ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ ,Το Λαθος Αστερι ,εκδ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

                                                                       Το Λάθος Αστέρι , John Green

                                       Είδος:Koινωνικό

                                       Βαθμολογία: 10/10

Μετάφραση Μελικέρτης Δημήτηρς

Σελίδες 344

Ημ Εκδ. 19 Μαϊου 2022

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ
  O πολυβραβευμένος ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ κατάφερε να συγκλονίσει όλον τον κόσμο μ’ ένα ξεχωριστό έργο που γνωρίσαμε και σε μια εξαιρετική κινηματογραφική μεταφορά , το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ.

Μια ευχάριστη είδηση ειναι πως το σπουδαίο αυτό βιβλίο επανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ,που ανθολογούν το έργο του ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ και με άλλους τίτλους.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Χέιζελ είναι μια 17χρονη που ζει στην Ιντιανάπολις κι έχει όλες τις ανησυχίες των εφήβων της ηλικίας της: Τη μοναξιά να μεγαλώνεις χωρίς αδέλφια, την αντιδραστικότητα στους υπερπροστατευτικούς γονείς, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, τα αγαπημένα της βιβλία, το κολέγιο. Θα ήταν μια συνηθισμένη έφηβη, αν δεν ανήκε στα παιδιά εκείνα που κλήθηκαν νωρίς να συμβιώσουν με τη σκληρή πραγματικότητα του καρκίνου! 

Καταφέρνοντας να επιβιώσει- έστω κι επώδυνα- από τις πολλές υποτροπές της νόσου η 17χρονη Χέιζελ για 4 χρόνια θα παρακολουθεί τις αλλαγές στο σώμα της, φίλους να «φεύγουν», νέους να μπαίνουν στο πεδίο της άνισης μάχης με την πολυπρόσωπη αυτή αρρώστια. Μέσα της θα αντιπαλεύουν η όρεξη για ζωή κι η νιότη που διεκδικεί τα δίκια της στη ζωή, με τον πόνο, τη θλίψη, την παραίτηση και κείνο το αναπάντητο βασανιστικό «γιατί». Η Χέιζελ αναζητά τις απαντήσεις στα βιβλία και στην αινιγματική προσωπικότητα ενός ερημίτη συγγραφέα, που με τα λόγια του έγινε ερήμην του «συνοδοιπόρος της» στην ασθένειά της.…
Αναπάντεχα, τότε θα μπει στη μονότονη ζωή της ένας ξεχωριστός έφηβος, ο θυμόσοφος Ογκάστους, πρόθυμος να μοιραστεί τις αγωνίες της ,τους προβληματισμούς της και τις μύχιες επιθυμίες της.
          Με το σωματικό του κάλλος απλά να αντανακλά το ψυχικό του φως, ο Ογκάστους, κρύβοντας το προσωπικό του δράμα, θα οδηγήσει τη Χέιζελ σε πιο αισιόδοξα μονοπάτια και θα της διδάξει πως «η αγάπη μπορεί να σε ταξιδέψει ακόμη και με τραυματισμένα φτερά» και πως «η αληθινή ζωή μπορεί να χωρέσει και σε λίγες στιγμές αρκεί να θελήσουμε να τη μοιραστούμε. 

Μια ευτυχία που αξίζει κάθε τίμημα οδύνης», γιατί αυτή μας εξανθρωπίζει. Μια ευτυχία, λοιπόν, και το βιβλίο ενός μυστηριώδους συγγραφέα ζητούν να ολοκληρωθούν, πριν το «τέλος». Θα προλάβουν;

ΣΧΟΛΙΟ
Είναι λίγα όσα μπορεί να προσθέσει κάποιος σε μια τέτοια ξεχωριστή έμπνευση! Είναι βέβαιο πως το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ θα συμπεριληφθεί στα πιο συγκινητικά βιβλία που διαβάσατε ποτέ!
Προσοχή όμως! Η δύναμη του βιβλίου αυτού δεν έγκειται μονάχα στο ευαίσθητο θέμα του, (της συνύπαρξης του καρκίνου με το στάδιο της εφηβείας) αλλά στον τρόπο χειρισμού του. Η «μαγεία» του έγκειται στον τρόπο που συμπλέκονται ο έρωτας με τη σκιά της Αρρώστιας…

      Σίγουρα χρίζει κάθε επαίνου η απόφαση ενός συγγραφέα να αναδείξει απερίφραστα ένα τόσο ιδιαίτερο θέμα ,όπως ο καρκίνος-και μάλιστα σε νεαρές ηλικίες.
Καρκίνος! Ένα θέμα ταμπού, που το ξορκίζουμε με περιφράσεις όπως «επάρατη νόσος», «κακό σπυρί», προκειμένου να μην το κατονομάσουμε!
Στην ελληνική λογοτεχνία τον έχω συναντήσει σε συνήθως βραχυλογικές αναφορές σύγχρονων μυθιστορημάτων.

Θα αναφέρω δύο αντίρροπες τάσεις: Θυμάμαι το ζήτημα του καρκίνου διαποτισμένο από τον τρυφερό συναισθηματισμό της ΡΕΝΑΣ ΡΩΣΣΗ –ΖΑΙΡΗ, όταν στο «Κόκκινο Κοράλλι"

τον προβάλλει από την πλευρά της συγκλονιστικής θυσίας μιας εγκύου που αρνείται τη χημειοθεραπεία για να μη σκοτώσει το έμβρυο παιδί της, ενώ στους "Μικρούς Αγγέλους"της ως πρόωρη απώλεια μιας γλυκιάς ύπαρξης… χωρίς σε κανένα να βιώνουμε σε βάθος τη συνύπαρξη του ήρωα με την ασθένεια.

Από την άλλη, στον Ηλία Μαγκλίνη

και το δυνατό «Σώμα με Σώμα»(εκδ. Πόλις) καταδυόμαστε με καταιγιστική παραστατικότητα και πολύ σκληρή γλώσσα σε όλη την οργή, τη μοναξιά και την απελπισία που επιφέρει ο καρκίνος στη ζωή ενός ασθενούς χωρίς τον αντίλογο καμιάς ελπίδας -στοιχεία που ίσως δεν τα αντέξουν όλοι οι αναγνώστες.
Το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ, ισορροπεί σε… σωστές αποστάσεις ανάμεσα στις δύο αυτές τάσεις. Δεν είναι ούτε ποιητικά τρυφερό, ούτε άκαμπτα ωμό. Δεν είναι ουτοπικό, ωστόσο αντιμάχεται το σκοτάδι.

Καταφέρνει δηλαδή να θίξει το θέμα της ασθένειας ακροβατώντας ανάμεσα σε μια αφοπλιστική ειλικρίνεια και μια ευαισθησία, αποφεύγοντας επιδέξια την παγίδα του μελοδραματισμού, που θα ήταν η εύκολη λύση-καθώς το θέμα προσφέρεται.
Το βιβλίο δεν τηρεί «αποστάσεις ασφαλείας» από την ίδια την πραγματικότητα της αρρώστιας για να τονίσει μονάχα τη συναισθηματική διάσταση της παρουσίας της ,αντιθέτως κατονομάζει τα πάντα, χωρίς να αναλωθεί σε κουραστικές ή εξειδικευμένες ιατρικές λεπτομέρειες.
Ενίοτε από το κείμενο ξεπηδά ένα χιούμορ πικρό κι αυτοσαρκαστικό χωρίς ποτέ όμως να καταλήγει σε κυνισμό.
Ο πνευματώδης αυτός χαρακτήρας είναι απολαυστικός. Προσφέρει μια φρεσκάδα νεανική αμβλύνοντας τη συναισθηματική φόρτιση ,χωρίς να την αναιρεί κι εδώ είναι η επιτυχία του.

Η παρουσία του καρκίνου στην ιστορία μας είναι διάχυτη. Αυτός είναι ρυθμιστής και αργά ή γρήγορα ξεγυμνώνει την αλήθεια όλων.
Όχι! Δεν υπάρχουν υπερήρωες σε αυτή τη μάχη, δεν υπάρχει ωραιοποίηση.
Υπάρχουν άνθρωποι τρωτοί, πληγωμένοι που βιώνουν έναν αναπόδραστο φόβο. Λυγίζουν, κλαίνε, πονούν βιώνουν το θυμό του μεγάλου "γιατί".
Μερικοί από αυτούς αναπτύσσουν έναν δύστροπο, τυραννικό χαρακτήρα.
Μερικές φορές δοκιμάζουν την ευθεία απόρριψη από τον κόσμο των υγιών, την ερωτική απογοήτευση ή την ταπείνωση του οίκτου από τους γύρω.
        Με αυτόν τον τρόπο φωτίζονται όλες οι πλευρές και αποδομείται το εξιδανικευτικό στερεότυπο του «γελαστού καρκινοπαθούς που με το φως του και τη δύναμη του δίνει μαθήματα σε όλους».O καρκινοπαθής είναι άνθρωπος κι έχει "δικαίωμα" στην πτώση, στο θυμό, στην άρνηση.
          Το ζοφερό τοπίο έρχεται να απαλύνει η φιλία και κυρίως ένας αγνός, νεανικός έρωτας από τους πιο ωραίους που έχω συναντήσει ποτέ στη λογοτεχνία. Αυτός ο έρωτας διέρχεται όλα τα φυσιολογικά στάδια, που του προσδίδουν αυθεντικότητα με αποτέλεσμα να μας αγγίζει όλους μας πολύ βαθιά και να μας παρέχει πολύτιμα διδάγματα.

          Ενώ συνήθως στον κινηματογραφικές ιστορίες που εμπλέκουν τον παράγοντα της ασθένειας έχουμε ένα ετεροβαρές δίπολο σε όπου ο ένας είναι υγιής κι άλλος αντιμετωπίζει την προοπτική του θανάτου(Love Story,P.S. I love you,Το Ημερολόγιο),εδώ οι κεντρικοί ήρωες-Ογκάστους και Χέιζελ είναι κοινωνοί της ίδιας μοίρας … 
Αυτό φυσικά δε στερεί από κανέναν τους την μοναδικότητά του. Απλώς εξασφαλίζει μια μεγαλύτερη μεταξύ τους συμβατότητα .

Μέσα από την αγάπη τους τα δυο παιδιά προτάσσουν μια χαμηλόφωνη, πλην ουσιαστική και γενναία αντίσταση στον καρκίνο. Στο κάτω-κάτω είναι καθολική αλήθεια πως ο αμοιβαίος έρωτας ομορφαίνει τη ζωή όλων μας και συχνά μας αναμορφώνει. Έτσι κι εδώ! Ο ξεχωριστός Ογκάστους θα αφυπνίσει και την Χέιζελ και θα την παρασύρει σε έναν ξέφρενο χορό ζωής σε πείσμα της σωματικής κατάπτωσης.Ένας "Ποιητής" που όπως στη θρυλική ταινία εξυμνεί τη ζωή με την δοξολογία του "Siege the Day"
            Ναι, μπορεί η ασθένεια να κινεί τα νήματα και μερικές φορές να θέτει χρονικά όρια όμως η ψυχή δε γίνεται μαριονέττα της!
Ο Ογκάστους και η Χέιζελ δεν καταδέχονται το «ναρκισσισμό» του «ηττημένου», που -μεμψιμοιρώντας- παραμένει στο επίκεντρο και διεκδικεί τις επιθυμίες του «ενοχοποιώντας» τους υγιείς οικείους του, αλλά απολαμβανουν το δώρο της αγάπης.

Αυτή είναι η τραγικότητα και το μεγαλείο τους που θα στοιχειώσει για πάντα όποιον τους ανακαλύψει μέσα από τις σελίδες του Τζον Γκριν :

 Πόσοι υγιείς θα δουν τον έρωτά τους να ατενίζει έναν ουρανό που τους ραίνει με ροδοπέταλα; 

Πόσοι σε έναν τόπο γεμάτο ενθύμια θανάτου θα ανάγκαζαν τους γύρω τους να χειροκροτήσουν τη ζωή;

«Μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα», όπως ακριβώς το συναντάμε στο λόγο του ποιητή… Γιατί το σπουδαιότερο δίδαγμα από το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι πως τελικά ο χρόνος αποτελεί μια συμβατική και πεπερασμένη έννοια. 

Η ψυχή και όσα νοηματοδοτούν την ύπαρξή μας εκτείνονται πέρα από χρονικά πλαίσια. Η αγάπη, η παραχώρηση, το πάθος εκφράζονται «ενσώματα» ,ωστόσο παραμένουν άχρονα. Δεν υποτάσσονται σε… προθεσμίες.

Μια ψυχή κλειδαμπαρωμένη στη μοναχικότητα ,την ωραιοπάθεια και στην απληστία δεν πρόκειται να βιώσει ποτέ την ομορφιά της ζωής όσα χρόνια κι αν της δοθούν νa τα ζήσει σε ενα υγιές σώμα. 

Το μεγαλείο του ανθρώπου δεν προσδιορίζεται ούτε από τη φυσική του κατάσταση ,ούτε από τη διάρκεια του βίου του αλλά από την αξιοποίηση της στιγμής.

      Ερχόμαστε ως έμβια όντα με αρχικό σκοπό την επιβίωση. Ζητούμενο όμως πρώτιστο είναι να ζήσουμε. Αυτή είναι η πρόκληση. Κατάφαση ζωής όμως σημαίνει αγάπη. Όταν τείνουμε το χέρι για να συναντήσουμε τον Άλλον κάνουμε ένα βήμα προς τον "Άνθρωπο" μέσα μας κι έτσι νικούμε τον θάνατο. Καζαντζακικός θρίαμβος αυτός, που συναντά  ιδανικά την αφοπλιστική ρήση του Βίκτορ Ουγκό στους "Άθλιους":«Το να πεθαίνεις δεν είναι τίποτα. Το να μη ζεις είναι τρομερό…».

Για όλα αυτά, ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι ένα βιβλίο «φωτοβόλο» που το νιώθεις ως τα τρίσβαθα να ακτινοβολεί επιθυμία για ζωή, ανθρωπιά και συγκλονιστικά διδάγματα που σε σημαδεύουν για μια ζωή και επηρεάζουν με τρόπο καταλυτικό και θετικό τη στάση απέναντι σε όλα τα ζητήματα της ύπαρξης μας.
Αφήστε αυτό το «λαμπρό άστρο» της Λογοτεχνίας να φωτίσει την καρδιά σας- κι αν λίγο τη ραγίσει, δεν πειράζει!- θα την έχει φέρει πιο κοντά στον «Άνθρωπο» ...                                                                             
                                                        Ελισσάβετ-Μαρία Δέδε

Σύλλογοι Υποστήριξης Καρκινοπαθών

                                                            ΑγκαλιάΖΩ

                                                                Κ.Ε.Φ.Ι

                                                               ΕΛΠΙΔΑ

                                                                ΦΛΟΓΑ

                                                               ΑΛΜΑ ΖΩΗΣ

                                                          ΜΕΙΝΕ ΔΥΝΑΤΟΣ

                                                             karkinaki.gr

                                                               ΠΑ.ΡΗ.ΣΥ.Α.

                           ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Αγια Λευτεριά, Θοδωρής Παπαθεοδώρου

                                                                                    Αγια Λευτεριά, Θοδωρής Παπαθεοδώρου

                                     Είδος: Iστορικό Δράμα

                                    Βαθμολογία 10/10

Έξι μήνες μετά το "Άγιο Αίμα" , 

τις "Άγιες Ψυχές" 

ήρθε το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας του Θοδωρή Παπαθεοδώρου για την Επανάσταση του 1821 "Η Άγια Λευτεριά".

Αυτό το βιβλίο αποτελεί το πιο πικρό από τα τρία μέρη της τριλογίας του για την Παλιγγενεσία.

"Άγιο Αίμα","Άγιες Ψυχές"," Άγια Λευτεριά"...

Η αλληλουχία των τριών συναφών τίτλων στα διαδοχικά βιβλία της τριλογίας δεν είναι τυχαία.

Η κοινός τόπος του όρου "Αγιος" δηλώνει ασφαλώς την ιερότητα του Αγώνα ενάντια στην τούρκικη σκλαβιά.

Από κει και πέρα, οι υπόλοιποι όροι σηματοδοτούν το "τίμημα" που καθαγιάζει τις ψυχές για να καρπίσει τελικά, φέρνοντας την πολυπόθητη και πολυύμνητη Ελευθερία, που είναι η πιο ακριβή κληρονομιά του ελληνικού πνεύματος ανά τους αιώνες.

Μια ελευθερία πληρωμένη με "έντιμο αίμα" όπως λέει ο στίχος του Οδυσσέα Ελύτη. 

Το "βασανιστικό" με τα έργα του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι ότι επειδή είναι χωρισμένα σε μέρη αναγκάζεται ο αναγνώστης να περιμένει αρκετά για την έκβαση μιας ιστορίας που εξαρχής τον έχει αρπάξει στο δικό της σύμπαν που απρόθυμα αποχωρίζεται μέχρι τη συνέχεια στο επόμενο βιβλίο...Έξι μήνες λοιπόν μετά ολοκληρώνεται και αυτή η τριλογία του 1821.

Και στο τρίτο μέρος όπως συνέβη και με άλλα έργα του Παπαθεοδώρου ακολουθούμε την πορεία των αγαπημένων ηρώων που γνωρίσαμε στα δυο προηγούμενα.

Η Μαλαματή, ο Νίκος, ο Στέφανος,η Δέσπω αναζητούν τη ρίζα τους και συνάμα τη θέση τους στον κόσμο, δίνοντας ο καθένας τη δική του μάχη, μοιρασμένοι ανάμεσα στην αγάπη για την πατρίδα και στον έρωτα.

Η πορεία τους αγωνιώδης ,σε παραλληλία προς υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα που εντάσσονται ομαλά στο κάδρο της δράσης.

ήρωες γνωστοί κι ανώνυμοι, φιλέλληνες όπως ο Λόρδος Βύρωνας κι ο τυπογράφος του Μεσολογγίου Ιάκωβος Μάγιερ κάνουν ουσιώδες πέρασμα από τις σελίδες αυτές. 

Η αφήγηση του Παπαθεοδώρου ζωντανή κατορθώνει να ανασυστήσει πλήρως την εποχή.Οι ζωές των ηρώων εξελίσσονται με φόντο σημαντικά γεγονότα με κορυφαίο το μαρτυρικό Μεσολόγγι.

Στο Άγια Λευτεριά όμως υπεισέρχεται πιο ηχηρή η πολιτική διάσταση της Επανάστασης, αυτή που την κηλιδώνει όπως κάποτε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ντρόπιασε την Αρχαία μας Ιστορία.

Η πένα του Παπαθεοδώρου ιχνηλατεί το όνειδος του Εθνικού Διχασμού από τα 1824 και την Εθνοσυνέλευση του Άστρους αναδεικνύοντας και λιγότερο γνωστές πλευρές του, που απομυθοποιούν εξιδανικευμένα πρόσωπα και καταστάσεις.

Μηχανορραφίες πολιτικών προσώπων -σαν τον Κωλέττη και τον Μαυροκορδάτο, που εκκινώντας από πλούσια καταγωγή επιδίωξαν να οικειοποιηθούν κατορθώματα άλλων εξασφαλίζοντας προσωπική δόξα και οφίτσια σε βάρος των στρατιωτικών.

Η δίκη του αράθυμου Γεώργιου Καραϊσκάκη.

Τα Δάνεια για τον Αγώνα που κατασπαταλήθηκαν σε αδελφοκτόνα όπλα όσο οι Τούρκοι ξεκινούσαν την αντεπίθεσή τους, συμπράττοντας με την Αίγυπτο και τον δαιμόνιο Ιμπραήμ Πασά..

Οι διενέξεις και τα συγκρουόμενα συμφέροντα των πλοιοκτητών που- από τη μια, έγραψαν χρυσές σελίδες στο Αιγαίο εξευτελίζοντας πολλές φορές τον στόλο του αιμοδιψούς Σουλτάνου- από την άλλη όμως δεν απέφυγαν τις μικρότητες ανταγωνισμών που υπέσκαψαν το ίδιο το μέλλον του Αγώνα.

To αδερφικό μίσος που οδήγησε τους καθολικούς Συριανούς σε μια αισχρή  αντίδραση απέναντι στην τρομακτική σφαγή της Χίου -την ίδια ώρα που οι πολίτες της Ευρώπης ξεσηκώνονταν στο άκουσμα της φοβερής είδησης.

Στιγμές ντροπής αδελφοκτόνου που πονούν...Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου σκιαγραφεί όλο το παρασκήνιο των δύο φάσεων του επονείδιστου Εμφυλίου

Κανένας αναγνώστης δε θα ξεχάσει τη ζωηρή αναπαράσταση της διαπόμπευσης του Στυλοβάτη της Επανάστασης, του ηρωικού Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Ανάπλι, όπου φυλακίστηκε- από ανθρώπους "μικρούς κι αμετανόητα υπόδουλους σε συμφέροντα"- αυτός ο μέγας σαλπιγκτής της Λευτεριάς!!!

Είναι το σαράκι της φυλής μας, η Έριδα που ήδη ο Ησίοδος κι ο Όμηρος τοποθέτησαν ως ήσσονα θεότητα στο πλευρό του πολεμοχαρούς θεού Άρη...Είναι η φθονερή πατρίδα που εξόρισε τον Θεμιστοκλή της Σαλαμίνας. Πίσω από κάθε Περικλή παραμονεύει ένας Αλκιβιάδης και κάθε αντάμωμα Αθηναίων κ Σπαρτιατών σε νικηφόρες Πλαταιές θα αμαυρώνεται τελικά στους Αιγώς Ποταμούς.

      Στις σελίδες του Παπαθεοδώρου αναδεικνύεται η μάστιγα της ελληνικής πολιτικής νοοτροπίας:Η μανία πρόσδεσης στο άρμα κάποιας ξενικής επιρροής και η αναφορά σε μια έξοθεν υπερδύναμη, που τόσα δεινά έφερε κι εξακολουθεί να φέρνει στον λαό μας...

Η κορύφωση του έργου έρχεται με την ηρωική πολιορκία κι Έξοδο του Μεσολογγίου. Από τον πείσμωνα Κιουταχή μέχρι τον αλαζονικό Ιμπραήμ 

Σε μια συνομιλία με τους στίχους του Διονυσίου Σολωμού ο συγγραφέας ακολουθεί το μαρτύριο των υπερασπιστών μέ την απριλιάτικη φύση να θάλλει σε κελεύσματα ζωής κι έρωτα όσο εκείνοι προχωρούν στον θάνατο.

Η τριλογία του 1821 έρχεται λοιπόν να επιβεβαιώσει ,γι άλλη μια φορά, τη μεγάλη λογοτεχνική κλάση του Θοδωρή Παπαθεοδώρου και την επιδεξιότητά του να συνδυάζει την ιστορική γνώση με γοητευτικές ιστορίες και χαρακτήρες ζωντανούς κι αληθινούς, που καθιστούν την Ιστορία βίωμα για τον αναγνώστη κι όχι απρόσωπη αναφορά.

Σε τόσο δύσκολους καιρούς είναι σημαντικό να αντλούμε έμπνευση από την αρετή των προγόνων μας.Πιο γεννναίο όμως είναι όταν ένας συγγραφέας αντέχει να αναμοχλεύει τις αρχαίες πληγές μας, βοηθώντας μας να αναστοχαστούμε πάνω στις παθογένειές μας και να συνειδητοποιήσουμε την επιτακτική ανάγκη να τις παλεψουμε με ομοψυχία.

               Η τριλογία του Αγώνα είναι ένα έργο που σίγουρα αξίζει   να το ανακαλύψουν όλοι οι Έλληνες αναγνώστες, απολαμβάνοντας άλλη μια γόνιμη έμπνευση καλής Λογοτεχνίας..

O Γάτος Που Έσωζε Βιβλία, Sosuke Νatsukawa

                                       O Γάτος Που Έσωζε Βιβλία, Sosuke Νatsukawa

   Είδος: Αλληγορικό παραμύθι

 Βαθμολογία 9/10

Μετάφραση Αύγουστος Κορτώ

Γάτος και Βιβλία.Δύο διαχρονικές αγάπες που ζεσταίνουν την ψυχή ,σε έναν ξεχωριστό συνδυασμό που συνθέτει μια υπέροχη ιαπωνική παραβολή "Ο Γάτος Που Έσωζε τα Βιβλία" του Σοζούκε Νατσουκάουα αποτελεί ένα μοναδικό παραμύθι για μικρούς και μεγάλους... βιβλιόφιλους!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 

Στη σημερινή Ιαπωνία, ο συνεσταλμένος έφηβος Ριντάρο Νατσούκι βρίσκει καταφύγιο στο παλαιοβιβλιοπωλείο του καλόψυχου παππού του με την τρυφερή σοφία του και δεκάδες σπάνια βιβλία.

Ο γλυκός παππούς πεθαίνει γαλήνια στον ύπνο του αφήνοντας μόνο τον μικρό Ριντάρο.Το χειρότερο είναι ότι το παλαιοβιβλιοπωλείο πρέπει να κλείσει και ο θησαυρός "του" κινδυνεύει να χαθεί για πάντα.

Ο Ρίνταρο τότε,νιώθει πως γκρεμίζεται ο κόσμος του. Παρατάει το σχολείο κι απομονώνεται έχοντας χάσει κάθε κίνητρο για ζωή.

Τότε στον απελπισμένο Ριντάρο εμφανίζεται ένας γάτος, ο Τίγρης!Γάτος ξεχωριστός καθώς διαθέτει ανθρώπινη μιλιά και έχει την αποστολή να σώσει τα βιβλία,γι αυτό ζητά τη συνδρομή του Ριντάρο.

Το αγόρι και ο γάτος θα περάσουν μαζί 3 μαγικές δοκιμασίες, όμως η τελευταία είναι μια υπόθεση που ο Ριντάρο πρέπει να αντιμετωπίσει μόνος του, σε μια μάχη με τον ίδιο του τον εαυτό.  

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 

Ο "Γάτος Που Έσωζε Βιβλία" του Νατσουκάουα είναι ένα αλληγορικό παραμύθι για μικρούς και μεγάλους και διατηρεί μιαν αύρα ιαπωνικής σοφίας.

Η νουβέλα του Νατσουκάουα εξυμνεί τη γοητεία των βιβλίων με ένα κράμα κοινωνικής νουβέλας διαποτισμένης από στοιχεία μαγικού ρεαλισμού που είναι τόσο χαρακτηριστικά για τη Λατιονοαμερικάνικη Λογοτεχνία.

Πρόκειται για ένα βιβλίο ζυμωμένο από υλικά ελκυστικά για ενα νεανικό κοινό που δημιουργούν και μιαν αίσθηση νοσταλγίας στους μεγαλύτερους αλλά προσφέρουν όμορφα μηνύματα γύρω απο τη ζωή, μεταδίδοντας στον αναγνώστη  πληθώρα συναισθηματων με το κοινωνικό στοιχείο και τον ανθρωποκεντρισμό που τόσο ανεπτυγμένος είναι σε πολλά ιαπωνικά anime και manga:

Eνας ορφανός και μοναχικός έφηβος που ζητά καταφύγιο σε κάτι που αγαπά κι αυτό γίνεται πύλη περιπέτειας και αυτογνωσίας.

Το Βιβλίο γίνεται λοιπόν αποκούμπι, σύμμαχος, φίλος πιστός και παράθυρο πρός τη ζωή που ο μικρός έφηβος φοβάται να ζήσει αληθινά.

Εδώ λοιπόν μας σκιαγραφείται το πορτρέτο του Βιβλίου, με διττό τρόπο.

Αφενός, το Βιβλίο εδώ μας γοητεύει ως αντικείμενο με τη μυρωδιά του, το ηχόχρωμα των σελίδων του καθώς γυρίζουν, την υφή του και την αισθητική των συμβόλων της γραφής που το στοιχειοθετούν.Αντικείμενο που δεν πρέπει να χαθεί αλλά να διασωθεί ως ένας "θησαυρός".

Αυτή η πρόθεση φαίνεται κι από την τόσο ξεχωριστή μορφή αυτής της έκδοσης με το σκληρό χρυσίζον εξώφυλλο ξεχωριστής ομορφιάς, που διατηρεί τη σημασία του κα τη συνάφειά του προς το περιεχόμενο της νουβέλας.  

Δεσπόζον όμως στοιχείο φυσικά είναι η καθεαυτή αξία της αναάγνωσης που αναγάγει το βιβλίο σε Ιερό Ναό της Γνώσης και διαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε ανθρώπους και εποχές.Το Βιβλίο γίνεται όχημα ανέφικτων ταξιδιών πέρα από σύνορα χωροχρονικά.

Το μεγαλείο του Βιβλίου έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι το περιεχόμενό του είναι που ανυψώνει την αξία του κι αυτό μπορεί να είναι ανεκτίμητο ακόμη και με την πιο ταπεινή και λιγότερο προσεγμένη μορφή.

Δεν είναι τα πλουμπίδια ή ο υλικός πλούτος που προσδιορίζουν την αξία ενός Βιβλίου αλλά η πνευματική διάσταση που αυτό φέρει. Στην περίπτωση του μοναχικού Ριντάρο τα βιβλία γίνονται φίλοι κι αδέλφια και μαζί με τον παππού εξασφαλίζουν το υποκατάστατο της Οικογένειας που του λείπει.

Κι εκεί που η απτή καθημερινότητα φαντάζει ζοφερή υπεισέρχεται το "μαγικό στοιχείο"- ένας ομιλών γάτος.Είναι γνωστή η αγάπη των ανατολικών φιλοσοφιών στη φύση και οι συμβολικές αναγωγές των κανόνων και των εικόνων της σε ηθικά διδάγματα γύρω από την ανθρώπινη ηθική.

Τη φύση εκπροσωπεί μέσα από αυτόν τον παραμυθιακό ανιμισμό ο Γάτος-διασώστης, που οδηγεί τον Ρινταρο σε έναν μαγικό κόσμο, με κεντρικό άξονα το Βιβλίο.

Μέσα στο ταξίδι του θα δουν ανθρώπους με διαφορετικές στάσεις απέναντι στο Βιβλίο οι οποίες αντανακλούν κατ'επέκτασιν διαφορετική στάση απέναντι στους άλλους.

Και ποιος είναι ο απόηχος. Μα ότι "τα Βιβλία μας μαθαίνουν να φροντίζουμε τους άλλους".

Εκείνο που νοηματοδοτεί τελικά τη γνώση των βιβλίων δεν είναι ένας αυτάρεσκος εμπλουτισμός της γνωσιολογικής μας φαρέτρας, ούτε μια ναρκισσιστική κατάκτηση γνώσεων αλλά η ανάπτυξη ενσυναίσθησης-δηλαδή η ικανότητα να δείχνουμε κατανόηση κι αλληλεγγύη στον διπλανό.

Καμία γνωστική κατάκτηση δεν έχει αξία αν δεν συνοδεύεται από συμπόνια, αγάπη κ αρετή-άποψη στην οποία διασταυρώθηκαν ο Αριστοτέλης και ο Ινδός φιλειρηνιστής Μαχάτμα Γκάντι.

Με άλλα λόγια απώτατη σοφία δεν είναι άλλη από την Αγάπη κι σε αυτήν διασταυρώνονται κι εκβάλλουν όλα τα φιλοσοφικά συστήματα του κόσμου από τη μυστηριακή Ανατολή ως τον αρκτικό κύκλο και από την αριστοτέλεια ηθική μέχρι  την "Α προς Κορινθίους Επιστολή" του Αποστόλου Πάυλου.

             Μέσα από όλα αυτά το ιαπωνικό αυτό παραμύθι του Γάτου που έσωζε τα Βιβλία θα συγκινήσει και θα διδάξει μικρούς και μεγάλους.

Γουόλτερ Τεβίς, Το Γκαμπί της Βασίλισσας

                                                                               Το Γκαμπί της Βασίλισσας, Γουόλτερ Τεβίς
                                                                                    Είδος Κοινωνικό Δράμα
                                                                                 Βαθμολογία :8,5/10

Μια από τις πιο συζητημένες σειρές του τελευταίου καιρού είναι το "Γκαμπί της Βασίλισσας", ενα σιριαλ της συνδρομητικής πλατφόρμας NETFLIX που βασίστηκε στο ομώνυμο και πολύ ιδιαίτερο βιβλίο του Γουόλτερ Τέβις, που πίσω από το σκάκι έρχεται να αναδείξει θέματα όπως ο αναδυόμενος φεμινισμός και η ενηλικίωση.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 

Μέσα της δεκαετίας του 50:

Η 8χρονη Ελίζαμπεθ Χάρτον χάνει και τους δυο γονείς του τη νύχτα ενός τροχαίου και μεταφέρεται στο Ορφανοτροφείο του Κεντάκι.

Εκεί θα συναντήσει τη Τζολίν μια ορφανή Αφροαμερικανίδα με τολμηρές ιδέες.

Σε μια της περιπλάνηση η μικρή Μπεθ θα συναντήσει τον κατηφή επιστάτη Σνάιμπελ να παίζει ένα παράξενο παιχνίδι με φιγούρες πανω σε ένα πεδίο με ασπρόμαυρα τετράγωνα: Το Σκάκι!

Κάτω από το συνοφρυωμένο βλέμμα του σιωπηλού επιστάτη η μικρή Μπεθ θα μυηθεί στο σκακιστικό σύμπαν που την απορροφά ολοκληρωτικά.Κι ενώ το σκακιστικό ταλέντο της απεέυθερώνεται,  η Διευθύντρια του Ιδρύματος θα την ανακαλύψει και θα της απαγορεύσει να ασχολείται με το σκάκι.

Η υιοθεσία της Μπεθ από μια οικογένεια, όμως, θα της ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για το όνειρό της και την επέλασή της ως την Κορυφή του Παγκόσμιου Σκακιού, όσο εκείνη παλεύει να φτάσει στην Αυτογνωσία...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 

Το "Γκαμπί της Βασίλισσας" ανήκει σε μια ξεχωριστή κατηγορία βιβλίων που έχουν ως θεματικό τους άξονα το σκάκι.

Σε ορισμένα πλοκή  εξακτινώνεται σε πιο πολυπρόσωπο πεδίο, όπως το Οχτώ , ο Πίνακας της Φλάνδρας" , το Ρουά ματ τυου Ντοναχιού.

Άλλα είναι όμως προσωποκεντρικά , εστιάζοντας στο εσωτεριλό δράμα ενός συγκεκριμένου πρωταγωνιστή.

Ανάμεσά στα σκακιστικά μυθιστορήματα ψυχογραφικών διαθέσεων του ενός πρωταγωνιστή  φυσικά δεσπόζει η αριστουργηματική "Σκακιστική Νουβέλα" του Στέφαν Τσβάιχ κι ακολουθεί η "Αμυνα του Λούζιν" του Ναμπόκοφ.

Σε παρεμφερή διάθεση κινείται το "Γκαμπί της Βασίλισσας" με μια σημαντική διαφοροποίηση η οποία υποδηλώνεται κι από τον τίτλο του.

Εδώ, το ιδιοφυές πρόσωπο που διαπρέπει στο σκάκι είναι γυναίκα κόντρα στις προκαταλήψεις του καιρού της στην Αμερική του 1970.Η Μπεθ Χάρμον.

Ορφανή, εσωστρεφής, τελειομανής, δίχως φίλες, υπακούει στη συνθήκη της μοναχικότητας που διέπει τις σκακιστικές φιγούρες της Λογοτεχνίας ως απότοκο της στερεοτυπικής αντίληψης περί μοναχικής εκκεντρικότητας των σκακιστών. 

Μέντοράς της ένας ταπεινός και σιωπηλός άνδρας, και σημεία έμπνευσής της εμβληματικές μορφές της σκαστικής ιστορίας όπως ο ευφυής Μόρφι ή η πρωτη γυναίκα παγκόσμια πρωταθλήτρια Vera Menchik

Παρότι γνωστοί πρωταθλητές του σκακιού (όπως ο διαπρεπής διεθνής μας, Γιάννης Παπαϊωάννου) έχουν εκφράσει ενστάσεις για την αληθοφάνεια του βιβλίου- ως προς την απρόσμενα ταχεία και θεαματική εξέλιξη της ορφανής ηρωίδας του- έχουν όλοι παραδεχθεί πως ο συγγραφέας έχει μεταγράψει ιδανικά σε λέξεις την έξαψη του παιχνιδιού, τον επωνομαζόμενο "πυρετό του σκακιού", καθώς και τις διαδρομές μιας νεανικής ιδιοφυϊας που παλεύει να προσαρμοστεί σε έναν ανδροκρατούμενο, αλλόκοτο κόσμο.

Μέσα στο κείμενο παρελαύνει η προετοιμασία για έναν σκακιστικό αγώνα, ενδεικτικές εικόνες από σκακιστικούς αγώνες μεγάλου κύρους, καθώς και πραγματικές  θέσεις από θρυλικές παρτίδες μεταξύ κορυφαίων γκραν μετρ του αιώνα μας, πράγμα που δείχνει νποσο βαθιά έχει μελετήσει ο συγγραφέας το αντικείμενο.

Όροι όπως "Σικελική Άμυνα" ,"Βαριάντα του Δράκου" και "Ινδική Άμυνα", προφανώς θα ακούγονται ανοίκειοι σε όποιον αναγνώστη δεν έχει ασχοληθεί συστηματικά με το σκάκι, εντούτοις αυτό δε θα τον εμποδίσει να κατανοήσει το πνεύμα του βιβλίου και την ψυχολογία της νεαρής του ηρωίδας.

"Το Γκαμπί της Βασίλισσας", κατά βάθος όμως, δεν είναι ένα σκακιστικό μυθιστόρημα παρά το σαφές του θεματολογικό περίβλημα.

Το Γκαμπί της Βασίλισσας είναι μια ελέγεία της μοναξιάς, μια αναζήτηση ταυτότητας, όπως άλλα σκακιστικά έργα κωδικοποιούν αλληγορικά σε μια παρτίδα 

ερωτικές ματαιώσεις , αντιπολεμικά μηνύματα και υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου (Το ΣΚΑΚΙ Μανώλης Αναγνωστακης, "Αχαρτογραφητη Βαριαντα " Έλλη ΄Δέδε.)

 Η αγωνία της νίκης, γίνεται ο μοναδικός τρόπος της Ελίζαμπεθ Χάρμον του Γουολ Τέβις να υπάρξει ανάμεσα στους γύρω της κερδίζοντας την αποδοχή τους.

Το παιχνίδι στη σκακιέρα γίνεται δίοδος επικοινωνίας για τη μοναχική μικρή. Η σκακιστική κοινότητα, όπου η Μπεθ αποκτά περίοπτη θέση με τις συντριπτικές της νίκες, υποκαθιστά την αίσθηση της οικογένειας κι η ανταλλαγή απόψεων με τον συμπαίκτη της για τις παρτίδες γίνεται υποκατάστατο της οικογενειακής θαλπωρής.

Αυτό ενισχύεται από την αδυναμία της βασικής ηρωίδας να σταθεί συνεπής απέναντι στις σχέσεις της με τους ανθρώπους.

           Αυτό κατέστη πιο εμφανές στην περίπτωση της παιδικής φίλης Τζολίν, μιας φιγούρας που άξιζε να έχει αναδειχθεί περισσότερο, καθώς πλάι στην μονήρη πρωταθλήτρια Μπεθ, αυτή αντιπροσωπεύει το κάλεσμα της νιότης αλλά και την προσπάθεια των μαύρων να αποτινάξουν- επιτέλους- τους ρατσιστικούς περιορισμούς της αμερικάνικης κοινωνίας και να ενταχθούν ισότιμα σε αυτήν, δημιουργικοί και καθ'όλα σεβαστοί. Τη Τζολίν όμως τη συναντούμε καίρια σε αποφασιστικά σημεία της πλοκής.

Ο άλλος πυλώνας κοινωνικότητας είναι ο υφέρπων ερωτισμός ανάμεσα στην Μπεθ και έναν αντίπαλο και μετέπειτα συναθλητή της, που τελικά εξέπεσε στην αθλητική αλληλεγγύη κ μια φιλία που υπερβαίνει τους εγωισμούς.

Ένα ακόμη κεφάλαιο που υποτιμήθηκε και δοθηκε πιο απρόσωπα είναι η σχέση της Μπεθ με τον άνθρωπο που της άνοιξε τις πύλες του σκακιστικού παραδείσου -τον επιστάτη του ορφανοτροφείου Σνάιπελ , με τη συγκινητική κατάληξη να αναδεικνύει το συναισθηματικό έλλειμμα της πορωταγωνίστριας .

Ένιωσα πως δεν ήταν μονάχα η "απροθυμία της Μπεθ για συναισθηματικό δέσιμο", αλλά και ότι ίσως ο συγγραφέας προέκρινε ανισομερώς την αγωνία της πρωταθλήτριας, προσεγγίζοντας πιο επιδερμικά όλες αυτές τις αγωνίες και τις εσωτερικές συγκρούσεις της νεαρής ηρωίδας. 

Απουσίασε από την πένα του η ευαισθησία εκείνη που θα μπορούσε να αφουγκραστεί πιο βαθιά τις εσωτερικές φωνές της εύθραυστης γυναικείας φύσης..

Ο Τέβις ωστόσο καταφέρνει να μας κάνει συνοδοιπόρους της Μπεθ σε τούτο το ταξίδι ενηλικίωσης. Ο αναγνώστης καταφέρνει να συμμεριστεί και να συμπονέσει το ξεχωριστό αυτό κορίτσι, που η ασυνάρτητη μοναξιά της μού έφερε στο νου τον νεαρό ορφανό στην Καρδερίνα της Ντόνα Ταρττ.

          Κι ύστερα από όλο αυτο το συναρπαστικό σκακιστικο ταξίδι, το φινάλε- όπως το ένιωσα και στη "Σκακιστική Νουβέλα"- με αφησε με μιαν αίσθηση ανολοκλήρωτου καθώς η διαδρομή της ηρωίδας παραμένει ημιτελής χωρίς κάτι να υπαινίσσεται τη λύση του υπαρξιακού της δράματος.

ίσως όμως κι αυτό ακόμη να αποδεικνύει την επιτυχία του συγγραφέα που κατάφερε, να βάλει τη μικρή σκακίστρια στην καρδιά του αναγνώστη και να τον κάνει κοινωνό των αγωνιών της .

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Θα ήθελα εδώ να σχολιάσω την πρόσφατη αγωγή της σκακίστριας και πρώτης Γυναίκας Γκραν Μάστερ (1978) της 80χρονης σήμερα Νόνας Γκαμπριντασβίλι εναντίον του Netflix, διότι σύμφωνα με τη μήνυσή της Γεωργιανής παλαίμαχης σκακίστριας, η εν λόγω σειρά- στο πρόσωπο της πρωταγωνίστριας Μπεθ Χάρμον- υπαινίσσεται εκείνη, παραποιώντας -τάχα- στην ουσία τη δική της ιστορία και υποβαθμίζοντας τα δικά της αληθινά επιτεύγματα στον ανδροκρατούμενο χώρο του σκακιού, σε μια εποχή που όντως ο φεμινισμός ήταν ταμπού κι έκανε τα πρώτα δειλα του βήματα.

Το επίμαχο σημείο που οδήγησε την Γκαμπριντασβίλι να καταφύγει στη δικαστική οδό είναι μια φράση στο τελευταίο κεφαλαιο όταν ο εκφωνητής των αγώνων λέει: 

  "Το μόνο ασυνήθιστο εδώ [στον θρίαμβο της Μπεθ ]είναι ότι είναι γυναίκα. Αλλά κι αυτό δεν είναι πρωτόγνωρο στην Ρωσία. Υπάρχει η Νόνα Γκαπριντασβίλι εκεί, αλλά είναι η παγκόσμια πρωταθλήτρια γυναικών και ποτέ της δεν κλήθηκε να αντιμετωπίσει άντρες αντιπάλους»..!

γεγονός απόλυτα ψευδές αφού η Γεωργιανή ειχε παίξει 59 φορές με άντρες αντιπάλους από το 1968.

       Η υπεύθυνη δικαστής Βιρτζίνια Έι Φίλιπς, έκανε δεκτή της μήνυσή της κατηγορώντας τη σειρά ότι παραποιεί αληθινα ντοκουμέντα, υποτιμώντας τη Γκαμπριντασβίλι, επειδή παρουσιάζει τη μυθοπλαστική Μπεθ ως την πρώτη Παγκόσμια Πρωταθλήτρια,  ενώ υπάρχουν πραγματικές ιστορίες να εμπνεύσουν τις γυναίκες....

        Εγώ θεωρώ όμως πως ο Τεβίς είχε την πρόθεση να συγγράψει ένα δράμα ενηλικίωσης, όχι μια βιογραφία, οπότε δεν ξέρω αν θα είχε νόημα να δεσμευτεί ηθικά, μιλώντας για ένα πραγματικό πρόσωπο, σαν την κυρία Γκαμπριντασβίλι.

       Κάτι τετοιο θα του στένευε τον αφηγηματικό ορίζοντα και θα του περιόριζε τη δυνατότητα να διεισδύσει στην ψυχή της ηρωίδας του, αφού θα υπήρχε το πραγματικό πρόσωπο να του θέτει ηθικούς, γνωσιακούς και νομικούς ακόμη φραγμούς γύρω από την ιδιωτικότητά της.

Γι' αυτό κατασκεύασε το λογοτεχνικό της alter ego, ακόμη κι αν σε μένα έμεινε ασαφές πού ήθελε να οδηγήσει τελικά την Μπεθ του.

Σωστή κατ'εμέ αυτή του η επιλογή , με αυτήν τη λογική , εντούτοις, ο Τέβις κι οι παραγωγοί  μπορούσαν να έχουν διατηρήσει πιο έντονα το στοιχείο της μυθοπλασίας, να μην αναφέρουν τόσα υπαρκτά πρόσωπα και οπωσδήποτε  να αποφύγουν την ατυχή αναφορά στην Γκαμπροντασβίλι που τους έβαλε σε μπελάδες .

        Είναι πραγματικά κρίμα μια εξαίσια σειρά που αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον για τη μαγεία του σκακιού, -κάνοντάς το ξανά πόλο έλξης για τα νέα παιδιά- 

να αμαυρωθεί από τέτοιες μικρότητες...

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ- Κλαίρη ΘΕΟΔΩΡΟΥ, Γυναικεία Υπόθεση

                                                                              Γυναικεία Υπόθεση, Λένα Μαντά- Κλαίρη Θεοδώρου
                                                                                 Είδος: Αστυνομικό
                                                                                 Βαθμολογία 9,5/10

Ημερομηνία Έκδοσης Δεκέμβριος 2021

Τιμή 16,92

Ο φετινός Δεκέμβρης μάς επεφύλαξε μια ευχάριστη συγγραφική έκπληξη:
Μια δυνατή φιλία που ανθησε στον χώρο του βιβλίου βρήκε τον ιδανικό τρόπο να εκφραστεί.
Μετά τις ψυχές τους η καταξιωμένη Λένα Μαντά κι η αξιόλογη Κλαίρη Θεοδώρου ένωσαν και τις πέννες τους προκειμένου να προσφέρουν μια μοναδική έμπνευση στο αναγνωστικό κοινό.
Παρά το ζεστό, τρυφερό πλαίσιο αυτής της φιλίας, το κοινό τους βιβλίο είναι ένα άγριο θρίλερ για γερά νεύρα, παραμένοντας βέβαια...Γυναικεία Υπόθεση!!!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Νόρα Δενδρινού είναι μια νεαρή υπαστυνόμος με πολλές πληγές από τπαρελθόν και μια δύσκολη οικογενειακή ζωή.

Το τμήμα της έρχεται αντιμέτωπο με μια παράξενη όσο κι εφιαλτική υπόθεση.

Ένας κατά συρροήν δολοφόνος εκτελεί μια σειρά τελετουργικών φόνων, μιμούμενος παλαιότερες υποθεσεις γυναικοκτονιών.

Στο πάντα άψογα "σκηνοθετημένο σκηνικό των φόνων πέρα από την αναπαράσταση των παρελθοντικών υποθέσεων, πάντα αφήνει κάτι.

Ένα κόσμημα πανομοιότυπο με κείνο που φέρει πάντα στον λαιμό της η Υπαστυνόμος Νόρα Δενδρινού!

Η πρόκλησή του προς τη Νόρα σαφής υπαγορεύοντας πως τελικά αποτελεί μια προσωπική υπόθεση, στην οποία όμως ο Νίκος Παναγιωτίδης κ η ιδιωτική ερευνήτρια Ελπινίκη Ντόκα δε θα την αφήσουν μόνη...

Κι όσο ο κλοιός σφίγγει- με ανωτερους και Μ.Μ.Ε. να απαιτούν απαντήσεις κι ένα τέλος σε αυτόν τον αιματηρό κύκλο- η Νόρα πασχίζει να βρει τον κοινό παρονομαστή που συνδέει τις υποθεσεις αυτές μεταξύ τους και με την ίδια ώστε να ανακαλύψει το κίνητρο του δολοφόνου πριν το νέο χτύπημά του,

μέχρι που ο εφιάλτης χτυπά και τη δική της πόρτα...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Είναι η τρίτη φορά που συναντούμε το όνομα της Λένας Μαντά σε ένα αστυνομικής υφής μυθιστόρημα.

Το πρώτο- "Τα 5 Κλειδιά"- αφορούσε σε ένα εξαιρετικά αγωνιώδες συγγραφικό εύρημα και ενδιαφέρουσα- σχεδόν κοσμοπολίτικης διάθεσης- πλοκή που, όμως ήταν μακρυά από τον καθημερινό άνθρωπο, με τονισμένο το αισθηματικό στοιχείο κι όχι το αστυνομικό.Η δε λύση ήρθε βιαστικά, άτσαλα χωρίς να σκιαγραφεί επαρκώς το ένοχο πρόσωπο, ενώ τη χαρακτήριζε μια υπερβολή εξωπραγματική κ μη πειστική.

Το δεύτερο, "Η Εκδίκηση των Αγγέλων" κινήθηκε σε λίγο χαμηλότερους τόνους, υποτονικά, χωρίς κάποια πρωτοτυπία ή κάτι αξέχαστο.

Η τρίτη φορά ηταν ομως..."θαυματουργή".

          Αυτή η τρίτη αστυνομική απόπειρα με την υπογραφή της Λένας Μαντά(κι όχι μόνο), αποτελεί ένα καθαρόαιμο αστυνομικό θρίλερ, που διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη πείθοντάς τον μέχρι την τελευταία σελίδα.

        Αφενός η συσσωρευμένη συγγραφική εμπειρία της Λένας Μαντά, αφετέρου η ευτυχής της σύμπραξη με την ταλαντούχα Κλαίρη Θεοδώρου δικαίωσαν πλήρως το αποτέλεσμα τούτη τη φορά...

Η "Γυναικεία Υπόθεση" είναι ένα ολοκληρωμένο αστυνομικό μυθιστόρημα με εξαιρετική ροή, ενδιαφέροντα πρόσωπα και ένδιαφέρουσες κοινωνικές προεκτάσεις, που αφουγκράζεται και την πρόσφατη ελληνική επικαιρότητα με μια σωρεία γυναικοκτονιών να συγκλονίζουν το Πανελληνιο .

Μέσα στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν όλα τα στοιχεία ενός συναρπαστικού αστυνομικού.

Η Λένα Μαντά στην όμορφη εισαγωγή της υπαινίσσεται ότι τα κομμάτια της συγγραφής είναι μοιρασμένα ανάμεσα σε κείνη και την Κλαίρη Θεοδώρου.

Εκείνη εξάλλου κινείται σε θεματολογία με έντονο το αισθηματικό στοιχείο, αλλά και καταστάσεις συχνά αναγνωρίσιμες στην καθημερινότητά μας κ τις αφηγήσεις των γιαγιάδων μας, που τις απογειώνει με το αιχμηρό χιούμορ κ την καλλιεπή της γλώσσα,.

Από την άλλη, η Κλαίρη παρουσιάζει στη δική της βιβλιογραφία πιο ευφάνταστες εμπνεύσεις με έντονη δραματικότητα κι έντονους χαρακτήρες.

Ως προς τη "Γυναικεία Υπόθεση" ωστόσο, η Κλαίρη Θεοδώρου κι η Λένα Μαντά είναι ιδανικά συντονισμένες σε μιαν απαιτητική συγγραφική "χορογραφία", γεμάτη αρμονία, ευρηματικές ιδέες και δυνατά συναισθήματα, με αξεδιάλυτα τα συστατικά της, που προσδίδουν στο σύνολο αδιάρρηκτη ομοιογένεια, οπότε  μονάχα διαισθητικά μπορεί κανείς να υποθέσει  ποιο κομματι αναλογεί σε ποια.

Η Λένα Μαντά έχει δώσει διαπιστευτηρια στην ανάλυση των σχέσεων με αισθητή την κοινωνική χροιά, ενώ η Κλαίρη εχει ξεχωρίσει από την άλλη για τις πρωτότυπες εμπνεύσεις της και την ευαισθησία της απέναντι σε ιδιαίτερες κοινωνικές ομάδες (ειδικότερα στην "Αποικία τη;ς Λήθης" ,στην "Αγάπη που δεν Άκουσες" και στις "Κόρες της Βασίλισσας").

"Η Γυναικεία Υπόθεση" ενέχει και τις δυο αυτές θεματολογικές ροπές, με χαρακτήρες καλοχτισμένους και αληθοφανείς κ ένα υλικό ζυμωμένο με αναγνωρίσιμα στοιχεία από την ζοφερή μνημονιακή μας καθημερινότητα.

Στο επίκεντρο έρχεται μια αστυνομικός δυναμική και πληγωμένη, που σέρνει το δικό της δράμα από το παρελθόν.

          Με αφορμή εκείνη βγαίνει στο προσκήνιο μια ευάλωτη και ιδιαίτερη ομάδα ανθρώπων -οι άνθρωποι που ανήκουν στο φάσμα του συνδρόμου Asperger, μιας μορφής αυτισμού με υψηλή λειτουργικότητα και ευνοϊκή πρόγνωση πλήρους ένταξης σε όλες τις εκφάνσεις του κοινωνικού γίγνεσθαι.

            Χωρίς εξιδανικεύσεις ή υπερβολικές αναλύσεις οι δυο συγγραφείς αναπαριστούν με αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα, τη δύσκολη συνύπαρξη με ένα τέτοιο άτομο τα κρίσιμα χρόνια της εκπαίδευσής του(τα σχολικά) ενώ εύστοχα περνά το μήνυμα ότι πολλές φορές η βοήθεια ειδικού, που για κάποιους (γονείς) αποτελεί ακόμη ταμπού και στίγμα, είναι- στην ουσία- μια γενναία κι ανοιχτόμυαλη επιλογή επένδυσης στο μέλλον του παιδιού κ το δικό τους.

          Άλλο ζήτημα που θίγεται εύστοχα είναι ο εγωισμός των γονέων που συχνά ζητούν να χειραγωγήσουν τη ζωή των παιδιών τους. 

Γύρω από τη Νόρα ένας χορός προσώπων - από προ'ι'σταμένους και συναδέλφους μέχρι δημοσιογράφους, συγγενείς και φίλους.

Χαρακτηριστικότεροι ο συνάδελφός της Νίκος Παναγιωτίδης κι η ιδιωτική ερευνήτρια Ελπινίκη Ντόκα με τον τόσο ιδιαίτερο γλυκό κι ανάλαφρο χαρακτήρα, στον αντίποδα της μελαγχολικής ηρωίδας("κλείνει το μάτι" σε γνώριμους χαρακτήρες άλλων έργων της Λένας Μαντά με τις γοητευτικές ,αυτοσαρκαστικές τους αντιφάσεις).

Δυνατότερο χαρτί φυσικά στη "Γυναικεία Υπόθεση" είναι ο καθ'εαυτός αστυνομικός γρίφος- ευφυέστατος, αιματηρός και καλοδομημένος.

 Το μυστήριο μάς επιφυλάσσει εικόνες φρικιαστικές, ερωτηματικά βασανιστικά κι ένα παιχνίδι με τον χρόνο, που επιτείνουν την αγωνία του αναγνώστη να φτάσει στη λύση του.

Οι δυο συγγραφείς ανακατεύουν επιδέξια τη "βεντάλια" των υπόπτων.

Ακόμη κι αν κάποιος έμπειρος αναγνώστης διαισθανθέι "με σχετική ευκολία" ποιο είναι αυτό το πρόσωπο-το μεγαλο στοίχημα για κάθε καλό αστυνομικό είναι η επαρκής τεκμηρίωση των κινήτρων του δολοφόνου και σε αυτό η Θεοδώρου κι η Μαντά πετυχαίνουν διάνα, αφού σκιαγραφούν την "περίπτωση" του ενόχου, με διεισδυτικούς μονολόγους και μια έκβαση που εκπλήσσει.

Οι δυο τους κατάφεραν να ψηλαφήσουν τις πληγές του προσώπου αυτού και την τραγικότητα μιας ψυχής διαταραγμένης από βιώματα που δεν τα επέλεξε !

Η λύση έρχεται αρκετά πειστικά έχοντας οδηγήσει την αδρεναλίνη μας στα ύψη.

Το αστυνομικό αποτέλεσμα ήταν έν τέλει άρτιο κι το κοινωνικό κομμάτι αφήνει κι αυτό χρήσιμα διδάγματα.

     Ένα λοιπόν υποδειγματικό αστυνομικό που δε θα είχε και πολλά να ζηλέψει από ενα αντίστοιχο βιβλίο του εξωτερικού, διατηρώντας φυσικά το "ελληνικό του χρώμα": Η ατμόσφαιρα στη "Γυναικεία Υπόθεση", μου θύμισε για παράδειγμα, τη σειρά θρίλερ του Άλριτζ με την πληγωμένη και βλοσυρή Έλεν Γκρέις , την παρασιτική δημοσιογράφο Εμίλια Γκαρανίτα και τις καλά ιχνηλατημένες σχέσεις σε ένα αστυνομικό τμήμα, όσο ανατριχιαστικές υποθέσεις επικρέμονται, όπως τα συναντάμε με ελληνικούς 'ορους και στη "Γυναικεία Υπόθεση" τώρα.

Αν είχα κάτι ανεπαίσθητο να προσάψω είναι πως θα προτιμούσα να απουσίαζε το υπαινικτικό και άτσαλο πολιτικό σχόλιο για τη συγκεκριμένη συγκυρία του 2015, διότι φωτογραφίζει μια συγκεκριμένη απόλυτη θέση, που ούτε τεκμηριώνεται, ούτε λαμβάνει υπόψη τη συνολική εικόνα της εποχής, ούτε και χρειαζόταν να παρουσιαστεί σε ένα wannabe διαχρονικό αστυνομικό βιβλίο.

Το προσπερνώ όμως αδιάφορα κι ως μη γενόμενο διότι η συνολική εμπειρία από τη Γυναικεία Υπόθεση ήταν δυνατή, αξέχαστη.

Χάρηκα που το αναγνωστικό κοινό είχε την ευκαιρία να ανακαλύψει αυτήν τη γοητευτική πλευρά της Λένας Μαντά κ της Κλαίρης Θεοδώρου και χάρηκα που από την πέννα τους γεννήθηκε ένα τοσο "έξυπνο, καλογραμμένο αστυνομικό θρίλερ.

        Το δε επίμετρο προδιαγράφει προς μεγαλη μου χαρά μια νέα περιπέτεια γι αυτήν την ενδιαφέρουσα αστυνομική παρέα, η οποία μάλιστα μάλλον θα αγγίξει κι άλλα τολμηρά θέματα που ταλανίζουν την κοινωνία μας κι αποτελούν -ακόμη κι εν έτει 2022- ταμπού γι αυτήν.

Είναι εμφανές πως η Νόρα Δενδρινού με την παρέα της ήλθε για να μείνει και να χαρίσει στο κοινό πολλές ακόμη στιγμές αγωνίας και συγκίνησης, αφού η φιλία της Κλαίρης Θεοδώρου κ της Λένας Μαντά έφερε αυτήν τη γόνιμη έκρηξη έμπνευσης.

Περιμένουμε με αγωνία την επόμενη υπόθεσή τους!

Γιατί "την ιστορία τη γράφουν οι παρέες!"

Mένιος Σακελλαρόπουλος ,Το Κορίτσι της Στάχτης

                                                                          Το Κορίτσι της Στάχτης , Mένιος Σακελλαρόπουλος
                                     Είδος : Koινωνικό
                                     Βαθμολογία: 8,5/10

Τον Οκτώβρη του 2021 κυκλοφόρησε το 18ο βιβλίο του Μένιου Σακελλαρόπουλου που αποτελεί ένα από τα πιο ξεχωριστά του βιβλία

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Καλάβρυτα, 13 Δεκεμβρίου 1943.
Τα γερμανικά πολυβόλα θερίζουν ζωές, βάφοντας με αίμα τον τόπο ολάκερο. Σπαράζουν οι μανάδες και οι αρραβωνιστικές σκάβοντας με τα νύχια το χώμα, για να θάψουν τα αντρικά νιθλατα του χωριού.
Η Παρασκευούλα, πεντέμισι χρόνων,μάρτυρας της φρίκης κρύβεται με τ’ αδέλφια της στο βουνό, θρηνώντας τον πατέρα.
Ο Μητροπολίτης τότε ζητάει από τις χαροκαμένες οικογένειες να δώσουν παιδιά για υιοθεσία στην Αυστραλία.

Με φλογισμένα μάτια η μικρή σηκώνει το τρεμάμενο χεράκι της και φωνάζει: «Εγώ θα πάω στην… Αστραλία, εγώ!»

Χλώμιασε η μάνα της, η Αρχοντούλα, στράγγιξε το αίμα από τις φλέβες της.
Το αεροσκάφος Ντακότα με το όνομα «Αέρας» αναλαμβάνει να συνεχίσει την ιστορία, που ράγισε πέτρες και γκρέμισε βουνά!
          Μια αληθινή, σπαρακτική ιστορία με φόντο τα ισοπεδωμένα Καλάβρυτα, ένα ολόφωτο μήνυμα στην ανθρωπότητα από μία συγκλονιστική γυναίκα, τη Βίβιαν Στεφάνου, για τη δύναμη της ψυχής του ανθρώπου, που χτίζει φάρους για ν’ απλώσει το φως!

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Το "Κορίτσι της Στάχτης" είναι ένα ακόμη βιβλίο του Μένιου Σακελλαρόπουλου , που πραγματεύεται τη ζωή ενός παιδιού  γεννημένου σε χαλέπούς καιρούς, που όμως κατάφερε να αναδυθεί από τα συντρίμμια του αιώνα του και τελικά να προκόψει στη ζωή.

Ήδη ο ποιητικός τίτλος φέρνει την οσμή από μια τραγωδία και μια φωτιά που ακόμη καίει συνειδήσεις...

Δεύτερη φορά το πράττει αυτό.

Στο Πικρό Γάλα πρωταγωνιστής ήταν ο Φώτης Ραπακούσης, ένα αγόρι του Εμφυλίου, που η κακή μοιρα του το έριξε στις Παιδουπόλεις της Φρειδερίκης, αλλά αυτό κατάφερε να προοδεύσει, αναπτύσσοντας μια ντόμπρα προσωπικότητα,και συνεισφέροντας με μοναδικό τρόπο και στη  πολιτιστική ζωή της χωρας, φτιάχνοντας το μουσείο του Αλή Πασά στα Γιάννενα.(Διαβάστε ΕΔΩ για το Πικρό Γάλα)

             Τώρα ο Μένιος Σακελλαρόπουλος μας μιλά για ένα κορίτσι από χρόνους πικρούς και μας ταξιδεύει σε έναν τόπο μαρτυρίου όπου συντελέστηκε ένα από τα ειδεχθέστερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου από τους Γερμανούς.

Η ηρωίδα του Παρασκευούλα(Βίβιαν Στεφάνου) λοιπόν προέρχεται από τα μαρτυρικά Καλάβρυτα όπου 13 Δεκεμβρίου του 1943 η Μεραρχία της Βέρμαχτ Εντελβάις- με πρόσχημα αντίποινα σε αντάρτικες ενέργειες- εκδήλωσε όλη της τη θηριωδία εκτελώντας άνανδρα, όλους τους αρσενικούς κατοίκους τους από 14 μέχρι 50 ετών, κλειδώνοντας παράλληλα τα γυναικόπαιδα του χωριού στο σχολείο το οποίο οι Γερμανοί στρατιώτες αδίστακτα πυρπόλησαν.

Κάποιο χέρι πονετικό ίσως σε κρίση τύψεων άνοιξε την πόρτα τελευταία στιγμή και τα γυναικόπαιδα  γλυτωσαν από τον φριχτό θάνατο να καούν ζωντανοί... 

Ένα τέτοιο παιδί ήταν η Βίβιαν μαζί με τα 5 αδέλφια της και την ηρωική της μάνα, που έθαψε τον πολυαγαπημένο της άντρα εκείνη την τρομερή ημέρα για να καταφύγει σαν τα αγρίμια στα βουνά.

Ο Μένιος Σακελλαρόπουλος παραλαβάνει την ξεχωριστή ηρωίδα του από κείνες τις στιγμές δίνοντας ένα παραστατικό κι αγωνιώδες χρονικό της αποτρόπαιας αυτής επιχείρησης των Γερμανών και της σφαγής των Καλαβρυτινών, μέσα από τα μάτια μιας όμορφης οικογενειας και ιδιαίτερα  της τόσο φωτεινής παιδούλας.

Η συνέχεια θα ακολουθήσει τα χνάρια της μικρής στην πολύβουη Αυστραλία και μια ζωή πολύχρωμη σα γλυκό παραμύθι, που θα κλεισει τον κύκλο της με γεωμερική συμμετρία στον γενέθλιο τόπο...

Το "Κορίτσι της Στάχτης "του Σακελλαρόπουλου έρχεται λοιπόν  να προστεθεί στην πολυσυζητημένη ταινια ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ 1943 η οποία κι εκείνη αναμοχλευει το ιερό χρεος της μνήμης, ζητωντας ντοστογιεφσκική κάθαρση για ένα "έγκλημα χωρίς τιμωρία" 

Είναι δύσκολο να ασκηθεί κριτική σε ένα έργο με τόσο έντονο το βιογραφικό στοιχείο κι όταν πρωταγωνίστριά του είναι μια τόσο ξεχωριστή γυναίκα. Είναι βέβαιο πως είναι μια ιστορία που άξιζε να ειπωθεί

Απαιτητικό έργο για έναν συγγραφέα να σκιαγραφήσει μια υπαρκτή γυναίκα εισχωρώντας στις ευαίσθητες γωνιές ενός γυναικείου ψυχισμού... 

Παρά την καταξίωσή του σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο- αυτόν του ποδοσφαίρου ο Μένιος Σακελλαρόπουλος  έχει καταστήσει συγγραφικά έκδηλη την αγάπη του για τη Γυναίκα σε πλείστες γυναίκες πρωταγωνίστριες των έργων του. 

          Έτσι κι εδώ χειρίζεται με λεπτότητα τη μοναδική πρωταγωνίστριά του, προσφέροντας έναν ανάγνωσμα που παρέχει ιστορική γνώση απαραίτητη, αλλά κι εναν άνθρωπο πρότυπο θέλησης, φιλότιμου και καλοσύνης.

Η ηρωίδα του μας διδάσκει δίψα για τη ζωή και τη δύναμη να ξεπερνάμε τις πληγές και αν μην τις αφήνουμε να μας καθορίσουν.

         Μεσα στις σελίδες ξετυλίγεται παράλληλα η δύναμη της μάνας, η αθόρυβη θυσία κι οι οικογενειακοί δεσμοί που αποτελούν την Ιθάκη κάθε ανθρώπου. Μια πορεία με φωτείνα συναισθήματα και όμορφα τοπία από μια γυναίκα που δεν ενέδωσε στην αυτολύπηση αλλά χάραξε το δικό της πέταγμα για να βρεί τον δικό της ήλιο, με φτερά της τον αυτοσεβασμό και την αγάπη...

Μια ηρωίδα, ωστόσο, τρυφερά εξιδανικευμένη - περισσότερο σα σύμβολο και πρότυπο για τον αναγνώστη, καθώς τον συγγραφέα δεν τον ενδιαφέρει τόσο να αναπτυξει όλες τις πλευρές του χαρακτήρα αυτού, με ολες τις φωτοσκιάεις, αλλά να τιμήσει τη μνήμη και να τονίσει το κομμάτι της εκείνο που μπορεί να την αναγάγει σε πρότυπο:

         Η διαδρομή της Βίβιαν Στεφάνου είναι μια ανάβαση από τα σκοτάδια του Τραύματος στο Φως της Πρόοδου- με εφόδια το μυαλό, τη φιλομάθεια και  το ηθικό μεγαλείο που μόνο οι αγνές κι αυτόφωτες ψυχές μπορεί να έχουν.

         Γι αλλη μια φορά λοιπόν ο Μένιος Σακελλαρόπουλος χαρίζει ένα βιβλίο γεμάτο πίστη, που σαλπίζει ελπίδα, αγώνα για το όμορφο και υμνεί το μεγαλείο του Ανθρώπου που στέκεται πάνω από τις θύελλες της ζωής και της ιστορικής συγκυρίας.

Το δίδαγμα του αυτό που το έχει μεταδώσει στο έργο του πολυπρισματικά- διαθλώντας το από πολλούς πρωταγωνιστές(τα 13 Κεριά στο Σκοτάδι, το Πικρό Γάλα, το Σημάδι και τωρα το Κορίτσι της Στάχτης")κι ακτινοβολεί,  καλώντας μας να παλεύουμε πάντα για το Αγαθό και το Ωραίο...

Colson Whitehead, ΥΠΟΓΕΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ

                                                                             Υπόγειος Σιδηρόδρομος , Κολσον Γουαϊτχεντ

                                                   Είδος: Κοινωνικό

                                                Βαθμολογία: 9/10

Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας

Πρόσφατα επανήλθε στην επικαιρότητα ένα εξαίσιο βιβλίο που το 2017 απέσπασε την κορυφαία λογοτεχνική διάκριση καθώς βραβεύθηκε με PULITZER (Pulitzer Prize for Fiction) έχοντας και άλλες διακρισεις οπως  National Book Award, Andrew Carnegie Medal, αλλά και το Arthur C. Clarke Award κλπ.

Πρόκειται για το βιβλίο του Κόλσον Γουάιτχεντ "Υπόγειος Σιδηρόδρομος", που πραγματεύεται το επονείδιστο κεφάλαιο της Δουλείας στην Αμερική καθώς και τις ρατσιστικές του προεκτάσεις που φτάνουν ακόμη και ως τη σημερινή εποχή.

           Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος" έγινε τηλεοπτική σειρά που το κοινό έχει την ευκαιριά να ανακαλύψει στις συνδρομητικές πλατφόρμες της Amazon.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Κόρα είναι μια 15χρονη σκλάβα σε μια από τις πολλές βαμβακοφυτείες του Νότου.Βιώνει τις εφιαλτικές συνθήκες της Δουλείας και μοιράζεται τον φόβο ,την πείνα ,τις ταπεινώσεις, τα βασανιστήρια.

Η Κόρα, όμως, είναι περιθωριοποιημένη κι από τους υπόλοιπους Αφρικάνους λόγω της ορφάνιας της, ώσπου γνωρίζεται με τον Σίζαρ που της προτείνει απόδραση μέσα από τον Υπόγειο Σιδηρόδρομο,ένα μυστικό δίκτυο φυγάδευσης νέγρων προς τις "ελεύθερες Πολιτείες .

Έκτοτε η Κόρα θα διασχίζει την αμερικάνικη επικράτεια ως φυγάδα, για να γνωρίσει ποικίλα προσωπεία της Δουλείας οραματιζόμενη πάντα την ελευθερία της.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 

Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος" του Γουάιτχεντ ανήκει στα καταγγελτικά λογοτεχνικά βιβλία με θέμα τη Δουλεία των Νέγρων, που κηλίδωσε τη "Δυτική" Ιστορία τον 18ο κ τον 19ο αιώνα για να μεταλλαχθεί τον 20ο σε μια ευρεώς ρατσιστική θεώρηση του κόσμου- από την Κου Κλουξ Κλαν της Αμερικής ως το Άπαρτχάιντ της Νοτίου Αφρικής αλλά και το Ολοκαύτωμα.

Προεξάρχουσα αυτής της θεματολογίας στάθηκε φυσικά η Χάρριετ Μπίτσερ Στόου που με την εμβληματική  "Καλύβα του Μπάρμπα Θωμά  "στρατεύθηκε στον αγώνα για την απελευθέρωση των νέγρων της Αμερικής, συνθέτοντας εναν λογοτεχνικό ύμνο στα ανθρωπιστικά ιδεώδη.

Ακολούθησαν αρκετά ακόμη σχετικά αναγνώσματα. Ενδεικτικό δείγμα  της πιο "πρόσφατης" βιβλιογραφίας είναι ο νεανικός "Βουγ Ζαργάλ" του-16χρονου τοτε!-  Βικτόρ Ουγκό για την απελευθερωση των Μάυρων της Αϊτής

Προσφάτως ανακαλύψαμε το αυτοβιογραφικό "12 Χρόνια Σκλάβος" του Σόλομον Νορθαμπ, 

ενώ ξεχώρισαν κι οι "Σκλάβοι της Ελευθερίας" Guiseppe Conte, μια ναυτική ουτοπία για έναν δικαιότερο κόσμο με αφορμή την απελευθέρωση ενός φορτίου σκλάβων από τον οραματιστή καπετάνιο Φλοριάν.

Αίσθηση έκανε και το γυναικοκεντρικό "Εφεύρεση των Φτερών"της Kidd για τη διπλή καταπίεση λόγω του φύλου και της φυλής...

             Σε όλα αυτά ο Kόλσον Γουαιτχεντ ήρθε να προσθέσει τον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" με πρωταγωνίστρια μιαν οξυδερκή νέγρα, την Κόρα, που πασχίζει να επιβιώσει διεκδικώντας την αξιοπρέπειά της και μια ελεύθερη ζωή γνώσης και αγάπης.

Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς "τι παραπάνω προσφέρει ανάμεσά τους αυτό το καινούριο μυθιστόρημα πέραν του αυτονόητου αντιρατσιστικού του μηνύματος", ώστε να αποσπάσει και τη διάκριση Πούλιτζερ,

        Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος"- χωρις να διαθέτει τον εξιδανικευτικό ιδεαλισμό της "Καλύβας, την ουτοπία το Conte, την αυτοαναφορικότητα¨" του Νορθαμπ ή τη φεμινιστική προσέγγιση των "Φτερών" -σκιαγραφεί πολύπλευρα το φαινόμενο της Δουλείας και τα πολλαπλά του προσωπεία- ηθικά, οικονομικά , ιδεολογικά- διατρέχοντας όλη την αμερικανική επικράτεια με το ευφάνταστο εύρημα του τίτλου :Τον Υπόγειο Σιδηρόδρομο.

           Υπόγειος Σιδηροδρομος ονομάστηκε το δίκτυο φυγάδευσης των Νεγρων από τα βόρεια σύνορα των Η.Π.Α. προς τον φιλελεύθερο Καναδά , αλλα ο Whitehead με τη φαντασία του το παρουσιάζει ως κρυφό σιδηροδρομικό δίκτυο  στα έγκατα των πόλεων ολοκληρης της Βόρειας Αμερικής , που φυγάδευε τους δραπέτες σκλάβους από τη μια Πολιτεία της στην άλλη, ώσπου να βρουν το λιμάνι της ελευθερίας τους.

Κάπως έτσι έχουμε μια  περιπέτεια δρόμου που διαστελλεται χωροχρονικά και παρουσιάζει τις διαφορετικές συνθήκες καθε τόπου και την ποικιλομορφία στην αντιμετώπιση των Μάυρων.

Το συγγραφικό εύρημα λοιπόν γίνεται όχημα που μεταφέρει στον αναγνώστη μια επισκόπηση του φαινομένου της Δουλείας σε μια κοινωνική περιπέτεια με πισωγυρίσματα στον χρόνο , σκληρές σκηνές και αγωνία.

Η Κόρα είναι επαρκής ηθικα για πρωταγωνίστρια ενός τέτοιου έργου, καθώς συμπυκνώνει πολλές αρετές του αδούλωτου φρονήματος, της οξυδέρκειας και του αγώνα για ελευθερία.

          Είναι γεγονός όμως, πως γίνεται αισθητή η αντρική ματιά ως προς την ανάπτυξη της ηρωίδας: O συγγραφέας τεκμηριώνει καλά κάποια ψυχικά τραύματα της Κόρα, εντούτοις, απουσιάζει από τη γραφή του το όνειρο, η κοριτσίστικη τρυφερότητα, ο συναισθηματισμός ή η ενταση του πρώτου έρωτα, που παρουσιάζονται πιο "ξερά"- με αποτέλεσμα να μη νιώθει σε βαθος ο αναγνώστης την ηρωίδα.Η εξέλιξη, δηλαδή, του γυναικείου χαρακτήρα καθ'εαυτού  μειοδοτεί μπροστά στο βασικό πρόταγμα, που υπερβαίνει εν τέλει τη χρονική συγκυριά της ίδιας της αφήγησης.

Απώτερος στόχος του Γουαϊτχεντ δεν είναι μονάχα μια αναδρομή στο όνειδος της Δουλείας αλλά μια ιχνηλάτηση του φαινομένου  των φυλετικών διακρίσεων που ατενίζει παρελθοντολογικά την εδραίωσή του στη συνείδηση της αμερικανικής κοινωνίας.

Στον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" δε συναντούμε μόνο σκηνικά από την καθημερινότητα των σκλάβων αλλά βιώνουμε την ευρύτερη "κουλτούρα του ρατσισμού" σε όλο το φάσμα της αμερικάνικης κοινωνίας.

Συναντούμε, δηλαδή, μια γενικότερη περιθωριοποίηση των νέγρων ,την υπαγωγή τους σε ένα καθεστώς επιτροπείας και περιορισμένων ευκαιριών εξέλιξης ακόμη κι εκεί όπου δεν ισχύει ο θεσμός της Δουλείας επισήμα. 

Χαρακτηριστικό είναι για παράδειγμα, πως σε από μια δήθεν πιο φιλελεύθερη πολιτεία σε σχέση με τις οργανωμένες βαμβακοφυτείες του Νότου, σε βάρος των μαύρων εξελίσσεται ένα ανατριχιαστικό σκηνικό πειραμάτων Ευγονικής - προδρομικό όσων τερατωδών διέπραξαν οι Γερμανοί της ναζιστικής περιόδου  από το 1935 εις βάρος των Εβραίων- με έσχατο εκφραστή τον Γίοζεφ Μένγκελε  και τα φρικιαστικά του πειράματα στο Άουσβιτς!

Είναι γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν επιδίδεται σε  επεφρασμένους προβληματισμούς γύρω από τη θρησκεία ή την πολιτική.

Μια βαθύτερη ανάγνωση των νοημάτων του Γουάιτχεντ στον υπόγειο Σιδηρόδρομο, όμως, θα αναδείξει αγωνιώδη ηθικά ερωτήματα, καθώς και τη συνομιλία των ιστορικών εποχών στον κοινό παρονομαστή του φυλετικού μίσους.

Μπορεί, βλέπετε, η εκμετάλλευση των Νέγρων -ιδιαίτερα στην Αμερική των 18ου και 19ου αι.- να αποτέλεσε την έσχατη έκφρασή του ρατσισμού, όμως ρατσιστικές διακρίσεις κηλιδώνουν ακόμη κ το σημερινό γίγνεσθαι- ακόμη κ στο σήμερα- κι ας καταργήθηκε τόσα χρόνια πριν, ο επονείδιστος θεσμός της Δουλείας...

Στα 1972 ο Μάνος Λοϊζος κυκλοφόρησε μια πρωτοποριακή μουσική δουλειά πάνω στις διακρτίσεις [που υπέφεραν οι μάυροι σε όλον το 20ο αιώνα...

            Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και την εποχή έκδοσης του βιβλίου (2017), τον κόσμο συντάρασσε ένα ακόμη ακραίο περιστατικό αστυνομικής βίας στις Η.Π.Α. με τη δια ασφυξίας θανάτωση ενός έγχρωμου μικροκακοποιού, γιγαντώνοντας κινήματα κοινωνικής διαμαρτυρίας με το σύνθημα #Black Lives matter.

Αποτελεί διπλή χαρά που μια τέτοια έμπνευση μνήμης και κοινωνικής ευαισθητοποίησης του αναγνωστικού κοινού δικαιώθηκε διπλα μέσα από την κορυφαία διάκριση PULITZER 2017 αλλά και τη μεταφορά του σε τηλεοτπική σειρά από την πλατφόρμα του Amazon.

            Όσο, λοιπόν οι φυλετικές διακρίσεις με οποιαδήποτε κατεύθυνση συνεχίζουν να κηλιδώνουν τις κοινωνιες, όσο η εκμετάλλευση των αδύναμων θα αποτελεί ατμομηχανή της οικονομικής διάρθρωσης του σύγχρονου κόσμου, βιβλία σαν τον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" δε  θα είναι μόνο επίκαιρα αλλά και απαραίτητα.  

                 

                                       ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ (ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ)

Ο Colson Whitehead (Κόλσον Γουάιτχεντ) γεννήθηκε 6 Νοεμβρίου 1969 και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη, όπου ζει με τη σύζυγο και το παιδί του Μάλκολμ. Αφού αποφοίτησε από το Χάρβαρντ, άρχισε να εργάζεται για την εφημερίδα Village Voice, γράφοντας κριτικές για τηλεοπτικές εκπομπές, βιβλία και μουσική. Άρθρα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευτεί στα New York Times, The New Yorker, New York Magazine, Harper's και Granta. Έχει γράψει επτά μυθιστορήματα, τα οποία έχουν αποσπάσει πολλά βραβεία. To βιβλίο "Υπόγειος σιδηρόδρομος" (Ψυχογιός, 2018) τιμήθηκε με τα βραβεία US National Book Award 2016, Pulitzer 2017, Carnegie Medal 2017 και Indies Choice Book Award 2017· ήταν επίσης υποψήφιο για το Βραβείο Booker 2017. Το βιβλίο "Τα αγόρια του Νίκελ" (Ίκαρος, 2020) απέσπασε τα βραβεία Pulitzer 2020 και Kirkus Prize 2019, βρέθηκε στη μακρά λίστα του US National Book Award 2019 και διακρίθηκε ως ένα από τα δέκα σημαντικότερα μυθιστορήματα της δεκαετίας σύμφωνα με το περιοδικό Time.
Ο Colson Whitehead έχει τιμηθεί με το MacArthur Fellowship, το Guggenheim Fellowship, το Βραβείο Whiting και το Βραβείο Dos Passos. Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον, στο Κολούμπια, στο Μπρούκλιν, στο Κολέγιο Χάντερ, στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, στο Πρίνστον και στο Γουέσλιαν.