν γίνει θηρία από τον πόλεμο κι η Helena γλυτώνει στο παρα τσακ τον βιασμό από έναν Σοβιετικό στρατιώτη, επιδεικνύοντας το τατουάζ του μαρτυρίου.
         Το χαρτάκι του Wunsch στην Helena αποτελει ένα γοητευτικό δίλημμα στο μυαλό πολλών.
Μια τέτοια συνάντηση έξω από τον ιδρυματισμό του Αουσβιτς θα είχε ενδιαφέρον και συγκίνηση.Η συνέχεια ωστόσο, είναι πιο πεζή και δεν επεφύλαξε καποιο ρομαντικό ανταμωμα στα ανθισμενα "λιβάδια της ειρήνης" για τον Φραντς και την Έλενα Σιτρόνοβα. Ο λόγος-σκληρός σαν την ίδια τη ζωή:

           Η Έλενα Σιτρόνοβα, Εβραιοσλοβάκα στην καταγωγή, δεν μπορεί να ξεχάσει όσους έφυγαν άδικα δολοφονημένοι.Γονείς, ανιψάκια κ πλήθος άλλων.

Δεν είναι ,άλλωστε, "Ιουλιέττα"-δεν απαρνείται το όνομα της, δεν ενδίδει σε ρομάντζα.
Είναι "μια ιδιότυπη Αντιγόνη" που- περήφανη και ακέραιη- τιμά τους Νεκρούς της, κι αποδίδει τις οφειλόμενες σπονδές στην Άγια Μνήμη, με καθε κόστος σε προσωπική ευτυχία:

Προτάσσοντας, λοιπον, την οικογενειακή τιμή και την λαβωμένη εβραϊκή της καταγωγή, η... Εβραία Helena Citronova κομματιάζει το χαρτάκι με τη διευθυνση του... Γερμανού- πρώην Ες Ες- Franz Wunsch- μαζί και τα ρομαντικά όνειρα που με ανυποψίαστη χαρά έθρεφε εκείνος για τους δυο τους- απορρίπτοντας οριστικά την αγάπη του.

Επιστρέφει στη Σλοβακία και αργότερα εγκαθίσταται στο Ισραήλ, όπου θα αποκτήσει χρόνια μετά, και δικό της σπιτικό.

Ο Φραντς μετά τον πόλεμο και την ήττα της χώρας του, επιστρέφει γερός και γεμάτος αγωνία αναζητά την αγαπημένη του Helena παντού.
Δυο χρόνια πάσχιζε απεγνωσμενα να εντοπίσει ο ερωτευμένος Γερμανός τη γλυκιά του Εβράια μέσω του Ερυθρού Σταυρού χωρις οι ελπίδες του για επανασύνδεση να ευοδωθούν.
              Έτσι αναγκάστηκε να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς εκείνη και μάλιστα κατάφερε να αποκτήσει οικογένεια.

Παρόλαυτα δε στάματησε να τη σκέφτεται.Η κόρη του Μάγδα κατέθεσε ότι κράτησε φωτογραφία της σε πολλά αντίγραφα και έκοβε το κεφάλι για να το προσαρμόζει σε φωτο άλλων γυναικών και να φαντασιώνεται πώς θα ήταν αν έμενε με την Έλενα στη ζωή έξω από το στρατόπεδο.

Μα δεν την ξέχασε, κι ίσως αυτό το σαράκι ήταν το τίμημα που κλήθηκε να καταβάλλει στη Μοίρα ο Φραντς για όλα του τα θανάσιμα λάθη και το ναζιστικό του παρελθόν.

Τα εγκλήματά του άλλωστε ξαναορθώθηκαν μπροστά του κι από την ανθρώπινη δικαιοσύνη:

Στα 1971, λαμβάνει χώρα βοηθητική δίκη για χαμηλόβαθμους φρουρούς του Αουσβιτς.Ο Wunsch συγκαταλέγεται στους κατηγορύμενους, καθώς πέραν των άλλων εγκημάτων του είχε θητεύσει και στους θαλαμους αεριων, ρίχνοντας-κι αυτός- με μάσκα το Zyklon B στα θύματα που δολοφονούνταν μέσω ασφυξίας για να καταλήξουν στα Κρεματόρια του Αουσβιτς.

Η σύζυγος του Wunsch, Thia, έχοντας προφανως μαθει για τον ανεκπλήρωτο έρωτα του συζυγου της, εντοπίζει τη Citronova και την ικετεύει να καταθέσει υπέρ του.
Η Helena το κάνει χωρίς αποκρύψει και τα εγκληματα του Wunsch πριν τη γνωριμία τους.Ο Frantz ωστόσο απαλλάσσεται των κατηγοριών μάλλον χάρη στην καταθεση αυτή που αποδείκνυε τη μεταστροφή του.Που αποδείκνυε το θαύμα του έρωτα...
Αυτος, λοιπόν, ο καταπληκτικός έρωτας είδε το φως της δημοσιοτητας το 1999 όταν σε αφιερωμα του ΒΒC για το Αουσβιτς η Citronova έδωσε συνέντευξη.
Ο Wunsch, αν και δέχθηκε κι αυτός κρούση να μιλήσει στο ντοκιμαντέρ, δεν πήγε, διότι φημολογείται οτι η συζυγος του δεν το επέτρεψε.
Σίγουρα, υπάρχουν πλευρες αθέατες που δε θα τις μάθουμε καθώς η Helena Citronova απεβιωσε το 2005 ενώ τον Φλεβάρη του 2009 ο Frantz Wunsch άφησε κι αυτός τα εγκόσμια "για να βρει" τη Helena του- κι ίσως "εκει, στον παράδεισο", ανταμώσει την αγαπημένη του, άφοβα αυτή τη φορά για να της προσφέρει λίγους κρινανθούς...

Σιγουρα η ιστορία αν κι ειχε στιγμές παθους δεν κορυφωθηκε σε κάποιο κρεσέντο.
Όμως ανέδειξε έναν ωράιο "άγιο" της αγαπης.Ένα πλάσμα που σώζοντας ζωές τελικά ίσως διεσωσε την ίδια του την ύπαρξη.
Eναν δαίμονα που εξανθρωπίστηκε.Έναν δολοφόνο που άνέστρεψε την ηθική του κατάπτωση μέσα από τον έρωτά του.
               Νομίζω όμως ότι η περιπέτεια της Citronova ανέδειξε μέσα από το Απόλυτο Ανοσιούργημα του Αουσβιτς, θαυματουργά έναν Ωραίο Εραστή που μας δίδαξε τη θυσιαστική φύση του έρωτα.
Γιατί θυσία πάνω από όλα είναι να απαρνηθείς τα προνόμια σου έναντια του αγαπημένου σου προσώπου και να μην το πλησιάσεις για να το εξουσιάσεις αλλά για να του προσφέρεις!
Έρωτας είναι να προσφέρεις στο αγαπημένο σου πρόσωπο -άσχετα αν θα παρεις- και να νιώσεις πλουσιότερος από αυτο.
           Η απάρνηση του Εγω μας απομακρύνει από το κτηνος κ μας φέρνει λίγο πιο κοντά στον Ανθρωπο που ατενίζει Ουρανό.
Στέλνω λοιπόν, αυτό το άρθρο ως ευχή να γνωρίσουμε εναν έρωτα ελευθερωτή που να μας κάνει καλύτερους και να προάγει9 την ανθρωπιά μας.
Να αγαπήσουμε όπως αυτός ο παράξενος άντρας που εν τη αμαρτωλότητι του "αγιασε" τοσο ωραία στο αμμόνι του έρωτα.

ΠΗΓΕΣ (ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ GOOGLE)

Βασικη πηγη για τα περιστατικα ειναι το συγγραμμα του Laurence Rees, που τα παραθετει εν ειδει μαρτυριας μαλλον απο συνεντευξη της Citronova.
H λυρικη μεταφορα και το κειμενο ανηκουν 
στη Δέδε Ελισσαβετ.


Πηγες φωτογραφικου Υλικου

http://auschwitz.net

Franz_Wunsch WIKIPEDIA