Τετάρτη, 26 Μαΐου 2021

ΣΟΦΙΑ ΒΟΪΚΟΥ, Νυφικό από Πορφύρα

        Νυφικό από Προφύρα , Σοφία Βόικου
                                                     Eίδος : Ιστορικό

                                                      Βαθμολογία 9/10



Μετά τη " Νύφη που...Φορούσε Μαύρα" της Σόφης Θεοδωρίδου, έρχεται η Σοφία Βόικου να μας συστήσει άλλη μια νύφη της Ιστορίας, που ενδύθηκε ένα "Νυφικό από Πορφύρα" σε μια μοίρα σύμφοιτη προς τον τόπο της , το Μελένικο, τον ποτισμένο από αίμα και κρασί γλυκόπιοτο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αρχές του 20ου αιώνα. Η Θεοφανώ είναι η ατίθαση κόρη ενός εμπόρου από το Μελένικο. Σαγηνευτική και σκληροτράχηλη-υποσχόμενη χυμούς όπως το χώμα που τη γεννησε η Θεοφανώ αναστατώνει την ψυχή τριών αντρών. Ενός Έλληνα εμπόρου από τη Βιέννη, ενός Βούλγαρου κομιτατζή κι ενός δόκιμου μοναχού. Εκείνη όπως πυρπολείται από τον λόγο του ιδεαλιστή δασκάλου που διαρκώς μιλά για Λευτεριά σε μια πολυτάραχη εποχή εδαφικών ανακατατάξεων και αναταραχών ανάμεσα σε Έλληνες, απερχόμενους Τούρκους και ορμητικούς Βουλγάρους. Καθε πρόσωπο διασχίζει τις προσωπικές του θύελλες ώσπου ο άνεμος της Ιστορίας σαρώνει τα πάντα...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Νυφικό από Πορφύρα" αποτελεί ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα της Σοφίας Βόικου. Αυτή τη φορά αφήνει τη...Θεσσαλονίκη κι ανηφορίζει ως την αντιφατική γη του Μελένικου. Εκείνο που γοητεύει για αλλη μια φορά στην πένα της Σοφίας Βόικου είναι πως η βαθιά της αγάπη για τη Νεότερη Ιστορία της δίνει την ευχέρεια να αποφύγει θεματολογικές κοινοτυπίες και να προσεγγίζει κεφάλαια λιγότερο συζητημένα, μέσα από ξεχωριστούς χαρακτήρες.
Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν το "Γλυκό Πικρό Λεμόνι" όπου η συγγραφέας προσέγγισε μια λιγότερο συζητημένη πτυχή του Α Παγκοσμίου Πολέμου, την ομηρία των Ελλήνων στρατιωτών που μεταφέρθηκαν από την Καστοριά το Γκαίρλιτς.
       Έτσι και εδώ η συγγραφέας, μεσούσης της θύελλας των εδαφικών ανακατάταξεων από τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχές του 20ου αιώνα, εστιάζει σε έναν τόπο που βρέθηκε στη συμπληγάδες των ποικίλων δελφίνων που διεκδικούσαν τους ολοπόρφυρους αμπελώνες του ως ρουμπίνια για το στέμμα του μεγαλοϊδεατισμού τους:
     Ως κομμάτι της Μακεδονίας το Μελένικο κάρπισε από την αξιοσύνη των δαιμόνιων Ελλήνων που με μεράκι καλλιεργούσαν τα αμπέλια του, καθώς και των εμπόρων του που ταξίδευαν ως τις Παροικίες τα προιόντα τους...
        Το Μελενικο με το αρχαιοελληνικό στίγμα, έγινε θέατρο συγκρούσεων μεταξύ Ελλήνων Τούρκων, Βοουλγάρων και αποτέλεσε μεγάλη απώλεια για τον ελληνισμό. 
Μια γη βαμμένη με το τίμιο αίμα των Ελλήνων
          Το "Νυφικό Από Πορφύρα" βρισκεται γεωγραφικά και χρονικά σε συνομιλία με την "Προφητεία του Κόκκινου Κρασιού" της μεγάλης συγγραφέως ,ΛότηςΠέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου που εξυμνεί τη μακραίωνη αιματοβαμμένη Ιστορία του Μελένικου μέσα από ένα πρίσμα νεανικό και νοσταλγικό.
Η Σοφία Βόικου, από την άλλη, επεκτείνει αυτήν την ιστοριογραφική της ματιά σε μονοπάτια πιο σκοτεινά, επιλέγοντας ως όχημα για την αφήγησή της μια ενδιαφέρουσα γυναίκα που η μοίρα της τη δένει με τρεις άντρες: 
Είναι η πανώρια Θεοφανώ με τη φλογερή περηφάνεια και τον πύρινο πατριωτισμό. Μια παρουσία που θα στοιχειώσει τρεις ετερόκλητους άντρες που ο καθένας κερδίζει τον δικό του χώρο στην καρδιά του αναγνώστη.
         Ο Νεόφυτος, έμπορος απο τη Βιέννη κουβαλά το δικό του δράμα και θα ήθελα η προσωπικότητα του να λάμψει περισσότερο. Η περίπτωση του δείχνει το μεγαλείο του ανθρώπου που ορθώνεται στην ασθένεια και αντιπαρέρχεται την κακοδαιμονία του, διεκδικώντας παλικαρίσια το μερτικό του στη φωτεινή πλευρά της ζωής.
          Ο Βούλγαρος κομιτατζής Πετκώφ με τον σεβντά στην καλή αλλά ακατέργαστη καρδιά του που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην αιμοδιψή οργή του φανατισμού και στο εξευγενισμό του αγνού έρωτα...Ο Κατακτητής παλεύει με τον Προσκυνητή μπροστά στην Αγαπημένη... Αυτός αποτελεί το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο του έργου κι η συγγραφέας μας καθιστά κοινωνούς στις εσωτερικές του συγκρούσεις εκεί όπου αντιμάχονται το Κτήνος και ο Άνθρωπος.
            Εμβληματική παρουσία σε ολόκληρο το έργο, όμως, είναι ο μοναχός Λάζαρος...Μια φιγούρα βγαλμένη θαρρείς από συναξάρι. Ένα πλάσμα που ψηλαφεί τον Θεό μέσα από το κάλλος της αθωνικής γης και την απεραντοσύνη της Θάλασσας με τις αέναες μεταμορφώσεις. Επίμονος "αναβάτης στο Όρος της Αρετής", ο Λάζαρος αναμετράται με την ίδια τη ζωή και βλέποντας να τον διεκδικούν εξίσου το σκοτάδι του γήινου πόθου και το θείο φως...Μια ύπαρξη σταυροδρόμι ανάμεσα στο πνεύμα και την πνευματικότητα της φύσης που μας περιβάλλει. Ο έρωτας κατακτά κάθε του κύτταρο με διακύβευμα τη σωτηρία της ψυχής του. Ένας πνευματικός που όσο εξελίσσεται, θυμίζει τους στάρετς των ντοστογιεφσκικών έργων.
            Τούτες οι 3 παρουσίες δίδουν ένα πολυποίκιλο υλικό δυνατών χαρακτήρων που θα μπορούσαν να απογειώσουν το βιβλίο.Νομίζω πως αυτό σκόπιμα ανακόπτεται από τον "παράξενο" χαρακτήρα της Θεοφανώς.
Η κοπέλα αυτή συνοψίζει τη σαφώς δυσμενέστερη θέση της γυναίκας που συχνά αναγκαζόταν να ζήσει στη ματαίωση των προσωπικών της πόθων, υποτασσόμενη σε μοίρα που της προέγραψαν οι άντρες.
Σε μια κοινωνία όπου η γυναίκα γίνεται πραμάτεια και είδος προς ανταλλαγή, τα συναισθήματα μαραζώνουν.Η συγγραφέας αποδίδει άριστα πώς συνθλίβεται μια γυναικεία καρδιά στις συμπληγάδες της προσωπικής ματαίωσης και της κοινωνικής καταπίεσης, γεγονός που την αποστεγνώνει.
Ανάμεσα στους ήρωες ενυπάρχει ένα στοιχείο με διαστάσεις συμβολικές όπως λειτούργησε η "Τσιγγάνα Εσρά" στους "Ψίθυρους Του Βαρδάρη" και ο "Γονδολιέρης Άντζελο" στην "Πόλη Που Δάκρυζε". Στο "Νυφικό Από Πορφύρα" έχουμε ένα μυστηριώδες ιερό κειμήλιο, με περιπετειώδη ιστορία που συνδέεται με τις βυζαντινές ρίζες του τόπου και ενορχηστρώνει υπόγεια τον παλμό όλου του έργου.
        Γενικά είναι εμφανείς ο συμβολικός χαρακτήρας του βιβλίου  καθώς η Θεοφανώ προσωποποιεί την ίδια την ψυχή του Μελένικου ενόσω τη διεκδικούν 3 άντρες. Ο Έλληνας που παλεύει και προοδεύει κόντρα σε μια εχθρική μοίρα, ο Βούλγαρος και ο λειτουργός του Θεού.όπως και την ίδια τη γη των αμπελιών την επωφθαμιούσαν 3 εθνότητες-Τούρκοι, Βούλγαροι και φυσικά οι Έλληνες που είχαν ρίζες σε αυτήν.
          Το αποτέλεσμα είναι πως το "Νυφικό από Πορφύρα" μας προσφέρει ένα υπέροχο, έντονα περιγραφικό ταξίδι όπου κυριαρχούν τα στοιχεία ηθογραφίας και η ατμοσφαιρικότητα.
          Τα ιστορικά στοιχεία που έχουν προκύψει από επίπονη έρευνα είναι αρμονικά ενταγμένα στην πλοκή του έργου.
        Οι δε κεντρικοί χαρακτήρες του έργου πορεύονται παράλληλα και τα σημεία τομής στις διαδρομές τους είναι- στα τρία τέταρτα του έργου- πολυ σύντομα για να φέρουν μια συναισθηματική κορύφωση με σαφές περίγραμμα.
Αυτήν την αίσθηση την αμβλύνει το εμπνευσμένο και πραγματικά ανατρεπτικό φινάλε! Καταστάσεις αποροσδόκητες, σύμφυτες με το ζοφερό πεπρωμένο του ελληνισμού περνούν "σαν φλας" προς τις στερνές σελίδες, συμπυκνώνοντας την πολυαναμενόμενη δράση σε λιγοστές μα διαφωτιστικές σελίδες που δίνουν τη λυτρωτική "λύση" του δράματος...
Το τέλος του βιβλίου αφήνει τον αναγνώστη άναυδο, με μια γλυκόπικρη γεύση χαρμολύπης και μια ευλάβεια μπροστά στις πολυδαίδαλες όψεις και το κρυμμένο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.
Άλλο ένα ταξίδι από τη Σοφία Βόικου που ξεχωρίζει για την ικανότητά της να πλέκει γοητευτικές ιστορίες με αληθοφανείς χαρακτήρες πάνω στον καμβά της Ιστορίας.

Τρίτη, 18 Μαΐου 2021

Kazuo Ishinguro, H Kλάρα και ο Ήλιος

                                                                                       H Kλάρα και ο Ήλιος, Kazuo Ishinguro

                                        Είδος: Δυστοπία

                                        Βαθμολογία 9/10


Καζούο Ισιγκούρο
μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου
Ψυχογιός
384 σελ.
ISBN 978-618-01-3826-9
Τιμή €17,70


Παρά το Νόμπελ που απέσπασε το 2017, ο Καζούο Ισιγκούρο ("Τα Απομεινάρια μιας Μέρας", "Μη Μ'Αφήσεις Πότέ", "Όταν ήμασταν Ορφανοί", "Ο Θαμμένος Γίγαντας") δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του, αλλά συνεχίζει να αναζητά την ανθρωπιά διερευνώντας την κοινωνική ηθική ,με έργα ξεχωριστά , σα μικρες παραβολές φτιαγμένες με υλικά του μέλλοντος ...
         Μετά τον Θαμμένο Γίγαντα επανέρχεται με ένα συγκινητικό βιβλίο για όλες τις ηλικίες το μυθιστόρημα "Η Κλάρα και Ο Ήλιος" , που αιφνιδιάζει, συγκινεί , προβληματίζει...
Το ερωτημα ειναι αν ανταποκρίνεται στη λάμψη ενος Νομπελ καθως ειναι το πρωτο έργο του συγγραφέα μετα την απονομή της κορυφαίας διάκρισης για εναν λογοτέχνη...
Ας το ξεφυλλίσουμε παρέα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Κλάρα είναι ένα ανθρωπόμορφο εξελιγμένο ρομπότ που φορτίζεται με ηλιακή ενέργεια και έχει κατασκευαστεί για Τεχνητή Φίλη , δηλαδή για  φίλη- συνοδός "ιδιαίτερων" παιδιών.
Μέσα από τη βιτρίνα των παιχνιδιών παρακολουθεί γεμάτη ευαισθησία τους δρόμους της μεγάλης πόλης και τους ανθρώπους παρέα με τους άλλους Τεχνητούς Φίλους που προσμένουν κι αυτοί τον αγοραστή τους.
Η Κλάρα με αγωνία περιμένει να γνωρίσει τη φίλη που θα συντροφεύει και θα υπηρετεί.
Ώσπου έρχεται η μέρα κι η Κλαρα θα αγοραστεί από τη Τζόσι, μια έφηβη που ζει με τη Μητέρα της.
Η Τζόσι είναι άρρωστη κι η Κλάρα θα αγωνιστεί με κάθε τρόπο να τη βοηθήσει ώστε να θεραπευθεί και τότε μυστικά θα αναδυθούν από την παράξενη οικογένεια του κοριτσιού...όπου εξυφαίνεται ένα σχέδιο αποτρόπαιο, φρικιαστικό, αδιανόητο- φτιαγμένο από την πιο ακραία αγάπη. 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Επιστέφοντας στην ιδιότυπο ιδεολογικό και αφηγηματικό ύφος που προσδιόρισε τη μοναδικότητά του και του χάρισε το Νόμπελ ("Απομεινάρια μιας Ημέρας", "Μη Μ' Αφήσεις Ποτέ")
ο Καζούο Ισιγκούρο επανέρχεται με ένα άκρως συγκινητικό  έργο "Η Κλάρα και ο Ήλιος "
Πρόκειται για  μια ακόμη αλληγορία, διαποτισμένη με στοιχεία δυστοπίας και με την αχλύ της επιστημονικής φαντασίας, που συναρπάσσει και, στο υπόστρωμά της, διατυπώνει βαθυστόχαστους κοινωνικούς προβληματισμούς...
Παρόλαυτα, το μυθιστόρημα αυτό είναι γραμμένο σε απλή γλώσσα με την αφήγηση να κυλάει ευχάριστα και να αγκαλιάζει γι αυτό, όλες τις ηλικιακές ομάδες αναγνωστών- από την προεφηβεία κι επειτα.
Η "Κλαρα και ο Ήλιος" ειναι -βασικά - ενα συγκινητικό ταξίδι φιλίας κι ανθρωπιάς που μπορεί να διαβαστεί σε πολλαπλά επίπεδα-όσα "επιθυμεί κι αντέχει" ο εκάστοτε αναγνώστης.
Αρχικά αποτελέι μια τρυφερή ιστορία μέλλοντος αναβιώνοντας την ατμόσφαιρα οικογενειακών ταινιών επιστημονικής φαντασίας όπως λχ ο "Ανθρωπος των 2 Αιώνων" με τον Ρόμπιν Γουίλλιαμς.Εν πρωτοις αθ αγγίξει τον άγουρο ψυχισμό καθώς απόλυτη φαντασίωση ενός παιδιού θα ήταν να ζωντάνευαν οι κούκλες -φιγούρες με τις οποίες παίζει. Σε αυτο συντείνει η τάση πολλών παιδιών να επινοούν φανταστικούς φίλους ή να φροντίζουν τις κούκλες τους, τα λούτρινά τους  σα να ήταν έμψυχα.
Σε αυτήν την πρώιμη λοιπόν ψυχική τάση ανιμιστικής θεωρησης των παιδικών μας παιχνιδιών και του δεσμού μας μαζί τους, "απαντά" η τοσο ξεχωριστή Κλάρα και σίγουρα νεαροί αναγνώστες θα βρουν συναρπαστικό οτι η πρωταγωνίστρια- αφηγήτρια ειναι μια κούκλα-ρομπότ με τεχνητή νοημοσύνη. Ένα παιχνίδι που νιώθει!
Από και και πέρα, "Η Κλάρα και ο Ήλιος" μπορεί να αναχθεί σε μια εξαίσια αλληγορία ενηλίκων γύρω από τη μοναξιά καθώς και τα όρια της τεχνολογίας.
           Προδιαγράφοντας μια επιστημονική εξέλιξη με όρους προφητείας -όπως ο Ιούλιος Βερν το 19ο αιώνα- ο Καζούο Ισινγκούρο στον δικό του αιώνα, ατενίζει κι αυτός ένα αόριστο μέλλον τολμηρών επιτευγμάτων μέσα από ένα εύληπτο και βαθιά συναισθηματικό μυθιστορηματικό περίβλημα για να αφηγηθεί το δράμα μιας κοινωνίας που έχει κατακτήσει ασύλληπτα πεδία γνώσης, όμως δεν έχει λύσει το πρόβλημα της μοναξιάς, των σχέσεων και της ηθικής.
Το βιβλίο  έχει την πιο ξεχωριστή αφηγήτρια που αποτελεί το μεγάλο του ατού.
Πρόκειται για την Κλάρα, ένα ανθρωπόμορφο ρομπότ που αποτελεί ένα από τα επιτεύγματα της τεχνητής νοημοσύνης κι έχει κατασκευαστεί για Τεχνητή Φίλη.
Η Κλάρα έχει μεγάλο βαθμό ενσυναίσθησης, ερμηνεύοντας τον κόσμο μέσα από ένα σπαρακτικό πρίσμα παιδικής αθωότητας  συμπόνιας και με αυτήν  προσπαθεί να βοηθήσει τη Τζόσι που έχει λάβει μέρος σε πείραμα γενετικής αναβάθμισης με ρίσκο την ίδια της τη ζωή...
Η Κλάρα συνδυάζει μοναδικά δυο αντιφατικές -κανονικά αλληλοαναιρούμενες έννοιες, αυτήν της μηχανής με κείνη της τρυφερής ψυχής!
Είναι δυνατόν ένα τεχνικό κατασκεύασμα να διαθέτει μέχρι αυτοθυσίας αγάπη- σα να ήταν ένας άνθρωπος;;;; 
Είναι προφανές πως μέσα από τη μοναδική Κλάρα ο Ισιγκούρο διερευνά με αγωνία  τα όρια της τεχνολογίας και τις συνέπειες της τεχνητής νοημοσύνης στο κοινωνικό γίγνεσθαι...
Γι' αλλη μια φορά επιχειρεί να ιχνηλατήσει τα όρια της επιστήμης...
Η επέλαση των μηχανών το 19ο αιώνα ανέτρεψε τις κοινωνικές δομές όπως τις γνωρίζαμε.
Το ίδιο αποφασιστική έχει σταθεί στον νέο αιώνα η ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης όπως μάλιστα κορυφώθηκε σε νέους κλάδους όπως η αποκρυπτογράφηση του DNA , το άλμα της κλωνοποίησης ή η ρομποτική.
Το δε στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης έχει αναδειχθεί σε ποικίλες περιστάσεις τον περασμένο αιώνα -σε αναμέτρηση με τον άνθρωπο και χωρίς ευνοϊκά για την ανθρωπότητα αποτελεσματα...
Χαρακτηρηστική περίπτωση αυης της αναμέτρησης λχ είναι  παρτίδα σκάκι ανάμεσα στον Σοβιετικό παγκόσμιο πρωταθλητή  του Γκάρι Κασπαρωφ με τον κορυφαίο τότε  υπολογιστή της ΙΒΜ.
Σύνοδα αλλά εξίσου αγωνιώδη αναφύονται μέσα από όλα αυτά ποικίλα ερωτήματα βιοηθικής καθώς η εξέλιξη  πέρα από τα όρια οδηγεί  την ανθρωπότητα σε αχαρτογράφητα νερά κι ίσως προκύψει ενα νεο κουτί της Πανδώρας.
Καπου εδω γίνεται σαφής η αναγκαιότητα να ορίσουμε αρχικά  προθέσεις, φραγμούς όσο τα ερωτηματα της τεχνολογικής εξελιξης παραμένουν προκλησεις επιτακτικές για την Ανθρωπότητα.
,Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να υποκαταστάσει και να υπερκεράσει την ανθρώπινη;
Μπορεί μια μηχανή να αποκτήσει συναισθηματικό κόσμο μέσα από πολύπλοκους αλγορύθμους;
Πόσο ασφαλής θα είναι η ανθρωπότητα εάν δημιουργήσει μηχανές με νοημοσύνη εφαμιλλη της ανθρώπινης-δεδομένου ότι οι μηχανή μπορεί να είναι πιο ανθεκτική και λιγότερο ευάλωτη από το ανθρώπινο σώμα;;;
Υπάρχει κίνδυνος η βούληση μηχανών με νοημοσύνη να αυτονομηθεί αυτής των ανθρώπων εντολέων;
Και ακολουθούν επειτα, πλήθος ερωτημάτων που σαφώς μπορούν να προσλάβουν ακόμη και θεολογικές προεκτάσεις γύρω από το μεγάλο μυστήριο της ψυχής...
Ο ΙΣΙΓΚΟΥΡΟ δεν αρθρώνει όλα αυτά τα ερωτήματα ούτε δίνει απαντήσεις φυσικά.
Αφήνει τα ηθικά διλήμματα να αιωρούνται υπαινικτικά μέσα από την πλοκή, σε μια ατμόσφαιρα υποβλητική και χαμηλόφωνα αγωνιώδη που σταδιακά ξετυλίγει τα μυστήριά της, όσο εκείνος αναζητεί απεγνωσμένα την αγάπη  μέσα από μοτίβα ανθρωπιάς, αθωότητας κι αυταπάρνησης.
Πίσω λοιπόν από το διακύβευμα της τεχνολογικής εξέλιξης που προβάλλει με όρους προφητείας- ο Ισιγκούρο επιχειρεί ένα "σχόλιο" πάνω στη Μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, ενώ μέσα από τα μάτια της Κλαρας παρατηρεί με πικρία τη ματαιοδοξία του σύγχρονου πολιτισμού που προτάσσει την επιτυχία και την ανέλιξη ως αυτοσκοπό, καταπατώντας καθημερινές χαρές , την υγεία και την ίδια την αυτοπραγμάτωση του ατόμου:
Πράγματι, το ζήτημα της ταυτότητας και της αυτογνωσίας μεσα από σκοπό είναι σε δευτερογενές επίπεδο ένα ακόμη διακύβευμα για τους ήρωες του βιβλίου αυτού.
Εξαλλου η σύγχυση ταυτότητας οντολογικά και ηθικά είναι αναζήτηση γνώριμη και για αλλους ήρωες  του Ισιγκούρο με την απα΄ντηση να δίνεται όχι σε μια ενδοσκόπηση αλλά μεσα από τη συνύπαρξη με τους άλλους και τη συναισθηματική αλληλεπίδραση μαζί τους...
             Για αλλη μια φορά, όπως στο "Μη Μ'Αφήσεις" οι ήρωες του Ισιγκούρο φέρουν την τραγικότητα της αθωότητας μέσα σε μια συγκυρία απάνθρωπη κι αναπόδραστη που τους υπερβαίνει και τους απειλέι- με κεινους να έχουν μονάχα την [ανάγκη για] αγάπη να αντιτάξουν.
Ίσως τελικά η βαθύτερη απάντηση σε όλα είναι η Αγάπη κι αυτή κυριαρχεί .
Kai βέβαια στην Κλάρα του Ισιγκούρο κυριαρχεί και παραμένει άσβεστο το αιώνιο και διαχρονικό σύμβολο του ήλιου,  που σε όλους σχεδόν τους πολιτισμούς αντιπροσωπεύει το αίτημα για ζωή και την ευγνωμοσύνη για το καθ'εαυτό γεγονός της ύπαρξης όλων που συντηρείται χάρη στην άοκνη "μέριμνα" εκείνου.
Ο Ηλιος επίσης, σε μια περιβαλλοντική ανάγνωση αντιπροσωπεύει τη συμφιλίωση με τη Φύση και την εξάρτηση της επιβίωσης μας από την ισορροπία εκείνης. Αυτή παραμένει η "τροφός" και η δύναμη της Κλάρας και της ίδιας ζωης εν τέλει.
Το τέλος κι αυτό υπόκωφα συγκινητικό- αν και λίγο μου έλειψε ενα σαφεστερο περιγραμμα της καταληξης καποιων ηρώων.Ακόμη κι ετσι όμως παρέμεινε συγκινητικό με ό,τι άφησε να εννοηθεί...
Μια μικρή αδυναμία του βιβλίου αυτού είναι πως δεσπόζει η προσωπικότητα της Κλαρας ανισομερώς προς τα αλλα πρόσωπα που δεν κερδίζουν ιδιαίτερα τον αναγνώστη αφού δεν αποτελούν επαρκείς πόλους προς την ανθρωπιά της Κλαρας και δεν ανταποκρινονται στον ισχυρό δεσμό που εκείνη θέλει.
Εστω κι έτσι η Κλαρα μας μένει αξέχαστη και  μας διδασκει την αληθινη φιλία που μετριέται στη θυσία...
            Ένα υπέροχο μυθιστόρημα "Η Κλαρα και ο Ήλιος" ανηκει σε κείνα τα βιβλία που, γυρίζοντας μας στην αθωότητα μας, συγκινούν και προβληματίζουν υπενθυμίζοντας την ανθρωπιά που κι ως ενήλικες οφείλουμε να διασώσουμε...
 Για όλα αυτά τα μοναδικά στοιχεία ευφυούς σύλληψης "Η Κλαρα και ο Ήλιος" ειναι ενα βιβλίο ανταξιο του Νόμπελ που το 2017 αποδόθηκε στον Ισιγκούρο για αυτήν ακριβως την κοινωνική ευαισθησία του που αναδεικνύεται μέσα από τις ενατενίσεις ενός φανταστικού μέλλοντος καμωμένου από απώτερες αλήθειες του ανθρώπου.



Κυριακή, 9 Μαΐου 2021

Ελευθερία Χατζοπούλου, ΟΙ Δρόμοι Της Βροχής

                                                                              Οι Δρόμοι Της Βροχής, Ελευθερία Χατζοπούλου

                                          Είδος Ιστορικό

                                        Bαθμολογία : 8,5/10


Ένα από τα βιβλία που έκαναν αίσθηση το προηγούμενο διάστημα είναι το ιστορικό μυθιστόρημα "Οι Δρόμοι Της Βροχής" της Ελευθερίας Χατζοπούλου.
Εκείνο που καθιστά το βιβλίο ξεχωριστό σε σχέση με άλλα του είδους, είναι πως πραγματεύεται ένα θέμα οδυνηρό, το οποίο στα ιστορικά μυθιστορήματα συνήθως.
 Πρόκειται για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών που επέβαλαν σε κατοίκους Χριστιανούς και Μουσουλμάνους της Ανατολικής Ρωμυλίας οι διεθνείς συνθήκες τις 2 πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, με αφορμή των διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στο επίκεντρο, η Γιασεμή, μια κοπέλα από την Ανατολική Θράκη που η ζωή της συνέπεσε με τις μεγάλες μπόρες του Έθνους

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Το 1922 η Γιασεμή καταφθάνει ολομόναχη από την Αδριανούπολη στη Θεσσαλονίκη.
Στη μνήμη κρατά ανεξίτηλα τα αγαπημένα της πρόσωπα και τις φωτεινές ημέρες του σπιτικού στη Θράκη που βίαια διακόπηκαν από διωγμούς και τον αγώνα επιβίωσης με την αγαπημένη της οικογένεια.
Στην κοιλιά της κουβαλά τον καρπό του Τούρκου βιαστή της.
Η Βερονίκη και η Σουμέλα κουβαλούν, από την πλευρά τους, τη δική τους ιστορία και τις μνήμες της γενοκτονίας που δοκίμασε ο Ελληνισμός της Ανατολής- σε Ποντο και Μικρά Ασία.
Συνεκτικός κρίκος των 3 γυναικών ένα ανομολόγητο μυστικό, ενόσω η Γιασεμή βλέπει τη δειλία της να της λεηλατεί τις χαρές από τα χέρια της μία μία αφου 
Χρόνια αργότερα η Γιασεμή θα φτιάξει τη ζωή της με όρους λιποταξίας από τα ίδια της τα θέλω μα στο κατώφλι της αυτογνωσίας της θα κληθεί να αντιμετωπίσει τις νέες μπόρες του Πολέμου αλλά και του Εμφυλίου.
Κι έπειτα , στη νηνεμία των συντριμμιών και της καινούριας αρχής μες στα συντρίμμια η φωνή του παρελθόντος την καλεί ξανά να αναμετρηθεί με τον εαυτό της 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Είναι γεγονός πως οι ανακατάξεις του 20ου αιώνα υπήρξαν σαρωτικές για την Ευρώπη αλλά και την πολύπαθη Ελλάδα μας, γεννώντας επιμέρους δράματα με πρωταγωνιστές οικεία πρόσωπα (γονείς παππούδες, θείους, γνωστούς).
Δεν είναι λοιπόν παράξενο που οι πλειοψηφία της πεζογραφίας αναπαρήγαγε οικογενειακές ιστορίες από εκείνα τα δίσεκτα χρόνια, πασπαλισμένες με μυθιστορηματική αχλύ.
Το καινοτόμο εδώ είναι πως οι "Δρόμοι της Βροχής" από την Ελευθερία Χατζοπούλου φέρνουν στο επίκεντρο μια κάπως παραγκωνισμένη πτυχή στα απόνερα των πολεμικών συρράξεων μέχρι το 1922: 
Πρόκειται για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών όπου η υψηλή πολιτική αντιμετώπισε τους ανθρώπους σα μαρκαρισμένα σφάγια οδηγώντας τους σε βίαιους ξεριζωμούς από τα χώματα οπου γεννήθηκαν και πότισαν με τον κάματό τους για πολλές γενέες.
Έτσι συνέβη με τους χριστιανικούς και τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Ρωμυλίας και της Μακεδονίας και ξεκίνησε από τις ανακαταταξεις των Βαλκανικών Πολέμων για να κορυφωθεί με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923...
Αυτό το ζήτημα του σκληρού ξεριζωμού των ανθρώπων, ["λες και.... ήταν κοπάδια ή πραμάτειες ενός γυρολόγου"] αναδεικνύει η συγγραφέας εστιάζοντας στο δράμα των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης και τα προσφυγικά ρεύματα που η θηριωδία κομιτατζήδων , Οθωμανών και συμμάχων έστρεψαν κατά "ποτάμια" προς τη Μακεδονία.
          Έτσι κι η ιστορία της παιδούλας  ακόμη Γιασεμής παρακολουθεί τον πρώτο διωγμό των Ελλήνων της Αδριανούπολης στα 1913 για να τους ακολουθήσει στη Θεσσαλονίκη -όχι τον αστών ή του εβραϊκού πληθυσμού που μεσουρανούσε αλλά την "προσφυγομάνα"-
καταλήγοντας τελικά στη ζωή της μακεδονίτικης υπάιθρου...
Μέσα σε όλα μια κοπέλα κατακερματισμένη ηθικά αλλά και  σωματικά.
          Η Ελευθερία Χατζοπουλου επιλέγει τη σημειολογία της βροχής για να προεικονίσει τη δύσκολη ζωή της Γιασεμής και τη σκληρότητα της εποχής της.
Παραλληλα μες στο δράμα της Γιασεμής ένας χορός προσώπων με  εγκιβωτισμένες τις  ιστορίες τους.
            Εδώ υπάρχει ένα θέμα διαχείρισης του χρόνου καθώς εμφανίζονται αρκετά χρονικά πισωγυρίσματα που συνθέτουν εναν περίπλοκο ιστό οικογενειακών ιστοριών μες στα χρόνια της θύελλας, προκείμένου να χωρέσουν πολλά ενδιαφέροντα πρόσωπα.
Αυτό κάποιες φορές ανακόπτει ή αφήνει ημιτελή τα συναισθήματα και το δέσιμο με ήρωες και καταστασεις ενώ άλλες συμπληρώνει  αρμονικά το παζλ των εξελίξεων, διασαφηνίζοντας την έκβαση των πραγματων και τις αντιδράσεις των χαρακτήρων.
Σε γενικές γραμμές όμως το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο με τις γενιές να παραλαβάνουν τη σκυτάλη από τους γεροντότερους μεσα στους χαλεπούς καιρούς.
       Καποιες στιγμές η πρωταγωνίστρια Γιασεμή παραμερίζει, στεκει στην άκρη σαν την "πόρτα" στο "Καπνισμένο Τσουκάλι" του Ρίτσου, και νέα πρόσωπα ξεπηδούν εξίσου γοητευτικά για να απαντήσουν στις προκλήσεις του αιώνα και του πολέμου...
     Παραστατικά δοσμένο είναι και το επονείδιστο κομμάτι του Εμφυλίου, με τη συγγραφέα διακριτικά να γέρνει τη ζυγαριά της θέσης της χωρίς να αποσιωπά τα εγκλήματα και τις ευθύνες της άλλης πλευράς...
Προσωπικά συμπλέω με την οπτική της στο κρίσιμο ζήτημα του Εμφυλίου και τη βρίσκω τίμια καθως αποτελει το πιο άγριο κομματι της πλοκής.Υπάρχει πιο αγριο πραγμα αλλωστε από μια αδελφοκτόνα σύγκρουση;
Με αγγιξε ο τρόπος που βίωσαν όλοι οι βασικοί ήρωες της "Βροχής" που -χτισμένοι σωστά- καθιστούν τον αναγνώστη συνοδοιπόρο τους στα πάθη και τις απώλειεές τους.
            Το τελευταίο 1/3 είναι για μένα το πιο δυνατό κομμάτι του βιβλίου καθώς προσλαμβάνει μια χροιά προσωποκεντρική. Εδώ δηλαδή έρχεται η λύση του ατομικού "δράματος" της Γιασεμής, προκειμένου να κλεισουν όλοι οι εκκρεμείς κύκλοι με τρόπο που φέρνει την πολυπόθητη κάθαρση. Είναι σίγουρα μια συγκινητική εξελιξη, δοσμένη πειστικά.
Αυτή η κοινωνική διάσταση με ψυχογραφικά ψήγματα θεωρώ αποτελεί ένα ακόμη ξεχωριστό στοιχείο στους Δρομους της Βροχής" γιατι η Ελευθερία Χατζοπούλου  δεν αρκείται στη δυναμική της Ιστορίας, αλλα σκύβει με μερακι στους βασικούς της χαρακτήρες της σμιλεύοντας προοδευτικά και πειστικά την ατομικότητα τους καθως και την εξελιξη τους μεσα από τις επιλογές τους.  
"Οι Δρομοι της Βροχής" της Ελευθερίας Χατζοπούλου αποτελούν με όλα αυτά ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστορημα που ιχνηλατεί τα χνάρια της μνήμης των Θρακιωτών χωρις να λησμονεί . 
Θεωρω τους "Δρόμους της Βροχής" πολύ καλή προσθήκη για τη βιβλιοθήκη κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και επαρκές συμπλήρωμα ιστορικής γνώσης για παραμέτρους του αιώνα μας λιγότερο συζητημένες. 
Αυτό το μυθιστόρημα άνοιξε τον δρόμο για το επόμενο ακόμη δυνατότερο έργο της κ Χατζοπούλου "Η Εποχή της Καταχνιάς".


Σάββατο, 1 Μαΐου 2021

ΑΓΡΙΕΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΕ ΒΙΒΛΙΟ απο την Μελίνα Τσαμπάνη: ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΕΤΕ!

                                                                         Μελίνα Τσαμπάνη, Άγριες Μέλισσες


Οι "Άγριες Μέλισσες" που λατρεύτηκαν από το τηλεοπτικό κοινό τώρα σε βιβλίο.
Το μυθιστόρημα έχει τίτλο "Άγριες Μέλισσες, το Πρωτο Πέταγμα" και θα κυκλοφορήσει σε 15 ημέρες στα βιβλιοπωλεία όλης της χώρας!!!

Η Μελίνα Τσαμπάνη είχε δώσει τα διαπιστευτήριά της ως συγγραφέας από τον "Πρώτο Αμέθυστο" ένα μυθιστόρημα που μας ταξιδεψε στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης στα νησιά. (ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΔΩ)

Τώρα κάνει πραγματικότητα τη "φαντασιωση" των βιβλιοφιλων φαν της σειράς της και μας χαρίζει μια μυθιστορηματική προσέγγιση πάνω στις  "Άγριες Μέλισσες"...
Δεν πρόκειται όμως για μια "περιληπτική απόδοση όσων έχουμε ήδη δει", όπως ίσως θα περίμενε κανένας. Στο ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ "Αγριες Μέλισσες¨" έχουμε μια εντελώς καινούρια προσέγγιση που επιφυλάσσει εκπλήξεις και επιχειρεί να συμπληρώσει ανατρεπτικά όσα ήδη γνωρίζουμε από την τηλεοπτική σειρά:
        Το ομώνυμο βιβλίο της Τσαμπάνη , αυτή τη φορά, εστιάζει στην εμβληματικότερη από τις ..."μέλισσες" που δεν είναι άλλη από την Ελένη Σταμίρη , την πρωτότοκη κόρη του Γιώργη κ της Βαλεντίνης Σταμίρη.
          Έχοντας ενσαρκωθεί ιδανικά από την ταλαντούχα Μαρία Κιτσου η Ελένη Σταμίρη έχει κερδίσει την εκτίμηση και τον θαυμασμό του τηλεοπτικού κοινού με την πυγμή της , την αισθηση δικαίου που τη διέπει, την ευσυνειδησία και την αυτοθυσία με την οποία αγαπά-ειδικότερα τις αδελφές της.
       Δωρική και τρυφερή ταυτόχρονα η Ελένη συγκινεί και διδάσκει με το παράδειγμα της ζωής της.
Όντας προδρομικά φεμινίστρια -μα διασώζοντας συνάμα παραδοσιακές αξίες όπως η οικογένεια και η πίστη- η Ελένη Σταμίρη αποτελεί το ιδανικό πρότυπο γυναίκας σε μια Ελλάδα χαίνουσα που αντιστέκεται και αγωνίζεται για δικαιότερες μέρες κόντρα στις πληγές του πολέμου και την κοινωνική αδικία!
Θρυλικός έμεινε ο έρωτάς της Ελένης με τον ονειροπόλο δάσκαλο Λάμπρο, που κρυφές αμαρτίες τους εμπόδισαν να τον χαρούν, οδηγώντας στον όλεθρο την ίδια την Ελένη και άλλα πρόσωπα-κι ισως αυτή ειναι η τραγικότερη πτυχή της  ...

          Τώρα η Μελίνα Τσαμπανη αναλαμβάνει να μας συστήσει τη μαχήτρια Ελένη Σταμίρη από την αρχή, πιάνοντας το νήμα από τη γέννησή της και την αθωότητά της, για να συνεχίσει διερευνώντας γεγονότα που σημάδεψαν τα παιδικά και πρώιμα νεανικά της χρόνια.
Ο αναγνώστης με αυτό το βιβλίο θα δεθεί ακόμη περισσότερο με τη φιγούρα της Ελένης.
Μαζί της στις σελίδες του μυθιστορήματος μεγαλώνουν , ονειρεύονται κι εξελίσσονται όλα μας τα αγαπημένα πρόσωπα...
Η καρτερική Ασημίνα και η νεραϊδογέννητη Δροσούλα θα βρουν σε αυτήν μια δεύτερη μάνα- κάτω από ένα πατέρα στοργικό και θυμόσοφο.
         Παράλληλα, θα συναντήσουμε ξανά πρόσωπα που αγαπήσαμε όπως ο ρομαντικός Γιάννος με την τόσο ιδιαίτερη και τρυφερή του παρουσία, ο ιδεαλιστής Λάμπρος, ο μελαγχολικός Μιλτιάδης, η αρχοντική Αννέτ, ο σκοτεινός Μελέτης, καθώς και οι πορφυρογέννητοι γόνοι του Δούκα Σεβαστού.
Μαζί τους κι άλλα πρόσωπα πολυαγαπημένα μας, που άφησαν το στίγμα τους στο Διαφάνι.
Κάπως ετσι θα ανακαλύψουμε όλα τα μυστικά του παρελθόντος που δημιούργησαν τις καταστασεις που είδαμε στη σειρά.
Ερωτες πάθη άγνωστα και τραγικά που καθόρισαν εν τέλει τις εξελίξεις που είδαμε εμείς στους δέκτες μας.Σίγουρα καποια άγνωστα γεγονότα αιφνιδιάζουν και συγκινούν, ανατρεποντας αρχικές εντυπώσεις.
           Οι 'ήρωές  που για 2 χρόνια αποτελούν καθημερινή συντροφιά μας, ξανασυστήνονται μέσα σε χρόνια δίσκετα όπως  τα χρόνια του Πολέμου και της Κατοχής για να συμπληρωθεί το πορτρέτο της μικρόκοινωνίας του Διαφανίου.
Γιατί ως γνωστόν όποιος δεν έχει παρελθόν δεν μπορεί να ατενίζει μέλλον -και οι "Άγριες Μέλισσες" ΄εχουν ακόμη πολύ μέλλον- ως αστείρευτη πηγή δυνατών παθών και δυναμικών εξελίξεων!!!!
Τα μυστικά στις Μέλισσες δεν έχουν τέλος όμως όπως μας υποσχέθηκε η συγγραφέας όλα θα βγουν στο φως...
Πάρτε μια πρόγευση του βιβλίου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ.
Έτσι ήρθε στον κόσμο, η Ελένη Σταμίρη. 
Την πέμπτη ημέρα του Αυγούστου του 1930. Την ίδια στιγμή στην άλλη άκρη του Ατλαντικού γεννιόταν ο Νηλ Άρμστρονγκ και τριάντα εννιά χρόνια αργότερα θα γινόταν ο πρώτος άνθρωπος που θα πατούσε στο φεγγάρι. 
Τη Λενιώ Σταμίρη, όμως, την ένοιαζε να πατάει μόνο στη γη. Αυτήν καταλάβαινε, αυτήν αγαπούσε, αυτή της έδινε δύναμη και πείσμα. Κι ό,τι αγαπούσε η Λενιώ, το αγαπούσε με πάθος. Άλλον τρόπο δεν ήξερε και δεν την ενδιέφερε να μάθει.»
Η ιστορία των Σταμίρηδων και των Σεβαστών, που το μίσος και η βεντέτα που ξέσπασε ανάμεσά τους, κλόνισε το Διαφάνι, ένα ήσυχο χωριό της Θεσσαλίας, ξεδιπλώνεται στις σελίδες αυτού του βιβλίου, πηγαίνοντας το χρόνο πίσω, εκεί που ξεκίνησαν όλα. Στη γέννηση της Ελένης. 
Μέσα από τη δική της ζωή, βλέπουμε την πορεία των μοιραίων γεγονότων που έφεραν αντιμέτωπες τις δυο οικογένειες ενώ ανακαλύπτουμε μυστικά που ούτε καν οι πρωταγωνιστές της βεντέτας Σταμίρηδων και Σεβαστών δε θα μάθουν ποτέ...