Σέρβικη Λογοτεχνία (4) : Goran Milasinovic, ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ

                             Σέρβικη Λογοτεχνία (4) :   Τρίγωνο - Τετράγωνο, Goran Milasinovic 
                                                 Είδος: Κοινωνικό
                                                Βαθμολογία : 8/10   

ISBN: 978-960-392-140-0
Συγγραφέας: ΜΙΛΑΣΙΝΟΒΙΤΣ ΓΚΟΡΑΝ
Εκδοτικός οίκος: ΚΟΝΙΔΑΡΗ
Σελίδες: 314
Διαστάσεις: 14Χ21
Ημερομηνία Έκδοσης: Δεκέμβριος 2011 

ΘΕΤΙΚΑ: Σκιαγράφηση Γιουγκοσλαβικού Εμφυλίου, αναφορές αναγνωρίσιμες στη σύγχρονη εποχή, φιλοσοφικά ζητήματα, συμβολική διάθεση

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Αόριστία, Χρονικά άλματα, αφαιρετικότητα, χρειάζεται ιστορικές γνώσεις,


Ένα από τα πιο τολμηρά βιβλία που φώτισαν τη σκοτεινή πλευρά της γενιάς των 90s κι ανίχνευσαν την επίδραση του Γιουγκοσλαβικού Εμφυλίου στους καθημερινούς ανθρώπους είναι το "Τρίγωνο Τετράγωνο" του Γκόραν Μιλασίνοβιτς σε μετάφραση Γκάγκα Ρόσιτς από τις εκδόσεις Κονιδάρη
Βιβλίο για την παρακμή μιας χώρας και του ίδιου του Ανθρώπου.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ
Η ζωή είναι σφαίρα, και γυρίζει.
Μια γενιά του ροκ θα βρεθεί, απρόσμενα και άθελα της, στο μέτωπο.
Οι πρώην φίλοι θα επικοινωνούν πια μέσα από ένα στόχαστρο.
 "Προδότες" και "προδομένοι", σε μια χοάνη αδυσώπητης πολεμικής θύελλας, που θα ισοπεδώσει ό,τι βρει στο διάβα της. 

Βελιγράδι - Αθήνα - Βελιγράδι.
Δύο άντρες και μία γυναίκα σε αναζήτηση της χαμένης ταυτότητας.

Στο μεταίχμιο του χτες και του αύριο, στο ξέφωτο του αβέβαιου σήμερα, σε μια ταράτσα του Παγκρατίου, όπου παρακολουθούν τηλεοπτικές μεταδόσεις των ανελέητων μαχών στην πρώην, πια, χώρα τους, τη Γιουγκοσλαβία.
Πώς να εξηγήσει το παράλογο του πολέμου ένας Σέρβος ψυχίατρος που, από το μέτωπο της Βοσνίας, φτάνει στο νοσοκομείο του Ευαγγελισμού στην Αθήνα για να δώσει διαλέξεις με θέμα τις ψυχιατρικές περιπτώσεις των λιποτακτών; 

Τι καταλαβαίνει ο συνάδελφος του Δημήτρης, πώς τα σχολιάζει όλα αυτά η νεαρή Αγγλίδα γιατρός; 

Ποια είναι η θέση του ανθρώπου ανάμεσα στη θέληση και στο πεπρωμένο; 

Αν δεν ήταν αλήθεια, θα έμοιαζε με μυθιστόρημα..

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Bιβλιο ιδιαιτερο και συγκεχυμενο οπως η εποχη που σταθηκε εμπνευση γι αυτο.
Μια καρυωτακικου πεσσισμου συνθεση απο το Βελιγραδι του Εμφυλιου ως το "τσιμεντενιο δασος" της Αθηνας (οπως την αποκαλει η Λοτη Πετροβιτς).
Γκόραν και Λευκή Πόλη.
Το διπλο πορτρετο μιας κατακερματισμενης ψυχης και μιας κατακερματισμενης πολης.
Ενας Σερβος ψυχιατρος καλειται στην Αθηνα για να μιλησει για το τραυμα του πολεμου ομως τελικα ανασκαλευει τα προσωπικα του ψυχικα τραυματα και πανω απο ολα το Βελιγραδι, που "του" λεηλατησαν οι καιροι κaι μια βιαιη ενηλικιωση -η δικη του κι ενος έθνους ολοκληρου.
Παραλληλα με ενα μουντο παρον -σε μια Αθηνα φιλοξενη κ ξενη συναμα- ξεπηδουν διασπαρτα κομματια απο τις παιδικες του μνημες κι απο μια ξεφρενη νιοτη που προδοθηκε, σε μιαν ανατροπη της χωροχρονικης ευταξιας.
         Η απουσια του αριβιστα πατερα, η κομψη σκληροτητα της μητερας, η κουλτουρα του πανκ ως αντιδραση σε μια εποχη παρηκμασμενων ιδανικων, η χαμενη ερωμενη Μαρινα πανταχου παρουσα σε μια ζωη που μοιαζει δανεικη.
         Ο ποιητης φιλος Μπανε δραπετης ψυχης και νου, θηρευτης του "Αληθινου Νοηματος", που ολο του ξεγλυστρα.
Στη νέα του πόλη , ο Σερβος πρωταγωνιστης, συναντα τν ψυχιατρο Μανωλίδη, "εραστη" του ευδαιμονισμου,
τν δικηγόρο Κωλέττη και την Ιρλανδη συναδελφο Λιν- που ολοι στεκουν απλοι "παρατηρητές και κριτες" του δράματος, αφού γι' αυτούς ο πόλεμος δεν είναι παρα μερικές φλεγόμενες εικονες. στους τηλεοπτικους δεκτες...
            Κι υστερα αποσπασματικες σκηνες του μετωπου γεματες απογνωση οπου ο ανθρωπος χανει τον προορισμο της υπαρξης του σαν ταγμένος από μια σκοτεινή παρόρμηση να πολεμά διαρκώς , μη ξέροντας για ποιον και για τι...
Σκηνές σαν αυτες που εξέθεσε η Μαρίνα Αμπράμοβιτς στη Biennale tou 1997.

Τουτο ειναι το καδρο αυτης της υποβοσκουσας τραγωδιας που απο εθνικη αναγεται σε προσωπικη.
Ναρκωτικα, τατουαζ, ξεφρενη μουσικη, επιστημη, οπλα
και λιποταξιες απο το πεδιο της μαχης (αλλα καποιες φορες, απο την ιδια τη ζωη...) :
Ολοι οι αντιηρωες του βιβλιου τασσονται κ σπαρασσονται σε μια αντιεπικη ωδη μιας γενιας συσκοτισμενης που ζητα να ξεφυγει απο τον ιδιο της τον εαυτο.
Και στο υποστρωμα, σαν κινουμενη αμμος κατω απο τα ποδια των ηρωων, ο πολεμος ως αναποδραστο πεπρωμενο που καποιοι αλλοι εχουν προκαθορισει προγραφοντας λαους ολοκληρους σε αιματηρα συμφετοντα κ σκοτεινες βλεψεις.
Η συλλογικη ενοχη&η συλλογικη ηττα διερευνωνται ως φαινομενο ψυχολογικο κ νοσταλγια.
Κ οσο ο ηρωας διαχειριζεται το μετατραυματικο στρες απο την εμπειρια του ως ψυχιατρος στον Πόλεμο, τοσο ερχεται σε ρηξη με τον εαυτο του κ οσα συνθετουν τον δικο του μικροκοσμο...
Γιατι οι εσωτερικες συγκρουσεις των ηρωων συμβολιζουν τελικα τα ρηγματα μιας χωρας που ο Πολεμος ηρθε να σφραγισει τον προαναγγελθεντα- απο τις ανεπιλυτες αντιφασεις της -θανατο της...
Θανατος που πρωτιστως ειχε επελθει σε ατομικο επιπεδο για καθε συνειδηση σε μια εποχη οπου οπως σημειωνει ο Μανωλης Αναγνωστακης "Ολα εχουν αποδελτιωθει"...

Οφειλω να ομολογησω πως υπαρχει ανισομερης εστιαση στην ατομικοτητα και μια αποσπασματικότητα καθώς έχει αφαιρεθεί το συλλογικό στοιχείο από το βίωμα της Μουσικής και του Πολέμου. Πρεπει ο αναγνωστης να εχει ενα γνωστικο υποβαθρο σχετικα με τον Γιουγκοσλαβικο Εμφυλιο για να κατανοησει τις υπαινικτικες και σπερματικες αναφορες σε αυτον ,ενω αναμεσα στους ηρωες δεσποζει η ιδιαιτεροτητα της ροκ κουλτουρας που μόνον όποιος την ασπαστηκε μπορει να αφουγκραστει πιο βαθια τον παλμο της μεσα στο βιβλιο και την επιδραση της στους χαρακτηρες ιδιαιτερα στη Μαρινα.
Ως αποηχος του βιβλιου αυτου μου εχει μεινει η συγκλονιστικη στιγμη με το "ματωμενο αστερι" να συνοψιζει ολο το τελμα μιας χαμενης γενιας.
Αραγε να πρόκειται για την πεντάλφα που συναντάμε στη metal μουσική ή για το εμβλημα του κομμουνισμού του Τίτο, απαρτιζομενο απο την ένωση τριγώνων που ο πολεμος διαμέλισε;...
Πέραν όλων αυτών, όμως το "Τρίγωνο Τετράγωνο" συνιστα ρέκβιεμ μιας ολόκληρης εποχής σε μια ζωή που αλλάζει σχήματα διατηρώντας τις αιχμές της...
Ενα βαθια γιουγκοσλαβικο δραμα που αναγεται σε υποκωφο θρηνο για μια χαμενη Εδεμ 

και μια κραυγη αγωνιας για την εποχη μας που εξορισε τον ιδιο τον Ανθρωπο".

                   ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΓΚΟΡΑΝ ΜΙΛΑΣΙΝΟΒΙΤΣ

Γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1958. Ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι ως γιατρός καρδιολόγος και διευθυντής του Καρδιολογικού Κέντρου του Βελιγραδίου. Ολοκλήρωσε την εξειδίκευση του στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στην Ιαπωνία και στην Αθήνα. Η ποιητική συλλογή "Ανεξερεύνητοι πόνοι" (1990) σημαίνει την αρχή του συγγραφικού του έργου που συνεχίζεται με εφτά μυθιστορήματα εκ των οποίων ξεχωρίζουν: "Η αμαρτία του Ηρακλή" (1999), "Ο παρατηρητής της θάλασσας" (2001), "Camera obscura" (2003), "Οι μάσκες της Σοφίας Ντε Μοντέν" (2007) και το "Τρίγωνο, τετράγωνο" (2009). Το τελευταίο έργο πέρασε στην τελική φάση του μεγαλύτερου λογοτεχνικού βραβείου στη Σερβία, του περιοδικού ΝΙΝ, για το μυθιστόρημα της χρονιάς. Το 2011 η πόλη του Βελιγραδίου του απονέμει το βραβείο του Χρυσού Χαλκά για την προσφορά του στον σερβικό πολιτισμό. Το μυθιστόρημα "Τρίγωνο, τετράγωνο" βασίζεται ως επί το πλείστον σε αληθινά γεγονότα με μυθιστορηματικά στοιχεία.

Σερβικη Λογοτεχνία (3): Σλόμπονταν Σέλενιτς , Πατέρες και Προπάτορες

                                Πατέρες και Προπάτορες, Σλόμπονταν Σέλεντις
                                  Είδος: Κοινωνικό/Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                  Βαθμολογία : 10/10
                                           

Slobodan Selenic
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελίδες: 397
Τίτλος πρωτοτύπου: Ocevi i oci
Μετάφραση: Χρήστος Γκούβης
Τιμή 23, 40-14, 90ευρώ

ΘΕΤΙΚΑ: Συνδυασμός Ψυχολογίας & Ιστορίας, σκιαγράφηση οικογενειακών δεσμών, κλιμάκωση, δραματικότητα

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Σπέρματα ιστορικών αναφορών, απαιτεί γνωστικό υπόβαθρο για τη Γιουγκοσλαβία

Ανάμεσα σε εμβληματικά έργα της σέρβικης λογοτεχνίας όπως αυτά του Νομπελίστα Ίβο Άντριτς, νουβέλες υπαρξιακές όπως το Στόμα Γεμάτο Χώμα και βιβλία του Ντανίλο Κις , ξεχωριστή θέση και μια δική του ιδιότυπη λάμψη διατηρεί το συγκλονιστικό μυθιστόρημα του Σλόμπονταν Σέλενιτς "Πατέρες Και Προπάτορες", που το ελληνικό αναγνωστικό κοινό έχει την ευκαιρία να το διαβάσει από τη σειρά Ορίζοντες των Βαλκανίων των Εκδόσεων Καστανιώτη και την αξιεπαινη μεταφραστική προσπάθεια του Χρήστου Γκουβή
Ένα βιβλίο πορτρετο για τη νεοσύστατη Γιουγκοσλαβία των αρχών του 20ου αιώνα αλλά και για τη σχέση με τις προσωπικές ρίζες μας.Προσωπογραφία εθνική και οικογενειακή συνάμα!
Δυστυχώς το έργο αυτό  δεν ακούστηκε όσο τού άξιζε , όμως είναι ένα δυνατό βιβλίο που πραγματικά κατατρύχει τον αναγνώστη πολύ αφοτου το κλείσει, εγγράφοντας μέσα του γνώση, και οδύνη.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
1925.Ο Στέβαν Μεντάκοβιτς γιος ενός εύπορου Σέρβου εμπόρου , του πράου Μιλούτιν, μεταβαίνει στο Μπρίστολ για μεταπτυχιακές σπουδές στη Νομική.Ενόσο προσπαθεί να κατανοήσει την αγγλική νοοτροπία ο Στέβαν γνωριζει την όμορφη συνεσταλμένη Ελιζαμπεθ με τα πύρινα μαλλιά κι ενα ισχυρό ειδύλλιο ανθίζει ανάμεσά τους.
Μαζί εγκαταλείπουν την Αγγλία για να χτίσουν μια νέα ζωή στο Βελιγράδι, την εποχή που οι ρευστές συνθήκες στη Λήξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου είχαν συνενώσει ετερόκλητες, αλληλοσυγκρουόμενες εθνότητες σε μια νέα κρατική οντότητα, τη Νοτιοσλαβία (Γιουγκοσλαβία).
Ο Σέρβος Στέβαν και η Αγγλίδα Ελιζαμπεθ καλούνται τώρα να γεφυρώσουν τις πολιτισμικές τους διαφορές , σε μια ακουσία διαμάχη μεταξύ ανατολίτικου βαλκανισμού και δυτικοευρωπαικής κουλτούρας.
Και όσο οι μπόρες της Ιστορίας μεταλλάσσουν το σκηνικό, οι υφέρπουσες αντιθέσεις του ζευγαριού θα εκδηλωθούν δυναμικά πάνω στον γιο τους, τον Μιχάιλο Μεντάκοβιτς που κάτω από τη σκιά του Τίτο θα έρθει σε σύγκρουση με την οικογένειά του αναζητώντας την προσωπική του ταυτότητα στον ριζοσπαστισμό των Παρτιζάνων.
Οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για όλους, σφραγίζοντας τη μοίρα της οικογένειας.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 
Το έργο "Πατέρες και Προπάτορες" του Σλόμπονταν Σέλενιτς αποτελεί μια αριστουργηματική μυθιστορηματική σύνθεση , που συνδυάζει αριστοτεχνικά την πολιτική με την ατομική τραγωδία μέσα από ένα ψυχογραφικό πρίσμα , εκπλήσσοντας με την ευφυία κ την ευστοχία του.
Ένα βιβλίο γεμάτο από αυτόν τον ωραίο και βαθύ  βαλκανικό συναισθηματισμό τόσο οικείο στον Έλληνα με το επίσης έντονο θυμικό.
Εν πρώτοις, το "Πατέρες&Προπάτορες" διαβάζεται ως μια οικογενειακή ιστορία με φόντο την αναδυόμενη Γιουγκοσλαβία με τις αντιθέσεις του 20ου αιώνα.
Ένας Σέρβος νομικός και μια ευγενική Αγγλίδα με πληγές από το χθες ενώνουν τις τύχες τους, σε μια συνύπαρξη γεμάτη εσωτερικές αντιφάσεις στη σκιά της Αγάπης και της Ιστορίας.
Γύρω τους πρόσωπα όπως ο Σέρβος ευπατρίδης Μιλούτιν Μετάκοβιτς, με τη σοφή συμπόνια των σεμνών γηρατειών, που παραχωρούν τα ηνία στη νιότη καταφάσκοντας τον νέο κόσμο-
καθώς  και η οικονόμος Νάνκα που εκφράζει την ακατέργαστη ψυχή της σερβικής υπαίθρου , με αφοσίωση στα παραδοσιακά αρχέτυπα και στους πατροπαράδοτους θρύλους.
Κι όσο ο Μιλούτιν αντιπροσωπεύει την παλιά Σερβία που αναζητά να προοδεύσει ακολουθώντας το μονοπάτι της Ευρώπης η Νάνκα συμβολίζει την εθνικιστική ομοιόσταση , διαποτισμένη με την περιώνυμη σέρβικη ξεροκεφαλιά, τη βαλκανική αδιαλλαξία και την προσκόλληση στα πατριαρχικά πρότυπα, με την οικειοθελή υποταγή της Γυναίκας στον Άντρα, του Ραγιά στον Προεστό.Η Νάνκα, έτσι,  γίνεται φορέας του λαογραφικού στοιχείου στο βιβλίο. 
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελιζαμπέτα και ο Στέβαν βιώνουν τον έρωτά τους και οικοδομούν το σπιτικό τους, μεγαλώνοντας το παιδί τους, τον κοκκινομαλλη μοναχογιό τους Μιχάιλο.
Η οικογενειακή ζωή του ζεύγους Μεντάκοβιτς ξετυλίγεται μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Στέβαν, σε γλώσσα αναλυτική και παραστατική, συχνά απρόσμενα τρυφερή κι άλλοτε συντριπτικα ορθολογιστική, αμυνόμενη στον πόνο.
Δεν απουσιάζει φυσικά ούτε η σεξουαλικότητα κ η ανάδειξη των ωραίων ιδιαιτεροτήτων της ανάμεσα στο ζευγάρι.Άλλωστε από αυτήν εκκινούν πολλά...
Εντούτοις ένα συγγραφικό εύρημα - αυτό των επιστολών  δίνει τον λόγο εμβόλιμα και στην Ελιζαμπέτα, φωτίζοντας το θέμα κι από τη δική της αγγλόφωνη και χαμηλόφωνη πλευρά, που ο συγγραφέας μας την παρουσιάζει με χωρία ολόκληρα στα αγγλικά ή σε εσκεμμένες ασυνταξίες.
Η δυσκολία προσαρμογής, η γλώσσα, η ένταξη σε μια πιο συντηρητική κοινωνία, με στενότερους όμως ανθρώπινους δεσμούς αποτυπώνονται με παραστατικό τρόπο στον λόγο της Αγγλιδούλας που- αν και άντρας- ο συγγραφέας Σέλενιτς τον αποδίδει με όλες του τις γυναικείες ιδιαιτερότητα.
Σε όλο αυτό υπάρχει μια χροιά αυτοβιογραφική καθώς ο Σλόμπονταν Σέλενιτς σπούδασε κι ο ίδιος στην Αγγλία.
Ίσως μέσα από το πρωταγωνιστικό ζευγάρι επιχειρεί να ισορροπήσει ο ίδιος τις αντίρροπες τάσεις μέσα του ανάμεσα στη δυτική νοοτροπία που τον γοήτευσε, και στη σέρβικη γνησιότητα που ενορχήστρωνε τον παλμό της καρδιάςτου.
Ο συγγραφέας σκηνοθετεί ένα ειλικρινές και συχνά αιχμηρό πορτρέτο του σέρβικού λαού- σκιαγραφώντας πολλές από τις παθογένειές του.Πρόκειται για μια επώδυνη εντιμότητα λόγου κ σκέψης, όπου παρατίθεται μια μια σύνοψη του πολιτικού παρασκηνίου ίδρυσης του γιουγκοσλαβικού κράτους,με τον καιροσκοπισμό, τις ίντριγκες της βασιλικής αυλής, και τον διαρκώς παρόντα  πόλεμο να χαρακτηρίζουν τα παιχνιδια εξουσίας που καθόρισαν τη σερβική κακοδαιμονία.
Το αποκορύφωμα έρχεται με την αποχώρηση των Γερμανών και την επικράτηση των δυνάμεων του κομμουνισμού κάτω από τη σταλινική επιρροή και φυσικά την εμβληματική φιγούρα του Γιόζιπ Μπρος Τίτο.
Κάθε πολιτική πληροφορία είναι ενταγμένη στην πλοκή μέσα από έξυπνους διαλόγους κ αντιπαραθέσεις χαρακτήρων, γι αυτό ίσως παρατηρείται μια αποσπασματικότητα.
Η γερμανική εισβολή κι η Κατοχή δεν αποδίδονται αναλυτικά κι ίσως αυτό ειναι η μοναδική δυσαρμονία στο κείμενο.
Ωστόσο, ο Σέλενιτς ιχνηλατεί επαρκώς τον τρόμο που άπλωσε ο αυταρχισμός του νέου καθεστώτος, του κομμουνιστικού, εκμηδενίζοντας τον απλό πολίτη.
Πληρέστερα, αυτό το ζήτημα ο αναγνώστης θα το ανακαλύψει με σπαρακτικό τρόπο στο έργο του Ντόμπρισα Τσόσιτς , την "Εποχή Της Εξουσίας".
Παρόλαυτα στο "Πατέρες κ Προπάτορες", δεν είναι η πολιτική διακύβευμα,  αλλά η επίδραση της στην οικογενειακή ζωή -κι αντιστρόφως- η αποφαστιστική συμβολή των οικογενειακών βιωμάτων στον τρόπο που το άτομο τοποθετεί τον εαυτό του στη συγκυρία.
Ο συγγραφέας πίσω από την οικογενειακή ιστορία της Ελιζαμπέτα, του Στέβαν και του μοναχογιού τους Μιχάιλο, υποβάλλει το υπόστρωμα ενός καθαρά φρουδικού ψυχογραφήματος.
Στέβαν και Μιχάιλο Μεντάκοβιτς:
Η σχέση πατέρα και γιου απομυθοποιείται ενόσο χαρτογραφείται με μια διεισδυτικότητα που ξαφνιάζει
 και σοκάρει με την αλήθεια της , καθως ταλαντεύεται ανάμεσα στην εύλογη στοργή και τον ανταγωνισμό για τη θέση του κυρίαρχου αρσενικού, όσο η μητρότητα παραγκωνίζει τη σεξουαλική επικοινωνία του ζευγαριού, αφού πρωταγωνιστής χρίζεται το παιδί εκτοπίζοντας στον ρόλο του κομπάρσου τον άλλοτε σύντροφο, που θα ματαιωθεί σεξουαλικά.
Η οικογένεια Μεντάκοβιτς λειτουργεί έτσι σε ένα ασυνείδητο "τριγωνικό σχήμα", με τη μάνα- θηλυκό στην κορυφή "του", να κινεί τα νήματά του, μετατοπίζοντας τα όρια της δυαδικότητας που χαρακτηρίζουν τα υγιή ανδρόγυνα και δίνουν ένα ορθό κοσμοειδώλο κ μοτίβο σχέσεων στο παιδί.
Όταν αυτό το πρότυπο διασαλευθεί η οικογενειακοί αρμοί καταλύονται εκ των έσω, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης στο βιβλίο.
               Παρακολουθούμε, δηλαδή, μια οικογένεια παγιδευμένη σε ένα οιδιποδείο συμπλέγμα - που ο συγγραφέας το στοιχειοθετεί άρτια ως άριστος γνώστης της ανθρώπινης Ψυχολογίας, όπως την παρέδωσαν ο Φρόυντ κι ο Έρικσον.
Μια οιδιπόδεια ενοχή, και μια απόρριψη που διαστρεβλώνει την αυτονόητη γονεική αγάπη, παραμορφώνει τη μητρική στοργή , και αλλοιώνει τον παιδικό ψυχισμό κατά τη μετάβασή του,
από τον μικρόκοσμο της οικογένειας στο μακροστερέωμα της κοινωνικής πραγματικότητας έξω από το σπίτι.
Η καταστροφή είναι αναπόφευκτη κι έρχεται με τρόπο που σου κομματιάζει κυριολεκτικά την ψυχή.Εικόνες και συναισθηματα που σε σημαδεύουν
Μέσα στις σελίδες του " Πατέρες και Προπάτορες"  μας περιμένει η απώτατη οδύνη όπως μόνο η βαλκάνια ψυχή ξέρει να τη βιώνει σε έναν τόπο όπου διαχρονικά η Πολιτική συντρίβει τον Άνθρωπο.
Ο απόηχος του βιβλίου αφήνει μια γεύση πικρή που δυσκολεύεσαι πολύ να απαλύνεις.
Πορεία που προβληματίζει και διδάσκει κάθε γονέα αναγνώστη, αλλα και είναι τόσο οικεία στον πολίτη των Βαλκανίων!
Το Πατέρες και Προπάτορες ειναι ένα έργο που πρέπει να διαβαστεί από οποιονδήποτε θέλει να αφουγκραστεί τη Βαλκανική Ιστορία, τις παγίδες της μεγάλης αγάπης, την οικογενειακή αλήθεια  αλλά και τις ανεξιχίαστες διαδρομές του ανθρώπινου ασυνείδητου.
Είναι βέβαιο πως ειδικότερα ο Έλληνας θα νιώσει βαθιά τις σελίδες του καθώς μες στους αιώνες συμπορευόμαστε - ανυπότακτοι, και συναφείς θρησκευτικά και πολιτισμικά  με τον σερβικό λαό στο κοινό βαλκανικό μας πεπρωμένο σπαρμένο πόνο, "κόκκαλα ηρώων  ιερά" και άσβεστο πάθος για τη ζωή.

ΥΓ. Στην ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ μπορείτε να το βρειτε με 30% εκπτωση)

ΣΕΡΒΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (2): Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς. Στόμα Γεμάτο Χώμα

                                                             Στόμα Γεμάτο Χώμα, Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς
                                                                  Κατηγορία: Σερβική Λογοτεχνία
                                                                     Είδος: Κοινωνικό/Φιλοσοφικό
                                                                         Βαθμολογία 10/10

Μετάφραση Λεωνίδας Χατζηπροδρομίδης
Ημερομηνία Έκδοσης 1η Φεβρουαρίου 1977
Τίτλος Πρωτοτύπου Usta puna zemlje

Έκδοσεις Παρασκήνιο

ίτλος Πρωτοτύπου Usta puna zemlje

Ημερομηνία πρώτης  Έκδοσης 1η Φεβρουαρίου 1977

Νεα Επανέκδοση: 1η Ιούνιου 2024

Έκδοσεις ΚΥΨΕΛΗ

Μετάφραση: Ισμήνη Ραντούλοβιτς

Νεα Επανέκδοση: 1η Ιούνιου 2024

ΤΙΜΗ : 9,90

Μετά τα έργα του Ίβο Άντριτς το εμβληματικότερο ίσως έργο της σέρβικης λογοτεχνίας, είναι το
"Στόμα Γεμάτο Χώμα" του Μπράνιμιρ Στσέπάνοβιτς, μια νουβέλα συμπυκνωμένων νοημάτων και οδυνηρού λυρισμού, που σε απορροφά σε ένα κρεσέντο υπαρξιακής αγωνίας...
Η Ασκητική της Σερβίας θα μπορούσαμε τολμηρά να συνοψίσουμε, που το 2024 επανακυκλοφόρησε σε μια όμορφη έκδοση από τον οίκο ΚΥΨΕΛΗ..

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ένας 45χρονος χημικός μηχανικός, στην πιο δύσκολη στιγμή της ζωής του, ζητάει να επιστρέψει στη γενέτειρά του στο Μαυροβούνιο για να πεθάνει εκεί...
Πασχίζοντας να αποφύγει κάθε ανθρώπινη παρουσία καταφεύγει στα δάση.Εκεί τον εντοπίζουν δυο κυνηγοί και τον παίρνουν στο κατόπι για να ξεκινήσει μια καταδίωξη ανεξήγητη, με κλιμακούμενη αγριότητα...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Στόμα Γεμάτο Χώμα" κυκλοφόρησε το 1974 κι έκανε αίσθηση με την ιδιαιτερότητά του..
Όπως γίνεται εμφανές δεν πρόκειται για κάποιο μυθιστόρημα με πλούσιο πλοκή, αλλά για μια παραβολή λυρικής διάθεσης και δυνατών συμβολισμών. Τα θρυλικά γεμάτα σημειολογία σκίτσα από τον Radomir Reljic συμβάλλουν στην ατμόσφαιρα του βιβλίου συμπαρασέρνοντας τον αναγνώστη σε μια σπειροειδή καταβύθιση προς τα εσώτερα στρώματα της ύπαρξης του:Εκεί που εκκολάπτoνται η λάβα της ψυχής και τα μεταλλεύματα του νου.
Στο επίκεντρο, ένας απεγνωσμένος άντρας που πορεύεται χωρίς προορισμό και χωρίς όραμα στην ύστατη μοναξιά. 
          Η νουβέλα του Στσεπάνοβιτς εξελίσσεται με εναλλασσόμενη εστίαση- από τη μια δηλαδή παρατίθενται οι σκέψεις του μοναχικού  φυγά που ζητά εναγωνίως να αποδράσει από τον ίδιο του τον εαυτό, από την άλλη σκιαγραφούνται οι διώκτες του.
       Ενώπιον του θανάτου ο μοναχικός ταξιδιώτης αναζητά να επιστρέψει στην πατρογονική γη, να πάρει δύναμη από αυτήν, σαν τον μυθικό Ανταίο αλλά και να διαγράψει τον "τέλειο" κύκλο της ύπαρξής του για να επαναπατριστεί στον χθόνιο προορισμό...Στο πέρασμά του συμφιλιώνεται με όλη την πλάση ξανά.
Φτάνει ως την Οξιά, ως άλλος Ιούδας της συνείδησής του, αμφιταλαντευόμενος ανάμεσα στη ανάπαυση που προσφέρει και στον πειρασμό αυτοχειρίας.Έτσι η Οξιά υποβάλλει τη δική της σημειολογία, όπως ακριβώς η καταραμένη Συκιά ή η απειλητική Καρυδιά της βαλκανικής παράδοσης...(που τη συναντάμε και στο πιο mainstream ανάγνωσμα της εκλιπούσης Γιώτας Φώτου "Στης Καρυδιάς Τον Ίσκιο")
Το "Στόμα Γεμάτο Χώμα"του Στσεπάνοβιτς, ως υπαρξιακό δράμα, στέκεται στον αντίποδα της κλειστοφοβίας που συναντάμε στο Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι: Εδώ η μόνωση διαστέλλεται στον χώρο ψηλαφεί, μυρίζει, γεύεται και παραδίδεται στα χρώματα του φυσικού τοπίου.
Κι όσο ο πρωταγωνιστής αναζητά την ελευθερία τόσο το πλήθος που τον καταδιώκει αυξάνεται με αριθμητική πρόοδο κι αγριεύει, εντείνοντας το μίσος ενόσω τον καταδιώκει .
Κοινωνιολογικά, αυτή η αντιδραση είναι η ανάγκη των πολλών για την κατακραυγή προς έναν Άλλον που θα μας απαλλάξει από την αναμέτρηση με τον εαυτό μας...

Είναι το θηρευτικό ένστικτο της αγέλης κι αυτό που διαρκώς μαθαίνει ο άνθρωπος όπως αναφωνεί η Νίνα του Τσέχωφ:
"Να σκοτώνει, να αφανίζει ανυποψίαστους Γλάρους γιατί δεν βρίσκει κατι καλύτερο να κάνει τη ματαιωμένη του ύπαρξη..." Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι οι ελεύθεροι, οι αυτόνομοι κι οι πρωτοποροι εξαγριώνουν την υπόδουλη μάζα, που ζηλόφθονα ζητά να τους αφομοιώσει.
Το Πλήθος στήνει πάντα Σταυρούς, Πυρές, Καυκάσους κι αποσπάσματα για τους πρωτοπόρους του.

Θυμίζει ένα σημείο από τους Αδερφοφάδες του Καζαντζάκη" Είναι ελεύθερος...Σκοτώστε τον!"
Ο πραγματικά ελεύθερος όμως κατορθώνει να νικήσει συγχωρώντας πρώτα τον ίδιο του τον εαυτό.Γιατί αυτόν πρέπει να αντιμετωπίσει, αντέχοντας τους καλειδοσκοπικούς αντικατοπτρισμούς του πάνω στους άλλους.

Η οργή προς τους άλλους είναι οργή προς τον εαυτό μας.
Ο πραγματικά ελεύθερος δεν φοβάται τον θάνατο κι έτσι απελευθερωμένος ατενίζει ουρανό.
Μια παράξενη νίκη, μια μακαριότητα που κατάματα κοίταξε την απόγνωση.
 Με το "Στόμα Γεμάτο Χώμα" ο Μπράνιμορ Στσεπάνοβιτς συνθέτει την Ασκητική της Σερβίας, καθώς διατηρεί την ίδια ατμόσφαιρα με αυτήν που υποβάλλει ο Καζαντζάκης στη δική του "Βίβλο" και αφουγκράζεται το μεγαλείο της ζωής στα μικρά κι απλά.
Με ευλάβεια στα ακατέργαστα συστατικά της φύσης, με απλωμένα χέρια σε έναν χορό θανάτου που συμφιλιώνεται με τη ζωή, ως άλλος Ζορμπάς, ο ήρωας πορεύεται να ανταμώσει τη μοίρα του.
"Αναφέρεται" κι ο ήρωας του Στσεπάνοβιτς στον δικό του "Γκρέκο",  στον δικό του Παππού, όπως ο Κρητικός φιλόσοφος- συγγραφέας στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.
Πρόκειται για τον παππού Γιόκσιμ, έναν παράξενο Διγενή, που αναμετράται με τον θάνατο χαμογελώντας.
Έίναι κι ο γερο-Γιόκσιμ ένας γενναίος Σίσσυφος που ξεγελά τον Χάροντα, σα φιγούρα βγαλμένη από Μυστήρια παγανιστικά, από μελωδίες αρχέγονες κι από την πένα του Κ.Χ. Μύρη όταν - υπό τη μελωδία της Καραϊνδρου- έβαζε τους Έλληνες να "καλωσορίζουν στον νεκρικό τους θάλαμο τον Μαύρο Καβαλάρη με ένα σταμνί νερό να ξεδιψάσει αυτός και το άτι..."...

Kαι...με όλην την άγια αποκοτιά του, ο παππούς Γιοκσίμ μπορεί να νιώσει την αρχοντιά που ζητά ο Καζαντζάκης, προτρέποντας να μην αφήσουμε στον Χάρο παρά λίγα κόκκαλα" (κάτωθι τραγούδι)

Ο διαβατης αναζητά τη δική του ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ όπως ο Μαρκόπουλος την αναζήτησε στους αρχετυπικούς ήχους της κρητικής γης.  Και τελικά η Ιθάκη του ήρωα που πορεύτηκε στη δική του βωβή Οδύσσεια ήταν ένας νόστος που δίδαξε ότι Πατρίδα είναι το Χώμα".Η χωμάτινη κληρονομιά σφράγιζει, λοιπόν το ανθρώπινο στόμα, ως στερνή του αποστροφή σε μια συντριπτική θεολογία:"Χους ην και εις χουν απελεύσαι". 

 Σε αυτη τη μοναξιά η ψυχή αποζητά την Ελευθερία.  Χθόνια " Μοναξιά", που η Ψυχολόγος- Συγγραφέας Μάρω Βαμβουνάκη  στα 1988 την ονομάσε " Από Χώμα" , "συναντώντας"  ερήμην της τον  Στσεπάνοβιτς, σε ένα παρεμφερές οδοιπορικό Μόνωσης που πορεύεται από την ερωτική ματαίωση ως την απώτατη Αυτογνωσία

( αφιερωμα πατώντας πάνω).

 Τουτη η μόνωση δεν ειναι αντικοινωνικότητα, αλλα απαλλαγή του ανθρώπου από βουερά προσχήματα και τη ματαιοδοξία, που επιστρέφει στον Εξόριστο την ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ του. Σαν το τραγουδι Στην Κ με τις αληθειες του πλεον γυμνές, ο Εξοριστος  αποκαθιστά τη σχέση με τη γη του και με τις "πάτριες πέτρες" του, στις οποίες αποδίδει προσκύνημα και ο Κ.Χ. Μύρης παλλομενος από την κρητικη ορχηση του Γιαννη Μαρκόπουλου...

 Μια ελεγεία της ύπαρξης, μια Ποίηση του Θανάτου, που πολύ αγάπησε τη ζωή είναι το "Στόμα Γεμάτο Χώμα" κι έτσι ξεχωρίζει ως ένα φιλοσοφικό δοκίμιο απλό, ουσιαστικό αλλά τόσο ταπεινό όπως το χώμα που το "γέννησε θαυματουργά"...

Ειναι ευχάριστο που οι αναγνώστες θα εχουν την ευκαιρία να το απολαύσουν ξανα.
Το εξώφυλλο στην έκδοση της ΚΥΨΕΛΗΣ είναι καλλιτεχνική φωτογραφία από τον βιβλιόφιλο Γιώργο- δεκαετίες εργαζόμενο και χαρακτηριστική πλέον φιγούρα στο αγαπημένο και τοόσο πλούσιο υπόγειο του βιβλιοπωλείου της ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ , επί της οδού Ασκληπιού στη σταση Πανεπιστήμιο! Η φωτογραφία του αποδίδει πολλά από την ατμόσφαιρα του μικρού αυτου βιβλίου! Αξίζει επίσης να διαβαστεί με προσοχή το εξαιρερικά ενδιαφέρον επίμετρο από τον Τάκη Κατσαμπάνη που μας εισάγει στα άδυτα του βιβλίου και της συμπυκνωμένης φιλοσοφίας σε αυτό.
Το μοναδικό μειονέκτημα αυτης της καινούριας έκδοσης είναι πως ( λόγω "υπερογκων δικαιωμάτων") απουσιάζουν τα πολύ χαρακτηριστικά αυθεντικά σκίτσα της πρωτής, σερβικης έκδοσης, που συνόδευαν και παλαιότερες, εξαντλημένες πλέον μεταφρασεις της νουβέλας στα ελληνικά (πχ από τις εκδόσεις Παρασκήνιο.)

                                           

  ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΑΠΟ ΤΟ biblionet.

Ο Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς (Branimir Scepanovic) γεννήθηκε το 1937 στο Τίτογκραντ. Εξέδωσε τα βιβλία "Πριν από την αλήθεια" (διηγήματα, 1961) "Ντροπιασμένο καλοκαίρι" (μυθιστόρημα, 1965), που μεταφράστηκε στα πολωνικά, ουγγρικά, σλοβένικα, "Στόμα γεμάτο χώμα" (μυθιστόρημα, 1974), που μεταφράστηκε στα γαλλικά (4 εκδόσεις), ελληνικά (3 εκδόσεις), ρώσικα (2 εκδόσεις), πολωνικά, ουγγρικά, σλοβένικα, αλβανικά, γιαπωνέζικα, σουηδικά αγγλικά, ιταλικά, γερμανικά δανέζικα και φιλανδικά. 

"Ο θάνατος του κυρίου Γκόλουζα" (διηγήματα, (1977), που μεταφράστηκε σε 26 γλώσσες. 

"Η απολύτρωση" (μυθιστόρημα, 1980), που μεταφράστηκε στα γαλλικά, γερμανικά, ελληνικά, ουγγρικά, τσέχικα και πολωνικά. 

Τα διηγήματα του Στσεπάνοβιτς μεταφράστηκαν σε 24 γλώσσες και εντάχθηκαν σε 22 ανθολογίες στη Γιουγκοσλαβία και το εξωτερικό. 

Το διήγημα "Ο θάνατος του κυρίου Γκόλουζα" (μοναδικό έργο απ' τη γιουγκοσλαβική λογοτεχνία) εντάχθηκε στην επιλογή παγκοσμίου διηγήματος του Τσαρλς Άνγκοφ το 1969 στις Η.Π.Α., και στην ανθολογία Σύγχρονου Ευρωπαϊκού Διηγήματος που εκδόθηκε το 1977 στη Δανία.
Με σενάρια του Στσεπάνοβιτς γυρίστηκαν πολλά κινηματογραφικά έργα, και βραβεύτηκε τόσο για τα σενάριά του όσο και για τα βιβλία του πολλές φορές στη Γιουγκοσλαβία και το εξωτερικό.

ΥΓ Μια ακόμη  καλοδουλεμένη κριτική, που ανακάλυψα, μάλιστα, πως συγκλίνει προς τη δική μου οπτική είναι το εξαιρετικό άρθρο της Μαρίας Ματαλά για το βιβλίο του Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς(πατήστε εδώ)

ΣΕΡΒΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (1) : Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς, Όταν Άνθιζαν Τα Κολοκύθια

                                               Όταν Άνθιζαν Τα Κολοκύθια, Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς
                                                                                Κατηγορία:Σέρβικη Λογοτεχνία
                                                  Είδος:Κοινωνικό
                                                                                Βαθμολογία 8,5/10

Μετάφραση: Λεωνίδας Χατζηπροδομίδης
Σελίδες : 110
Εκδόσεις: Παρασκήνιο ( Σπ. Μαρίνης)
Χρον. Έκδοσης: 1968

Τιμή : 10,60- 7,42

Τίτλος Πρωτοτύπου: Кад су цветале тикве  ή Kad su cvetale tikve.

ΘΕΤΙΚΑ: Ιχηλάτιση μεταπολεμικής γιουγκοσλαβίας, σκιαγραφηση της λαϊκής ψυχής, ανάδειξη περιθωρίου, λανθάνουσα πολιτικοποίηση, κλιμακούμενη ένταση, δραματικότητα, αντιεπικό κλίμα

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Γλωσσική τραχύτητα, απουσία βαθύτερων προβληματισμών, απουσία θετικού ήρωα

Ποιος δε γνωρίζει τον κινηματογραφικό Ρόκυ με τον Σιλβέστερ  Σταλόνε;

Στο πλαίσιο της Λογοτεχνίας, πάντως ξεχωρίζει ο...πυγμάχος του Τζακ Λόντον, μια κοινωνική καταγγελία ενάντια στην Πυγμαχία όπου αρχές του 20ου αιώνα άνθρωποι αλέθονταν στην ασυδοσία των παράνομων στοιχημάτων.
Η Σερβία ωστόσο εισηγείται τον δικό της ήρωα Πυγμάχο, τον Σπουργίτη Σρετενοβιτς, που μας τον συστήνει μέσα από ένα μεταπολεμικό δράμα η πένα του Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Σέρβος μετανάστης "Λιούμπα" Σρετένοβιτς ζει με τη γυναίκα του την Ίλζε
και τον νόθο γιο εκείνης, τον μικρό Άνρε...
Κάπου κάπου αναπολεί τα πρώιμα χρόνια του στη Γιουγκοσλαβία.
Μια Γιουγκοσλαβία της φτώχειας και μιας τραχιάς αθωότητας, στη σκιά του Τίτο.
Στις αναμνήσεις του ξετυλίγεται μια άγρια νιότη στο σερβικο προάστιο Ντουσάνοβατς με τις συμμορίες των δρόμων να κυριαρχούν και τον έρωτα να γίνεται διακύβευμα αντρικής επιβολής.
Ντράγκανσε, Στόλε, Μαιμούνι...Πλάι τους σα σκιές παραστατίδες, η θεία Ρούζα, η Μίλινκα, Ντούσιτσα:
Μια μικροκοινωνία, ακατέργαστη, σκληρή, βίαιη,  όπου η φιλία ακούει σε άγραφους κανόνες, με αμείλικτη νέμεση για τους παραβάτες...
Ενώ ο νεαρός Λιούμπα αρχίζει να διακρίνεται στο άθλημα της Πυγμαχίας ως ένα πολλά υποσχόμενο ταλέντο, βλέπει ένα ιδιότυπα καχύποπτο καθεστώς να σκορπίζει την οικογένειά του στους πέντε ανέμους...
Κι ενώ ο νεαρός πυγμάχος αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στη λαχτάρα της νίκης και το fair play, μια φριχτή απώλεια προκαλεί την ίδια του την τιμή, και "ζητά" αίμα για να ξεπλυθεί, μια ανοιξιατικη μέρα,ακριβώς τότε που.." ανθίζουν τα κολοκύθια"...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Έχεις δει ποτέ γαμημένα άνθη κολοκυθιάς;", διερωτάται 
μπροστά στον δήμιό της η ασθμαίνουσα ζωή, σε μια αγωνία πρόωρου θανάτου, που παραπέμπει στη σολώμεια αντιπαραβολή "των μύρων της άνοιξης με τη σκιά του θανάτου" στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους" ή στο σπαρακτικό, λεβέντικο παράπονο του Αθανάσιου Διάκου, που ενώ τον σούβλιζαν αναφωνούσε
                                                   Για δες καιρό που διάλεξε 
                                                                     ο Χάρος να με πάρει
                                                                              τώρα που ανθίζουν τα κλαριά
                                                                     και βγάζει η γης χορτάρι

Εδώ όμως δεν υπάρχει καμιά αυτοθυσία, κανένας αγωνιστής της Λευτεριάς.Κανένας ηρωισμός δεν εξυμνείται στη νουβέλα αυτή, κανένα ανώτερο ιδανικό.

Με το "Όταν Άνθιζαν Τα Κολοκύθια" ο Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς συνθέτει μια ωδή στους αντιήρωες σε ένα κλίμα άκρως αντιεπικό.
Εκείνοι που ενδιαφέρουν τον συγγραφέα δεν είναι ούτε οι αναμορφωτές, ούτε οι επαναστάτες, ούτε οι εξουσιαστές.
Είναι οι μικροί καθημερινοί ανθρωποι, που μοχθούν για την επιβίωση και διαβαίνουν τις χαμοζωές τους ανύποπτοι για τα τερτίπια της Πολιτικής, που τους σαρώνουν σαν αναλώσιμα.
Είναι εκείνοι οι...κομπάρσοι θαρρείς των μεγάλων στιγμών της Ιστορίας που υφίστανται όμως όλες τις συνέπειες των φιλόδοξων αποφάσεων και των Μεγάλων Ηγετών με τις "μικρές καρδιές".
Ο Μιχαήλοβιτς παραμερίζει λίγο τις..."σπουδαίες  προσωπικότητες" και μας σεργιανίζει στα βρόμικα σοκάκια του Ντουσάνοβατς όπου κυριαρχούν οι αυτοσχέδιες συμμορίες νεαρών αντρών που αποπροσανατολισμένοι αναζητούν έναν σκοπό στη ζωή, μια δεκαετία μετά τον Πόλεμο και το σχίσμα μεταξύ Τίτο και Στάλιν.
    Για να τους παρακολουθήσει ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια γλώσσα απλή, με απενοχοποιημένη ελευθεριότητα όπως μόνον οι αντρικές κουβέντες μπορεί να έχουν.
Κουβέντες που στάζουν ιδρώτα κι αίμα και παραπέμπουν λίγο στο ύφος του Τσαρλς Μπουκόφσκι.
Μια γλώσσα που μπορεί κάπου ενοχλήσει τους λάτρεις του περίτεχνου λόγου.Ο Μιχαηλοβιτς επιτυγχάνει την πηγαία, επιθυμητή προφορικότητα παρουσιάζοντας το έργο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση από τον κεντρικό πρωταγωνιστή, γεμάτη με θράσος και λαϊκότητα.
Πρόκειται για τον ωραίο Λιούμπα, με το όνομά του να έλκει την ετυμολογική του ρίζα από τη σλάβικη λέξη Λιούμποφ= Αγάπη. Κάτι σαν το δικό μας "Αγάπιος".) 
Ο Λιούμπα συγκεντρώνει τα στοιχεία ενός τραχύ αλλά καλόκαρδου εκκολαπτόμενου αθλητή που η καριέρα του ανακόπτεται απο την ίδια τη ζωή.
Ο αναγνώστης παρακολουθεί τα μυστικά του Πυγμάχου και τα όρια της αθλητικής ηθικής ακόμη και σε ένα άθλημα τόσο άγριο...Ο Μιχαήλοβιτς σε αυτό παραλαμβάνει τον σπόρο του προβληματισμού που έθεσε ο Τζακ Λόντον γύρω από τη φύση και τα ηθικά όρια του μποξ, συμβάλλοντας σε μια συστηματοποιηση κι έναν εξευγενισμό του.
Γύρω από τον Σρετένοβιτς, ο Μιχαήλοβιτς χαρτογραφεί ένα τοπίο ηθικής παρακμής όπου παρελαύνει ένας θίασος cult πρόσωπων.Ο κόσμος αυτός έχει όλο τον πρωτόλειο αυθορμητισμό ακατέργαστων κοινωνιών.
Φίλοι όπως ο Νταγκάντσε και άτυποι ανταγωνιστές σαν τον Στόλε πλαισιώνουν τον Λιούμπα.
Ανάμεσά τους ένας πολιτικός κρατούμενος ο Βλάντα που τις περιπέτειες του στο Γυμνό Νησί των αντιφρονούντων υπαινίσσεται ο Μιχαηλοβιτς (περιπτώσεις σαν τη δική του της συναντάμε στην "Εποχή Της Εξουσίας" του Τσόσιτς)
Στο παρασκήνιο οι γυναικείες φιγούρες ακολουθούν τον δικό τους ανήφορο.
Η Γυναίκα στον Μιχαήλοβιτς προβάλλει ηθικά ανώτερη από τον άντρα με τονισμένη όμως την υποβαθμισμένη της θέση, οπτική απόλυτα αναμενόμενη στα συντηρητικά Βαλκάνια του 1968.
Στο "Όταν Ανθίζουν Τα Κολοκύθια", η γυναίκα υπάρχει ως αθέατη φιγούρα που στηρίζει με ιώβεια υπόμονη το οικοδόμημα της οικογένειας,
είτε ως τρόπαιο κακόβουλου ανδρισμού και κοκορομαχιών του δρόμου,
είτε -ακόμη χειρότερα- ως αθώο θύμα ανόσιων ορέξεων.
             Σε όλο το έργο υπάρχει ένα σκληρό περίβλημα όπου ο έρωτας κρύβεται επιμελώς κάτω από το πρόσχημα ενός επίπλαστου κυνισμού. Πίσω από αυτόν κοχλάζει ένας συναισθηματισμός που αποδεικνύεται από πράξεις, καθώς η δύσκολη ζωή δεν επιτρέπει ονειροπολήσεις ή τη χρονοτριβή του λυρισμού.
Αυτά είναι τα πρόσωπα κι ο Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς τα τοποθετεί σωστά, ενόσο σκηνοθετεί το μυθιστόρημα του πάνω στη φόρμα μιας αυθεντικής αρχαίας τραγωδίας με την κατάλληλη διαδρομή ως την κορύφωση. 
Μιας τραγωδίας που χωρίς ίχνος πολιτικής αναφοράς πολιτικολογεί επί της ουσίας, θίγοντας τη βία στη ζωή του καθημερινού ανθρώπου.
Η κορύφωση που έρχεται σαν την αρχαιοελληνική νέμεση, αποδεικνύει το οδυνηρό βίωμα του Πολεμου έχει χαραχθεί τόσο βαθιά στο συλλογικό ασυνείδητο που μεταφέρεται από την πολιτική στην καθημερινή συνύπαρξη.
Κάθε έκφανση της πλοκής ακόμη και το ίδιο το αθλημα του πρωταγωνιστή ενέχει μια έκφραση αντίθεσης, μίσους κι επιβίωσης του Ισχυρότερου.
Απόλυτα αναμενόμενο για μια χώρα φλογισμένη από το πάθος και το μπαρούτι, όπως η Γιουγκοσλαβία, που δεινοπάθησε ανά την Ιστορία από τον ζόφο της Τουρκοκρατίας, ως τους Βαλκανικούς, τους 2 Παγκοσμίους και τα μίση των ετερόκλητων εθνότητων της.Μια χώρα που στη ράχη της σέρνει τα κόκκαλα των σφαγμένων παιδιών της αλλά και των φλόγερών αγωνιστών της και μετά από ένα Εμφύλιο, ακόμη πορεύεται τον Γολγοθά μιας αμφίρροπης ειρήνης.
Από το Κοσσυφοπέδιο του Λάζαρου και τον πύργο του Τσεγκάρ μεχρι τη γενοκτονία στο Γιασένοβατς, τους αδούλωτους Παρτιζάνους και το προσωποπαγές καθεστώς με την αδιαλλαξία που κάλυψε κ ουδέποτε επέλυσε τις εθνοτικές διαφορές, οι Γιουγκοσλάβοι έφεραν το στίγμα του πολέμου.
          Αυτή ακριβώς, λοιπόν, η κληρονομιά του πολέμου αποτυπώνεται συμβολικά στη νουβέλα του Μιχαηλοβιτς μέσα από το δράμα των προσώπων, που την ακολουθούν σα μια αιματηρή ειμαρμένη εκόντες άκοντες...
Έκδηλη όμως γίνεται κι η επιθυμία του ήρωα , του Λιούμπα να αποτινάξει αυτό το συλλογικό εθνικό τραύμα από την ψυχή του και να αλλάξει πορεία, αναζητώντας την τύχη του στη Σουηδία.Ο Καβάφης, όμως, έχει ήδη προδιαγράψει το πεπρωμένο αυτής της ταλάνισμένης , δραπέτιδας ψυχής που αποζήτησε τη διαφυγή της: "Η Πόλις Θα Σ' Ακολουθεί"...
         Και , " κάπως έτσι" το βιβλίο "Όταν Ανθίζουν Κολοκύθια" γίνεται μια κοινωνική νουβέλα για τα πάθη των καθημερινών ανθρώπων που συνθλίβονται από την Ιστορία...

                                                                   
                                     ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ DRAGOSLAV MIHAILOVIC

                                             

O Ντράγκοσλαβ Μιχαήλοβιτς γεννήθηκε 17 Νοεμβρίου 1930 στην πόλη Τσούπρια της Σερβίας.

Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολική Βελιγραδίου το 1957.

Το 1950 συνελήφθη κι έμεινε εξόριστος στο "Γυμνό Νησί".

Έχει κάνει απίθανες δουλειές για να επιβιώσει.

Το πρώτο του βιβλίο Φρέντε, καληνύχτα" μια συλλογή διηγημάτων, που δημοσιεύτηκε το 1967 κι απέσπασε το Οκτωβριανό Βραβείο Βελιγραδίου.Το 1968 δημοσιεύτηκε η νουβέλα "'Όταν Άνθιζαν Τα Κολοκύθια", που μεταφράστηκε στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά και στα ισπανικά, στα σλοβένικα,στα σουηδικά, στα βουλγάρικα και βέβαια, στα ελληνικά!

Το 1975 δημοσιεύεται το Στεφάνι της Πετρούλας που απέσπασε Βραβείο Άντριτς κι έτυχε κινηματογραφικής και τηλεοπτικής μεταφοράς, έχοντας μεταφραστεί στα ρωσικά, στα πολωνικά,στα ουγγρικά.

Το 1983 δημοσιεύτηκε ο πρώτος τόμος από το Μυθιστόρημα "Οι Άνθρωποι Με Τις Μπότες" που βραβεύθηκε από το περιοδικό ΝΙΝ το 1984.

Από το 1981 είναι αντεπιστέλλον μέλος της Σέρβικης Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών.