ΣΟΦΙΑ ΒΟΪΚΟΥ, Νυφικό από Πορφύρα

        Νυφικό από Προφύρα , Σοφία Βόικου
                                                     Eίδος : Ιστορικό

                                                      Βαθμολογία 9/10

Μετά τη " Νύφη που...Φορούσε Μαύρα" της Σόφης Θεοδωρίδου, έρχεται η Σοφία Βόικου να μας συστήσει άλλη μια νύφη της Ιστορίας, που ενδύθηκε ένα "Νυφικό από Πορφύρα" σε μια μοίρα σύμφοιτη προς τον τόπο της , το Μελένικο, τον ποτισμένο από αίμα και κρασί γλυκόπιοτο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αρχές του 20ου αιώνα. Η Θεοφανώ είναι η ατίθαση κόρη ενός εμπόρου από το Μελένικο. Σαγηνευτική και σκληροτράχηλη-υποσχόμενη χυμούς όπως το χώμα που τη γεννησε η Θεοφανώ αναστατώνει την ψυχή τριών αντρών. Ενός Έλληνα εμπόρου από τη Βιέννη, ενός Βούλγαρου κομιτατζή κι ενός δόκιμου μοναχού. Εκείνη όπως πυρπολείται από τον λόγο του ιδεαλιστή δασκάλου που διαρκώς μιλά για Λευτεριά σε μια πολυτάραχη εποχή εδαφικών ανακατατάξεων και αναταραχών ανάμεσα σε Έλληνες, απερχόμενους Τούρκους και ορμητικούς Βουλγάρους. Καθε πρόσωπο διασχίζει τις προσωπικές του θύελλες ώσπου ο άνεμος της Ιστορίας σαρώνει τα πάντα...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Νυφικό από Πορφύρα" αποτελεί ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα της Σοφίας Βόικου. Αυτή τη φορά αφήνει τη...Θεσσαλονίκη κι ανηφορίζει ως την αντιφατική γη του Μελένικου. Εκείνο που γοητεύει για αλλη μια φορά στην πένα της Σοφίας Βόικου είναι πως η βαθιά της αγάπη για τη Νεότερη Ιστορία της δίνει την ευχέρεια να αποφύγει θεματολογικές κοινοτυπίες και να προσεγγίζει κεφάλαια λιγότερο συζητημένα, μέσα από ξεχωριστούς χαρακτήρες.
Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν το "Γλυκό Πικρό Λεμόνι" όπου η συγγραφέας προσέγγισε μια λιγότερο συζητημένη πτυχή του Α Παγκοσμίου Πολέμου, την ομηρία των Ελλήνων στρατιωτών που μεταφέρθηκαν από την Καστοριά το Γκαίρλιτς.
       Έτσι και εδώ η συγγραφέας, μεσούσης της θύελλας των εδαφικών ανακατάταξεων από τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχές του 20ου αιώνα, εστιάζει σε έναν τόπο που βρέθηκε στη συμπληγάδες των ποικίλων δελφίνων που διεκδικούσαν τους ολοπόρφυρους αμπελώνες του ως ρουμπίνια για το στέμμα του μεγαλοϊδεατισμού τους:
     Ως κομμάτι της Μακεδονίας το Μελένικο κάρπισε από την αξιοσύνη των δαιμόνιων Ελλήνων που με μεράκι καλλιεργούσαν τα αμπέλια του, καθώς και των εμπόρων του που ταξίδευαν ως τις Παροικίες τα προιόντα τους...
        Το Μελενικο με το αρχαιοελληνικό στίγμα, έγινε θέατρο συγκρούσεων μεταξύ Ελλήνων Τούρκων, Βοουλγάρων και αποτέλεσε μεγάλη απώλεια για τον ελληνισμό. 

Μια γη βαμμένη με το τίμιο αίμα των Ελλήνων
          Το "Νυφικό Από Πορφύρα" βρισκεται γεωγραφικά και χρονικά σε συνομιλία με την "Προφητεία του Κόκκινου Κρασιού" της μεγάλης συγγραφέως ,ΛότηςΠέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου που εξυμνεί τη μακραίωνη αιματοβαμμένη Ιστορία του Μελένικου μέσα από ένα πρίσμα νεανικό και νοσταλγικό.
Η Σοφία Βόικου, από την άλλη, επεκτείνει αυτήν την ιστοριογραφική της ματιά σε μονοπάτια πιο σκοτεινά, επιλέγοντας ως όχημα για την αφήγησή της μια ενδιαφέρουσα γυναίκα που η μοίρα της τη δένει με τρεις άντρες: 

Είναι η πανώρια Θεοφανώ με τη φλογερή περηφάνεια και τον πύρινο πατριωτισμό. Μια παρουσία που θα στοιχειώσει τρεις ετερόκλητους άντρες που ο καθένας κερδίζει τον δικό του χώρο στην καρδιά του αναγνώστη.
         Ο Νεόφυτος, έμπορος απο τη Βιέννη κουβαλά το δικό του δράμα και θα ήθελα η προσωπικότητα του να λάμψει περισσότερο. Η περίπτωση του δείχνει το μεγαλείο του ανθρώπου που ορθώνεται στην ασθένεια και αντιπαρέρχεται την κακοδαιμονία του, διεκδικώντας παλικαρίσια το μερτικό του στη φωτεινή πλευρά της ζωής.
          Ο Βούλγαρος κομιτατζής Πετκώφ με τον σεβντά στην καλή αλλά ακατέργαστη καρδιά του που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην αιμοδιψή οργή του φανατισμού και στο εξευγενισμό του αγνού έρωτα...Ο Κατακτητής παλεύει με τον Προσκυνητή μπροστά στην Αγαπημένη... Αυτός αποτελεί το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο του έργου κι η συγγραφέας μας καθιστά κοινωνούς στις εσωτερικές του συγκρούσεις εκεί όπου αντιμάχονται το Κτήνος και ο Άνθρωπος.
            Εμβληματική παρουσία σε ολόκληρο το έργο, όμως, είναι ο μοναχός Λάζαρος...Μια φιγούρα βγαλμένη θαρρείς από συναξάρι. Ένα πλάσμα που ψηλαφεί τον Θεό μέσα από το κάλλος της αθωνικής γης και την απεραντοσύνη της Θάλασσας με τις αέναες μεταμορφώσεις. Επίμονος "αναβάτης στο Όρος της Αρετής", ο Λάζαρος αναμετράται με την ίδια τη ζωή και βλέποντας να τον διεκδικούν εξίσου το σκοτάδι του γήινου πόθου και το θείο φως...Μια ύπαρξη σταυροδρόμι ανάμεσα στο πνεύμα και την πνευματικότητα της φύσης που μας περιβάλλει. Ο έρωτας κατακτά κάθε του κύτταρο με διακύβευμα τη σωτηρία της ψυχής του. Ένας πνευματικός που όσο εξελίσσεται, θυμίζει τους στάρετς των ντοστογιεφσκικών έργων.
            Τούτες οι 3 παρουσίες δίδουν ένα πολυποίκιλο υλικό δυνατών χαρακτήρων που θα μπορούσαν να απογειώσουν το βιβλίο.Νομίζω πως αυτό σκόπιμα ανακόπτεται από τον "παράξενο" χαρακτήρα της Θεοφανώς.
Η κοπέλα αυτή συνοψίζει τη σαφώς δυσμενέστερη θέση της γυναίκας που συχνά αναγκαζόταν να ζήσει στη ματαίωση των προσωπικών της πόθων, υποτασσόμενη σε μοίρα που της προέγραψαν οι άντρες.
Σε μια κοινωνία όπου η γυναίκα γίνεται πραμάτεια και είδος προς ανταλλαγή, τα συναισθήματα μαραζώνουν.Η συγγραφέας αποδίδει άριστα πώς συνθλίβεται μια γυναικεία καρδιά στις συμπληγάδες της προσωπικής ματαίωσης και της κοινωνικής καταπίεσης, γεγονός που την αποστεγνώνει.
Ανάμεσα στους ήρωες ενυπάρχει ένα στοιχείο με διαστάσεις συμβολικές όπως λειτούργησε η "Τσιγγάνα Εσρά" στους "Ψίθυρους Του Βαρδάρη" και ο "Γονδολιέρης Άντζελο" στην "Πόλη Που Δάκρυζε". Στο "Νυφικό Από Πορφύρα" έχουμε ένα μυστηριώδες ιερό κειμήλιο, με περιπετειώδη ιστορία που συνδέεται με τις βυζαντινές ρίζες του τόπου και ενορχηστρώνει υπόγεια τον παλμό όλου του έργου.
        Γενικά είναι εμφανείς ο συμβολικός χαρακτήρας του βιβλίου  καθώς η Θεοφανώ προσωποποιεί την ίδια την ψυχή του Μελένικου ενόσω τη διεκδικούν 3 άντρες. Ο Έλληνας που παλεύει και προοδεύει κόντρα σε μια εχθρική μοίρα, ο Βούλγαρος και ο λειτουργός του Θεού.όπως και την ίδια τη γη των αμπελιών την επωφθαμιούσαν 3 εθνότητες-Τούρκοι, Βούλγαροι και φυσικά οι Έλληνες που είχαν ρίζες σε αυτήν.
          Το αποτέλεσμα είναι πως το "Νυφικό από Πορφύρα" μας προσφέρει ένα υπέροχο, έντονα περιγραφικό ταξίδι όπου κυριαρχούν τα στοιχεία ηθογραφίας και η ατμοσφαιρικότητα.
          Τα ιστορικά στοιχεία που έχουν προκύψει από επίπονη έρευνα είναι αρμονικά ενταγμένα στην πλοκή του έργου.

        Οι δε κεντρικοί χαρακτήρες του έργου πορεύονται παράλληλα και τα σημεία τομής στις διαδρομές τους είναι- στα τρία τέταρτα του έργου- πολυ σύντομα για να φέρουν μια συναισθηματική κορύφωση με σαφές περίγραμμα.
Αυτήν την αίσθηση την αμβλύνει το εμπνευσμένο και πραγματικά ανατρεπτικό φινάλε! Καταστάσεις αποροσδόκητες, σύμφυτες με το ζοφερό πεπρωμένο του ελληνισμού περνούν "σαν φλας" προς τις στερνές σελίδες, συμπυκνώνοντας την πολυαναμενόμενη δράση σε λιγοστές μα διαφωτιστικές σελίδες που δίνουν τη λυτρωτική "λύση" του δράματος...
Το τέλος του βιβλίου αφήνει τον αναγνώστη άναυδο, με μια γλυκόπικρη γεύση χαρμολύπης και μια ευλάβεια μπροστά στις πολυδαίδαλες όψεις και το κρυμμένο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.
Άλλο ένα ταξίδι από τη Σοφία Βόικου που ξεχωρίζει για την ικανότητά της να πλέκει γοητευτικές ιστορίες με αληθοφανείς χαρακτήρες πάνω στον καμβά της Ιστορίας.

Σοφία Βόικου, Το Κορίτσι Της Ντροπής

                                         Σοφία Βόικου, Το Κορίτσι Της Ντροπής
                                                                                  Eίδος: Κοινωνικό
                                                                                  Βαθμολογία: 9/10

Η Σοφία Βόικου εδώ και χρόνια προσφέρει μυθιστορήματα γεμάτα ποιότητα- άλλοτε ιστορικά με σύντομα περάσματα από κρίσιμες περιόδους του 20ου κυρίως αιώνα, άλλοτε ταξιδιάρικα και διαφορετικά.

Εκείνο που τη χαρακτηρίζει είναι πως πάντα αναζητά νέους θεματολογικούς δρόμους, κι αυτό φάνηκε από το πρωτότυπο βιβλίο της "Η Πόλη Που Δακρύζει" όπου μας σεργιάνισε στη Βενετία του σκοτεινού ρομαντισμού με έναν τρόπο μαγικό.

Φέτος μας προσγειώνει στη σκοτεινή περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εκπλήσσοντάς μας, όμως, γι άλλη μια φορά, καθώς με το "Κορίτσι Της Ντροπής" μάς φωτίζει μια εντελώς αθέατη αλλά βαθιά τραγική του παράμετρο- παραγκωνισμένη- ίσως γιατί ίσως σπιλώνει την αγιογραφία του εθνικού μύθου, που κάθε λαός διατηρεί στη μνήμη.
Ένα βιβλίο που αθόρυβα κι εντέχνως συγκλονίζει βαθιά τον αναγνώστη, εγείρονται προβληματισμούς πίσω από τις τραγωδίες των ανθρώπων που σαν ψηφίδες συνθέτουν τη Μεγάλη Εικόνα των δραμάτων της Ανθρωπινης Ιστορίας,

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ελλάδα 1960.Η Λένα μεγαλώνει σε μια φτωχογειτονιά της Αθήνας.Δυστυχώς όμως, ολή της η παιδική ηλικία σημαδεύεται από τη δημόσια κατακραυγή και την περιθωριοποίησή της για ένα σφάλμα που δεν είναι δικό της.
Η μικρή Λένη καλείται να κουβαλήσει το στίγμα του νόθου και μάλιστα ως καρπός ενός δεσμού ανάμεσα σε μια φτωχή Ελληνίδα, τη Βιολέττα  κι έναν Γερμανό στρατιώτη.
Τα ξανθά μαλλιά του αθώου κορίτσιου γίνονται ένας καθρέφτης οργής μιας κοινωνίας διαλυμένης, υποκριτικής, που ζητά εξιλαστήρια θύματα για τα τραύματα του Πολέμου, τις δικές της αθέατες προδοσίες, τη φυγομαχία της.
Η Λένη πρεπει να διαχειριστεί την απόλυτη περιφρόνηση του περιγύρου, αλλά και την αποσυναρμολόγηση της ίδιας της της οικογένειας.
Παράλληλα, διαγράφει τον δικό της δρόμο αναζητώντας να λύσει το οδυνηρό μυστήριο των ανοιχτόχρωμων χαρακτηριστικών της, μακρυά στη Γερμανία...
Από την άλλη, είναι ο Γιόχαν, ο γιος ενός κοινού ναζί εγκληματία πολέμου, ενός διαβόητου Ες Ες υπασπιστή:
Ένα αγόρι που ανατράφηκε στο βαυαρικό τοπίο κατάσπαρτο εντελβάις, στη σκιά του απόλυτου τοτέμ της ναζιστικής ελίτ-του ίδιου του Χίτλερ.Ένα παιδί που το ταχτάρισε η ίδια η Εύα Μπράουν και τώρα καλείται να βιώσει την κατακρύμνιση από την κορυφή του άριου θριάμβου στην απόλυτη ήττα.
Με τις μνήμες ενός Βερολίνου σαρωμένου από τους πεισματάρηδες Σοβιετικούς, ο Γιόχαν καλείται να ζήσειμε τη μνήμη της ντροπής και 

με το αίμα των χιλιάδων θυμάτων του πατέρα του
να "λεκιάζει τα ρούχα, τη σκέψη, την κοινωνική του ζωή και τους δεσμούς του".
Πώς τέμνονται οι δρόμοι αυτών των δυο θλιμμένων ανθρώπων που πληρωνουν αμαρτίες των γονέων τους;

Πώς θα αποτινάξουν το ακούσιο στίγμα για να χαράξουν το δικό τους φωτεινό χνάρι στη ζωή;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το νέο μυθιστόρημα της Σοφίας Βόικου, "Το Κορίτσι της Ντροπής" είναι ένα πραγματικά ξεχωριστό μυθιστόρημα ιστορικής υφής και κοινωνικών προεκτάσεων, για το οποίο η συγγραφέας αξίζει να νιώσει...περηφάνεια!
Η περίοδος του Β Παγκοσμιου Πολέμου είναι σίγουρα μια σκοτεινή, μά και συνταρακτική περίοδος που έχει απασχολήσει όσο ίσως καμιά άλλη τη Λογοτεχνία σε παγκόσμιο επίπεδο.Η ελληνική πεζογραφία δε θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.
Από ανέμπνευστους συγγραφείς που αναπαρήγαγαν απλά σε μια εύκολη "σεναριακή συνταγή" οικογενειακά πολεμικά βιώματα παππούδων και γιαγιάδων,

μέχρι πραγματικούς τεχνίτες της πένας που στις ιδεολογικές συγκρούσεις του ΒΠΠ και στα ακραία ηθικά του διλήμματα βρήκαν πρόσφορο ηθικό έδαφος και φιλοσόφησαν γόνιμα την ίδια την ανθρώπινη φύση και την τραγικότητά της, 

φαίνεται πως όλα έχουν πια ειπωθεί για την περίοδο της Κατοχής και του Πολέμου.
Ήταν λοιπόν εμφανής ο κίνδυνος για τη Σοφία Βόικου να υποπέσει στην παγίδα της κοινοτυπίας ή της επανάληψης.Κι όμως!
Στο "Κορίτσι Της Ντροπής" την απέφυγε με περισσή μαεστρία.
Η αξιόλογη αυτή συγγραφέας, που όσο λίγοι με τόσο ευρεία αποδοχή επιχειρεί τολμηρές θεματολογικές ανατροπές γεμάτες δημιουργικότητα, φαντασία μα και ερείσματα στον ρεαλισμό, έκανε για μια ακόμη φορά την έκπληξη.
"Tο Κορίτσι Της Ντροπής" κατορθώνει να συγκινήσει, να ταρακουνήσει συνειδήσεις προκαλώντας το κοινωνικό μας αντανακλαστικό, και να κομίσει καινούρια ιστορική γνώση.
Η Σοφια Βόικου σε αυτό το βιβλίο εκκινεί από τον εφιαλτη της Κατοχής αλλά αποσύρει τη ματιά της από τα δύο ηθικά άκρα που ανέδειξε μοιραία η θύελλα του Πολέμου.
Στο "Κορίτσι της Ντροπής", δεν συναντούμε επικά κατορθώματα και τον άμετρο ηρωισμό των ανυπότακτων Ελλήνων που στη συντριπτική μερίδα τους προέταξαν μια λαβωμένη,αλλά αδιαπραγμάτευτη αξιοπρέπεια και ευγενείς θυσίες απέναντι στη βαρβαρότητα του κατακτητή, δείχνοντας τον δρόμο για την Ελευθερία.
Δεν σημειώνεται εστίαση ούτε τους προδότες, τους μαυραγορίτες και τους δωσιλόγους.
Με μια έμπνευση χωρίς τυμπανοκρουσίες η Σοφία Βόικου έφερε στο προσκήνιο ένα θέμα που η ιστοριογραφία κ η μνήμη έχει παραμερίσει:
Πρόκειται για μια κατηγορία θυμάτων του Πολέμου που κλήθηκαν να υποφέρουν βουβά, πληρώνοντας εγκλήματα που δεν τους αναλογούν:
Πρόκειται για τα παιδιά που γεννήθηκαν κι έζησαν στο πλαίσιο του Πολέμου ή  και εξαιτίας του...
Η πρώτη ομάδα ανάμεσά τους είναι τα παιδιά που γεννήθηκαν από παράνομους δεσμούς κατακτητών και κατακτημένων.
Αυτά εκπροσωπούνται από την περίπτωση της Λένας.
Είναι τα τραγικότερα πρόσωπα, διότι στη συνείδηση της κοινωνίας αποτελούν το τεκμήριο μιας ασυγχώρητης αμαρτίας και μια στάμπα ανεξίτηλη, που όλοι ζητούν να ξορκίσουν.
Η Λένα ήταν κόρη της νεαρής Αθηναίας Βιολέττας που η κοινωνία δεν της συγχώρεσε το "έγκλημα " ότι δεν ήταν "ηρωίδα", αλλά μια μέση, φοβισμένη κοπέλα, που ο τρόμος και η στέρηση παραμέρισαν κάθε σκέψη ιδεαλισμού ή υπέρβασης, (από αυτές που λατρεύει κάθε εθνικό αφήγημα) 

και την έστρεψαν στην με κάθε τίμημα επιβίωση.
Ένα τίμημα που όμως ουδέποτε συμπεριέλαβε άλλους.
Το εγκλημα της Βιολέττας ήταν ότι σε καιρούς θανάτου αυτή θέλησε μονάχα να ζήσει κι όχι "να πέσει ηρωικά"...Ήταν ότι σε καιρούς θλίψης,αυτή στα 20 της χρόνια, ήθελε απλά μονάχα να απολαύσει μικρές ανθρώπινες χαρές: Ένα δειλινό, ένα ευωδιαστό φουστάνι, μια σοκολάτα:

Αυτά, μπόρεσε να της τα χαρίσει ο Γερμανός δεκανέας Γκούσταφ, που κι εκείνος ανήκε στον γκρίζο μέσο όρο: Μπορεί να κολακεύτηκε από την ιδέα της άριας υπεροχής του έθνους του, αλλά δεν την αφομοίωσε μέσα του, και στις μέρες του Πολέμου αναζήτησε απλά την ηδύτητα ενός δροσερού θερμού κοριτσιού "να μοσχομυρίζει λεμονι ,μακρυά από την παγερή ανάμνηση της σκληρόπετσης,άτεγκτης αρραβωνιατικιάς του με την αψιά μυρωδιά των αλλαντικών και της κανέλλας".Μακρυά από το φόβητρο μιας μετάθεσης στο Ανατολικό Μέτωπο...
Αυτή η έμμεση συναισθηματική συναλλαγή του Γκούσταφ και της Βιολέττας τροφοδότησε το αίσθημα δυο απλών -ίσως κι αμήχανων- παιδιών, χωρίς υπερβάσεις και δραματικές εξάρσεις.
Καρπός αυτής της ανεπίκαιρης, παράνομης ένωσης στάθηκε το αθώο κοριτσάκι που από την πρώτη μέρα της ύπαρξής του χρίστηκε βάρος ανεπιθύμητο για όλους, και πιο πολύ για τη Βιολέττα, η οποία, από τις μέρες της Απελευθερωσης έμεινε μόνη και κλήθηκε να σηκώσει αβοήθητη το στίγμα της προδοσίας-  κι ας μη ζημίωσε κανέναν με τις προσωπικές επιλογές της για την αυτοσυντήρησή της.
Γιατί ενω οι αληθινοί δωσίλογοι υφάρπαζαν περιουσίες και θέσεις εξουσίας, στέλνοντας στον θάνατο έντιμους ανθρώπους κ αγνούς αγωνιστές, οι φτωχές γυναίκες που ερωτεύτηκαν στελέχη του κατοχικού στρατού πλήρωσαν τη χαμηλή κοινωνική τους θέση, μιαν ενστικτώδη οργή της ταλαιπωρημένης κοινωνίας, μα και την εν γένει δυσμενή θέση της Γυναίκας, που ήταν έρμαιο προκαταλήψεων.

Ειναι γνωστές οι στιγμές διαπόμπευσης αυτών των γυναικών όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλα και σε χώρες σαν τη Γαλλία, με αντιστασιακό κίνημα: Γυναίκες που -είτε από έκλυση ηθών, είτε από την τρομακτική πίεση του Λιμού που δοκιμασε τους αμάχους στις κατεχόμενες περιοχές-είτε απλά από έρωτα- ενέδωσαν σε ερωτικούς δεσμούς, με εκπροσωπους των δυνάμεων κατοχής γεύθηκαν ανείπωτες ταπεινώσεις περιφερόμενες σαν θεαμα τσίρκου, με το πλήθος να τις προπηλακίζει, να τις γυμνώνει, να τις πετροβολά, καταματώνοντάς τες.

Τέτοια στιγμιότυπα πρωτογονης οργής μιας απαίδευτης κοινωνίας εις βάρος εξιλαστηριων θυμάτων τα ζωντάνευσε με την σπαρακτική δηκτικότητα της πένας του ο Πάυλος Μάτεσις στη "Μητέρα του Σκύλου", όταν η νόθα Ραράου γίνεται μάρτυρας στον διασυρμό της μητέρας της από το πλήθος που [εξαιτίας δεσμού της με Ιταλό που της εξασφαλιζε φαγητό] 
την ξυρίσε και την διαπομπεύσε σε μια μασκαράτα -ίδια κι απαράλλαχτη με το Πανηγύρι των Τρελών στην "Παναγία των Παρισίων" όπου κακοποιήθηκε ο Κουασιμόδος του Βικτόρ Ουγκό,"φταίχτης", κι αυτός γιατί απλά "σκανδάλίσε" την...ευνομούμενη κοινωνία με την αθωότητά του!
Είναι, βλέπετε, διαχρονική η ανάγκη της κοινωνίας για "αποδιοπομπαίους τράγους".
Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη: Πάντοτε η οχλαγωγία της μάζας, αποζητά μια "παραμόρφωση"& μια παρέκκλιση από τις κανονικότητες της, για  να περιπαίξει και να στρεψει την κατακραυγή της αποπροσανατολίζοντας από τη δική της ασχήμια.
Μια οποιαδήποτε βολική πρόφαση ώστε να αποσιωπήσει η κοινωνία τη δική της ενοχή, χωρίς να επωμισθεί καμια επίπτωση.
Αυτό ακριβώς το συλλογικό άλλοθι και τον καννιβαλισμό της αγέλης στους αδύναμους σκιαγράφησε αρχικά η πένα του Μάτεσι, βάζοντας τη μικρή Ραράου να γίνεται μάρτυρας στα πάθη της μητέρας της για να να εισπράξει κι εκείνη τον ...τίτλο "νόθα" και "σκύλος"...Η νομιμοφροσύνη  έχρισε ένα παιδί "ανεπιθύμητο αδέσποτο" να το κλωτσούσαν όλοι οι "καλοί, κι έντιμοι νοικοκυραίοι"...
Αυτό ακριβώς το πεπρωμένο επεφύλαξε στη μικρή Λένη ο κοινωνικός της περίγυρος.
Η Σοφία Βόικου περιγράφει αυτήν την κακοποίησή και τον σταδιακό κοινωνικό αποκλεισμό της παιδούλας, με έναν τρόπο παραστατικό που μάς προκαλεί αγανάκτηση σε σημείο πόνου, ίσως και αναδρομική ντροπή σε όλους μας για την αμετανόητη  απονιά που διακρίνει ακόμα τις κοινωνίες μας, παρά τα χρόνια που πέρασαν.
Μέσα σε όλα, υπάρχει η ευθύνη των επίσημων θεσμών που θα έπρεπε να προστατεύουν τους -έστω παραστρατημένους -ειδικά όταν διακυβεύονται παιδικές ζωούλες κι εκείνοι παραμένουν άτεγκτοι κι επικριτικοί.Σοκάρει η παρρησία με την οποία η συγγραφέας ξεμπροστιάζει τη στείρα ηθικολογία των νομοταγών, του ίδιου του κράτους, αλλά και της Εκκλησίας που θα έπρεπε να είναι καταφύγιο των διωγμένων , μα αντ'αυτού ,διατηρει το άκαμπτο πνεύμα ενός Ιαβέρη, δίχως ευελιξία κι κατανόηση που τόσο έχει ανάγκη το Απολολώς...
Σε αντίθεση, όμως, με τη σπιρτόζα Ραράου του Μάτεσι, η Λένη της Βόικου μέσα σε όλα αναδιπλώνεται σε μιαν εσωστρέφεια ανεπούλωτη και μια ομίχλη θλίψης τη σκεπάζει, όσο πασχίζει να ανακτήσει το δικαιωμα της στον αυτοπροσδιορισμό...
Η Λένη βιώνει μια δομική ήττα. Εντούτοις, διατηρεί μιαν αξιοπρέπεια αντλώντας ψήγματα αγαπης από τον παράξενο, ερωτευμένο  ζωγράφο που πασχίζει να της προσφέρει λίγο χρώμα, παραδομένος κ αυτός στις δικές του σκιές...

Η Βόικου παρακολουθεί όλη τη σκυφτή διαδρομή της θλιμμένης Λένης που ως Άτλαντας έφερε την αναλγησία της κοινωνίας και το αμάρτημα των γονέων της στους άφταιγους ώμους της, πληρώνοντας ένα τίμημα τόσο βαρύ οπως μόνο στους "αμνούς" φορτώνεται.
Οι διακυμάνσεις της Λένας ξεδιπλώνονται με ψυχογραφική διεισδυτικότητα.Δεν είναι όμως μόνον εκείνη.
                Στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος στέκονται και τα παιδιά των αξιωματούχων του Ναζισμού, που μετά τη συντριβή του Χίτλερ κλήθηκαν να επωμιστούν την τρομακτική ενοχή που αναλογούσε στην ήττα και στα έργα των άνομων γενητόρων τους, τους χειρότερους ίσως εγκληματίες πολέμου, που γνώρισε η Ευρωπαική Ιστορία.
        Η ιστορία του Γιόχαν λοιπόν εξετάζει ένα τυπικό δείγμα ενός παιδιου μεγαλωμένου στο ναζιστικό ιδεώδες γαλουχημένου στις συλλογικότητες της Hitlerjuengend.
Η περίπτωσή του αναβιώνει στιγμές από το Obersaltzberg όπως τις πρωτογνωρίσαμε στο βιβλίο τηςAngela Lackberg για την Εύα Μπράουν και πολύ όμορφα τις παρουσίασε στους έφηβους αναγνώστες ο John Boyne με το "Αγόρι στην Κορυφή του Βουνού"

Στην περίπτωση του Γιόχαν η Σοφία Βόικου συνοψίζει εύστοχα ετερόκλητες στάσεις απογόνων των ναζί μετα την πτώση του Βερολίνου και τα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια της ήττας.

Υπήρχαν εκείνοι οι Γερμανοί που μόλις αποκαλύφθηκαν τα αποτρόπαια εγκλήματα των αξιωματούχων γονέων τους σοκαρίστηκαν τόσο, ώστε αποκήρυξαν κάθε πατρική κληρονομιά, απαρνούμενοι το ονομα τους, στρεφόμενοι στον φιλειρηνικό ακτιβισμό, και φτάνοντας κάποιοι στο σημείο να επιβαλουν ως και στείρωση στον εαυτό τους για να διακόψουν τη θλιβερή διαδοχή ενός "επισφαλούς DNA"!
Τέτοια περίπτωση ήταν η ανιψιά του Himmler των Ες Ες, ή ο πρωτότοκος γιος του Hans Frank, o Norman, που παντρεύτηκε αλλά επίσης αρνήθηκε να αποκτήσει παιδιά.

Ο δε βενιαμίν Νικλας Φρανκ έγινε πολεμικός ανταποκριτής, κι απέκτησε μια κόρη, αλλά εμπλούτισε την ιστοριογραφία του Πολέμου με καταγγελτικά βιβλία εναντίον του εγκληματία πατέρα του, όπως το "Behind the Shadow of 3rd Reich" για τα χρόνια της κυριαρχίας του πατέρα του στην κατεχόμενη λιμονοκτονούσα Πολωνία -εκπλήσσοντας με την οξύτητά του ,ενόσω γύριζε σε σχολεία και φορείς να διακηρύττει τον αντιφασισμό.
Είναι επίσης ο αμφιλεγόμενος γιος του Μάρτιν Μπόρμαν, που σχετίστηκε, και με την ιεροσύνη,  κι άλλες περιπτώσεις που τις έχει αποκαλύψει μεταξύ αλλων σε μιαν εξαιρετική εργασία ο ιστορικός ερευνητής Gerald Posner.
Από την άλλη, υπήρχαν κι οι αμετανόητοι, και δυο από τις ηρωίδες στη Βόικου φέρνουν στον νου την επωνομαζόμενη πριγκίπισσα των Ες Ες τη Gudrun Himmler που στήριζε τον πατέρα της και ηγέτη των SchutzStuffel SS, τον Χάινριχ Χιμμλερ ως το τέλος ,ενώ φυγάδευε κ στήριζε έκπτωτους ναζί, όντας τοτέμ όλων των νεοναζί.
Ομοίa περίπτωση ήταν η Έντα Γκέρινγκ, μονάκριβη του πανίσχυρου Στρατάρχη της Luftwaffe, Χέρμαν Γκαίρινγκ που τόσο τη λατρευε, ώστε η μέρα των γενεθλίων της ορίστηκε αργία στο Ράιχ! Ποτέ της δεν έπαψε να μιλα με αγάπη για τον καταδικασθέντα -και τελικά αυτόχειρα- στη Νυρεμβέργη πατέρα της κυνικά απαθής στον όλεθρο που σκόρπισε.

Ο δε Ρολφ Μένγκελε όταν- δεκαετία του 70 συναντησε τον καταζητούμενο πατέρα του, τον γιατρό των φρικαλέων πειραμάτων στο Άουσβιτς Γιόζεφ Μέγκελε - δεν τον κατέδωσε...

              Είναι ευφυής ο τρόπος που η Σοφία Βόικου ανεδειξε αυτήν την άγνωστη ειδικά στην Ελλάδα πλευρά της κληρονομιάς αυτού του Πολέμου. Ω, πόσο αστείρευτη πηγή πόνου και θυμάτων αμέτρητων έγινε αυτός ο Πόλεμος επιτέλους!]
Πόσα αμέτρητα ηθικά διλήμματα αηματοδότησε για τη γενιά του, καθορίζοντας όλη τη φυσιογνωμία του κόσμου και του 20ου αιώνα
Η λύση στο "Κορίτσι της Ντροπής" έρχεται με μια μοναδική αλλά και οδυνηρή φυσικότητα.
Δεν υπάρχει γλυκύτητα στο φινάλε, ούτε κάποιος παρηγορητικός εξωραισμός, διότι η Σοφία Βόικου είναι ταγμένη στην επιλογή να μην αποκρύπτει την αλήθεια, κι ας επιφέρει κόστος σε εύπεπτη γοητεία.
Τα βιβλία της Βόικου, λοιπόν, είναι γεμάτα εγκυρότητα, ζωντάνια και πηγαίο συναίσθημα χωρίς όμως καμιά προσπάθεια να εκμαιεύσουν την ευαρέσκεια μας μέσα από συγγραφικά ευρήματα και ανώδυνους ρομαντισμούς.
Με ήρωες πειστικούς και χειροπιαστούς συχνά αποδίδουν τις θλιβερότερες εκδοχές της ματαίωσης, ενώ γίνονται  και πηγή αβίαστης ιστορικής γνώσης από δύσκολους καιρούς...
Αυτή η αλήθεια είναι που διαποτίζει τα βιβλία της Βόικου με μια αυρα γλυκόπικρη πού λίγο αφήνει ένα μικρό τραύμα και ένα άρωμα από "Γλυκό Πικρό Λεμόνι".
Σαν την ίδια τη ζωή! Εκεί όμως κρύβεται η οδυνηρή γοητεία στα μυθιστορήματα της Σοφίας Βόικου που τα κάνει αξέχαστα...
Περιμένουμε με ζωηρό ενδιαφέρον το επόμενο μυθιστόρημά της, με τη βεβαιότητα ότι θα είναι κι αυτό εμπνευσμένο, βαδίζοντας σε νέους δρόμους κι όχι στην ασφαλή πεπατημένη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ


Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΟΛΕΤΗΡΑ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ , δικηγόρου και Κυβερνήτη της Κατεχόμενης Πολωνίας ΧΑΝΣ ΦΡΑΝΚ, φωτογραφημένη το1942 στο επεταγμένο Κάστρο της Κρακοβίας , σε μια χώρα που αργοπέθαινε απο μια πολιτική γενοκτονίας...
Από αριστερά: Norman (3/6/ 1928):

Ο μελαγχολικός γιος που δεν απέκτησε παιδιά τιμωρώντας τον ευατό του για τα εγκλήματα του πατέρα του.
Sigrid (13/3/1927): Η πρωτότοκη που έζησε στη Νότια Αφρική
και πάντα υπερασπιζόταν τον πατέρα της.
Brigitte η ...μικρη: (13/1/1935): Η κόρη που ήθελε να πεθάνει στα 47 της χρόνια
όπως ο πατέρας της κ έφυγε όντως στα 47 από..καρκίνο.
Niklas(9/3/1939) :Ο βενιαμίν που αποκήρυξε τον πατέρα του, έγινε πολεμικός ανταποκριτής και γύριζε στη Γερμανία μιλώντας εναντίον της μάστιγας του Ναζισμού.Έγραψε βιβλία λίβελλους εναντίον του Hans Frank
Michael (15/2/1937) Ο γιος που υπερκατνάλωνε οκάδες γάλα και πεθανε απο παχυσαρκία
Brigitte, η σύζυγος: Γραμματέας στο δικηγορικό γραφείο του ναζί Χανς Φρανκ 5 χρονια μεγαλύτερή του, γνωστή για την ψυχρότητά της, λάτρις κι αυτή της πολυτέλειας που εξασφάλισε στον Φρανκ η λεηλάτηση της κατεχόμενης Πολωνίας, όπου οριστηκε Γενικός Κυβερνήτης.Υπέμεινε σιωπηλά τις απιστιές του.

Σοφία Βόικου, Η Πόλη Που Δακρύζει, Ψυχογιός

                                    Η Πόλη Που Δακρύζει, Σοφία Βόικου
                                               Είδος: Κοινωνικό
                                              Βαθμολογία : 10/10
                                           

Μετά το σεργιάνι στη Θεσσαλονίκη με τους Ψιθυρους του Βαρδάρη, η Σοφία Βόικου μάς ταξιδεύει με μοναδικό τρόπο στα μύχια άλλης μιας πανέμορφης πόλης, της Βενετίας, με ένα βιβλίο διαφορετικό και πραγματικά γοητευτικό!
Ας την ακολουθήσουμε στην "Πόλη Που Δακρύζει"-σε ένα ταξίδι γεμάτο όνειρο κι οδύνη, που σημαδεύει την ψυχή.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Το βιβλιοπωλείο του σενιόρ Φραντζέσκο- απέναντι από τη γέφυρα Ριάλτο επιφυλάσσει μια έκπληξη στους αναγνώστες του, αφού εκεί επιλέγεις βιβλία μόνο με βάση το άρωμά τους- και οδηγό την μικρούλα Ιρένε που δεν ξέρει να διαβάζει τα γράμματα ,αλλά την ψυχή των βιβλίων...
Γύρω από την Ιρένε πρόσωπα ετερόκλητα με ατομικούς δαίμονες να ξορκίσει το καθένα!
Μια πόρνη που κινεί τα νήματα.
Ένας Έλληνας τυχοδιώκτης στο κυνήγι του έρωτα και του σπάνιου χειρογράφου με την κατάρα των αθώων θυμάτων να το στοιχειώνει.
Μια πικραμένη φουρνάρισσα γλυκαίνει με τις πίτες και τα γλυκά της τους γύρω της.
Μια σαγηνευτική συλλέκτρια που αναζητά τον μεγάλο έρωτα!
Ένας πληγωμένος καλλιτέχνης φιλοτεχνεί βενετσιάνικες φιγούρες από swarovsky και χρώματα, με μια μικρούλα να χρωματίζει το δικό του γκρίζο.
Ένας έρωτας προδότης και μια φωτιά που πυρπολεί όνειρα.
Τη νύχτα του Καρναβαλιού, όμως, έρχεται η ώρα να αποκαλυφθούν οι μάσκες κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του μυστηριώδους βαρκάρη με το ανεξιχνίαστο πρόσωπο, που σκεπάζει με τη μαύρη κάπα του προστατευτικά την πόλη και τις ανυποψίαστες ζωές...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Μετά τους "Ψίθυρους του Βαρδάρη" η Σοφία Βόικου κάνει την έκπληξη και μας επιφυλάσσει ένα βιβλίο τρυφερό και μυστηριακό- θεματολογικά καινοτόμο, που ακροβατεί ανάμεσα στην ονειροφαντασία και την χειροπιαστή πραγματικότητα των ανθρώπων.
Δύσκολο να κατατάξεις την "Πόλη Που Δακρύζει" της Βόικου, καθώς η πολυδιάστατη ομορφιά του μυθιστορήματος αυτού διακλαδίζεται σε πολλά μονοπάτια.
            Γνώση και εικόνες, έρωτας και τρυφερότητα σε ένα συνδυασμό που καθηλώνει.
           Ένας μοναδικός συγκερασμός Μεσαίωνα και σύγχρονης εποχής, με άρωμα Βιβλίου -και- Γυναίκας φυσικά- από την πιο τρυφερή της εκδοχή -την παιδούλα- ως την ερωμένη, και την προδωμένη σύντροφο.
            Μια οικογενειακή τραγωδία που εξελίσσεται σε μια χαριτωμένη πραγματεία γύρω από το μυστηριακό βασίλειο των Βιβλίων, που κρύβει γνώση, σοφία, μα κι αίμα.
          Με την "Πολη Που Δακρύζει" η Σοφία Βόικου αποδίδει σπονδή στο Βιβλίο που εκκολάπτει χίλια σύμπαντα, διατρέχοντας τον χωρόχρόνο με όχημα, "νεφελώματα στιγμάτων", πάνω σε μια υπόλευκη συνήθως "φλίδα" .
Κάθε βιβλιόφιλος με την "Πόλη Που Δακρύζει" θα παραδοθεί στο γαλαξία του Βιβλίου, που θα παραμείνειπάντοτε συνυφασμένος με το Χαρτί και τα μύρα του.
             Παράλληλα, η Σοφία Βόικου μας επιφυλάσσει ένα μαγικό σεργιάνι σε μια πανέμορφη πόλη που μάς συστήνεται από την αρχή.
            Μια πόλη όπου ο Έρωτας κι ο Θάνατος χορεύουν ένα  φρενήρες ταγκό μια τρελή βραδιά Καρναβαλιού...
              Η Σοφία Βόικου δεν αρκείται σε τουριστικό τύπου περιγραφές της πανώριας Βενετίας, ούτε αιχμαλωτίζει ευκαιριακές στιγμές για καρτ ποστάλ στις σελίδες της:
            Αντίθετα, συνθέτει μια Ωδή στη βαθύτερη ομορφιά και τα μυστήρια της Βενετίας, "πολιτογραφώντας", στα κιτάπια "της", για πάντα την ψυχή σου!
              Καταδύεται στην καρδιά της πόλης όπως σφυρηλατήθηκε από τους αιώνες, αναδεικνύοντας την Κόρη αυτή του Νερού σε όλο της το πλουμιστό Κάλλος, με τον μελαγχολικό της ερωτισμό και την παράφορη λαγνεία της, ενόσο το υδάτινο πέπλο της σκεπάζει αμαρτίες κι ανομολόγητα μυστικά!
           Παρόλη την ονειρική ατμόσφαιρα έντονο είναι το ανθρώπινο στοιχείο, που κομίζει ισχυρά συγκινησιακά φορτία, με κυρίαρχο τον τρυφερό δεσμό του παππού Φραντζέσκο κ της εγγονής του Ιρένε.
Μυστικά και λάθη από το παρελθόν, σαν σκόρπιες ψηφίδες, ενώνονται σταδιακά, συνθέτοντας το μωσαικό της αλήθειας σε "σωστά σκηνοθετημένους" χρόνους που συντηρούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη ως το φινάλε που έρχεται να εκτονώσει την ιστορία ανακόλουθα ίσως με την πρότερη έντασ'η της (ευτυχως όμως όχι τοσό απότομο όσο στον "Αυγερινό")
            Αξιοσημείωτο είναι πως παρά την παραμυθιακή ατμόσφαιρα , δεν υπάρχουν εξιδανικεύσεις, αλλά η ιστορία των ανθρώπων βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με την εποχή και τις συγκυρίες της αληθινής ζωής.
         Οι χαρακτήρες όσο ξεκαθαρίζει η ομίχλη ξεκρίνουν και τελικα αποκτούν σάρκα και οστά, με άρτια ιχνηλατημένες τις εσωτερικές συγκρούσεις και τις αδυναμίες τους.
Κανένας δεν είναι μονοδιάστατος και μόνο η φιγούρα της μικρούλας Ιρένε αντικρύζει κατάματα την Αθωότητα κι είναι η στερνή ευκαιρία εξιλέωσης για ολους.
Αύτο έχει ως αποτελεσμά ο αναγνώστης να βιώνει ακόμη κι αντιφατική διάθεση απέναντι στις επιλογές των ηρώων- άλλοτε με συμπάθεια ,αλλοτε ίσως και με θυμό ακόμη ή αποδοκιμασία- πράγμα που ισχύει κ στην αληθινή ζωή.
            Η σκοτεινή φιγούρα του γονδολιέρη Άντζελο, πάντως, αποτελεί τον πιο ξεχωριστό χαρακτήρα του βιβλίου- τον μόνο "άπιαστο"!
Σκοτάδι, με μια μυστική φλογα να καίει ανήμερη μέσα του, είναι αυτός ο άντρας, που τελικά, ενορχηστρώνει την ατμόσφαιρα ολόκληρου του έργου, υποβάλλοντας έναν γοτθικό λυρισμό!
            Σε ομολογία προς την παράξενη Τσιγγάνα -Εσρά στους "Ψίθυρους του Βαρδάρη", ο Άντζελο ανάγεται θαρρείς στο Πνευμα της δικής του πόλης, της ίδιας της Γαληνοτάτης, συνοψίζοντας τον παλμό της πόλης- ομιχλώδης και ερωτικός, όπως τα υγρά πρωινά της μετά τον κουρνιαχτό της αμαρτίας.
               Εντούτοις, η συγγραφέας μας δίνει την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε καλύτερα, σε μια λιγότερο αφαιρετική βάση από την Εσρά της, καθώς διασχίζει τα κανάλια στη γόνδολά του -απόκοσμος παντεπόπτης κι αθόρυβα συμπονετικός.
            Η τελική γεύση από τον Άντζελο μου θύμισε τον τρομερό, ερεβώδη "σύντροφο" της μικρούλας Λίζελ στην "Κλεφτρα των Βιβλίων" του Μάρκους Ζουσάκ, όπου επίσης έχουμε μια αγνή πιτσιρικα, η οποία εν μέσω μιας δίνης βρίσκει καταφύγιο στον κόσμο των βιβλίων, όπως η γλυκιά Ιρένε.
Πόσα συναισθήματα!Πόσες εικόνες!Τι βιβλίο!
          Μέ ξεναγούς μοναδικούς χαρακτήρες και την πνοή του έρωτα, λοιπον, η Σοφία Βόικου μάς καλεί σε ένα ταξίδι πάθους, γνώσης και ατόφιου ονείρου που δεν θέλεις να τελείωσει.
            Πιθανόν να ...Δακρύσετε κι εσέις μαζί με Αυτήν την Πόλη!
Εγώ κάθε φορά εκπλήσσομαι από τη συγγραφέα Σοφία Βόικου, που -διαχρονικά- διατηρεί ένα υψηλό επίπεδο!

           Σε κάθε εργο της ανακαλύπτω από την αρχή μια πένα που δε μένει στάσιμη αλλά τολμά και κατορθώνει να γοητεύει το αναγνωστικό κοινό, μέ διαφορετικούς τρόπους!

ΣΟΦΙΑ ΒΟΙΚΟΥ, Ψίθυροι Του Βαρδάρη

                                                                    Ψίθυροι του Βαρδάρη , Σοφία Βόικου
                                               Είδος :Iστορικό Μυθιστόρημα
                                                Βαθμολογία: 9,5/10                                 

             

Θεσσαλονίκη, η Πόλη Των Φαντασμάτων κατά Μαζάουερ, η Νυφούλα του Θερμαικού , η πόλη του έρωτα για τους ρομαντικούς, το χωνευτήρι των εθνοτήτων, το προσοδοφόρο λιμάνι για τους πρακτικούς, η αιώνια φοιτητούπολη για τη νεολαία, η φτωχομάνα για τη λαική μούσα, η μητρόπολη του Μπάσκετ για τους φιλαθλους, η θρυλική αδελφή του Κάσσανδρου για τους αρχαιολάτρεις.
Μα πάντα μια και μοναδική.
Ύστερα από μια σειρά επιτυχημένων μυθιστορημάτων και το ...άρωμα του Λεμονιού ακόμη να "γλυκαίνει" τη μνήμη των αναγνωστών, η Σοφία Βόικου επανέρχεται με ένα αρκετά φιλόδοξο εγχείρημα γεμάτο μνήμες και πάθη για να ζωντανεψει μπροστά μας μοναδικά την νεότερη Ιστορία της Θεσσαλονίκης συστήνοντάς μας ξανά τη σαγηνευτική αυτή πόλη της Ελλάδας!
Ελάτε να αφουγκραστούμε μαζί τους Ψίθυρους του Βαρδάρη, παρέα με το καλαίσθητο βιβλίο από τις εκδόσεις Ψυχογιός:

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Το γύρισμα ενός πολυτάραχου αιώνα βρίσκει την Θεσσαλονίκη να απελευθερώνεται πανηγυρικά από τον οθωμανικό ζυγό και τον ελληνικό στρατό να εισέρχεται θριαμβευτής, μπροστά σε ένα ενθουσιώδες "γαλανόλευκο" πλήθος.Ανάμεσά τους ,η Σοφία.
Ατίθαση, γοητευτική και παθιασμένη σαν την ίδια την αντιφατική Σαλονίκη η Σοφία θα βιώσει τις πολλαπλές μεταμορφώσεις της.
     Σελανίκ,Σαλονίκ,Θεσσαλονίκη:
Mια "πόλη-γυναίκα", απρόβλεπτη και σαγηνευτικά επικίνδυνη...
Ηδυπαθής ερωμένη, συμπονετικό καταφύγιο για τους πληγωμένους, λαβωμένη μα περήφανη.Αυτή είναι η  Θεσσαλονίκη!
Αυτή είναι και η ξεχωριστή  ηρωίδα μας που κουβαλάει το ίδιο πολυτάραχο πεπρωμένο!
Δίπλα στη Σοφία πλήθος προσώπων:
        O αριβίστας Mεχμέτ Εφέντης,που δε θα διστάσει όμως να σώσει τη ζωή μιας χριστιανής,
η πόρνη Ζοζεφίν, που θα γίνει μάρτυρας της μάζωξης πλήθους εθνοτήτων καθόσον αλληλοσπαράσσονται σε έναν άγριο πόλεμο,
ο αξιωματικός Τζανέττος, 
ο ονειροπόλος Ιμπραήμ 
και μια θλιμμένη καλλονή 
θα στροβιλίστούν μαζί της σε ένα γαϊτανάκι της μοίρας γεμάτο πάθη, υπό το άγρυπνο βλέμμα της Τσιγγάνας Εσρά, που γνωρίζει τα γραμμένα και την απώτατη αλήθεια στις καρδιές των ανθρώπων.
         Τα χρόνια περνούν και μια επιστολή, δεκαετίες αργότερα, φέρνει στην επιφάνεια ένα μυστικό, που ξεπλένει παλιές αμαρτίες και οδηγεί σε μια λυτρωτική αυτογνωσία.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Οι Ψίθυροι Του Βαρδάρη της Σοφίας Βόικου αποτελούν ένα από τα πιο ξεχωριστά μυθιστορήματα της χρονιάς, που με καθήλωσε τόσο με το θέμα του , όσο και με τη γραφή του.Το λάτρεψα!
          Όπως μαρτυρούν ο λυρικός τίτλος του και το ονειρικό ,το τόσο εκφραστικό εξώφυλλό του, θέμα του βιβλίου είναι η πάντα γοητευτική Θεσσαλονίκη μέσα από το πρίσμα μιας συγκινητικής ερωτικής ιστορίας με άφθονες κοινωνικές προεκτάσεις.
Η Σοφία Βόικου,ύστερα από μια ενδελεχή έρευνα καταφέρνει να συνθέσει ένα πανόραμα της Θεσσαλονίκης, ενώ εκείνη αναφύεται ξανά, μέσα από τη νέα εποχή που ανατέλλει για αυτήν όταν ο ελληνικός στρατός προήλασε το 1912 στους δρόμους της ελευθερωτής.
Με ζωηρή εικονοπλασία η συγγραφέας ζωντανεύει ξανά στιγμές αξέχαστες, ήχους,μυρωδιές καθιστώντας τες κυριολεκτικά βίωμα του αναγνώστη.

Δύσκολη βρίσκεις σε σημερινό βιβλίο τέτοια πιστή αναπαράσταση αυτών των στιγμών της Ιστορίας μας.
Η ταπείνωση των ηττημένων Τούρκων μεταδίδεται και στην ψυχή μας, ο συνωστισμός, οι οπλές των αλόγων και η ζητωκραυγές του πλήθους ηχούν στα αυτιά μας , η βροχή μουσκεύει και τα δικά μας ρούχα, ενώ ανεμίζουν μπροστά μας γαλάζιες σημαίες...
Κι έπειτα παρέα με τους ήρωες σεργιανίζουμε σε μεγάλες λεωφόρους, βίλες πλούσιων εμπόρων, τουρκομαχαλάδες,μεσοαστικά σπίτια, προσφυγικά.

Μαζί αποτείουμε το κατευόδιο στον δολοφονημένο βασιλιά Γεώργιο, με έναν ευφυή τρόπο και βλέπουμε, έπειτα, ξένους στρατιώτες να κατακλύζουν τα πορνεία ,τα καφέ σαντάν και το λιμάνι, ακούγοντας πλήθος γλωσσών σε μια σύγχρονη, γοητευτική Βαβέλ.
Βιώνουμε τον Διχασμό με χαρακτηριστικά στιγμιότυπα-περίοδο που η συγγραφέας γνωρίζει άριστα, όπως μας απέδειξε και με το ξεχωριστό θέμα στο Γλυκό Πικρό Λεμόνι. 
Τέλος συμπονούμε κι εμείς τους ξεριζωμένους από κάθε μεριά , αφού η συγγραφέας μοναδικά ενώνει τους ανθρώπους στον κοινό πόνο.
        Με όλα αυτά προβάλλει η συνύπαρξη των εθνοτήτων στην κοσμοπολίτικη Θεσσαλονικη -την τόσο διαφορετική από την Παλαιά Ελλάδα, θέμα που δεν έχει αναδειχθεί πολύ στη σύγχρονη μυθιστοριογραφία.
Ταυτόχρονα, βλέπουμε την επίδραση των μεγάλων γεγονότων στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων , αλλά και των μεγάλων οικονομικών παραγόντων, όπως οι Εβραίοι έμποροι κι επιχειρηματίες.
Παράλληλα με όλα αυτά μικρές ασπρόμαυρες φωτογραφίες εποχής πριν από κάθε ενότητα, προσδίδουν ατμοσφαιρικότητα στο βιβλίο.
          Η συγγραφέας συχνά επιλέγει να μας παραθέσει μια μικρή ιστορικη εισαγωγή κι ύστερα να εντάξει τη δράση σε αυτά, (όπως έκαναν στα έργα τους το ζεύγος Αλεξάνδρου- κι ο Γιώργος Πολυράκης στους Μακρυνούς Ορίζοντες,) μέθοδος που τεχνικά εγείρει την ένσταση μερικών κριτικών, που θέλουν τη ροή χωρίς παρεμβολές και όλα τα στοιχεία ενταγμένα στην πλοκή.
Σε κάποια βιβλία αυτό γίνεται, όντως, λίγο απορρυθμιστικό για το αποτέλεσμα- θεωρώ όμως πως η κ Βόικου το χειρίστηκε καλά ,διαφωτίζοντας τους αναγνώστες, χωρίς να διασαλεύει ιδιαίτερα τον ρυθμό της αφήγησης.
          
Σε δεύτερο επίπεδο, στους Ψιθύρους  έχουμε ένα ανάγλυφο κοινωνιόγραμμα της Θεσσαλονίκης- με ενδεικτικές φιγούρες κάθε φυλής, που μέσα από την ιδιοσυστασία και τα ήθη τους συμβάλλουν στο παζλ αυτης της πλούσιας ανθρωπογεωγραφίας της ,που προσέδωσε στη Θεσσαλονίκη την ανεπανάληπτη αύρα της.

Η αφήγηση είναι δομημένη σε εναλλαγές του σήμερα με το χθες...
Οι μνήμες που παρουσιάζονται σε "τριτοπρόσωπη αφήγηση" εναλλάσσονται με μικρα ιντερμέτζα όπου γιαγιά πλέον η Σοφία νουθετεί με "τρυφερή" οξυδέρκεια την εγγονή της(κ τους αναγνώστες!) θέλοντας μέσα από τη διαδρομή της να μάς οδηγήσει στην αυτογνωσία και την προσωπική ευτυχία. 

Δυνατό σημείο στους Ψίθυρους Του Βαρδάρη είναι όμως η αγωνιώδης ερωτική ιστορία, που απορροφά τον αναγνώστη στη συναισθηματική της δίνη με την επιδέξια "σκηνοθεσία" της, όπου κάθε αποκάλυψη γίνεται στη σωστή στιγμή.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι οι άρτια σκιαγραφημένοι χαρακτήρες, που μένουν αξέχαστοι:
       Μοναδικοί ήρωες, ο καθένας αντιπροσωπευτική ψηφίδα σε ένα πολυεθνικό μωσαικό και σε ένα δραματικό σκηνικό ανατροπών.
Ο γοητευτικός Μεχμέτ Εφέντης που ζωντανεύει τους εξισλαμισμένους Εβραίους(Ντολμιέδες) και κατορθώνει να συγκινήσει με τις τόσες αντιφάσεις του .
Ο καλόψυχος και τρυφερός Τούρκος Ιμπραήμ, με την αγνή ερωτευμένη ψυχή και την οικογενειακή τραγωδία.
Η περήφανη Σοφία, που συνδυάζει το πάθος με το πνεύμα της θυσίας.
Η πόρνη Ζοζεφίν με την πληγωμένη ,αλλά τίμια καρδιά.
Η μελαγχολική Αναστασία κι ανάμεσα σε όλα μια προδοσία που σταγόνα σταγόνα η συγγραφέας μας την δείχνει αν δηλητηριάζει τις ζωές όλων...
Πάνω από όλα η Εσρά, το αερικό της πόλης.
Ένα εξαίσιο συγγραφικό εύρημα που θυμίζει το  εβραικό γκολέμ, το αβρααμικό πρόπλασμα ανθρώπου που έπλασε ο ραββίνος Ιούδας Λόου μπεν Μπεζαλίλ(1525-1609) και ως φάντασμα πλανιέται στην εβραική ιστορία από την καταστροφή του Ναού, ως το γκέτο της Πράγας του 16ου αιώνα και τα στρατόπεδα εξόντωσης.
Έτσι κι η Εσρά πλανιέται μες στα σπλάχνα της Θεσσαλονίκης και δονείται από τον αχό της Ιστορίας.
Η Εσρά είναι η ίδια η ψυχή της Θεσσαλονίκης!
Η παρουσία της προσδίδει στο έργο μια πινελιά παραμυθιακή και του προσδίδει μια υποβλητικότητα μοναδική! 
(κάποια στιγμή η παρέμβασή της μου έφερε κάτι από τη Ματζίκα της Αγάπης της Πασχαλίας Τραυλού.) 

Η μίξη όλων αυτών των υπέροχων στοιχείων έδωσε από την πένα της Βόικου ένα αποτέλεσμα εντυπωσιακό.
Οι Ψίθυροι του Βαρδάρη είναι, μετά τη Σκιά Της Πεταλούδας, του Ζουργού ο,τι καλύτερο έχει γραφτεί για τη νεότερη Ιστορία της Θεσσαλονίκης! 

Το μοναδικό στοιχείο που ένιωσα λίγο να μου λείπει από το εξαιρετικό κάδρο που φιλοτέχνησε η συγγραφέας για τη Θεσσαλονίκη μέσα στους τρεις πολέμους , είναι το θρυλικό Γεντί Κουλέ με την μικροκοινωνία του-χασικλήδες ,ρεμπέτες του Μεσοπολέμου,αριστερούς (ανάμεσά στους αριστερόφρονες δεσμώτες του κι ο Τσιτσάνης) καθώς και η περίοδος της Κατοχής Θεσσαλονίκης.
        Η συγγραφέας προσεγγίζει συγκινητικά αλλά ακροθιγώς, χωρίς την πρότερη παραστατικότητα,  το Ολοκαύτωμα, παρότι στη Θεσσαλονικη παίχτηκε μια από τις τραγικότερες πράξεις του με την ταπείνωση των Εβραίων, την οριστική εκρίζωση των Σεφαραδιτών και την λεηλασία των εβραικών περιουσιών από τον Μέρτεν κλπ.

'Ολες αυτές οι λεπτομέρειες καθόλου δε μειώνουν τη γενική εικόνα, που μιλά για ένα αξιόλογο μυθιστόρημα σμιλεμένο επιδέξια και με πολύ μεράκι, που θα αγγίξει την ψυχή σας: Ένα διαμάντι που ακτινοβολεί γνώσεις , υπέροχα χρώματα, πολύβουους δρόμους, επιβλητικά αρχοντικά και υπέροχους ανθρώπους.
Με τους Ψίθυρους του Βαρδάρη πάντα, όταν βρίσκεστε στη συμπρωτεύουσα, θα νιώθετε τη Σοφία ,την Αναστασία, τον Μεχμέτ Εφέντη να σας ξεναγούν στις πιο ξεχασμένες γωνιές της !

Ύστερα από αυτό το βιβλίο θα αισθανθείτε τον παλμό της Θεσσαλονίκης και θα νιώσετε την πληρότητα του ταξιδευτή που γυρνά πλουσιότερος σε εμπειρίες και σκιρτήματα καρδιάς.
Αφήστε,λοιπόν, την Εσρά να σας ψιθυρίσει στο αυτί τα... μυστικά του Βαρδάρη!
Διαβάστε το οπωσδήποτε και ξανανακαλύψτε τις ξεχασμένες  πλευρά της Θεσσαλονίκης!
Εγώ θέλω να ευχαριστήσω τη συγγραφέα που μου ξανασύστησε αυτήν την τόσο λατρεμένη πόλη με αυτόν τον απολαυστικό τρόπο.
Συγχαίρω λοιπόν, τη Σοφία Βόικου , γιατί είναι από εκείνους τους συγγραφείς που διασώζουν την ποιότητα κατορθώνοντας να τη συνδυάζουν με έργα γεμάτα αλησμόνητους χαρακτήρες και αυθεντικές συγκινήσεις για τους αναγνώστες!