ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ, Περί της Εαυτού Ψυχής"

 Περί της Εαυτού Ψυχής, Ισίδωρος Ζουργός

                                   Είδος: Iστορικό Δράμα

                                   Βαθμολογία: 9/10

Ο Ισίδωρος Ζουργός αποτελεί -κατά κοινή ομολογία- μια από τις κορυφαίες γραφίδες της γενιάς του, οπότε κάθε του βιβλίο αποτελεί είδηση χαρμόσυνη για κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και κόσμημα στην Ελληνική Πεζογραφία μας. Ειδικα όταν- όπως το "Περί της Εαυτού Ψυχής"-  αποδεικνύει πως ο συγγραφέας πάντα αναζητά πηγές έμπνευσης πέρα από τα κορεσμένα θεματολογικά πεδία που δεσπόζουν στον λογοτεχνικό τοπίο της χώρας μας.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε στα 1.114μ.Χ. την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών.

Ο Σταυράκιος Κλαδάς αποσυρμένος στη μόνωση των γηρατειών και καταθέτει έναν απολογισμό μιας ζωής στις παρυφές λαμπρών γεγονότων και στη σκιά ένδοξων ανδρών,  φωτίζοντας την ξεχωριστή συντεχνία των αντιγραφέων του Βυζαντίου που με την Τέχνη τους διέσωσαν μοναδικά μνημεία του γραπτού λόγου της Αρχαιότητας και της Εποχής τους, χαρίζοντας σπάνιας ομορφιάς χειρόγραφα!

          Η αφήγησή του εκκινεί από το Δορύλαιο στο Θέμα του Οψύκιου όταν ένα τραγικό γεγονός θα σκορπίσει τον Σταυράκιο και τα άλλα δύο του αδέλφια  στις άκρες της Αυτοκρατορίας, οδηγώντας τον ίδιο στη Μονή Στουδίου, όπου θα ανακαλύψει το ξεχωριστό του τάλαντο στην καλλιγραφία, ενώ η συνάντησή του με μια αινιγματική προσωπικότητα θα του ανατρέψει δραματικά την πορεία της ζωής του.

Φάρος του στην αναζήτηση της αυτογνωσίας του είναι μια μυστηριώδης ποιητική φράση στις υποσημειώσεις ενός χειρογράφου κι η φιγούρα μιας μυστηριώδους γυναίκας, που θα γίνει η αναζήτησή του οδηγώντας τον σε ένα ταξίδι στην Ιστορία και στην αυτοπραγμάτωσή του. Στη φτώχεια και στην αναγνώριση, στη σκληρή δουλειά και στις δοπλοκίες των παλατιών, στον έρωτα και στην απώλεια ο Σταυράκιος θα αγωνιστεί να διατηρήσει το ήθος του πνεύματός του ακέραιο...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Το Βυζάντιο κάλυψε περίπου μια χιλιετία συναρπαστικών εξελίξεων. Εντούτοις, ολιγάριθμοι είναι οι συγγραφείς που αναμετρήθηκαν με την πολυτάραχη και λαμπερή αυτή περίοδο της Ιστορίας μας, σε επίπεδο μυθοπλασίας.

Από τα βιβλία  με θέμα το Βυζάντιο πρωταρχική θέση έχουν τα έργα της Πηνελόπης Δέλτα διαποτισμένα από ευαισθησία και βαθιά αγάπη στην Πατρίδα, που προσέδωσαν στην αφήγηση μιαν ηρωική διάσταση η οποία συνυπήρξε ιδανικά με ισχυρούς ανθρώπινους δεσμούς -είτε πρόκειται για τη φιλία, είτε για τον αγνό έρωτα ("Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου", "Για την Πατρίδα" κλπ).Υπάρχουν κι άλλα όπως η "Θεοφανώ" και τα σύγχρονα μυθιστορήματα της Μαρίας Πόθου "Πηραν την Πόλη Πήραν Τη..." και της Μάρως Δούκα , όπως και το ξεχωριστό "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου.

Ο Ισίδωρος Ζουργός έρχεται να προσθέσει τη δική του πινελιά στη βυζαντινή μυθιστοριογραφία με το "Περί της Εαυτού Ψυχής", ένα έργο ηθογραφικό με σπέρματα ενδοσκοπικής εμβάθυνσης στον ήρωα του, που το ανάγει σε ένα δράμα υπαρξιακό εν τέλει.

Το αξιοσημείωτο όμως είναι ότι ο Ζουργός δεν επιστρατεύει το πλεονεκτικό πεδίο των μεγάλων μαχών, της αυτοκρατορικής αίγλης,ούτε ψηλαφεί το Τραύμα της Άλωσης,όπως είναι το σύνηθες γι αυτή τη θεματολογία, παρά επιλέγει να αναδείξει πλευρές της καθημερινής ζωής των απλών πολιτών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη χαραυγή του 11ου αιώνα.

Μια γλώσσα που βρίθει λεκτικων σχημάτων καθώς και ζωηρή εικονοπλασία καθιστούν απόλαυση την ανάγνωση παρά το μεγάλο μέγεθος του έργου.

           Έτσι ο Ισίδωρος Ζουργός διαθλά φευγαλέες λάμψεις του βυζαντινού μεγαλείου, αλλά καποιες σκιές των αμφιλεγόμενων προσώπων του, μέσα από το πρίσμα της ατομικότητας του πρωταγωνιστή του, του Σταυράκιου Κλαδά.

Ο πρωταγωνιστής παίρνει τον λόγο σε πρώτο πρόσωπο κι έκτοτε ακολουθεί μια εναλλαγή ανάμεσα στην προσωπική του κατάθεση με την τριτοπρόσωπη αφήγηση του "παντεπόπτη συγγραφέα"  

Ο ήρωας του Ζουργού αποδύεται σε ένα ερήμην του οδοιπορικό στον νότιο και ανατολικό κυρίως τομέα της Αυτοκρατορίας, φωτίζοντας πτυχές της καθημερινότητας αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών της εποχής του.

Με γλωσσική αγωνία και παραστατικότητα, ο Ισίδωρος Ζουργός ανασυστήνει μια εποχή λιγότερο γνώριμη στον μέσο αναγνώστη.

Μοναδικές πληροφορίες, "προϊόντα" όλες εμβρυθούς μελέτης και επίπονα κατακτημένης γνώσης του συγγραφέα γύρω από τη ζωή αυτής της περιόδου κάνουν τον αναγνώστη μέρος της.

Πρόκειται για μια εποχή παρακμής:

Οι θρίαμβοι του Βουλγαροκτόνου και η πρωτοποριακή πολιτική της Μακεδονικής Δυναστείας είναι πια παρελθόν.

Η ταπεινωτική και κρίσιμη ήττα στο Ματζικέρτ από τους Σελτζούκους του Αλπ- Αρσλάν σηματοδοτεί την αναπότρεπτη παρακμή της Αυτοκρατορίας και σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για την επερχόμενη πτώση της.

Ο Ισίδωρος Ζουργός όμως δεν αναλύει τη Γενική Εικόνα, παρά επικεντρώνει τις αναφορές του στον μικρόκοσμο των συνοικιών και των επαγγελματιών και μόνο μερικά θραύσματα της πολιτικής κατάστασης παρεισφρέουν στην πλοκή, παρακολουθώντας την πορεία του Σταυράκιου.

          Πολύβουοι δρόμοι, χαμόσπιτα και μέγαρα, πέτρινα τείχη, κι επαγγελματικές συντεχνίες, αλλά και παλάτια με περίτεχνο διάκοσμο κι αίγλη συνθέτουν ένα πειστικό πορτρέτο της εποχής - από τη Βασιλεύουσα, ως την Καστορία με την ονειρική λίμνη, τη Βέροια, ή την εφιαλτική πραγματικότητα των αλυκών στο Κίτρος με την κοινωνική αδικία.

Φωτοβολεί ωστόσο στις σελίδες, το πνευματικό πρόσημο της περιόδου αυτής, με τα αξιόλογα αρχαία συγγράμματα που διασώζονται για να φωτίζουν ως λύχνοι τις σκέψεις των λιγοστών που έχουν πρόσβαση σε αυτα. Ξεχωρίζει το σύγγραμμα του θαλασσοπόρου Πυθέα που μίλησε για τη μυθική Θούλη.

Η σπανιότητα του χειρογράφου μπορεί να υπονοεί την απόκρυψη επιτευγμάτων της επιστήμης από τις μάζες του popolo.

Παράλληλα με τους αξιόλογους στοχαστές, έχουμε τη θρησκευτικότητα , τους μικρούς αγίους της, τον μοναστηριακό βίο, αλλά και τις θρησκευτικές διαμάχες με αφορμή το Δόγμα.

Έτσι καποια ιστορικά πρόσωπα κάνουν ένα πέρασμα απολύτως εναρμονισμένο με το κάδρο της πλοκής.

         Ασφαλώς μας δίνεται η ευκαιρία να μπούμε στο Ιερόν Παλάτιον και να παρακολουθήσουμε κάποιες από τις μηχανορραφίες ενώ μοιραζόμαστε το κλέος κάποιες οικογενειακές στιγμές του αυτοκράτορα Αλεξιου και της Άννας της Κομνηνής.

Η δε μορφή του Μιχαήλ Ψελλού ασκεί τη δαιμονική σαγήνη της και στον αναγνώστη.

Ταυτόχρονα ο Ζουργός πλαισιώνει τον Σταυράκιο με πλήθος καλοχτισμένους δευτερεύοντες χαρακτήρες...

Ο στρυφνός δάσκαλος Ιγνάτιος,ο οξυδερκής και πνευματώδης άρχοντας Λέοντας ,η Θεολένια,ο απροσδόκητος φίλος με την αγιοσύνη ενός σαλού,κι ένα καλόψυχο ζευγάρι που θα πληρώσει ακριβά τον αντικομφορμισμό του... 

           Δεσπόζοντα ρόλο στην πλοκή κι εν μέρει στην ταυτότητα του ήρωα, διαδραματίζει το στοιχείο της οικογένειας, που ο Ισίδωρος Ζουργός το τοποθετεί ψηλά στην αξιολογική κλίμακα.

Αφενός, αυτή εκφράζεται διαμέσου του έρωτα, που μετουσιώνεται σε συντροφικότητα, κοινή δημιουργία και κοινό όραμα ζωής με τη Γυναίκα να παραμένει από τη μια σκιά του ονείρου από την άλλη συνοδοιπόρος χωρίς όμως να αυτονομείται η δυναμική της στο έργο. 

Η άλλη πτυχή της οικογένειας έγκειται στους δεσμούς αίματος και εκφράζεται ως νοσταλγία του του Σταυράκιου προς τα δύο του άλλα αδέλφια, τον αξιωματικό Θεοφύλακτο και τον μοναχό Ιωάννη.

Θα μπορούσε να διαφανεί μια αμυδρή παραλληλία προς το τρίπτυχο των αδελφών Καραμαζόφ (δόκιμος Αλιόσα/Ιωάννης αλλά και Σταυράκιος, πνευματικός,αλλά άβουλος Ιβάν και ο παθιασμένος προσδεδεμένος στην κοσμική ζωή Ντιμίτρι/Θοεφύλατος) -όμως η συμβολή των άλλων αδελφών στην πλοκή παραμένει μικρή για να αποδωθούν ξεκάθαρα τα γνωρίσματα του ντοστογιεφσκικού δράματος στο "Περί της Εαυτου Ψυχής" .

Η τάση συνομιλίας με μεγάλα έργα είναι μια τάση που γενικά τη συναντάμε στα έργα του Ισίδωρου Ζουργού...

Στα "Ανεμώλια" όπως... ο Τζόυς συνθέτει μια δική του αντιπαραβολική Οδύσσεια σε σχέση με τον σύγχρονο αστό. 

Στο "Λίγες και Μια Νύχτες" αφηγείται σαν παραμύθι τα χίλια δυο πρόσωπα μιας Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα, ενω στις "Ρετσίνες" μεταφέρει το σαιξπηρικό δράμα του Βασιλιά Ληρ στην ελληνική επαρχία της Μνημονιακής Κρίσης.

Στο "Περί της Εαυτού Ψυχής" είναι εμφανής ο διακειμενικός διαλογος με το έργο "Τα Εις Εαυτόν" του Ρωμαίου διανοητή -αυτοκράτορα, Μάρκου Αυρηλίου.

Ως ένα "συρρικνωμένο κοινωνικά&θεσμικά"- αλλά όχι ηθικά- alter ego του Αυρήλιου,  ο Σταυράκιος Κλαδάς- με όχημα τη γραφή του- στοχάζεται κι αυτός γύρω από τις τραγωδίες, αλλά και τη λάμψη, που τον περιβάλλουν, και πασχίζει να παραμείνει παρατηρητής στα κελεύσματα του πλούτου και της εξουσίας που διεκδικούν την ίδια την ψυχή του.

        Ο χαμηλόφωνος αντιγραφέας-οξυγράφος, δηλαδή, σε μια βαθύτερη ανάγνωση, αντιπροσωπεύει τον αγώνα του ατόμου να μην αλλοτριωθεί, να μην απο-προσωποποιηθεί, όπως θα το όριζε ο Αλέξανδρος Κοσμόπουλος,

να μην εκχωρήσει τη συνείδηση του, 

να μη γίνει απρόσωπο γρανάζι του συστήματος που κονιορτοποιεί συνειδήσεις στο όνομα της ανάρρησης σε θώκους και των όποιων υλικών απολαύσεων και του εφήμερου.

Ο Σταυράκιος Κλαδάς με την αγωνία του Μάρκου Αυρηλίου προσπαθεί να μη χαθεί στη "βουή της αγοράς", όπως λεει ο ματαιωμένος στίχος του Μάνου Ελευθερίου 

ούτε στη μαυλιστική αχλύ των ανακτόρων, 

αλλά να διατηρηθεί "ακέραιος" στην πορεία του για την ηθική ολοκλήρωσή του.

Είναι- κοντολογίς- η μάχη καθενός με τη συνείδησή του για να ανακαλύψει τελικά τον "θεό" που κυοφορείται σε κάθε ανθρώπινη ψυχή και ζητά να αναδυθεί από το ατομικό "Υπόγειο" όπου καθένας μας είναι "ανεπαισθήτως" εγκλωβισμένος.  

 Το "Περί της Εαυτού Ψυχής" -μαζί με τις "Ρετσίνες του Βασιλιά"- παραμένουν τα πιο εσωστρεφή έργα του Ζουργού με κεντρικό διακύβευμα μια ζωή σε αποδρομή που σε καζαντζακικό απολογισμό μετρά το ζύγι της συνείδησης, σηματοδοτώντας ενδεχομένως μια νέα περίοδο του συγγραφέα λίγο πιο ενδοσκοπική.

                Σε κάθε περίπτωση κρατούν ψηλά τον πήχυ της λογοτεχνικότητας, διατηρώντας τον Ισίδωρο Ζουργό ψηλά στη συνείδηση των ένθερμων αναγνωστών και όσων γνωρίζουν σε βάθος την Ελληνική Λογοτεχνία.  

ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ, ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ - ΡΩΞΑΝΔΡΑ,Το Πικρό Ποτήρι

                                                          Το Πικρό Ποτήρι, Λένα Διβάνη

                                                                             Είδος: IΣTORIA (Eκλαϊκευμένη Επιστήμη)
                                                                                             Βαθμολογία: 9/10

                                            

Η Λένα Διβάνη έκανε την έκπληξη πέρσι χαρίζοντας στο αναγνωστικό κοινό Τα "Ζευγάρια της Ιστορίας"- μια απολαυστική επισκόπηση της νεότερης ιστορίας με τον πιο συναρπαστικό τρόπο που θα μπορούσε:
Μέσα από τους έρωτες και τις σχέσεις που σημάδεψαν τα ιστορικά πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν σε κρίσιμους καιρούς!
Βενιζέλος, Τρικούπης, Όθωνας, Βασίλισσα Φρειδερίκη, Νίκος Μπελογιάννης, Γεωργιος Παπανδρεου κι άλλες προσωπικότητες!
;Eνα βιβλίο που κάθε αναγνώστης απόλαυσε
Τοι μοναδικό που παραξένεψε, τότε τους λάτρεις της Ιστορίας είναι η απουσία του Κορυφαίου των Κορυφαίων στην πολιτική ζωή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, του Ιωάννη Καποδίστρια.

Ποιος δε θα ήθελε να ανακαλύψει από τη χαρισματική πένα της Διβάνη τη φωτεινή ψυχή του Ιωάννη Καποδίστρια και τον πανόσιο έρωτα που μοιράστηκε και θυσίασε για χάρη της Ελλάδας και του ρακένδυτου λαού της;;
Φέτος 200 χρόνια από την Επανάσταση , η Λένα Διβάνη ήρθε να αποδώσει ένα μικρό συγγραφικό προσκύνημα και να αποκαταστήσει το κενό, με ένα ξεχωριστό βιβλίο που μπορεί να εκληφθεί ως άτυπο συμπλήρωμα του προηγούμενου εξαίσιου βιβλίου της.
Έτσι στις σελίδες αυτές ανακαλύπτουμε το πιο τραγικό ίσως ζευγάρι της Πολιτικής μας Ιστορίας γεγονός που το υπογραμμίζει ο τίτλος. Ένα "Πικρό Ποτήρι". Μια "σταύρωση"...
Στις σελίδες του βιβλίου αυτού γνωρίζουμε το πιο τραγικό ίσως ζευγάρι της Πολιτικής μας Ιστορίας- τον Ιωάννη Καποδίστρια και την Ρωξάνδρα Σούρτζα:
Δύο "αθέατοι μάρτυρες" στη μεγάλη υπόθεση της Πατρίδας κι ανάμεσά τους ένας έρωτας φλογερός, τραγικός, ανεκπλήρωτος...
Με τρόπο ευέλικτο η Λένα Διβάνη παρουσιάζει δύο βίους παράλληλους που δυστυχώς ποτέ δε συναντήθηκαν σε ένα ευτυχές τέλος, αλλά και οι δυο ατένιζαν τον ορίζοντα ενός βαθύτατου Ουμανισμού και την ελευθερία της Πατρίδας!!

Δυο άνθρωποι ευνοημένοι από τη μοίρα που απεκδύθηκαν τα προνόμιά τους όλα και τα κατέθεσαν στον βωμό της Λευτεριάς. 
Η Λένα Διβάνη σκιαγραφεί την ψυχή του Καποδίστρια και της Ρωξάνδρας αναδεικνύοντας και αρεκτές πτυχές της πολιτικής τους σκέψης!

 Η Ρωξάνδρα Στούρτζα ήταν κόρη ηγεμονα της Μολδοβλαχίας , του Σκαρλατου Στούρτζα και γεννήθηκε 22 Οκτωβρίου του 1776. Η Ρωξάνδρα -χωρίς να είναι καλλονή - έλαμπε παντού με την ευρύτητα του πνεύματός της και τη γλυκύτητά της.
Σύντομα ανελίχθηκε τόσο ώστε να λάβει τον τίτλο της Κυρίας των Τιμών της τσαρίνας.
Όλα αυτά όμως δεν αλλοτρίωσαν την αγνή και πονετική καρδιά της.
Ανάμεσα στη Ρωξάνδρα Στούρτζα και τον Ιωάννη Καποδίστρια εξλίχθηκε ένας έρωτας δυνατός, απόλυτος που ατένιζε το πλατωνικό ιδεώδες και παραμεριστηκε για χάρη της πατρίδας.
Γιατί, καμιά φορά, ο μεγαλύτερος ηρωισμός και οι πιο σκληρές θυσίες δε λαμβάνουν χώρα στα πεδία των μαχών , ούτε λαμβάνουν εύφημον μνεία...
Οι αναφορές της Λένας Διβάνη συνομιλούν με την αυθεντική αλληλογραφία του Καποδίστρια και της Ρωξάνδρας- ενώ πολύτιμη  πηγή  είναι το εξαιρετικό  σύγγραμμα της καθηγήτριας Ελένης Κούκκου "Μια ανεκπλήρωτη Αγάπη",(που ενώ πέρασε από δύο μεγάλους οίκους-Εστία και Πατάκη- σήμερα δυστυχώς δεν κυκλοφορεί πια.)
Η Λένα  προσέγγισε την αγάπη αυτήν με το προσήκον σέβας.

Κατόρθωσε να αξιοποιήσει τις βιβλιογραφικές πηγές για να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο αυτης της μοναδικής αγάπης που εξυψώθηκε ως τη θυσία για την Ελλάδα!

Όλην αυτήν τη διαδρομή ακολουθούμε με οδηγό τη Λένα Διβάνη για να φτάσουμε παντα στο ίδιο αναπόδραστο τέλος που ο Καποδίστριας το είχε προβλέψει καβαφικά
ο Καποδίστριας θα λάμπει στη μνήμη των απλών Ελλήνων ως ο μεγαλύτερος Πολιτικός Άνδρας που πέρασε από τον πολύπαθο αυτόν τόπο,

Παρέμεινε, όμως να θυσιαστεί στις δικές του αθόρυβες Θερμοπύλες εκείνη την αποφράδα Κυριακή στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 όταν δυο Μανιάτες δολοφόνοι τον χτύπησαν άνανδρα την ημέρα του Κυρίου... 
Καπως έτσι ο Ιωάννης Καποδίστριας πέρασε στην αιωνιότητα με το στέφανο του Εθνομάρτυρος- ως ο μοναδικός που από θέσεως εξουσίας  υπηρέτησε τον φτωχό λαό του με την ταπεινοφροσύνη που ο "Βασιλεύς των βασιλέων" δίδαξε πλένοντας τα πόδια των μαθητών Του...
           Επειδή όμως "Ανδρών επφανών πάσα γη τάφος"   "τύμβος" έγινε για τον Ωραίο αυτόν Έλληνα η ψυχή κάθε αγνού πατριώτη που θρηνεί τον αδικοχαμένο Κυβερνήτη της.

200 χρόνια από τον Αγώνα για την Ελευθερία αξίζει να μνημονεύουμε ανάμεσα στους ήρωες εκείνον που πάλεψε από χρυσοποίκιλτο αλλά εξίσου σκληρό μετερίζι για τον ίδιο ιερό σκοπό απ[αρνούμενος κάθε χαρά για να προσφέρει εκείνη της λευτεριας στον φτωχό λαό.

ΒΟΥΛΑ ΜΑΣΤΟΡΗ, Η Τετραλογια της ΑΝΝΑΣ

                                                                                          Βούλα Μάστορη ,

Η Τετραλογία της Άννας(4 μυθιστορήματα)

                                                                                                                                     Είδος Κοινωνικό,Νεανικό 

                               

Η ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΝΑ
Μέσα της δεκαετίας του 90, η πετυχημένη συγγραφέας Βούλα Μάστορη κέρδισε τις καρδιές του εφηβικού αναγνωστικού κοινού με μια σειρά κοριτσίστικων μυθιστορημάτων που είχαν τα συνδέει ένα κοινό νήμα:

Και τα τέσσερα έχουν στο επίκεντρο μια κοπελίτσα, την Αννα Ψάλτη, αρα "μοιραία" απευθύνονται κυρίως σε κοριτσίστικο κοινό, αφού στην παιδική και τη νεανική λογοτεχνία είναι συχνός αυτός ο διαχωρισμός...

Στην ουσία, τα τέσσερα βιβλία με την Άννα αποτέλεσαν για τη Βούλα Μάστορη μια αυτοβιογραφική επισκόπηση της δικής της εφηβείας μέσα στην πολυτάραχη Ελλάδα των μετεμφυλιακών πληγών και της Δικτατορίας...
             Τα δύο πρώτα βιβλία της άτυπης τετραλογίας διατηρούν έναν χαρακτήρα πιο ψυχογραφικό, καθώς ιχνηλατούν την εφηβεία μιας κοπελίτσας τα δίσεκτα χρόνια του 1960 των εκκολαπτόμενων κοινωνικών αλλαγών.
         Μια απελθούσα παιδικότητα και το Τραύμα της ωρίμανσης σε συνδυασμό με την υποτιμημένη θέση της Γυναίκας:
Το σώμα που αλλάζει κι οι απαιτήσεις ενός κοινωνικού περίγυρου, αρτηριοσκληρυντικού και άδικου για τη γυναίκα.

Τα πρώτα σκιρτήματα και οι εφηβικές εξιδανικεύσεις!

Μια πρωιούσα ερωτική απογοήτευση κι η πρώιμη ματαίωση σε ένα περιβάλλον αναδυόμενης αστυφιλίας. Ο έρωτας, με διάφορα πρόσωπα,ο αγαπημένος δάσκαλος, ο δειλός συμμαθητής, ο αέρινος συμφοιτητής...
        Τα 2 τελευταία βιβλία της τετραλογίας προσλαμβάνουν ενα πρόσημο σαφέστατα κοινωνικοπολιτικό.

Τώρα, οι αγωνίες της κεντρικής ηρωίδας αποδεσμεύονται από τον εγωκεντρικό μικρόκοσμο της έφηβης και επεκτείνονται στο πολιτικό πλαίσιο και τις πολυτάραχες εξελίξεις σε μια Ελλαδα, με τον διχασμό και τον αυταρχισμό των Ανακτόρων να την ταλανίζουν!

Τα δυο τελευταια βιβλία ενημερώνουν για σημαντικά στιγμιότυπα της Σύγχρονης Ιστορίας μας στρεφοντας τις νεαρές αναγνώστριες σε μια πρώιμη πολιτική αφύπνιση.

          Η Βούλα Μάστορη, ως νεανική συγγραφέας παίρνει τη σκυτάλη από τις προηγηθείσες συναδέλφους της που στιγμάτισαν την Πεζογραφία μας, απογειώνοντας το εφηβικό βιβλίο:

Ακολουθώντας τα χνάρια της Αλκης Ζέη ,της Ζωρζ Σαρρή και του Λουντέμη- ακόμη κι αν δεν φτάνει το συγγραφικό διαμέτρημα εκείνων- η Βούλα Μάστορη συμπλέκει την τρυφερή αφέλεια της έφηβης με την πρώιμη πολιτικοποίηση, στρέφοντας τις αναγνώστριες προς μια δημοκρατική και απερίφραστα προοδευτική κατεύθυνση...

Εκείνων το έργο κάλυπτε τα χρόνια του Μεταξά , την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο, ενώ η πορεία της "Άννας" αφορά την αμέσως επόμενη περίοδο μετά τον Εμφύλιο  ως την Χούντα , κι ύστερα, τη Μεταπολίτευση, έχοντας σαφέστατη πολιτική θέση.

Τα 4 βιβλία με την Άννα έχουν μια μικρή αυτονομία, όμως είναι προτιμότερο να διαβαστούν και τα τέσσερα ώστε να ολοκληρωθεί το πορτρέτο της νεαρής ηρωίδας -και μάλιστα με τη σωστή σειρά.

Εκείνο που μπορεί να διαβαστεί μονο του και ξεχωρίζει από τα άλλα ειναι το "Κάτω Απ'την Καρδιά της"

ΑΝΝΑ#1 ΤΟ ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ 
Το πρωτο μερος της Τετραλογιας με την Αννα απο τη Βουλα Μαστορη.Το διαβασα λιγο μεγαλη- αρχες της Γ Γυμνασιου- γιατι ηθελα να γνωρισω καλυτερα την Αννα που ειχα αγαπησει απο τα βιβλια ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ , 1-1-4, κ ΚΑΤΩ ΑΠ'ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ κι ίσως ήταν λίγο αργά τότε:.

Το "Αυγουστιατικο Φεγγαρι" περιγραφει την παιδικη ηλικια της Αννας Ψάλτη , τις φιλιες της , το παιδικο της σκιρτημα και το τελευταιο καλοκαιρι του Δημοτικου, οταν ξεπροβαλλουν δειλα-δειλα τα σημαδια της ηβης- δηλαδη της "αμετακλητης εξωσης απο τον παραδεισο της παιδικης ηλικιας".

Ενέχει κάτι από την ξεγνοιασιά του "Θησαυρού της Βαγίας" ,και ιχνηλατεί την ελληνική επαρχία μέσα από 2 παιδικά μάτια ενός κοριτσιού με ιδιάζουσα ομορφιά.

Εκεί όπου η παραμικρή παρέκκλιση γινόταν αντικείμενο κουτσομπολιού.

Το "Αυγουστιατικο Φεγγάρι" πρέπει να διαβαστεί πρώτο και, κατ' εμε μέχρι τα 13, γιατί- αν προπορευτεί άλλο βιβλίο της σειράς με την Άννα, το "Φεγγάρι" θα χάσει κάθετι απο τη γοητεία του.
Εγω το διάβασα στα 14 μετά το "Γυμνάσιο" και μου φάνηκε λιγο" ξεπερασμενο" ", ουτε επεφυλασσε καποια συγκλονιστικη εξελιξη που θα το εκανε αξεχαστο στα ματια μου...

Εντουτοις, η ιστορια του ειναι αληθοφανεστατη και εξελισσεται με μια φυσικοτητα που σιγουρα θα αγγιξει με τροπο σχεδον βιωματικο κοριτσια μικροτερης ηλικιας απο αυτην που το διαβασα εγω:
Συγκεκριμενα, θεωρω το ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ενα εξαιρετικο αναγνωσμα για κοριτσια απο την Ε Δημοτικου ως περιπου την Α Γυμνασιου, που θα αναγνωρισουν σε αυτο κατι απο τον εαυτο τους.
Στο βιβλιο αυτο οπως και ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ εκφραζονται με απενοχοποιητικο τροπο σκεψεις κι αγωνιες αναγνωρισιμες για το μεσο κοριτσι στην προεφηβεια κ την εναρξη των γυμνασιακων χρονων- ως προς τις σαρωτικες κι αγωνιωδεις αλλαγες που φερει η Εφηβεια.
Θεωρω δε το ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ιδανικη αρχη της Τετραλογιας με την Αννα, γιατι εν μερει εξηγει πολλα απο τον χαρακτηρα και τις αντιδρασεις της Αννας, οπως τα παρακολουθουμε στα υπολοιπα βιβλια της Βουλας Μαστορη με ηρωιδα εκεινη.

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ (7,5/10)

ΑΝΝΑ #2. ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

Το 2ο βιβλιο της ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΝΑ απο τη ΒΟΥΛΑ ΜΑΣΤΟΡΗ συνιστα ενα απο κεινα τα μυθιστορηματα που τα χρονια που περασαν δεν καταφεραν να βγαλουν απο την καρδια μου.
Απο τα πρωτα βιβλια που σημαδεψαν την εφηβεια μου μετα απο προτροπη μιας φιλης (που μαλιστα εφερνε κ στο κοριτσι του εξωφυλλου)!
Το ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ειναι η πορεια ενηλικιωσης ενος κοριτσιου της επαρχιας του 60, της αγαπημενης πλεον και ατιθασης ΑΝΝΑΣ.
Τωρα η Άννα Ψάλτη, που τη γνωρίσαμε στο "Αυγουστιατικο Φεγγάρι" είναι πλεον μαθητρια Γυμνασιου και βλεπει την παιδικη ανεμελια να χανεται κατω απο τη σκια της γυναικειας ταυτοτητας και ενος ασφυκτικου εθιμοτυπικου πλαισιου για τη γυναικα...
Κι οσο οι παιδικοι φιλοι σκορπουν, μοναδικο αποκουμπι της ΑΝΝΑΣ θα γινει ενας συνεσταλμενος μαθητης με γενναια ψυχη και ο νεαρος φιλολογος της με τις σπανιες ευαισθησιες και μια προοδευτικη σκεψη που αγγιζει τις ψυχες των μαθητων του.
           Πρωτη φορα η Αννα θα αισθανθει την αιδω που επισειει η συνειδητοποιηση του Φυλου και η αναδυση του ερωτισμου.

ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ η Αννα που δεν ειναι πια ανεμελο παιδι, δοκιμαζει την οδυνη του Εκπτωτου πρωτοπλαστου απο την Αναμνηση του Παραδεισου...
Με κεντρικο αξονα, λοιπον, την τρυφερη -κι αγνη- σχεση της Αννας με τον οραματιστη φιλολογο της και πνευματικο της μεντορα, το βιβλιο σκιαγραφει τα βηματα μιας εφηβης προς τη συνειδητοποιηση του εαυτου της,
ξεμπροστιαζοντας συναμα οσα κρυβουν τα κλειστα στοματα κι η υποκριτικη ηθικολογια της επαρχιας.
         ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ιχνηλατειται η πρωτη αιχμηρη και δυσαρεστη επαφη της εφηβικης αθωοτητας
με τον απανθρωπο κι ενοχο κοσμο των ενηλικων...

Πίσω από το πρόσχημα της ενηλικίωσης θίγεται ένα θέμα σχεδόν ταμπού-ειδικά για την εποχή που γράφτηκε:

Πρόκειται για το κρίσιμο ζήτημα της σεξουαλικής παρενόχλησης όπως το συγκάλυπτε η ενοχική κοινωνία του 60 και τα κλειστά στόματα της επαρχίας.

Ευτυχώς όμως "στο Γυμνάσιο της Βούλας Μάστορη, επέρχεται μια ιδιότυπη κάθαρση που μας την στέρησε ένα άλλο πιο λυρικό μυθιστόρημα με παρόμοιο προβληματισμό, η ΑΣΤΡΑΔΕΝΗ της Ευγενίας Φακίνου...

Για τον λόγο αυτό πιστευω πως πρέπει να διαβαζεται απο ηλικίες 12 και άνω -κι όχι 9-12 όπως άστοχα προτείνεται απο την ένδειξη του οίκου.

Συγκινητικο, οδυνηρο και παραστατικο, λοιπόν, με έναν δάσκαλο υπόδειγμα το "Στο Γυμνάσιο", ειναι ενα βιβλιο που θα αγγιξει καθε εφηβη και που πολυ δυσκολα βγαζεις απο την καρδια σου.

(ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ 9/10)

ΑΝΝΑ#3.  ΕΝΑ -ΕΝΑ -ΤΕΣΣΕΡΑ

Παμε στο τριτο βιβλιο με την ΑΝΝΑ της ΒΟΥΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΗ:

Τωρα, η ηρωιδα που αγαπησαμε στο ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΚΑΙ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ,ειναι μια νεαρη κοπελα.
Η ενηλικιωση τη βρισκει να εχει μετοικησει πια στην Αθηνα,
βιωνοντας τον ξεριζωμο απο τα χωματα που τη γεννησαν,
για να γευθει τα πρωτα ψηγματα της αστυφιλιας, όπως τα συναντήσαμε στη  Αστραδενή της Φακίνου που έχασε την ονειρική της Σύρο
Η Αθηνα του 60 ειναι ηδη ενα χωνευτηρι ονειρων και προσδοκιων
κι εκκολαπτει τις πολιτικες κρισεις που θα σημαδεψουν ολοκληρη την Ελλαδα.
Η ιστορια της Άννας μας κορυφωνεται στο θρυλικο Συλλαλητηριο του 1963

που εκαναν μαθητες κ φοιτητες
αντιδρωντας σφοδρα στην αυθαιρετη και ληστρικη πρωτοβουλια της ραδιουργας τοτε βασιλισσας Φρειδερικης
να υφαρπαξει το 9%του εθνικου προυπολογισμου για να στησει το ..." καρναβαλι" των Γαμων της ασχημης κορης της -
πριγκιπισσας Σοφιας- με τον Ισπανο βασιλια Χουαν Καρλος.
Οι μαθητες διεκδικουσαν, αντι για τις χλιδατες επιδειξεις της Αυλης, χρηματοδοτηση της Παιδειας με το συνθημα
"ΠΡΟΙΚΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΙ ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ".
Το "1-1-4" ηταν το αλλο συνθημα αυτης της διαδηλωσης που επικαλειτο το τελευταιο συνταγματικο μας αρθρο, συμφωνα με το οποιο "Η τηρησις του Συνταγματος επαφιεται εις στον πατριωτισμο των Ελληνων"-
θελοντας ετσι να ξεσηκωσουν τον λαο να διεκδικησει τα δικαια του...Το "1-1-4", λοιπον, παρακολουθει την αφυπνιση της εφηβης Άννας και την πολιτικη της συνειδητοποιηση στην Αθηνα των μεγαλων ταραχων.
Η Βουλα Μαστορη απεδωσε ιδανικα την πολιτικη  ωρίμναση της Άννας- όταν και αρχισε να στεκεται κριτικα απεναντι σε οσα την περιεβαλλαν -εν προκειμενω απεναντι στον βασιλικο θεσμο και στην κοινωνική αδικία, καθώς και στις δυνάμεις του ολοκληρωτισμού που έζωναν την Ελλάδα..

Ειναι ξεκαθαρος αλλα τεκμηριωμενος ο πολιτικος προσανατολισμος του αναγνωσματος αυτου και κατ εμε στη σωστη κατευθυνση.

Συνάμα προβάλλει δειλα  η τάση της αστυφιλίας που ΄σαρωσε την Ελλαδα μας κατά τις τελεύταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, ερημώνοντας την υπαιθρο και συμβάλλοντας στη γιγάντωση των πόλεων.
Το βιβλιο αυτο, λοιπόν δεν μπορει να διαβαστεί αυτόνομα αλλά καθαρα ως συνέχεια - τουλάχιστον από το βιβλίο που προηγειται ( Στο Γυμνάσιο) 

 Θα ηταν καλύτερ αν ειχε δωσει λιγο περισσοτερα στο κομματι του ερωτα που σημαδεψε την καρδια της Αννας, και που το διατρεχει αλλα δεν προσλαμβανει συμπαγη μορφη, ωστε να φερει σε καθε εφηβη την αναταση που περιμενε.
        Το θετικο ειναι πως με τετοια ομορφα και ανθρωπινα-βιβλια
η νεολαια εχει την ευκαιρια να μαθει ευληπτα κι ευχαριστα καποια σημαντικα ιστορικα γεγονοτα, που αποσιωπωνται συνηθως απο τη σχολικη υλη,
οπως η συγκρουση για το Πολιτειακο, η πολιτικη ασταθεια της δεκαετιας του 60, και η ολεθρια επιδραση των Ανακτορων στη πολιτικη ζωη μιας Ελλαδας ακομη χαινουσας...

Και μέσα σε όλα αυτά ένας έρωτας παράξενος, άπιαστος, που δίνει φτερά στα όνειρα...

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ (8/10)

ΑΝΝΑ#4. ΚΑΤΩ ΑΠ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ

Το τέταρτο βιβλίο με την Άννα, ειναι το "Κάτω απ την Καρδιά Της" :

Η ιδανική κορύφωση κι επίλογος της ιστορίας αυτης. 

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου βρίσκει την Άννα Ψάλτη σε καταστη εγκυμοσύνης.

Είναι, πλέον, παντρεμένη με τον Πάνο, έναν άντρα 20 χρόνια μεγαλύτερό της,

Ζει στο μεγαλοαστικό σπίτι του μαζί με τον πρωτότοκο γιο τους τον Νικόλα, τον γιο του αντρα της από τον πρώτο γάμο του, κάτω από την αυταρχική αδελφή του άντρα της.

Το έμβρυο που περιμένει αναλαμβάνει με την αθωότητά του να μάς αφηγηθεί το χρονικό της Δικτατορίας μέσα από ένα πρίσμα αθωότητας , εσκεμμένης αφέλειας και υποδόριας ειρωνείας.

Ένα έμβρυο που αρνείται να γεννηθεί στον αντιδημοκρατικό κόσμο της Στρατοκρατίας και με αγωνία αναμένει μέσα από τον επώδυνο αγωνα του λαού μας να γεννηθεί μαζί με την  Ελευθερία...

              Αυτό το τέταρτο βιβλίο με την Άννα ανεβάζει τον πήχυ κι είναι ένα από τα πιο πρωτότυπα μυθιστορήματα που υπάρχουν στη νεανική Λογοτεχνία!

Το τέταρτο αυτό μέρος δεν περιορίζεται στον νεανικό χαρακτήρα ολόκληρης της σειράς με την ΑΝΝΑ, αλλά αποτελει ενα μυθιστόρημα πιο μεστό που ωριμάζει θαρρείς μαζί με την Άννα. 

Γραμμένο σε μια γλώσσα ρέουσα κι απολαυστική πρόκειται για ένα βιβλίο πλούσιο κι αξέχαστο ,όχι μόνο για μια έφηβη αναγνωστρια αλλά και για την ενήλικη ματιά.

Εδώ έχουμε την ιστορίας μιας ενήλικης κοπέλας και μητέρας που περιμένει να γεννήσει το δεύτερο παιδί της.

Είναι δηλαδή ένα πολιτικό μυθιστόρημα διατηρώντας μια τρυφερή χροιά, καθώς η συνθήκη της Κύησης εξυμνεί και το μεγαλείο της Μητρότητας...

Δευτερευόντως, προβάλλουν κι αλλα κοινωνικά ζητήματα όπως το διαζύγιο, και η διαχείριση ενός παιδιού πληγωμένου.

            Το έμβρυο- αφηγητής, που είναι αγόρι, γίνεται επόπτης και κριτής για όλα τα κακώς κείμενα γύρω του, σε μια κοινωνία φασιστική, υποκριτική κι εχθρική.

Ωριμάζει στη μήτρα μιας κοπελίτσας που δεν απελευθερώθηκε από το οιδιπόδειό της, γι 'αυτό παντρεύτηκε έναν γλυκό και προοδευτικό άντρα που υποκατέστησε τον πατέρα της.

Μια "Άννα" που αρνήθηκε να συμβιβαστεί και διατήρησε το φρόνημα της αντίστασης απέναντι  σε όλη την καταπίεση του οικογενειακού της περίγυρου αλλά και στον ολοκληρωτισμό της Χούντας με τον αυταρχισμό, τη λογoκρισία τις διώξεις και τα Βασανιστήρια, που θα κορυφωθούν  την τρομερή νύχτα της 17ης Νοέμβρη που θα βαφτεί με αίμα νεανικό...

Όταν αυτα συνθέτουν μια ηθογραφική επισκόπηση της πολυτάραχης εποχής.

Πιο σφαιρικό από τα "Γενέθλια" της Ζωρζ Σαρρή όπου επίσης παρακολουθούμε την περίοδο της Δικτατορίας μέσα από μια παιδούλα, το "Κατω Απ' την Καρδιά" της εξελίσσεται σε μια πολυπρόσωπη ιστορία. Μια πραγματικά καινοτόμα έμπνευση...

Στο "Κατω Απ την Καρδιά Της" έχουμε κάτι που δεν ξανασυνέβη στην Ελληνική Λογοτεχνία.

Ένα έμβρυο- αφηγητης σε μια υπερρεαλιστική παρέκβαση , αφού το έμβρυο δεν γεννιέται στους 9 μήνες. Ο συμβολισμός είναι ξεκάθαρος:

Η κύηση αυτή ταυτόχρονα με την ευλογία συμβολίζει το βάρος μιας δημοκρατίας που χάθηκε , και με αγωνία την περίμενε ο λαός...

Το πιο δυνατό μυθιστόρημα της σειράς με την Άννα-αλησμόνητο και διδακτικό.

Νομίζω θα εκτιμηθεί όσο του αξίζει σε ηλικίες απο 15 χρονών και πάνω...και θα μείνει έβνα αλησμόνητο ανάγνωσμα για την ελευθερία αλλά και το ιδανικίο της οικογένειας.

Υ. Γ. Θα ήθελα να σημειώσω πως ενώ τα εξώφυλλα των υπολοιπων βιβλίων της σειράς με την Άννα  διατηρήθηκαν ίδια κι απαράλλαχτα με αυτά της πρωτης έκδοσης, το εξώφυλλο στο "Κάτω Απ την Καρδιά της" άλλαξε ατυχως σε μια αχρωμη εκδοχή, αφού χαμογελαστή κοπελα στο εξώφυλλο,  ενστικτωδώς παραπέμπει σε ενα σύγχρονο αναγνωσμα για τα σημερινα προβληματα της εφηβειας, κι οχι σε ενα αναγνωσμα για παλαιοτερες εποχες και μια ηρωιδα στη φάση της μητρότητας

(Βαθμολογια 10/10)..

Αυτη ειναι η τετραλογία με την ΑνναΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ- ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ, 1-1-4 , ΚΑΤΩ ΑΠ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ

Μια υπέροχη σειρά νεανικών βιβλίων με γνώσεις Ιστορίας και μια αξιολάτρευτη Ελληνοπούλα της δεκαετίας του 60, που σημάδεψε αναγνωστικά τη δική μου εφηβεία και διατηρεί την εκκλιπούσα Βούλα Μάστορη βαθιά μες στην καρδιά μου!

                                                                         

.....
......

Emmanuel Pirot , Σημερα Ειμαστε Ζωντανοι

                                                                          Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί, Εμμανουέλ Πιρότ

                                            Είδος: Νεανικό Αντιπολεμικό 

                                          Βαθμολογία : 10/10

Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ

Μετάφραση Καλοφωλιά Μυρτώ

Τιμή εκδότη 12,70ευρω ΤΙΜΗ ΣΤΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΠΑΤΑΚΗ 4,90!!! (ΣΤΟ ΛΙΝΚ)!!

Με 2 Βραβεια Edmée de la Rochefoucauld και Historia 2016 στη Γαλλία να το δικαιωνουν, το "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί" της Εμμανουέλ Πιρότ ανήκει στα πιο τρυφερά μυθιστορήματα για τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, που μαλίστα φωτίζει μια ενδιαφέρουσα αλλα άγνωστη πτυχή του από το μέτωπο των Αρδενών και μια προσωπικότητα των SS  σχεδόν "μυθικη", τον δαιμόνιο Otto Scorzeny.

Ίσως το σαφέστερο και το πληρέστερο ανάμεσα σε άλλα όμοιά του το "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί" αναδεικνύει το δίπολο "Στρατιώτης - Κορίτσι", με την αγωνιώδη γοητεία του...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Τρίτος χειμώνας Κατοχής. Βρισκόμαστε σε ένα χωριό στις Αρδέννες. Δύο Γερμανοί πράκτορες με αμερικανική στολή έχουν ξετρυπώσει την τελευταία από μια ομάδα Εβραίων. Πρόκειται για μια 8χρονη Ρενέ, που τους την εμπιστεύεται ενας εφημέριος, παραπλανημένος από την αμερικάνικη στολή τους. Λίγο πριν την εκτελέσουν όμως, ο ένας, ο Ματίας, διστάζει μπροστά στην παιδική της αθωότητα. Αντιθέτως πυροβολεί τον συντροφό του και το σκάει με τη μικρή Εβραία.

Έκτοτε ξεκινά μια περιπλάνηση στους παγωμένους δρόμους του δάσους και της συνείδησης για τον Ματίας- με τη μικρή Ρενέ στην αγκαλιά του.

Μια πρωτόγνωρη αγάπη λιώνει τον πάγο του πολέμου και παλεύει με το καθήκον του στρατιώτη και το όραμα του Μεγάλου Ράιχ. 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Συγκινητικό, ενδιαφέρον και αγωνιώδες- από την αρχή ως το τέλος- το "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί" ανήκει σε κείνα τα βιβλια- γέφυρες ανάμεσα στους έφηβους και τους ενήλικες αναγνώστες, καθώς μπορεί άνετα να κατακτήσει και τις δυο ηλικιακές ομάδες.

Είναι ένα από τα μυθιστόρημα που δε χρειάζεται να "πείσουν" τον αναγνώστη, γιατί έχουν έχουν το ατού να αιχμαλωτίζουν αυτόματα την προσοχή του, καθώς η ακαταμάχητη δυναμική τους προκύπτει αυταπόδεικτα, από την αρχική τους έμπνευση: Όποια κι αν είναι η διαχείριση της πλοκής,  θέλεις οπωσδήποτε να  μάθεις τι θα συμβεί!

Θεματολογικά το "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί", έντάσσεται σε μια ιδιότυπη ομάδα βιβλίων που κομίζουν το αντιπολεμικό τους μήνυμα μέσα από μιαν αυτονότητη -σχεδόν αρχέγονη- συγκίνηση, όπως αυτή προκύπτει από αρχέτυπα αθωότητας αδιαπραγμάτευτης κι από τους πιο αγνούς δεσμούς που μπορεί να υπάρξουν- είτε πρόκειται για παιδική φιλία, είτε για δεσμούς ανθρώπων και ζώων , είτε για την πατρική στοργή.

Το δίπολο σαφές και απόλυτο: ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙ.

Ένας ενήλικας Γερμανός και μια Εβραιοπούλα! Από τη μια το σύμβολο της Ισχύος και της Φαυλότητας κι από την άλλη το σύμβολο της Αγνότητας, το αιώνιο Θύμα στην Παγκόσμια Ιστορία.

Ο Ματτίας είναι ένας 35χρονος SS Γερμανός με παρελθόν συναρπαστικό και ομιχλώδες, όπως ο μέντοράς του, ο θρυλικός Όττο Σκορτσένυ, με το περιβόητο σημαδι που του άφησε στο πρόσωπο το παρελθόν του στην ξιφασκία. Ο Σκορτσένι από τη Luftwaffe μετατέθηκε στα Waffen SS Έχει πολεμήσει σε Βέλγιο, Ολλανδία και Γιουγκοσλαβία όπου αιχμαλώτισε 60 Σέρβους... Έκανε απόπειρα εναντίον του Τίτο αλλά έπιασε όμηρο τον γιο του Ουγγρου Χόρτυ για να αποτραπεί συνθηκολόγηση. 

Έμεινε γνωστός όμως για την τρομερή προβοκάτσια όταν έντυσε με αμερικάνικες στολες μερικούς επίλεκτους κατά τη Μάχη των Αρδεννών φέρνοντας σύγχυση στις γερμανικές γραμμές... Εδώ διασταυρώνεται με τον ήρωα του μυθιστορήματος.

Συμμετείχε στην Επιχείρηση Δρυς κατα την οποία ο Χίτλερ βοήθησε τον Μουσσολίνι να διαφύγει μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας(1943) 

Ο Σκορτσένι συνελήφθη αλλά απέδρασε και μεταπολεμικά συνδέθηκε με την επιχείρηση Odessa (βοήθεια σε επικηρυγμένους SS εγκληματίες)ενώ γνώρισε τους Nάσσερ και Περόν.

Αν και η Pirot δεν εκμεταλλεύεται επαρκώς το συγγραφικό πλεονέκτημα από μια τόσο ξεχωριστή προσωπικότητα των ναζί, η σκιά του δαιμόνιου Skorzeny πλανάται σε όλο το μυθιστόρημα πάνω στην ανεξιχνίαστη ψυχή του σκοτεινού Ματτίας που συνιστά ένα περιπετειώδες alter ego του γνωστού ναζί στο βιβλίο της Pirot.

Η ψυχή του Ματίας με τις αντιφάσεις της σκιαγραφείται ακροθιγώς αλλά όχι πλήρως.

Οι αποφάσεις του αναδεικνύονται απο τις ανατρεπτικές του αντιδράσεις κι οχι απο την ψυχική του διαδρομή.

Στον αντίποδα αυτού του παράξενου στρατιώτη έρχεται μια μικρούλα, η "Ρενέ" που "έκανε το έγκλημα" να γεννηθεί Εβραία την εποχή κυριαρχίας του Ράιχ.

         Κατά τη διάρκεια της Μάχης των Αρδεννών θα τη συναντήσει ο Ματτίας και η ματιά της θα αφυπνίσει την πιο τρυφερή γωνιά της καρδιάς του. 

Έκτοτε ο σκληροτράχηλος Γερμανός θα ξεκινήσει εναν  αγώνα να σώσει τη μικρή Εβραία μέσα στο χιονισμένο τοπίο μιας αδυσώπητης μάχης.

Έτσι εξελίσσεται μια ιστορία δρόμου με ενα ορφανό , περιπλανώμενο κοριτσάκι κάτω απο την κυριαρχία και τη βλοσυρή θλίψη ενός αυστηρού μα στοργικού συνοδού.

Το μοτίβο αυτό το συνατήσαμε και στο έργο του Γκαμπριελ Σάβιτ "Η Άννα Κι ο Χελιδονάνθρωπος", με την Πολωνοεβραία Άννα στη δικαιοδοσία ενός ακατανόητου φυγά, μέσα στην κόλαση του Ανατολικού Μέτωπου, ενώ μια περιπλανώμενη Εβραιοπούλα είχαμε πρωταγωνίστρια και στο χιονισμένο οδοιπορικό διάσωσης δυο αλόγων Πιτσέρκσι στα "Άλογα Του Χειμώνα" από τον ανεπανάληπτο  Filip Kerr...

           Στο "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοί" το ανάλογο οδοιπορικό προσλαμβάνει ένα σαφές περίγραμμα σε σχέση με τα άλλα αντίστοιχα- κι από ιστορικής πλευράς (αφού αφορά σε συγκεκριμένο επεισόδιο του Πολέμου) αλλά και ως προς την εξέλιξη των χαρακτήρων.

Αναπτύσσεται και εδώ η πατρική τρυφερότητα που μου έφερε στο μυαλό την ιδιότυπη και τόσο τρυφερή συνύπαρξη του Αετού και της μικρής Ελένης στο διήγημα του Μπάμπη Τσικληρόπουλου "Ο Αετός Που Δάκρυζε"- μονάχα που εδώ χαρακτηρίζεται κι από αληθοφάνεια, προσλαμβάνοντας και μια ψυχαναλυτική χροιά με ψήγματα οιδιποδειακών συναισθημάτων να αναφύονται αιφνιδίως.

Το σχετικά μικρό μέγεθος του μυθιστορήματος και η παράξενα ταξιδιάρικη διάθεσή του προσιδιάζουν σε εφηβικό ανάγνωσμα κι όχι σε ένα πλήρες μυθιστόρημα- παρόλο το ιστορικό του υποβαθρο που απαιτεί γνώσεις πιο εξειδικευμένες.

Χωροχρονικά το "Σημερα Ειμαστε Ζωντανοί" τέμνεται ιστοριογραφικά με τον νεανικό "Εχθρό" του Riordan, όπου μια γαλλική οικογένεια περιθάλπει ταυτόχρονα έναν Βρετανό κι έναν Γερμανό τραυματία ,σε μια επικίνδυνη συνύπαρξη ερήμην τους... 

Και στα δυο αυτά νεανικά βιβλια, το αιτημα της συναδέλφωσης των λαών προβάλλει σπαρακτικό μέσα από τη "χειμαζόμενη νιότη" και τα ευγενεστερα ανθρωπιστικά ιδεώδη... 

 Στο "Σήμερα Είμαστε Ζωντανοι" υπάρχει πυκνότητα εξελίξεων κι η αγωνία παραμένει αμείωτη   πορεία των ηρώων κλείνει με πειστικό αν και κάπως απότομο τρόπο τον κύκλο της. Υπάρχει δηλαδή μια λίγο βεβιασμένη μετάβαση στην κατάληξη.

          Στην τελευταια , ωστόσο,σελίδα ανατέλλει η ελπίδα με την ίδια διάθεση που άνθισε στα κοντυλογραμμενα χείλη της Βιβιαν Λι όταν ως Scarlett o Hara-καθημαγμένη πια- προσέβλεπε στην Τάρα με την αποστρόφή

"After all tomorrow, it will be another day"...

Ένα από τα πιο περιεκτικά μυθιστορήματα με ατόφιο το αντιπολεμικό μήνυμα ,ύμνος στην επιβίωση με όπλο την ανθρωπιά.

ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ- Τα Ζευγάρια που Έγραψαν την Ιστορία της Ελλάδας

                       Ζευγάρια που έγραψαν την Ιστορία της Ελλάδας, Έλενα Διβάνη

                                   Είδος: Iστορικό

                                  Βαθμολογία: 10/10

Θα φάνταζε ίσως πληκτικό για έναν φοιτητή να μελετά την απάντηση στο "Τις Πταίει" και τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες του "Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν" από τον Χαρίλαο Τρικούπη!

Κανείς δε θα μπορούσε να αντισταθεί όμως στον πειρασμό να μάθει το πάθος του για την ίδια του την αδελφή και πώς αυτό επέδρασε καταλυτικά σε όλην την πολιτική του διαδρομή!

           Ποιος θα αντιστεκόταν στον πειρασμό να δει τον μεγάλο Ανδρέα ως τον γιο ενός μπον βιβέρ με μεγάλα πάθη και την περιβόητη "Αλλαγή" ως απόρροια μιας σύγκρουσης με την πατρική φιγούρα;

             ...Έχουμε συνηθίσει τις αναφορές στην Πολιτική Ιστορία του τόπου αυτού να είναι "άχαρες", "πικρές", ιδεολογικά φορτισμένες και συχνά συγκρουσιακές.

Ένα πεδίο απαιτητικό είναι για τον ιστοριοδίφη η μελέτη της Ελληνικής Ιστορίας που πληγώνει κάθε Έλληνα
         Αυτό το πικρό καθήκον μελέτης της ιστορίας όμως η Λένα Διβάνη καταφέρνει να το κάνει συναρπαστική υπόθεση μέσα από μια πρωτότυπη έμπνευση.
Η οξυδερκής συγγραφέας αποφασίζει να προσεγγίσει λοιπόν τη Νεότερη Ιστορία της Ελλάδας, σκιαγραφώντας τους ηγέτες που την επηρέασαν μέσα από τις γυναίκες εκείνες οι οποίες σημάδεψαν αποφασιστικά την ψυχή και την πορεία τους!
Η συγγραφέας αναδεικνύει τη Μορφή της Γυναίκας μέσα στην Ιστορία αλλά και την παντοδυναμία του Έρωτα σε όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας!
Για πρώτη φορά λοιπόν ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει εμβληματικές φιγούρες της Ιστορίας μας μέσα από την πιο ευαίσθητη πλευρά τους: Αυτήν των γυναικών που τους πλαισίωναν και των πιο στενών διαπροσωπικών τους σχέσεων!

Αθέατες πλευρές της ιδιωτικής ζωής δημόσιων ανδρών που λατρεύτηκαν ,μισήθηκαν και χάραξαν το πεπρωμένο του λαού μας !

Πρώτη φορά έρχονται στο φως τόσες λεπτομέρειες από την προσωπική ζωή τόσων σπουδαίων πολιτικών, χωρίς τη γραμμική παράθεση ενός αυστηρά ακαδημαϊκού συγγράμματος!

Η γραφή της Λένας Διβάνη είναι γνωστή για την ευέλικτη αμφιταλάντευσή της της ανάμεσα 

στην εγκυρότητα και το χιούμορ ,

στην κριτική ματιά και την ευαισθησία,

 που διασώζει κάτι απ' το όνειρο και βρίσκει τον δρόμο για την καρδιά του αναγνώστη!

8 ζευγάρια ,λοιπόν.

Οκτώ ζευγάρια στα όρια του μύθου,  που στροβιλίζονται στη δίνη του έρωτα και της Ιστορίας.

Έρωτες πίσω από τις απρόσιτες φιγούρες των ηγετών.

Αναστεναγμοί κόπωσης πίσω από παράθυρα όπου αντηχούν ακόμη οι ιαχές του πλήθους.

Το καρδιοχτύπι πέρα από την εκλογική έξαψη.
Δάκρυα πίσω από γραβατοφορεμένες φιγούρες...

Τα παιδικά παντελονάκια που αργότερα κάλυψε το καλοραμμένο κοστούμι του πολιτικού.

Παδικά τράυματα πόσω από μεγάλα πολιτικά αλματα!

Ένα παζλ από συμπλέγματα, νευρώσεις, ανομολόγητους πόθους και πάθη ανάρμοστα

Η αφήγηση ξεκινά από τις παραμονές του πραξικοπήματος για να ακολουθήσει αντίστροφη πορεία.

Στα μάτια μας μπροστά προβάλλουν σα φιγούρες του μύθου ο Γεωργίου Παπανδρέου και το πάθος του για την Κυβέλη

- σε παραλληλία προς το ολέθριο τρίγωνο της Μαρίκας Κοτοπούλη με τον οραματιστή Ίωνα Δραγούμη και στη σκιά η Πηνελόπη Δέλτα που το πλήρωσε πιο ακριβά από όλους.

Θα δούμε μια Γερμανίδα πριγκίπισσα να συμπληρώνει και να υποσκελίζει ενίοτε τον βασιλιά άντρα της, το ενδοτικό Παύλο,  και να γίνεται -με την πυγμή της και την αμφιλεγόμενη ηθική της- αυτή το κεντρικό πρόσωπο στην πιο αιματοβαμμένη περίοδο του 20ου αιώνα-με το όνομά της να παραλλάσσεται από "Φρειδερίκη" στο σημειολογικό προσωνύμι "Φρίκη"!

Η συγγραφέας μας συστήνει αυτό το "σκληρόκαρδο κορίτσι από τη Γερμανία" που γοήτευσε βαθιά τον βασιλέα της Ελλάδας, όπως δεν το έχουμε ξαναδεί...

        Κατόπιν η πένα της Λένας Διβάνη  την τόσο εμβληματική. προσωπικότητα της Αριστεράς τον Νίκο Μπελογιάννη, κι έτσι ανακαλύπτουμε  έκπληκτοι πως, πίσω από το "θρυλικό του γαρύφαλλο" που συγκλόνισε ως και τον Picasso, κρύβεται η γυναίκα που γέννησε τον γιο του στη φυλακή, η Έλλη Παππά!

             Η πιο δραματική ιστορία αγάπης στα πολιτικά χρονικά της χώρας, δοσμένη υπέροχα από τη Λένα Διβάνη και ιδεολογικά πιο αποστασιοποιημένα από την Διδώ Σωτηρίου ["Εντολή"] ή τα αξεπέραστα "Γράμματα Στον Γιο Μου" της ίδιας της Έλλης (που αξίζει όλοι να διαβάσουμε).

........Κάπου στα βάθη του χρόνου και των σελίδων αυτού του βιβλίου θα συναντήσουμε τον Εθνάρχη Βενιζέλο "των 5 Θαλασσών και των 3 Ηπέιρων" μέσα από τη γυναίκα που στάθηκε στην καρδιά του πλάι στην αγάπη του για την Ελλάδα! που η φιγούρα της έμεινε τόσο χαρακτηριστική ώστε...έδωσε το όνομα της στην πιο δημοφιλή ενδυμασία εορτασμού της 25ης Μαρτίου !

Θα ψηλαφίσουμε, άναυδοι, το αιμομικτικής υφής δέσιμο του Χαρίλαου Τρικούπη με την αδελφή του.

Είναι η Αμαλία, η σύντροφος του πρώτου βασιλιά του νεοσύστατου κράτους της Ελλάδας, του Βαυαρού Όθωνα, γιου του Λεοπόλδου που ανήλικος κατέφθασε στη φτωχική Ελλάδα!

Αυτά τα 8 ζευγάρια μας συστήνουν, λοιπόν, την εποχή τους μέσα από τον παλμό των ανθρώπων, που δεν αποτελούν πλέον,  πορτρέτα και ονόματα αλλά θνητούς με αδυναμίες.

Έχουμε ένα έμμεσο κοινωνιογράφημα κάθε περιόδου, με τη γυναίκα και την οικογένεια στο επίκεντρο.

Όλα αυτά παρουσιάζει η συγγραφέας απαλλαγμένα από ιδεολογικές αγκυλώσεις ή πολιτικές στρεβλώσεις αναζητώντας την αλήθεια μέσα από το πρίσμα του έρωτα

            Παρότι μιλάμε για πολυτάραχες περιόδους με βαθιά πόλωση και οξύτατα πολιτικά πάθη, που ακόμη και σήμερα διχάζουν, η συγγραφέας κράτησε μιαν έντιμη απόσταση από την πολιτική πλησιάζοντας-αντίθετα τις ανθρώπινες καρδιές που -από όποια πλευρά - πάντα δονούνται από τους καημούς τους, θρηνούν τα ανεκπλήρωτα και την αγάπη !

Ένα βιβλίο απόλαυση για κάθε αναγνώστη- κι όχι μόνο για τους "μυημένους" στον κόσμο της Ανάγνωσης!

Ένα ιδανικό σκαλοπάτι προς την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας !

Μοναδικό κομμάτι κριτικής είναι η απουσία του πιο τραγικού ζευγαριού της Ιστορίας μας, το οποίο απαρνήθηκε το όνειρο της αγάπης του στο όνομα της σκληρής δουλειάς για την πατρίδα.
Πρόκειται για τη Ρωξάνδρα Στούρτζα και τον Ιωάννη Καποδίστρια που βίωσαν έναν εν μέρει ανεκπλήρωτο γι αυτό ισανικό έρωτα που άφησαν στην άκεη για χάρη μιας πατρίδας που αυτόν τον αντάμειψε με μια σφαίρα, κι εκείνη τη λησμόνησε...

Κι αυτο πραγματι εδειχνε την πρόθεσή της να τιμήσει στο μέλλον η συγγραφέας με την πένα της και την περίπτωση Καποδίστρια Στούρτζα,στο ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ έργο της ΠΙΚΡΟ ΠΟΤΗΡΙ 

( Παρουσίαση στη σελίδα μας)

α "Ζευγάρια" της Λένας Διβάνη είναι ένα από τα πιο όμορφα και ξεχωριστά βιογραφικά βιβλία και δεν έγραψαν μόνο "την Ιστορία της Ελλάδας", αλλά "γράφουν ιστορία και στη σύγχρονη ιστοριογραφία!

           Αυτό το βιβλίο θα σας κάνει να δείτε την Ιστορία ..."αλλιώς"! Θα γοητεύσει και τον πλέον εχθρικό προς τούτο το δύσβατο αντικείμενο!

Η συγγραφέας βρήκε τον τρόπο να παρουσιάσει μιαν επίπονη διαδικασία μελέτης ως μια συναρπαστική περιήγηση στο παρελθόν και στη διαχρονική παρουσία του έρωτα που διατρέχει ψυχές κι εποχές, βάζοντας τη σφραγίδα του στην πορεία των μικρών αλλά και των Μεγάλων!

Μαρίνα Αραπάκη, Ταξιδεύοντας με τον ΜΥΘΑΓΟΡΑ

                                                 Ταξιδεύοντας με τον Μυθαγόρα, Μαρίνα Αραπάκη
                                                                           Είδος: Σχολικό Βοήθημα
                                                                               Βαθμολογία: 10/10!

Προσφάτως έπεσε στα χέρια μου ένα εξαιρετικό σχολικό  βοήθημα που με εντυπωσίασε τόσο, ώστε θέλησα να το παρουσιάσω..
Ο Μυθαγόρας της Μαρίνας Αραπάκη που μας ταξιδεύει στην Ιστορία της Γ Δημοτικού:

Επιτέλους!!! Ένα βοήθημα Ιστορίας έξω από τα τετριμμένα!!!

Βαρέθηκα τα βοηθήματα που απλώς αναπαράγουν κοινότυπα το κείμενο κάθε ενότητας κι έπειτα το συνοδεύουν με απλές, μηχανικές ερωτήσεις και καμια ασκηση συμπλήρωσης κενού περιλαμβάνοντας περιστασιακά μόνο καμιά ευφάνταστη ακροστοιχίδα,

Όχι!Εδώ έχουμε εντελώς ξεχωριστό:

Πρόκειται για ένα βοηθημα που αποτελεί τον ορισμό  της Διαθεματικότητας όπως την εισηγείται η Σύγχρονη Παιδαγωγική.
Με αφορμή το κείμενα του βιβλίου,λοιπόν, η συγγραφέας εξακτινώνει τις δραστηριότητές κάθε κεφαλαίου Ιστορίας σε ποικίλες θεματικές και σχεδιάζει παιγνιώδεις δραστηριότητες που αφορούν στην ύλη όλων των μαθημάτων της Γ τάξης.
Ανάλογα τη συγκυρία, η Μαρίνα Αραπάκη εκμεταλλεύεται ονόματα και εκφράσεις του εκάστοτε κειμένου Μυθολογίας και Ιστορίας, ώστε να συμπεριλάβει σε αυτά προβλήματα Μαθηματικών , ασκήσεις Γραμματικής, ερωτήσεις γραπτού λόγου και ασκησεις γύρω από τη Μελέτη Περιβάλλοντος!
Κάποια κεφάλαια περιλμβάνουν όμορφα σταυρόλεξα , γρίφους εκφράσεων μέχρι και κουίζ Αγγλικών .
Είναι πολύ ευρηματικός ο τρόπος με τον οποίο λόγου χάρη οι Άθλοι του Ηρακλή γίνονται αφορμή για ασκήσεις γύρω από τα ζώα ή τη Γεωγραφία της πατρίδας μας!

Με αυτόν τον τρόπο η Ιστορία καθίσταται ένα παιχνίδι συνειρμών που διασκεδάζει τον μαθητή κι  οξύνει τη σκέψη του, καθώς τον εξασκεί να αντιμετωπίζει κάθε αντικείμενο με έναν τρόπο έξω από τα στεγανά και να το συνδέει με άλλες πλευρές της γνώσης και της ζωής.

Όλες οι δραστηριότητες είναι προσεκτικά σχεδιασμένες , πολύ έξυπνες και άκρως ευχάριστες !

Όλες οι άσκησεις είναι αυστηρά στοχευμένες ώστε να πραγματεύονται έστω κι ακροθιγώς σχεδόν όλα τα σημαντικά θέματα της ύλης. Χρόνοι λεξιλόγιο, επιχειρηματολογία, κλασματα, δεκαδικοί, συμμετρία παρελαύνουν σε αυτές τις ευχάριστες σελίδες.

      Είναι γεγονός πως έλειπε ένα τέτοιο βοήθημα που να διατηρεί μια πρωτοτυπία κι αποφεύγει τους στείρους μιμητισμούς των ανέμπνευστων και κακοδομημένων σχολικών εγχειρημάτων.

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια ιδανική τράπεζα ιδεών για τον κάθε εκπαιδευτικό ώστε να προεκτείνει σε ένα πολυθεματικό πλαίσιο τις δυνατές ασκήσεις που μπορούν να συνοδεύουν το μάθημα και τη διδασκαλία- ειδικά σε αντικείμενα σαν την Ιστορία , αλλά και τη Μελέτη Περιβάλλοντος! 

Μέσα σε μια πληθώρα βοηθημάτων, νομίζω πως ο Μυθαγόρας είναι ένα εμπνευσμένο βοήθημα που αξίζει να βρει θέση σε μια σχολική βιβλιοθήκη, αποτελώντας για έναν εκπαιδευτικό μια καλή πυξίδα προς τα απρόβλεπτα "νερά" μιας ευέλικτης προσέγγισης της σχολικλης γνώσης.

Προσωπικά εύχομαι να υπάρξει μια συνέχεια από τη συγκεκριμένη συγγραφέα και να δώσει μια σειρά παρόμοιων βιβλίων, και για την Ιστορία των υπολοίπων τάξεων και για άλλα μαθήματα, προσφέροντας μια πινελιά καλαισθησίας, πρωτοτυπίας και συμπυκνωμένης γνώσης και για άλλα αντικείμενα όπως η Μελέτη Περιβάλλοντος, όπου η βιβλιογραφία είναι φτωχότατη.

Ισίδωρος Ζουργός, Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά

                                                                                                       Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά, Ισίδωρος Ζουργός
                                         Είδος: Κοινωνικό
                                          Βαθμολογία: 8/10                                 

                               

Ύστερα από αναμονή δυο χρόνων για τους λάτρεις της καλής λογοτεχνίας, το 9ο βιβλίο του Ισιδωρου Ζουργού είναι επιτέλους γεγονός!
Οι Ρετσίνες του Βασιλιά είναι ένα μυθιστόρημα που διαφοροποιείται αισθητά από τα προηγούμενα δείγματα γραφής του.
Αφήνοντας μακρυά την άσβεστη αγάπη του για τη γενέτειρα και "Μούσα" του, τη Θεσσαλονίκη, ο Ισίδωρος Ζουργός αυτή τη φορά ακολουθεί τις διαδρομές της ανθρώπινης ψυχής, σε ένα διαφορετικό βιβλίο με τόπο δράσης απροσδόκητο!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Λεόντιος Έξαρχος είναι ένας συνταξιούχος μεγαλοεργολάβος με τρεις κόρες, τη Γαβριέλα, τη Ρεγγίνα και την Κορίνα
Ύστερα από την οδυνηρή απώλεια της αγαπημένης του συζύγου, της Ουρανίας, φεύγει από την Αθήνα για να εγκατασταθεί στο εγκαταλελειμμένο αρχοντικό του πεθερού του.
Στο χωριό αναλογίζεται την περασμένη του ζωή ως μεγαλοαστού εργασιομανή οικογενειάρχη, ενώ αναζητεί τα αίτια της ρήξης ανάμεσα σε αυτόν και τις τρεις του κόρες, που ζουν σε διαφορετικά σημεία της γης.
Εν τωμεταξύ, στο χωριό τού ξεδιπλώνεται ένας άλλος κόσμος, ανατρεπτικά ακατέργαστος, χθόνιος και οργιαστικός.
Εκεί, στο βασίλειο του γέλωτα και της ρετσίνας, κάτω από τη σκιά του παράξενου κωδωνοκρούστη ο Λεόντιος θα αφουγκραστεί τη βαθιά φωνή της ψυχής ξανά, και θα πασχίσει να συμφιλιωθεί με τον χρόνο που περνά και με τον εαυτό του, για αν μπορεσει να συγχωρέσει...  

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" είναι το πιο εσωτερικό βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού.Ένα μυθιστόρημα που, αν και ρέει άνετα, απροσδόκητα πολλαπλασιάζει το συναισθηματικό του φορτίο, "πίσω από τις γραμμές".
Πρόκειται για ένα κοινωνικό δράμα, μια οικογενειακή ιστορία, που τελικά ανάγεται σε έναν εσωτερικό μονόλογο αυτογνωσίας και συμφιλίωσης, πράγμα που φανερώνεται κι από την ίδια τη δομή του βιβλίου, καθώς εναλλάσει τριτοπρόσωπη αφήγηση με ημερολογιακές σημειώσεις του ιδιου του πρωταγωνιστή.
Ένα μυθιστόρημα που χωρίς να είναι page turner κυλά σαν ποταμός προσφέροντας εξάρσεις και υφέσεις ως την δική του ιδιότυπη κορύφωση. 
       Οι Ρετσίνες του Βασιλιά είναι το έργο του Ζουργού που περισσότερο από κάθε άλλο κινείται σε επίπεδο σχεδόν συμβολικό.
Σε αυτό συμβάλλει, πρωτίστως  η απροσχημάτιστη διακειμενικότητα του (Shakespear, Rambelais, με ανάλογο τρόπο που τα Ανεμώλια βρίσκονταν σε συνομιλία με τον ομηρικό κόσμο. 
Από την άλλη συμβολικότητα προσδίδει στο βιβλίο το γεγονός πως ούτε εδώ δεν προσδιορίζεται επακριβώς ο τόπος -όπως σε άλλα μεγάλα έργα (οπως λόγου χάρη ο Κατάδικος του Θεοτόκη.)
Το χωριό -σκηνικό της δράσης -θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε οικισμός της επαρχιακής Ελλάδας
Χωρίς στενούς τοπογραφικούς περιορισμούς το δράμα εκτείνεται στον χώρο και διαστέλλεται για να χωρέσει την ψυχή κάθε αναγνώστη.
   Εντούτοις, υπάρχουν στο έργο στοιχεία ηθογραφικά, αναγνωρίσιμα στις μικροκοινωνίες της ελληνικής Επαρχίας, καθώς στο βιβλίο αυτό παρακολουθούμε μια αντιστροφή της υστερικής αστυφιλίας που διέκρινε τις εποχές της επιπλαστης ευμαρειας.Έδώ έχουμε μια αποκέντρωση και μια άρνηση του ασφυκτικού άστεως.Μια παλιννόστηση στις ρίζες.Στην αρμονική συνύπαρξη με τη φύση.
           Ο συνδυασμός πέτρας, δέντρων και θάλασσας τόσο τυπικός στο μεσογειακό τοπίο, που στις "Ρετσίνες Του Βασιλιά" ξαναβρίσκει τον εαυτό του!
Πέτρα.Κύμα.Άνθρωπος.Η μυσταγωγία του Αμπελιού.Το ποτό που ενώνει ετερόκλητους ανθρώπους στην ακολουθία του Οίνου.
  Οι συνάξεις στο καφενείο- εικόνα τόσο χαρακτηριστική στις κλειστές κοινωνιές- προσλαμβάνουν τη μορφή ιεροτελεστίας που έλκει τις τις ρίζες της από την αρχαιοελληνική παράδοση όπου περίοπτη θέση έχει η τελετουργικό της "βρώσης" κι οι προεκτάσεις του.
Δομικά στοιχεία άλλωστε της κοινωνικής ζωής των Αρχαίων Ελλήνων κατέχουν η Φιλοξενία και τα Συμπόσια ως εκκολαπτήρια ήθους και φιλοσοφικής σκέψης.Και οι δυο αυτές εκφάνσεις της κοινωνικότητας, που μάλιστα ανάγονταν ως τους θεούς, έχουν ως συνδετικό κρίκο το Φαγητό και την πρωταρχική ανάγκη της τροφής, που προσδιορίζει τον Πρώτο, Ανυπέρβλητο Δεσμό του ανθρώπου- αυτόν με την Μητέρα- Τροφό.

        Εδώ υπεισέρχεται η συνομιλία με τον Γαργαντούα του Ραμπελαί, όπου ουσιαστικά ανιχνεύεται αυτό που η φρουδική θεωρία ονομάζει στοματικό στάδιο του ανθρώπινου ψυχισμού δηλαδη αφομοίωση του βρέφους με τον μητρικό μαστό ως αντίβαρο στον φοβο του αφανισμού και του θανάτου.
Συνδαιτημόνες λοιπόν μιας υπεκφυγής και μιας χαράς που δεν κρατά αλλά γλυστρά και χάνεται όπως η άμμος στην κλεψύδρα, όπως το κρασί στον ουρανίσκο...
         Σε αυτήν τη συνάθροιση ξεχωρίζει ο εμβληματικός Λεόντιος Έξαρχος- με το όνομά του κιόλας να υποδηλώνει την επιβλητικότητα και την υψηλή του θέση.Υψηλή για να είναι ηχηρότερη η πτώση του, αφού ο  "Βασιλιας" αυτός βλέπει τους Καιρούς να ροκανίζουν τον θρόνο του, μα προτάσσει μια όρθια περηφάνεια μπρος στον αναπόδραστο τέλος, με τα μαλλιά του να αβνεμίζουν στις θύελλες.

         Ο Λεόντιος Εξαρχος του Ζουργού είναι το ομόλογο του σαιξπηρικού Βασιλιά Ληρ.Εκφράζει τη νοσταλγία του μεγαλείου, μα και την παρελθούσα πατριαρχία που εξουσιάζει το θήλυ αλλά και που άγεται ερήμην από αυτό.

Ο Λεόντιος Έξαρχος ως Βασιλιάς Ληρ βλέπει τον παλιό κόσμο να καταρρέει κάτω από την θύελλα της προόδου, της αμφισβήτησης και της ανατροπής που εισηγείται στο σαρωτικό πέρασμά της η Νέα Γενιά.
         Ο Έξαρχος είναι ο King Lear, που απέναντι στις Κόρες του βιώνει την τρομερή απειλή όπως τη διαγράφει ο Καρλ Γιουνγκ, όταν ανιχνεύει το Τραύμα της Απερχόμενης Γενιάς έναντι των Επιγόνων της που "θα γκρεμίσουν τα έργα της".
Είναι η γονιμότητα που κυοφορεί και την πτώση του Λεόντιου.
Είναι η αδυναμία της παρακμής του που θα τροφοδοτήσει την εξουσία των επόμενων και αυτόν τον αναπόφευκτο εκθρονισμό του βιώνει ο Λεόντιος του Ζουργού, βλέποντας ως γονέας τα παιδιά του να πετούν με δικά τους φτερά αρνούμενα να ετεροκαθορίζονται ως ιδιοκτησία του Πατριάρχη.
Γύρω από τον πρωταγωνιστή Λεόντιο ένας χορός προσώπων απτών κι αθέατων.

Είναι, καταρχάς, οι σύντροφοι στην οινοποσία, τυπικές φιγούρες του ελληνικού χωριού:

Ο παπάς, ο καφετζής, η παντοπώλισσα, η ωραία, ο ψαράς, ο προύχοντας...

Αγαθοί και δόλιοι, ηθικοί και διεφθαρμένοι.

        Έπειτα είναι και τα φαντάσματα της μνήμης...

Η μακρινή αγαπημένη , η Ουρανία με το όνομά της να υποδηλώνει την απουσία της στο Επέκεινα.Η αγάπη που ξεπλένει τα κρίματα.Η Σύζυγος.Η Μάνα.

        Οι απούσες κόρες η Γαβριέλα η Ρεγγίνα και η Κορίνα σε αντιστοιχία προς της σαιξπηρικές ηρωίδες την Γονερίλη (Goneril) ,τη Ρεγάνη (Regan) και την Κορδέλια (Cordelia)-διασκορπισμένες κι εκείνες στα "βασίλεια" του σύγχρονου κόσμου- τη Γερμανία, τις Βρυξέλλες και την φτωχή Αθηνα.

       Το παράξενο κάστρο, παντεπόπτης στην άκρη του χωριού διατηρεί τον δικό του αυτόνομο ρόλο- σαν παρουσία ζώσα στην πλοκή- εκκολάπτοντας κι εκείνο τα δικά του φοβερά μυστικά, και πληρώνοντας το δικό του τίμημα στην Αλήθεια και στη μοίρα.

Ένας χαρακτήρας που σίγουρα αποτελεί μια ανατρεπτική πινελιά είναι ο πεθερός του Έξαρχου, ο Ζαμάνης.Μια προσωπικότητα ιδιαίτερη με μια άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία -πολυτάραχη και ζοφερή- που συντίθεται κομμάτι κομμάτι σαν παζλ, που μαντεύεις από το όλον το μερικό που σου λείπει.ίσως ήθελα να μάθω ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες του βίου του.

       Ο Ζαμάνης σίγουρα αποτελεί το πιο συναρπαστικό κομμάτι του μυθιστορήματος και το κλειδί στη διαδρομή του Λεόντιου προς τη Συμφιλίωση.

Προεξάρχων όμως στον χορό τούτον των παράξενων προσώπων γύρω από τον...Ξεπεσμένο Βασιλέα-"Θέσπις" που θέτει σε κίνηση αυτό το δράμα- είναι ο γλυκύς και μοναχικός κωδωνοκρούστης του χωριού, ο Ζαχαρίας. 

Ο Μασούρης, με τη διονυσιακή του ανεμελιά  είναι αυτό που απλοικά ορίζουμε ως "τρελό του χωριού".Με τη βακχική του άγνοια, αισθάνεται όσα δε σκέφτεται και νιώθει όσα δεν κατανοούν αυτοί που σκέπτονται.

Ένας σαλός με την αγιοσύνη που ο όρος προσέλαβε στην χριστιανική παράδοση, έτσι όπως φέρνει τον Λεόντιο σε επαφή με την ανεπεξέργαστη αλήθεια....

Συνδέοντάς τον Ζαχαρία με την σαιξπηρική εποχή μπορούμε να τον παραλληλίσουμε με μια αναγεννησιακή φιγούρα από την Commedia del 'Arte.

Ένας χαριτωμένος αρλεκίνος, είναι ο Ζαχαρίας ενόσω διασχίζει με παιχνιδιάρικους ελιγμούς τις συνειδησιακές διαδρομές του γερο Λεόντιου- αποδομώντας ψευδαισθήσεις μεγαλείου με την αποκοτιά του σκακιστικού Fou!

           Μια γκροτέσκα βενετσιάνικη μάσκα, που ξεπροβάλλει αιφνιδιαστικά και πίσω από το τρομακτικό της γέλιο κρύβει τη σκοτεινή γνώση.

Μια φιγούρα που παραμερίζει τα φτιασίδια και επαναπατρίζει την ύπαρξη του στα απενοχοποιημένα ένστικτα της anima.

Εντούτοις, ο Ζαχαρίας διατηρεί μια ιδιότυπη συμπόνια και μια ευαισθησία που του εμφυσά μια πνοή από τον -πολύ μεταγενέστερο του Σαίξπηρ- Ρομαντισμό,  

προσδίδοντας του τα στοιχεία ενός άλλου εμβληματικού κωδωνοκρούστη, του τραγικού Quasimodo.

Η συνάφειά τους προκύπτει με τρόπο βαθιά συγκινητικό που μόνον ο Ζουργός ξέρει να υποβάλλει, αποδεικνύοντας πως η αγωνία της γλώσσας σε έναν συγγραφέα δεν αναιρεί ποτέ το χειμαρρώδες συναίσθημα.
"Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά" δεν είναι όμως ένα μυθιστόρημα που αποζητά την τέρψη ή τον άκοπο εντυπωσιασμό.
Είναι ένα θεατρικά σκηνοθετημένο δράμα που συνδιαλεγεται με την αρχαία και τη σαιξπηρική τραγωδία, σε σκηνές και ιντερμέτζα- για να κλείσει σε μια σοφόκλεια επίκληση στους Νεκρούς που "τους πήρε ο Άδης και- μέγα πλήθος- η Περσεφόνη εφίλεψε".
      Μέσα στο πανηγύρι της ζωής, διάχυτη είναι η σκιά του θανάτου ως απειλή και μνήμη, όπως ακριβως οι αναγεννησιακές Αποκριες μασκάρευαν τον τρόμο του θανάτου!
Γιατί απώτατο διακύβευμα είναι η αγωνία του εκθρονισμού και του αναπόφευκτου τέλους.
Κι αν ο τρόπος να μη χάσεις κάτι είναι να το δώσεις ο ίδιος, κι αν - όπως ορίζει η ευαγγελική περικοπή-"όποιος θέλει να βρει την ψυχή του πρέπει πρώτα να τη "χάσει", είναι σίγουρα μακρύς κι επώδυνος ο δρόμος για την άρση του Εγωισμού, είναι όμως μονόδρομος σε τούτο το μονοπατι του Θανάτου....
Αυτή είναι η διαδρομή που ο Λεόντιος καλείται να διανύσει με σύντροφο τον Ζαχαρία, την αλέγκρα σκιά της καρδιάς του, για να φτάσει σε ένα φινάλε ακαριαίο και σκοτεινά ποιητικό όπου ανεξήγητα επέρχεται η συμφιλίωση των δύο γενεών.
         Με όλα αυτά οι "Ρετσίνες του Βασιλιά" αποδομούν σαθρά οικογενειακά οικοδομήματα που πίσω απο την κοινωνική επιφάνεια και την ψευδεπίγραφη εικόνα μιας επίπλαστης ευημερίας κρύβουν ανομολόγητα απωθημένα, ένοχα μυστικά και πενία συναισθημάτων.  
Πέραν των ψυχογραφικών τους προεκτάσεων, όμως, "Οι Ρετσίνες" καταλήγουν να είναι κι ένα σύγχρονο βιβλίο που- μέσα από μεσαιωνικά σχήματα και αναγωγές σε προγενέστερες λογοτεχνικές φάσεις της Ευρώπης- αφουγκράζεται το αδιεξοδα του Νεοελληνα της Κρίσης, που είδε οράματα, προσχήματα και ψευδαισθήσεις να καταρρέουν.
"Οι Ρετσίνες" ξεμπροστιάζουν την υποκρισία του σύγχρονου Αστού της Κατανάλωσης, της Κοινωνικής Ανέλιξης και της Άδειας Ψυχής, κι αυτό αποτελεί  ένα ράπισμα στον νεοπλουτισμό της εποχής μας.
Μέσα από τις σελίδες του το μυθιστόρημα αυτό αφουγκράζεται τον παλμό της ρίζας που ξεχνάμε και σηματοδοτεί το νόστιμον ήμαρ στην χωρίς προσχήματα, επιτεύγματα και τίτλους αλήθεια του εαυτού μας.Στην αληθινή μας πατρίδα.Χώμα. Θάλασσα.Κρασί.Απλά όλα- κι αληθινά, σαν τα συστατικά της Ελλάδας του Ελύτη... 
          Το βέβαιο είναι πως "Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" αποτελούν ένα πρωτότυπο έργο που αποδεικνύει πως ο Ισίδωρος Ζουργός δεν επαναπαυεται στις δάφνες του αλλά αναζητά νέους δρόμους και διαφορετικούς κάθε φορά προβληματισμούς-γύρω από την Ιστορία, τον έρωτα και την κοινωνία- για να εμπλουτίσει όμορφα τη Σύγχρονη Πεζογραφία μας.
         "Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" είναι λοιπόν ένα ακόμη εξαίσιο δείγμα μιας άοκνης πέννας που βρίσκει τρόπους να προσφέρει έμπνευση, συναίσθημα και γόνιμη γνώση στο Λογοτεχνικό μας Γίγνεσθαι.

                                                                Δέδε Ελισσάβετ

Διαβάστε ακόμη για τον ΙΣΙΔΩΡΟ ΖΟΥΡΓΟ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΖΟΥΡΓΟΥ "ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ"

ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ 

ΛΙΓΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ





ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΝΑΦΕΡΘΕΙΣΑ  ΡΗΣΗ ΤΟΥ KARL YOUNG
"Η γονιμότητα οδηγεί στην πτώση μας·
κατά την άνοδο της επόμενης γενιάς
η προηγούμενη έχει υπερβεί το ζενίθ της.
Οι απόγονοί μας γίνονται οι πιο επικίνδυνοι εχθροί μας,
απέναντι στους οποίους είμαστε απροετοίμαστοι.
Θα επιζήσουν και θα πάρουν την ισχύ
από τα αποδυναμωμένα μας χέρια"..