ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ, Περί της Εαυτού Ψυχής"

 Περί της Εαυτού Ψυχής, Ισίδωρος Ζουργός

                                   Είδος: Iστορικό Δράμα

                                   Βαθμολογία: 9/10

Ο Ισίδωρος Ζουργός αποτελεί -κατά κοινή ομολογία- μια από τις κορυφαίες γραφίδες της γενιάς του, οπότε κάθε του βιβλίο αποτελεί είδηση χαρμόσυνη για κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και κόσμημα στην Ελληνική Πεζογραφία μας. Ειδικα όταν- όπως το "Περί της Εαυτού Ψυχής"-  αποδεικνύει πως ο συγγραφέας πάντα αναζητά πηγές έμπνευσης πέρα από τα κορεσμένα θεματολογικά πεδία που δεσπόζουν στον λογοτεχνικό τοπίο της χώρας μας.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε στα 1.114μ.Χ. την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών.

Ο Σταυράκιος Κλαδάς αποσυρμένος στη μόνωση των γηρατειών και καταθέτει έναν απολογισμό μιας ζωής στις παρυφές λαμπρών γεγονότων και στη σκιά ένδοξων ανδρών,  φωτίζοντας την ξεχωριστή συντεχνία των αντιγραφέων του Βυζαντίου που με την Τέχνη τους διέσωσαν μοναδικά μνημεία του γραπτού λόγου της Αρχαιότητας και της Εποχής τους, χαρίζοντας σπάνιας ομορφιάς χειρόγραφα!

          Η αφήγησή του εκκινεί από το Δορύλαιο στο Θέμα του Οψύκιου όταν ένα τραγικό γεγονός θα σκορπίσει τον Σταυράκιο και τα άλλα δύο του αδέλφια  στις άκρες της Αυτοκρατορίας, οδηγώντας τον ίδιο στη Μονή Στουδίου, όπου θα ανακαλύψει το ξεχωριστό του τάλαντο στην καλλιγραφία, ενώ η συνάντησή του με μια αινιγματική προσωπικότητα θα του ανατρέψει δραματικά την πορεία της ζωής του.

Φάρος του στην αναζήτηση της αυτογνωσίας του είναι μια μυστηριώδης ποιητική φράση στις υποσημειώσεις ενός χειρογράφου κι η φιγούρα μιας μυστηριώδους γυναίκας, που θα γίνει η αναζήτησή του οδηγώντας τον σε ένα ταξίδι στην Ιστορία και στην αυτοπραγμάτωσή του. Στη φτώχεια και στην αναγνώριση, στη σκληρή δουλειά και στις δοπλοκίες των παλατιών, στον έρωτα και στην απώλεια ο Σταυράκιος θα αγωνιστεί να διατηρήσει το ήθος του πνεύματός του ακέραιο...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Το Βυζάντιο κάλυψε περίπου μια χιλιετία συναρπαστικών εξελίξεων. Εντούτοις, ολιγάριθμοι είναι οι συγγραφείς που αναμετρήθηκαν με την πολυτάραχη και λαμπερή αυτή περίοδο της Ιστορίας μας, σε επίπεδο μυθοπλασίας.

Από τα βιβλία  με θέμα το Βυζάντιο πρωταρχική θέση έχουν τα έργα της Πηνελόπης Δέλτα διαποτισμένα από ευαισθησία και βαθιά αγάπη στην Πατρίδα, που προσέδωσαν στην αφήγηση μιαν ηρωική διάσταση η οποία συνυπήρξε ιδανικά με ισχυρούς ανθρώπινους δεσμούς -είτε πρόκειται για τη φιλία, είτε για τον αγνό έρωτα ("Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου", "Για την Πατρίδα" κλπ).Υπάρχουν κι άλλα όπως η "Θεοφανώ" και τα σύγχρονα μυθιστορήματα της Μαρίας Πόθου "Πηραν την Πόλη Πήραν Τη..." και της Μάρως Δούκα , όπως και το ξεχωριστό "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου.

Ο Ισίδωρος Ζουργός έρχεται να προσθέσει τη δική του πινελιά στη βυζαντινή μυθιστοριογραφία με το "Περί της Εαυτού Ψυχής", ένα έργο ηθογραφικό με σπέρματα ενδοσκοπικής εμβάθυνσης στον ήρωα του, που το ανάγει σε ένα δράμα υπαρξιακό εν τέλει.

Το αξιοσημείωτο όμως είναι ότι ο Ζουργός δεν επιστρατεύει το πλεονεκτικό πεδίο των μεγάλων μαχών, της αυτοκρατορικής αίγλης,ούτε ψηλαφεί το Τραύμα της Άλωσης,όπως είναι το σύνηθες γι αυτή τη θεματολογία, παρά επιλέγει να αναδείξει πλευρές της καθημερινής ζωής των απλών πολιτών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη χαραυγή του 11ου αιώνα.

Μια γλώσσα που βρίθει λεκτικων σχημάτων καθώς και ζωηρή εικονοπλασία καθιστούν απόλαυση την ανάγνωση παρά το μεγάλο μέγεθος του έργου.

           Έτσι ο Ισίδωρος Ζουργός διαθλά φευγαλέες λάμψεις του βυζαντινού μεγαλείου, αλλά καποιες σκιές των αμφιλεγόμενων προσώπων του, μέσα από το πρίσμα της ατομικότητας του πρωταγωνιστή του, του Σταυράκιου Κλαδά.

Ο πρωταγωνιστής παίρνει τον λόγο σε πρώτο πρόσωπο κι έκτοτε ακολουθεί μια εναλλαγή ανάμεσα στην προσωπική του κατάθεση με την τριτοπρόσωπη αφήγηση του "παντεπόπτη συγγραφέα"  

Ο ήρωας του Ζουργού αποδύεται σε ένα ερήμην του οδοιπορικό στον νότιο και ανατολικό κυρίως τομέα της Αυτοκρατορίας, φωτίζοντας πτυχές της καθημερινότητας αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών της εποχής του.

Με γλωσσική αγωνία και παραστατικότητα, ο Ισίδωρος Ζουργός ανασυστήνει μια εποχή λιγότερο γνώριμη στον μέσο αναγνώστη.

Μοναδικές πληροφορίες, "προϊόντα" όλες εμβρυθούς μελέτης και επίπονα κατακτημένης γνώσης του συγγραφέα γύρω από τη ζωή αυτής της περιόδου κάνουν τον αναγνώστη μέρος της.

Πρόκειται για μια εποχή παρακμής:

Οι θρίαμβοι του Βουλγαροκτόνου και η πρωτοποριακή πολιτική της Μακεδονικής Δυναστείας είναι πια παρελθόν.

Η ταπεινωτική και κρίσιμη ήττα στο Ματζικέρτ από τους Σελτζούκους του Αλπ- Αρσλάν σηματοδοτεί την αναπότρεπτη παρακμή της Αυτοκρατορίας και σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για την επερχόμενη πτώση της.

Ο Ισίδωρος Ζουργός όμως δεν αναλύει τη Γενική Εικόνα, παρά επικεντρώνει τις αναφορές του στον μικρόκοσμο των συνοικιών και των επαγγελματιών και μόνο μερικά θραύσματα της πολιτικής κατάστασης παρεισφρέουν στην πλοκή, παρακολουθώντας την πορεία του Σταυράκιου.

          Πολύβουοι δρόμοι, χαμόσπιτα και μέγαρα, πέτρινα τείχη, κι επαγγελματικές συντεχνίες, αλλά και παλάτια με περίτεχνο διάκοσμο κι αίγλη συνθέτουν ένα πειστικό πορτρέτο της εποχής - από τη Βασιλεύουσα, ως την Καστορία με την ονειρική λίμνη, τη Βέροια, ή την εφιαλτική πραγματικότητα των αλυκών στο Κίτρος με την κοινωνική αδικία.

Φωτοβολεί ωστόσο στις σελίδες, το πνευματικό πρόσημο της περιόδου αυτής, με τα αξιόλογα αρχαία συγγράμματα που διασώζονται για να φωτίζουν ως λύχνοι τις σκέψεις των λιγοστών που έχουν πρόσβαση σε αυτα. Ξεχωρίζει το σύγγραμμα του θαλασσοπόρου Πυθέα που μίλησε για τη μυθική Θούλη.

Η σπανιότητα του χειρογράφου μπορεί να υπονοεί την απόκρυψη επιτευγμάτων της επιστήμης από τις μάζες του popolo.

Παράλληλα με τους αξιόλογους στοχαστές, έχουμε τη θρησκευτικότητα , τους μικρούς αγίους της, τον μοναστηριακό βίο, αλλά και τις θρησκευτικές διαμάχες με αφορμή το Δόγμα.

Έτσι καποια ιστορικά πρόσωπα κάνουν ένα πέρασμα απολύτως εναρμονισμένο με το κάδρο της πλοκής.

         Ασφαλώς μας δίνεται η ευκαιρία να μπούμε στο Ιερόν Παλάτιον και να παρακολουθήσουμε κάποιες από τις μηχανορραφίες ενώ μοιραζόμαστε το κλέος κάποιες οικογενειακές στιγμές του αυτοκράτορα Αλεξιου και της Άννας της Κομνηνής.

Η δε μορφή του Μιχαήλ Ψελλού ασκεί τη δαιμονική σαγήνη της και στον αναγνώστη.

Ταυτόχρονα ο Ζουργός πλαισιώνει τον Σταυράκιο με πλήθος καλοχτισμένους δευτερεύοντες χαρακτήρες...

Ο στρυφνός δάσκαλος Ιγνάτιος,ο οξυδερκής και πνευματώδης άρχοντας Λέοντας ,η Θεολένια,ο απροσδόκητος φίλος με την αγιοσύνη ενός σαλού,κι ένα καλόψυχο ζευγάρι που θα πληρώσει ακριβά τον αντικομφορμισμό του... 

           Δεσπόζοντα ρόλο στην πλοκή κι εν μέρει στην ταυτότητα του ήρωα, διαδραματίζει το στοιχείο της οικογένειας, που ο Ισίδωρος Ζουργός το τοποθετεί ψηλά στην αξιολογική κλίμακα.

Αφενός, αυτή εκφράζεται διαμέσου του έρωτα, που μετουσιώνεται σε συντροφικότητα, κοινή δημιουργία και κοινό όραμα ζωής με τη Γυναίκα να παραμένει από τη μια σκιά του ονείρου από την άλλη συνοδοιπόρος χωρίς όμως να αυτονομείται η δυναμική της στο έργο. 

Η άλλη πτυχή της οικογένειας έγκειται στους δεσμούς αίματος και εκφράζεται ως νοσταλγία του του Σταυράκιου προς τα δύο του άλλα αδέλφια, τον αξιωματικό Θεοφύλακτο και τον μοναχό Ιωάννη.

Θα μπορούσε να διαφανεί μια αμυδρή παραλληλία προς το τρίπτυχο των αδελφών Καραμαζόφ (δόκιμος Αλιόσα/Ιωάννης αλλά και Σταυράκιος, πνευματικός,αλλά άβουλος Ιβάν και ο παθιασμένος προσδεδεμένος στην κοσμική ζωή Ντιμίτρι/Θοεφύλατος) -όμως η συμβολή των άλλων αδελφών στην πλοκή παραμένει μικρή για να αποδωθούν ξεκάθαρα τα γνωρίσματα του ντοστογιεφσκικού δράματος στο "Περί της Εαυτου Ψυχής" .

Η τάση συνομιλίας με μεγάλα έργα είναι μια τάση που γενικά τη συναντάμε στα έργα του Ισίδωρου Ζουργού...

Στα "Ανεμώλια" όπως... ο Τζόυς συνθέτει μια δική του αντιπαραβολική Οδύσσεια σε σχέση με τον σύγχρονο αστό. 

Στο "Λίγες και Μια Νύχτες" αφηγείται σαν παραμύθι τα χίλια δυο πρόσωπα μιας Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα, ενω στις "Ρετσίνες" μεταφέρει το σαιξπηρικό δράμα του Βασιλιά Ληρ στην ελληνική επαρχία της Μνημονιακής Κρίσης.

Στο "Περί της Εαυτού Ψυχής" είναι εμφανής ο διακειμενικός διαλογος με το έργο "Τα Εις Εαυτόν" του Ρωμαίου διανοητή -αυτοκράτορα, Μάρκου Αυρηλίου.

Ως ένα "συρρικνωμένο κοινωνικά&θεσμικά"- αλλά όχι ηθικά- alter ego του Αυρήλιου,  ο Σταυράκιος Κλαδάς- με όχημα τη γραφή του- στοχάζεται κι αυτός γύρω από τις τραγωδίες, αλλά και τη λάμψη, που τον περιβάλλουν, και πασχίζει να παραμείνει παρατηρητής στα κελεύσματα του πλούτου και της εξουσίας που διεκδικούν την ίδια την ψυχή του.

        Ο χαμηλόφωνος αντιγραφέας-οξυγράφος, δηλαδή, σε μια βαθύτερη ανάγνωση, αντιπροσωπεύει τον αγώνα του ατόμου να μην αλλοτριωθεί, να μην απο-προσωποποιηθεί, όπως θα το όριζε ο Αλέξανδρος Κοσμόπουλος,

να μην εκχωρήσει τη συνείδηση του, 

να μη γίνει απρόσωπο γρανάζι του συστήματος που κονιορτοποιεί συνειδήσεις στο όνομα της ανάρρησης σε θώκους και των όποιων υλικών απολαύσεων και του εφήμερου.

Ο Σταυράκιος Κλαδάς με την αγωνία του Μάρκου Αυρηλίου προσπαθεί να μη χαθεί στη "βουή της αγοράς", όπως λεει ο ματαιωμένος στίχος του Μάνου Ελευθερίου 

ούτε στη μαυλιστική αχλύ των ανακτόρων, 

αλλά να διατηρηθεί "ακέραιος" στην πορεία του για την ηθική ολοκλήρωσή του.

Είναι- κοντολογίς- η μάχη καθενός με τη συνείδησή του για να ανακαλύψει τελικά τον "θεό" που κυοφορείται σε κάθε ανθρώπινη ψυχή και ζητά να αναδυθεί από το ατομικό "Υπόγειο" όπου καθένας μας είναι "ανεπαισθήτως" εγκλωβισμένος.  

 Το "Περί της Εαυτού Ψυχής" -μαζί με τις "Ρετσίνες του Βασιλιά"- παραμένουν τα πιο εσωστρεφή έργα του Ζουργού με κεντρικό διακύβευμα μια ζωή σε αποδρομή που σε καζαντζακικό απολογισμό μετρά το ζύγι της συνείδησης, σηματοδοτώντας ενδεχομένως μια νέα περίοδο του συγγραφέα λίγο πιο ενδοσκοπική.

                Σε κάθε περίπτωση κρατούν ψηλά τον πήχυ της λογοτεχνικότητας, διατηρώντας τον Ισίδωρο Ζουργό ψηλά στη συνείδηση των ένθερμων αναγνωστών και όσων γνωρίζουν σε βάθος την Ελληνική Λογοτεχνία.  

Ισίδωρος Ζουργός, Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά

                                                                                                       Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά, Ισίδωρος Ζουργός
                                         Είδος: Κοινωνικό
                                          Βαθμολογία: 8/10                                 

                               

Ύστερα από αναμονή δυο χρόνων για τους λάτρεις της καλής λογοτεχνίας, το 9ο βιβλίο του Ισιδωρου Ζουργού είναι επιτέλους γεγονός!
Οι Ρετσίνες του Βασιλιά είναι ένα μυθιστόρημα που διαφοροποιείται αισθητά από τα προηγούμενα δείγματα γραφής του.
Αφήνοντας μακρυά την άσβεστη αγάπη του για τη γενέτειρα και "Μούσα" του, τη Θεσσαλονίκη, ο Ισίδωρος Ζουργός αυτή τη φορά ακολουθεί τις διαδρομές της ανθρώπινης ψυχής, σε ένα διαφορετικό βιβλίο με τόπο δράσης απροσδόκητο!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Λεόντιος Έξαρχος είναι ένας συνταξιούχος μεγαλοεργολάβος με τρεις κόρες, τη Γαβριέλα, τη Ρεγγίνα και την Κορίνα
Ύστερα από την οδυνηρή απώλεια της αγαπημένης του συζύγου, της Ουρανίας, φεύγει από την Αθήνα για να εγκατασταθεί στο εγκαταλελειμμένο αρχοντικό του πεθερού του.
Στο χωριό αναλογίζεται την περασμένη του ζωή ως μεγαλοαστού εργασιομανή οικογενειάρχη, ενώ αναζητεί τα αίτια της ρήξης ανάμεσα σε αυτόν και τις τρεις του κόρες, που ζουν σε διαφορετικά σημεία της γης.
Εν τωμεταξύ, στο χωριό τού ξεδιπλώνεται ένας άλλος κόσμος, ανατρεπτικά ακατέργαστος, χθόνιος και οργιαστικός.
Εκεί, στο βασίλειο του γέλωτα και της ρετσίνας, κάτω από τη σκιά του παράξενου κωδωνοκρούστη ο Λεόντιος θα αφουγκραστεί τη βαθιά φωνή της ψυχής ξανά, και θα πασχίσει να συμφιλιωθεί με τον χρόνο που περνά και με τον εαυτό του, για αν μπορεσει να συγχωρέσει...  

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" είναι το πιο εσωτερικό βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού.Ένα μυθιστόρημα που, αν και ρέει άνετα, απροσδόκητα πολλαπλασιάζει το συναισθηματικό του φορτίο, "πίσω από τις γραμμές".
Πρόκειται για ένα κοινωνικό δράμα, μια οικογενειακή ιστορία, που τελικά ανάγεται σε έναν εσωτερικό μονόλογο αυτογνωσίας και συμφιλίωσης, πράγμα που φανερώνεται κι από την ίδια τη δομή του βιβλίου, καθώς εναλλάσει τριτοπρόσωπη αφήγηση με ημερολογιακές σημειώσεις του ιδιου του πρωταγωνιστή.
Ένα μυθιστόρημα που χωρίς να είναι page turner κυλά σαν ποταμός προσφέροντας εξάρσεις και υφέσεις ως την δική του ιδιότυπη κορύφωση. 
       Οι Ρετσίνες του Βασιλιά είναι το έργο του Ζουργού που περισσότερο από κάθε άλλο κινείται σε επίπεδο σχεδόν συμβολικό.
Σε αυτό συμβάλλει, πρωτίστως  η απροσχημάτιστη διακειμενικότητα του (Shakespear, Rambelais, με ανάλογο τρόπο που τα Ανεμώλια βρίσκονταν σε συνομιλία με τον ομηρικό κόσμο. 
Από την άλλη συμβολικότητα προσδίδει στο βιβλίο το γεγονός πως ούτε εδώ δεν προσδιορίζεται επακριβώς ο τόπος -όπως σε άλλα μεγάλα έργα (οπως λόγου χάρη ο Κατάδικος του Θεοτόκη.)
Το χωριό -σκηνικό της δράσης -θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε οικισμός της επαρχιακής Ελλάδας
Χωρίς στενούς τοπογραφικούς περιορισμούς το δράμα εκτείνεται στον χώρο και διαστέλλεται για να χωρέσει την ψυχή κάθε αναγνώστη.
   Εντούτοις, υπάρχουν στο έργο στοιχεία ηθογραφικά, αναγνωρίσιμα στις μικροκοινωνίες της ελληνικής Επαρχίας, καθώς στο βιβλίο αυτό παρακολουθούμε μια αντιστροφή της υστερικής αστυφιλίας που διέκρινε τις εποχές της επιπλαστης ευμαρειας.Έδώ έχουμε μια αποκέντρωση και μια άρνηση του ασφυκτικού άστεως.Μια παλιννόστηση στις ρίζες.Στην αρμονική συνύπαρξη με τη φύση.
           Ο συνδυασμός πέτρας, δέντρων και θάλασσας τόσο τυπικός στο μεσογειακό τοπίο, που στις "Ρετσίνες Του Βασιλιά" ξαναβρίσκει τον εαυτό του!
Πέτρα.Κύμα.Άνθρωπος.Η μυσταγωγία του Αμπελιού.Το ποτό που ενώνει ετερόκλητους ανθρώπους στην ακολουθία του Οίνου.
  Οι συνάξεις στο καφενείο- εικόνα τόσο χαρακτηριστική στις κλειστές κοινωνιές- προσλαμβάνουν τη μορφή ιεροτελεστίας που έλκει τις τις ρίζες της από την αρχαιοελληνική παράδοση όπου περίοπτη θέση έχει η τελετουργικό της "βρώσης" κι οι προεκτάσεις του.
Δομικά στοιχεία άλλωστε της κοινωνικής ζωής των Αρχαίων Ελλήνων κατέχουν η Φιλοξενία και τα Συμπόσια ως εκκολαπτήρια ήθους και φιλοσοφικής σκέψης.Και οι δυο αυτές εκφάνσεις της κοινωνικότητας, που μάλιστα ανάγονταν ως τους θεούς, έχουν ως συνδετικό κρίκο το Φαγητό και την πρωταρχική ανάγκη της τροφής, που προσδιορίζει τον Πρώτο, Ανυπέρβλητο Δεσμό του ανθρώπου- αυτόν με την Μητέρα- Τροφό.

        Εδώ υπεισέρχεται η συνομιλία με τον Γαργαντούα του Ραμπελαί, όπου ουσιαστικά ανιχνεύεται αυτό που η φρουδική θεωρία ονομάζει στοματικό στάδιο του ανθρώπινου ψυχισμού δηλαδη αφομοίωση του βρέφους με τον μητρικό μαστό ως αντίβαρο στον φοβο του αφανισμού και του θανάτου.
Συνδαιτημόνες λοιπόν μιας υπεκφυγής και μιας χαράς που δεν κρατά αλλά γλυστρά και χάνεται όπως η άμμος στην κλεψύδρα, όπως το κρασί στον ουρανίσκο...
         Σε αυτήν τη συνάθροιση ξεχωρίζει ο εμβληματικός Λεόντιος Έξαρχος- με το όνομά του κιόλας να υποδηλώνει την επιβλητικότητα και την υψηλή του θέση.Υψηλή για να είναι ηχηρότερη η πτώση του, αφού ο  "Βασιλιας" αυτός βλέπει τους Καιρούς να ροκανίζουν τον θρόνο του, μα προτάσσει μια όρθια περηφάνεια μπρος στον αναπόδραστο τέλος, με τα μαλλιά του να αβνεμίζουν στις θύελλες.

         Ο Λεόντιος Εξαρχος του Ζουργού είναι το ομόλογο του σαιξπηρικού Βασιλιά Ληρ.Εκφράζει τη νοσταλγία του μεγαλείου, μα και την παρελθούσα πατριαρχία που εξουσιάζει το θήλυ αλλά και που άγεται ερήμην από αυτό.

Ο Λεόντιος Έξαρχος ως Βασιλιάς Ληρ βλέπει τον παλιό κόσμο να καταρρέει κάτω από την θύελλα της προόδου, της αμφισβήτησης και της ανατροπής που εισηγείται στο σαρωτικό πέρασμά της η Νέα Γενιά.
         Ο Έξαρχος είναι ο King Lear, που απέναντι στις Κόρες του βιώνει την τρομερή απειλή όπως τη διαγράφει ο Καρλ Γιουνγκ, όταν ανιχνεύει το Τραύμα της Απερχόμενης Γενιάς έναντι των Επιγόνων της που "θα γκρεμίσουν τα έργα της".
Είναι η γονιμότητα που κυοφορεί και την πτώση του Λεόντιου.
Είναι η αδυναμία της παρακμής του που θα τροφοδοτήσει την εξουσία των επόμενων και αυτόν τον αναπόφευκτο εκθρονισμό του βιώνει ο Λεόντιος του Ζουργού, βλέποντας ως γονέας τα παιδιά του να πετούν με δικά τους φτερά αρνούμενα να ετεροκαθορίζονται ως ιδιοκτησία του Πατριάρχη.
Γύρω από τον πρωταγωνιστή Λεόντιο ένας χορός προσώπων απτών κι αθέατων.

Είναι, καταρχάς, οι σύντροφοι στην οινοποσία, τυπικές φιγούρες του ελληνικού χωριού:

Ο παπάς, ο καφετζής, η παντοπώλισσα, η ωραία, ο ψαράς, ο προύχοντας...

Αγαθοί και δόλιοι, ηθικοί και διεφθαρμένοι.

        Έπειτα είναι και τα φαντάσματα της μνήμης...

Η μακρινή αγαπημένη , η Ουρανία με το όνομά της να υποδηλώνει την απουσία της στο Επέκεινα.Η αγάπη που ξεπλένει τα κρίματα.Η Σύζυγος.Η Μάνα.

        Οι απούσες κόρες η Γαβριέλα η Ρεγγίνα και η Κορίνα σε αντιστοιχία προς της σαιξπηρικές ηρωίδες την Γονερίλη (Goneril) ,τη Ρεγάνη (Regan) και την Κορδέλια (Cordelia)-διασκορπισμένες κι εκείνες στα "βασίλεια" του σύγχρονου κόσμου- τη Γερμανία, τις Βρυξέλλες και την φτωχή Αθηνα.

       Το παράξενο κάστρο, παντεπόπτης στην άκρη του χωριού διατηρεί τον δικό του αυτόνομο ρόλο- σαν παρουσία ζώσα στην πλοκή- εκκολάπτοντας κι εκείνο τα δικά του φοβερά μυστικά, και πληρώνοντας το δικό του τίμημα στην Αλήθεια και στη μοίρα.

Ένας χαρακτήρας που σίγουρα αποτελεί μια ανατρεπτική πινελιά είναι ο πεθερός του Έξαρχου, ο Ζαμάνης.Μια προσωπικότητα ιδιαίτερη με μια άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία -πολυτάραχη και ζοφερή- που συντίθεται κομμάτι κομμάτι σαν παζλ, που μαντεύεις από το όλον το μερικό που σου λείπει.ίσως ήθελα να μάθω ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες του βίου του.

       Ο Ζαμάνης σίγουρα αποτελεί το πιο συναρπαστικό κομμάτι του μυθιστορήματος και το κλειδί στη διαδρομή του Λεόντιου προς τη Συμφιλίωση.

Προεξάρχων όμως στον χορό τούτον των παράξενων προσώπων γύρω από τον...Ξεπεσμένο Βασιλέα-"Θέσπις" που θέτει σε κίνηση αυτό το δράμα- είναι ο γλυκύς και μοναχικός κωδωνοκρούστης του χωριού, ο Ζαχαρίας. 

Ο Μασούρης, με τη διονυσιακή του ανεμελιά  είναι αυτό που απλοικά ορίζουμε ως "τρελό του χωριού".Με τη βακχική του άγνοια, αισθάνεται όσα δε σκέφτεται και νιώθει όσα δεν κατανοούν αυτοί που σκέπτονται.

Ένας σαλός με την αγιοσύνη που ο όρος προσέλαβε στην χριστιανική παράδοση, έτσι όπως φέρνει τον Λεόντιο σε επαφή με την ανεπεξέργαστη αλήθεια....

Συνδέοντάς τον Ζαχαρία με την σαιξπηρική εποχή μπορούμε να τον παραλληλίσουμε με μια αναγεννησιακή φιγούρα από την Commedia del 'Arte.

Ένας χαριτωμένος αρλεκίνος, είναι ο Ζαχαρίας ενόσω διασχίζει με παιχνιδιάρικους ελιγμούς τις συνειδησιακές διαδρομές του γερο Λεόντιου- αποδομώντας ψευδαισθήσεις μεγαλείου με την αποκοτιά του σκακιστικού Fou!

           Μια γκροτέσκα βενετσιάνικη μάσκα, που ξεπροβάλλει αιφνιδιαστικά και πίσω από το τρομακτικό της γέλιο κρύβει τη σκοτεινή γνώση.

Μια φιγούρα που παραμερίζει τα φτιασίδια και επαναπατρίζει την ύπαρξη του στα απενοχοποιημένα ένστικτα της anima.

Εντούτοις, ο Ζαχαρίας διατηρεί μια ιδιότυπη συμπόνια και μια ευαισθησία που του εμφυσά μια πνοή από τον -πολύ μεταγενέστερο του Σαίξπηρ- Ρομαντισμό,  

προσδίδοντας του τα στοιχεία ενός άλλου εμβληματικού κωδωνοκρούστη, του τραγικού Quasimodo.

Η συνάφειά τους προκύπτει με τρόπο βαθιά συγκινητικό που μόνον ο Ζουργός ξέρει να υποβάλλει, αποδεικνύοντας πως η αγωνία της γλώσσας σε έναν συγγραφέα δεν αναιρεί ποτέ το χειμαρρώδες συναίσθημα.
"Οι Ρετσίνες Του Βασιλιά" δεν είναι όμως ένα μυθιστόρημα που αποζητά την τέρψη ή τον άκοπο εντυπωσιασμό.
Είναι ένα θεατρικά σκηνοθετημένο δράμα που συνδιαλεγεται με την αρχαία και τη σαιξπηρική τραγωδία, σε σκηνές και ιντερμέτζα- για να κλείσει σε μια σοφόκλεια επίκληση στους Νεκρούς που "τους πήρε ο Άδης και- μέγα πλήθος- η Περσεφόνη εφίλεψε".
      Μέσα στο πανηγύρι της ζωής, διάχυτη είναι η σκιά του θανάτου ως απειλή και μνήμη, όπως ακριβως οι αναγεννησιακές Αποκριες μασκάρευαν τον τρόμο του θανάτου!
Γιατί απώτατο διακύβευμα είναι η αγωνία του εκθρονισμού και του αναπόφευκτου τέλους.
Κι αν ο τρόπος να μη χάσεις κάτι είναι να το δώσεις ο ίδιος, κι αν - όπως ορίζει η ευαγγελική περικοπή-"όποιος θέλει να βρει την ψυχή του πρέπει πρώτα να τη "χάσει", είναι σίγουρα μακρύς κι επώδυνος ο δρόμος για την άρση του Εγωισμού, είναι όμως μονόδρομος σε τούτο το μονοπατι του Θανάτου....
Αυτή είναι η διαδρομή που ο Λεόντιος καλείται να διανύσει με σύντροφο τον Ζαχαρία, την αλέγκρα σκιά της καρδιάς του, για να φτάσει σε ένα φινάλε ακαριαίο και σκοτεινά ποιητικό όπου ανεξήγητα επέρχεται η συμφιλίωση των δύο γενεών.
         Με όλα αυτά οι "Ρετσίνες του Βασιλιά" αποδομούν σαθρά οικογενειακά οικοδομήματα που πίσω απο την κοινωνική επιφάνεια και την ψευδεπίγραφη εικόνα μιας επίπλαστης ευημερίας κρύβουν ανομολόγητα απωθημένα, ένοχα μυστικά και πενία συναισθημάτων.  
Πέραν των ψυχογραφικών τους προεκτάσεων, όμως, "Οι Ρετσίνες" καταλήγουν να είναι κι ένα σύγχρονο βιβλίο που- μέσα από μεσαιωνικά σχήματα και αναγωγές σε προγενέστερες λογοτεχνικές φάσεις της Ευρώπης- αφουγκράζεται το αδιεξοδα του Νεοελληνα της Κρίσης, που είδε οράματα, προσχήματα και ψευδαισθήσεις να καταρρέουν.
"Οι Ρετσίνες" ξεμπροστιάζουν την υποκρισία του σύγχρονου Αστού της Κατανάλωσης, της Κοινωνικής Ανέλιξης και της Άδειας Ψυχής, κι αυτό αποτελεί  ένα ράπισμα στον νεοπλουτισμό της εποχής μας.
Μέσα από τις σελίδες του το μυθιστόρημα αυτό αφουγκράζεται τον παλμό της ρίζας που ξεχνάμε και σηματοδοτεί το νόστιμον ήμαρ στην χωρίς προσχήματα, επιτεύγματα και τίτλους αλήθεια του εαυτού μας.Στην αληθινή μας πατρίδα.Χώμα. Θάλασσα.Κρασί.Απλά όλα- κι αληθινά, σαν τα συστατικά της Ελλάδας του Ελύτη... 
          Το βέβαιο είναι πως "Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" αποτελούν ένα πρωτότυπο έργο που αποδεικνύει πως ο Ισίδωρος Ζουργός δεν επαναπαυεται στις δάφνες του αλλά αναζητά νέους δρόμους και διαφορετικούς κάθε φορά προβληματισμούς-γύρω από την Ιστορία, τον έρωτα και την κοινωνία- για να εμπλουτίσει όμορφα τη Σύγχρονη Πεζογραφία μας.
         "Οι Ρετσίνες του Βασιλιά" είναι λοιπόν ένα ακόμη εξαίσιο δείγμα μιας άοκνης πέννας που βρίσκει τρόπους να προσφέρει έμπνευση, συναίσθημα και γόνιμη γνώση στο Λογοτεχνικό μας Γίγνεσθαι.

                                                                Δέδε Ελισσάβετ

Διαβάστε ακόμη για τον ΙΣΙΔΩΡΟ ΖΟΥΡΓΟ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΖΟΥΡΓΟΥ "ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ"

ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ 

ΛΙΓΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ





ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΝΑΦΕΡΘΕΙΣΑ  ΡΗΣΗ ΤΟΥ KARL YOUNG
"Η γονιμότητα οδηγεί στην πτώση μας·
κατά την άνοδο της επόμενης γενιάς
η προηγούμενη έχει υπερβεί το ζενίθ της.
Οι απόγονοί μας γίνονται οι πιο επικίνδυνοι εχθροί μας,
απέναντι στους οποίους είμαστε απροετοίμαστοι.
Θα επιζήσουν και θα πάρουν την ισχύ
από τα αποδυναμωμένα μας χέρια"..

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ, Λίγες Και Μία Νύχτες

                                       Λίγες και Μία Νύχτες, Ισίδωρος Ζουργός
                                                                                    Είδος Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                                                        Βαθμολογία 10/10

 Ο Ισιδωρος Ζουργος επανέρχεται στις γνωστές, αγαπημένες "εμμονές" του,με ενα μυθιστορημα συναρπαστικο -γοητευτικο σαν παραμυθι που διαβαζεται απληστα σε "Λιγες και Μια Νυχτες"!

           Με σκαρί την Ιστορία και έναν φλογερό έρωτα σαλπαρει για άλλη μια φορα από την προσωπική Ιθακη του για να διαγράψει τον κύκλο που θα τον επαναπατρίσει στα Άγια Χώματά της!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
"Συνταξιδιώτης του" ο Λευτέρης Ζευγος,ο γιος του κηπουρού στην αυλή του έκπτωτου Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ, που πουλά εφημερίδες και κρυφακούει τα παραμύθια του Σουλτάνου σε ενα άγνωστο κορίτσι!
Τα χρόνια περνούν κι ο μικρός εφημεριδοπώλης αποζητά την μεγάλη ευκαιρία μακρυά από όσα τον πρόδωσαν, με πυξίδα μιαν ανεκπλήρωτη αγάπη και προορισμό την αυτογνωσία.
Θα συρθεί στον υπόκοσμο,θα αρπάξει ευκαιρίες μέσα από την καταστροφή,θα συνεργαστεί με ισχυρούς ανθρώπους.
           Η δίνη του πολέμου θα τον οδηγήσει στην παγωμένη Ουκρανία και τον ρωσικό εμφύλιο που θα τον αλλάξει για πάντα και θα του συστήσει την αντρική  φιλία!
           Με νέο όνομα θα αποδυθεί σε ένα αέναο κυνήγι του πλούτου και της ευδαιμονίας απο τη Μασσαλία και το Παρίσι ως την Αμβέρσα των διαμαντιών και τη Θεσσαλονίκη του Πολέμου-με τη βίλα των Εξοχών υπόμνηση ενός χαμένου παραδείσου, που θα δει να του ρημάζουν για δεύτερη φορά...
               Και μέσα σε όλα,η απρόσμενη ανθρωπιά που δικαιώνει ακόμη και τα ματαιωμένα όνειρα
στο «βιβλίο» αυτής της ζωής όντας αυτή ο απώτατος Προορισμός της Ευτυχίας…

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Άλλο ένα υπέροχο έργο προστίθεται στην συγγραφική Πινακοθήκη που ο Ζουργος έστησε για χάρη της λατρεμένης του Θεσσαλονίκης:
Μετα τα Ανεμωλια,τη Σκιά της Πεταλούδας , τον Φραουστ, τον Αλμοσινο, αυτή τη φορά, η "Μυθολογία" της Θεσσαλονίκης εμπλουτίζεται με την περιπλάνηση ενός πολυπράγμονα και φιλόδοξου άντρα, στα κύματα του 20ου αιώνα
και ενος ερωτα που οδηγει στην αυτογνωσία!
Εργο κοινωνικό, με ιστορικό υπόβαθρο, που καταλήγει στο ερώτημα της ύπαρξης.
Μια υμνωδία στον έρωτα που εμπνέει, αναβαπτίζει, εξιλεώνει!
Οι Λιγες Και Μια Νύχτες, με αφετηρία τους τα ανατολίτικα παραμύθια ενός Σουλτάνου που προσγειώθηκε σε μια βίαιη πραγματικότητα φθοράς κ ματαιότητας, μας αφηγούνται τις Χίλιες κ μια Νύχτες του πολυτάραχου 20ου αιώνα που με τη σμίλη του λάβωσε την Ωραία Νύφη του Βορρά όσο καμιά αλλη πόλη!
Τόπος δράσης κ επιστροφής η χαμένη συνοικία των Εξοχών -με τον συγγραφέα να φωτογραφίζει τις πολλαπλές ρυμοτομικές, αρχιτεκτονικές κ πληθυσμιακές μεταμορφώσεις μιας πόλης που συμπύκνωσε όλες τις αιματηρές ανατροπές του πιο τρομακτικού από τους ανθρώπινους αιώνες, του 20ου!
Σε μια μοναδική σύμπραξη ιστορικής γνώσης και συναισθήματος, ο Ζουργος παρακολουθεί το χρονικό ενός έρωτα από τους πλέον συγκινητικούς ,που επιφυλάσσει πλήθος εκπλήξεων και δυνατών στιγμών.
Έρωτας- αθωότητα, έρωτας- μνήμη κι έλλειψη, νόστος και ξενητειά...
Συνομιλία σωμάτων σε ένα απενοχοποιημένα αισθησιακό κρεσέντο που μόνον οι ψυχές αφουγκράζονται.
            Η αφήγηση είναι γραμμική αλλά παρεμβάλλονται επιστολικός λόγος και ιντερμέντζα που εντάσσουν την ιστορία στα πλαίσια ενός μυθιστορήματος που ένας νέος συγγραφέας ετοιμάζει κατά παραγγελία ενός τυφλού πλέον ηλικιωμένου.
Σε αυτό το δευτερογενές επίπεδο, έχουμε μια προβληματική για τη σχέση Τέχνης και ζωής, καθώς και την αγωνία του Γήρατος άρτια σκιαγραφημένη.
            Η γλώσσα του Ζουργου διατηρεί τις αρετές της κλασσικής ελληνικής πεζογραφίας και του ίδιου ,ωστόσο παρουσιάζει μια πιο απλουστευμένη εκδοχή της, με λιγότερες εξάρσεις λυρισμού και ίσως λεξιλογικής εκζήτησης που χαρακτήριζε προηγούμενα έργα του!
                Τούτη τη φορά ο λόγος παρουσιάζει ευελιξία, ενώ ένα ακόμη θετικό στοιχείο του είναι η δεξιοτεχνική ισορροπία ανάμεσα στην αφηγηματική καλλιέπεια και
την απαραίτητη ελευθεριότητα μιας αντρικής ιστορίας
               Ένα βιβλίο σπουδαίο, που, όπως τα περισσότερα βιβλία αξιώσεων, αναπτύσσει "ωραίο διάλογο" με αλλά σημαντικά, προηγούμενά του έργα!
Η διακειμενικότητα γενικα είναι ενα στοιχείο έντονο στη γραφη του Ζουργου -με τρόπο δημιουργικό που αποφεύγει την παγίδα του μιμητισμου:
Στο πρωτόλειο του τον Φράουστ έχουμε σαφή επιρροή απο τον Γκαίτε (κατα το μοτίβο που το παράφρασε κ ο Τομας Μανν στν Δρ Φαουστους )ιδωμένο απο τη σκοπιά του συγγραφέα δημιουργού!
Στα Ανεμωλία επιχειρείται ανασύνθεση της Οδύσσειας μέσα στις θάλασσες της ανδρικής αγωνίας κόντρα στην ωρίμανση και την απομυθοποίηση του έρωτα.
Στον Αλμοσινο ξεπηδουν πινελιές από τον Περίπλου του Διονύση Ρωμα!
Στις Νυχτες δεσπόζων δημιουργός -σκιά και μέντορας, θαρρείς- είναι ο Καραγάτσης
Η "συνομιλία" του Ζουργου με τον Καραγατση εξελισσεται σε 3 επίπεδα!
            Το προφανές αφορά στην απευθείας παρουσία του Βασίλι Κάρλοβιτς Γιούγκερμαν- αυτοπροσώπως ως φίλου και συνοδοιπόρου του Ζεύγου!
Το δεύτερο επίπεδο συνίσταται στην ευθεία ομολογία των δυο ηρώων που φέρουν όμορα ηθικά χαρακτηριστικά ως προς τον υλισμό και το κυνήγι της... χίμαιρας - αγαπημένος συμβολισμός και μοντέλο στον Καραγατση, που αναπλάθει εύστοχα ο Ζουργος
            Το τρίτο επίπεδο αφορά στον ίδιο τον προβληματισμό του έργου απέναντι στον άνθρωπο που έρχεται αντιμέτωπος με μια αδυσώπητη ιστορική συγκυρία, μετατρέποντάς την σε άλλοθι προκειμένου να απαρνηθεί μια ταυτότητα αφόρητη και να αποδράσει από έναν μισητο εαυτο- υπαρξιακά αποτυχημένο!
Εδω η συγκυρία είναι κοινή ανατροπή του Τσάρου απο την Οκτωβριανή Επανάσταση
Τούτη η συνύπαρξη είναι γόνιμη αφού ο Ζουργος εξελίσσει τον ήρωα του ανυψώνοντας τον στην ηθική κλίμακα πάνω από αυτόν του Καραγατση:
Συν τοις άλλοις ο Ζουργος υπαινίσσεται μιαν ανεκτικότητα προς τη Σοβιετική Επανάσταση που ο Καραγάτσης σταδιακά απαξιώνει !
Εδω υπεισέρχεται η διαφοροποίηση :Ενώ αμφότεροι εκκινούν απο μια σαφέστατα ανδροκρατική σκοπιά με τη γυναικεία φιγουρα σε δευτερο πλάνο ισως κι ελαφρώς υποδεέστερη του ανδρός Ζουργος πίσω από την εξαθλιωμένη πόρνη που βλέπει ο Καραγατσης στη Γυναίκα, ανιχνεύει ένα είδος "Μαντόνας": Τη Γυναίκα που με τη στοργή κ το ιερό κάλλος της εξαγνίζει κ συνιστά πύλη παραδείσου συντρίβοντας τον εγωκεντρισμό του άντρα κ νοηματοδοτωντας τη ζωή του ξανά, στοιχείο παρόν σε πολλά του έργα!
Άλλος συγγραφέας όπου γίνεται ονομαστική νύξη είναι ο Τζακ Λοντον με το πιο ανατρεπτικό του βιβλίο, το σοσιαλιστικής διάθεσης Σιδερένιο Τακούνι:
Αυτό το έργο πυροδοτεί μια ιδεολογικής απόχρωσης συζήτηση ανάμεσα στον Λευτέρη κ έναν συμπολεμιστή του στην Ουκρανία:
Τούτο το στιγμιότυπο παραπέμπει - ερημην ίσως του Ζουργου-στα Ματωμένα Χώματα της Διδώς Σωτηρίου, οταν κατα την επίσης παράλογη και μεγαλόπνοη εκστρατεία στο Σαγγάριο, ο ευγενής ιδεολόγος Νικήτας Δροσακης πασχίζει να αφυπνίσει τον αδαή Μανώλη Αξιωτη- λογω και έργω!
Χωρίς το ανάστημα και την πολιτική φόρτιση τούτου του ήρωα, ο Ζουργος αποδίδει κι εκείνος τη συντροφικότητα του Μετώπου σε μια τροπή που τελικά φέρνει στο νου μια ενότητα απο τη "Ζωή Εν Ταφω" του Μυριβήλη!
               Είναι καινοτόμα πάντως κ πολιτικά τολμηρή η εκτεταμένη αναφορά και η δια μέσου των ηρώων, κριτική ματιά του Ζουργου προς την Εκστρατεία στην Κριμαία κ την ιμπεριαλιστική επέμβαση στον ρωσικό Εμφύλιο εις βάρος των κομμουνιστικών δυνάμεων -ένα απο τα οδυνηρά-ξενόδουλα- υστερόγραφα της ελληνικής Ιστορίας ,που στη μυθιστοριογραφία παραμερίζεται από κορεσμένες πια αναφορές στον ΑΠΠ ,στη Μικρασια κ τον Β ΠΠ (αν κι ο τελευταίος παρουσιάζεται επίσης- με τρόπο καταλυτικό- όσο και τραγικό στην πλοκή)
           Ο τελευταίος συγγραφέας που..."δηλώνει παρών " στις "Λίγες και μια Νυχτες" ειναι ο Βίκτωρ Ουγκώ- σε παραλληλία με το κορυφαίο του έργο, που κατονομάζει ο ίδιος ο συγγραφέας!
Υπάρχει ένας "δραπέτης καταδιωκόμενος απο τον ίδιο τον εαυτό του" με άλλο όνομα, όπως ο "Γιάννης Αγιάννης", υπάρχει μια επίδοξη ,φτωχή "Κοζετ"... Σίγουρα, όμως, απέχουν κάπως απο τον κεντρικό προβληματισμό στους "Άθλιους" που είναι η Συγχώρεση ως στάση θυσιαστική και σωτηρία.
Η λύτρωση στις Νύχτες του Ζουργού έρχεται λιγότερο χριστιανικά και περισσότερο  "καζαντζακικα"- όχι πάντως με τη νιτσεϊκή σκοπιά:
Αν, δηλαδή, "Η Σκιά Της Πεταλούδας" ήταν η Ελεγεία των Αποτυχημένων, οι "Νύχτες" στέκουν στον αντίποδα, χρίζοντας τον Άνθρωπο "θριαμβευτή" με έναν ιδιότυπο ,αλλα αδιαφιλονίκητο τρόπο, που κατορθώνει να υπερκεράσει τη φθορά ,την οδύνη και το αναπόδραστο βάρος της θνητότητας -με την αισιόδοξη λεβεντιά ενός Ζορμπά!
          Είναι στο βάθος της, η ίδια παράξενη νίκη που ο Τολστόι υφαρπάζει από τον Θάνατο την ύστατη στιγμή (Αφέντης και Δούλος) για να προσφέρει  την πίστη στην ανθρωπιά, όπως ένα μεγάλο έργο πρέπει να εμπνέει...
               Είτε ως μια συναρπαστική περιπλάνηση στον έρωτα και την αντρική ψυχή,
είτε ως σεργιάνι στην Ιστορία, είτε ως υπαρξιακή περιδίνηση στη Συνείδηση την Αυτοπραγμάτωσή μας,  
"Οι Λίγες Και Μια Νύχτες"αποτελούν ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα πολλαπλών αναγνώσεων , που πρέπει οπωσδήποτε να ανακαλύψετε και παγιωνει τη θέση του Ισίδωρου Ζουργού ανάμεσα στις 2-3 κορυφαίες πένες της γενιάς του!

...Διαβάστε Ακόμη...

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΖΟΥΡΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Βιβλιοπαρουσιαση

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ- Συνέντευξη Εφ'όλης της ύλης

ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΒΙΟ ΤΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΖΟΥΡΓΟΥ!!

Συνέντευξη στη Δέδε Ελισσάβετ
Είναι από τις σημαντικότερες μορφές της σημερινής ελληνικής πεζογραφίας
και ταυτόχρονα δάσκαλος εδώ και 30 χρόνια.
         Ένας ταξιδευτής των λόγων και της ζωής που πάντα αναζητά τη δική του "Ιθάκη"στους δρόμους της Θεσσαλονίκης που αγάπησε , και σε όσα προάγουν τον Άνθρωπο.
Ο Ισίδωρος Ζουργός μάς ανοίγει το φιλόξενο σπίτι του
και μοιράζεται μαζί μας σκέψεις και στοχασμούς γύρω από τον έρωτα και τις αξίες της ζωής!Αναλύει τα απώτερα νοήματα του έργου του.Προσδιορίζει τον ρόλο του δασκάλου και αξιολογεί το λογοτεχνικο τοπίο του σήμερα.

 1. ΕΡΩΤΗΣΗ- Με αφορμή την επικείμενη μεγάλη παρουσίαση σας για το βιβλίο Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΜΑΤΙΑΣ ΑΛΜΟΣΙΝΟ" στη Χαλκιδική, ας μιλήσουμε για τον πιο πρόσφατο ήρωά σας...
Είπατε ότι θέλατε να γράψετε για έναν καλό άνθρωπο".

Πώς ορίζετε όμως τον "Καλό Άνθρωπο";
ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ - Δεν ορίζεται ο "καλός άνθρωπος- απλά βιώνεται.Υπάρχει αδυναμία ορισμού , καθώς υπεισέρχεται η σχετικότητα των εννοιών.
Από την άλλη, στην καθημερινή μας ζωή χρησιμοποιούμε αβίαστα και με μεγάλη βεβαιότητα τον όρο "ένας καλόψυχος άνθρωπος".
Ήθελα να μιλήσω λοιπόν για έναν "καλόψυχο άνθρωπο", έναν "θετικό άνθρωπο", έναν θετικό ήρωα- γιατί τα τελευταία χρόνια ζούμε πολύ δυσάρεστες περιπέτειες στον κοινωνικό και συλλογικό μας βίο, οπότε- και ως αναγνώστες και ως συγγραφείς- έχουμε ανάγκη από θετικούς ήρωες.
Εγώ προσωπικά είχα ανάγκη να πιαστώ από έναν θετικό χαρακτήρα.

2 ΕΡΩΤΗΣΗ - Βλέπουμε τον Ματίας ανάμεσα στα άλλα να αναμετράται με το ζήτημα του Θεού -ίσως και λίγο "καζαντζακικά"- καθώς βιώνει μια εσωτερική ευλάβεια αναμεμιγμένη με κριτική διάθεση.
Ποια είναι η θέση σχετικά με το Θεό που θέλατε να περάσετε  μέσα από αυτό;
ΙΣ Ζ- Οι συγγραφείς δε συνηθίζουν να μιλάνε άμεσα για τον εαυτό τους.
Μιλάνε  μέσω των ηρώων τους ή μερικές φορές σωπαίνουν και μέσω εκείνων...
Ας μιλήσουμε λοιπόν για τον Ματίας κι όχι για μένα.
Ο Ματίας είναι ένας άνθρωπος της εποχής που γεννιέται ο Ορθολογισμός και ταυτόχρονα έχουμε μια ανάφλεξη μεσσιανικών προσδοκιών αλλά και της δεισιδαιμονίας- μιας νοσηρής θρησκευτικότητας, δηλαδή.
Αυτός ο άνθρωπος ζει τη Γένεση της Επιστήμης, χρησιμοποιεί τον Ορθό Λόγο για να  δυναμώσει την επιστήμη του , αλλά ταυτόχρονα αυτή η μεγάλη του μαθητεία στον ορθό λόγο του δημιουργεί μια νοσταλγία της θεϊκής ανάγνωσης του κόσμου.
Ξέρετε, όταν ξεκινά η εποχή της "απομάγευσης" του κόσμου, γεννιέται και η νοσταλγία εκείνης της παλιάς "μαγικής" ματιάς.
Νομίζω ο Ματίας βιώνει αυτό που πολλοί βιώνουν και σήμερα: Ζώντας σε μια εποχή ορθολογισμού νοσταλγούμε κάποια μεταφυσική, υπερβατική ανάγνωση του κόσμου.Ο Ματίας είναι, τελικά, ένας "νοσταλγός του Θεού", αλλά με όρους ανθρωπιστικούς και όρους λογικής.

3. ΕΡΩΤΗΣΗ- Στο βιβλίο σας όμως "Αποσπάσματα Από το Βιβλίο Του Ωκεανού" ασχολείστε κι εσείς με τις δοξασίες και τους λαικούς θρύλους...
Ι. ΖΟΥΡΓΟΣ- Πραγματεύομαι τη λαϊκή παράδοση, αυτόν τον υπέροχο πλούτο, με τους πρωταγωνιστές των παραμυθιών.
Ο κόσμος του παραμυθιού είναι ες αεί γοητευτικός και δεν πρέπει να περιβάλλεται με ενοχή.
Η θρησκευτικότητα είναι ένα άλλο θέμα, το οποίο δεν ταυτίζεται με την έννοια των παραμυθιών.
Σκοπός των παραμυθιών είναι η απεικόνιση ενός μαγικού κόσμου όπου οι φυσικοί νόμοι υποχωρούν.
Μη μου πείτε ότι δεν είναι γοητευτικό αυτό!

4. ΕΡΩΤΗΣΗ- Κάτι άλλο που βλέπουμε στον Ματίας είναι μια Ευρώπη που ψάχνει την ταυτότητά της.Εντοπίζετε αναγωγές στο σήμερα;;
ΖΟΥΡΓΟΣ- Όταν γράφτηκε ο Ματίας -πριν 3μιση χρόνια- ήδη φαίνονταν οι κραδασμοί της Ευρώπης. 
Ο "Ματίας"  είναι ,μπορούμε να πούμε, ο "Πρώτος Ευρωπαίος άνθρωπος", που απεικονίζεται λογοτεχνικά.
"Ευρωπαίος Άνθρωπος" σημαίνει "πολύγλωσσος", "με ανεκτικότητα στις βασικές θρησκείες της ηπείρου"," με εργαλείο τον ορθό λόγο και αγάπη για την επιστήμη" προχωρά μέσα στα σύνορα μιας Ευρώπης κατά μία έννοια ενοποιημένης- ως Republica Christianna".
Το στοίχημα του Ευρωπαίου πολίτη, το οποίο ενυπάρχει  στον "Ματίας", είναι ένα διακύβευμα σημερινό.

5. ΕΡΩΤΗΣΗ - Στον αντίποδα προς τον θετικό Ματίας, στη Σκιά της Πεταλούδας"  έμπνευσή σας ορίσατε τους Αποτυχημένους. Σε τι συνίσταται η έννοια της "αποτυχίας"; 
ΖΟΥΡΓΟΣ- Μιλώντας για τη "Σκιά Της Πεταλούδας" η λέξη "Αποτυχημένοι" μπαίνει για να προκαλέσει έναν μεγάλο κύκλο συζητήσεων. 

        Θα έλεγα ότι εδώ η έννοια της "Αποτυχίας" δεν είναι κάτι το οποίο σκαλώνει μόνο  σε κοινωνικά δεδομένα.
Η Σκιά της Πεταλούδας είναι  ένα βιβλίο των ταπεινών σαφώς- αυτών, δηλαδή, που με πρώτη ανάγνωση, ορίζονται ως κοινωνικά αποτυχημένοι.
Κυρίως όμως, είναι ένα βιβλίο των ανθρώπων οι οποίοι είναι "υπαρκτικά αποτυχημένοι" .
Δηλαδή εκείνων που νιώθουν την ερημιά της ύπαρξης .
Πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος - ως ατελές ον -είναι εν δυνάμει "αποτυχημένος".
Ένα ον που δεν μπορεί να πραγματώσει όλα όσα επιχειρεί και ονειρεύεται.

6. ΕΡΩΤΗΣΗ- Ο έγκριτος παιδίατρος Ματσανιώτης όμως όριζε ως βιολογικό θρίαμβο του ανθρώπου πως;παρά την επίγνωση της θνητότητάς του ο άνθρωπος κατορθώνει να ξεπερνά τη ματαιότητα και να δημιουργεί Πολιτισμό...
Ι.Ζ.- Συμφωνώ απόλυτα. Μάλιστα θα έλεγα ΄κάτι το οποίο προφανώς κι ο Ματσανιώτης το ξέρει: 
Ότι η αίσθηση της τραγικότητας του ανθρώπου συνίσταται στο ότι έχει επίγνωση της θνητότητάς του.
Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον σε αυτόν τον πλανήτη που έχει συνείδηση της θνητότητάς του και παρόλα αυτά παλεύει να γεφυρώσει το χάος. Αυτό το τελευταίο είναι πολύ "καζαντζακικό", γιατί, να σας θυμίσω πως, ο Καζαντζάκης πριν πεθάνει έλεγε ότι " ο άνθρωπος οφείλει να είναι ένας "desperando" ", δηλαδή αυτός που παλεύει να γεφυρώσει το χάος κι ας ξέρει ότι αυτό είναι αγεφύρωτο.

7.ΕΡΩΤΗΣΗ- Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη αρετή σε έναν άνθρωπο;

ΖΟΥΡΓΟΣ - Την καλοσύνη...φυσικά!!!(χαμογελάει)

8. ΕΡΩΤΗΣΗ- Στη "Σκιά της Πεταλούδας" βλέπουμε να διαγράφεται ανάγλυφα το ζοφερό κλίμα του Εμφυλίου - με τον πλέον αιματηρό τρόπο.
 Σήμερα, σημειώνεται μια αναμόχλευση διχαστικής ρητορικής και άνοδος της Ακροδεξιάς.
Πώς θα μπορούσαμε να αναγνώσουμε αυτήν την παραλληλία;
Ι.ΖΟΥΡΓΟΣ - Σε κάθε εποχή κρίσης και καταβαράθρωσης των δημοκρατικών θεσμών , σε κάθε εποχή που ο κοινωνικός ιστός βρίσκεται σε κίνδυνο, εμφανίζονται πολλές "λύσεις και πρακτικές" .
Έχει ειπωθεί από πολλούς ότι η εποχή μας σήμερα παραπέμπει στον Μεσοπόλεμο , όπου είχαμε ανάπτυξη όλων των φασιστικών και ναζιστικών κινημάτων , αυτόν τον εχθρό της Δημοκρατίας.
Και σήμερα αυτά υπάρχουν εν σπέρματι, αλλά επιτρέψτε μου να πιστεύω ότι αυτή η κατάσταση κάπως θα ομαλοποιηθεί γιατί πλέον υπάρχει μια εμπειρία στους ανθρώπους που θα τους αποτρέψει από γενικευμένες ακρότητες.

9.ΕΡΩΤΗΣΗ- Το πρωτόλειό σας είναι ο "Φράουστ", μια παραβολή που παραπέμπει στον Γκαίτε, όπως φανερώνει αυτή η παράφραση στον τίτλο.
I.Ζ.- Πρόκειται για ένα βιβλίο που είχε τη φιλοδοξία να συνομιλήσει με έναν πολύ βασικό μύθο της "ευρωπαϊκής ψυχής" , τον μύθο του "Δόκτορα Φαούστους".

Ο μύθος αυτός  εμφανίζεται για πρώτη φορά σε λαϊκή φυλλάδα τα τέλη του 15ου αιώνα στη Βάτη Βυττεμβέργη.

Ο μύθος λοιπόν του Δόκτορα Φαούστους είναι πλήρως προσαρμοσμένος στον ύστερο Μεσαίωνα και στην αρχή της Αναγέννησης.
Σε αυτόν έχουμε έναν επιστήμονα ο οποίος θυσιάζει την ψυχή του χάριν της γνώσης και της νεότητας.
Νομίζω  ότι είναι ο βασικός ευρωπαϊκός μύθος, γιατί δηλώνει την αγάπη του Ευρωπαίου ανθρώπου για το Άπειρο, που δεν υπάρχει τόσο στους άλλους πολιτισμούς.
Ο Δόκτορ Φαούστους αντιπροσωπεύει τον Ευρωπαίο και για τη δίψα του Απείρου μπαίνει στην Αμαρτία  για να το κατακτήσει!
Αυτό πάντα για μένα ήταν ένας πολύ ελκυστικός "μύθος" και με τον "Φράουστ" αναζήτησα μέσω αυτού την απάντηση στα εξής ερωτήματα:
"Πώς θα ήταν η σχέση ενός συγγραφέα με το Κακό;"
"Πώς θα"διαμορφωνόταν αυτό το μεφιστοφελικό σκηνικό στη Θεσσαλονίκη, τέλη της δεκαετίας του' 80";


10. ΕΡΩΤΗΣΗ- Νιώσατε προσωπικά να ... "ενδίδετε" , αναζητώντας αυτό το ελκυστικό Άπειρο" ;
Ι.Ζ.- Νομίζω πως , έτσι κι αλλιώς, κάθε δημιουργός, κάθε καλλιτέχνης έχει μια "αμαρτωλή" σχέση με το "Άπειρο" και κάνει απεγνωσμένες προσπάθειες για να το ψαύσει.
11. ΕΡΩΤΗΣΗ- Βασικό συστατικό του έργου σας ο έρωτας- είτε ως μέθεξη, αντίβαρο στον θάνατο, θυσία...Τι είναι τελικά και τι τον νοηματοδοτεί ;
Ι.ΖΟΥΡΓΟΣ- Πιστεύω πως ο έρωτας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ανάγκη να φύγουμε από τα δεσμά του "Εγώ" μας και να "συναντήσουμε τον "Άλλον".
Αυτή η "Συνάντηση με τον Άλλον" είναι "συνάντηση σωμάτων, ψυχών λόγων ,συνειδήσεων.
'Ερωτας ίσον Συνάντηση και κατ' επέκταση κάθε κοινωνία συνιστά με τη σειρά της  μια συνάντηση και οφείλει να είναι στον πυρήνα της "ερωτική".
Έρωτας λοιπόν είναι αυτό  που θα ξεπερνά τις αλυσίδες του "Εγώ" , και θα μας σπρώχνει να ανταμώνουμε,  έτσι ώστε να μπορούμε να κουβαλήσουμε αυτό το φορτίο της μοναξιάς, που, όπως είπαμε προηγουμένως, προκύπτει από τη συνείδηση της θνητότητας.
Αυτή η προσπάθεια να αποδεσμευτούμε λοιπόν από το "Εγώ" μας ενέχει κάτι το θυσιαστικό σαφώς.
Τις συντεταγμένες της Συνάντησης τις ορίζει ο καθένας μόνος του...
Γενεσιουργός αιτία και του Έρωτα ,της Φιλίας και τoυ κοινωνείν γενικά, είναι η αγωνία να σπάσουμε τα ατομικά μας όρια, οδεύοντας προς τη "Συνάντηση".

12. ΕΡΩΤΗΣΗ - Στα "Ανεμώλια" όμως μέσα στα πλαίσια του έρωτα βλέπουμε μια σύγκρουση ανάμεσα στα δύο φύλα.
Ι. ΖΟΥΡΓΟΣ- Το συγκρουσιακό στοιχείο στα "Ανεμώλια" υπάρχει για να εξυπηρετήσει την πολύ  συγκεκριμένη επιθυμία του έργου αυτού να "συνομιλήσει" με τον ομηρικό κόσμο.
Επειδή ο ομηρικός ξεκινά με έναν πόλεμο και ολοκληρώνεται με μια "περιπλάνηση" και με "τη σφαγή των μνηστήρων ", επιστρατεύεται αυτή η σύγκρουση για να εξυπηρετήσει το αρχικό γειτόνεμα με την ομηρική ατμόσφαιρα.
Από κει και πέρα, η σύγκρουση αυτή θα καταλήξει σε μία ουσιαστική παράδοση -μπορεί και υποταγή- του άντρα μπροστά στη γυναικεία ψυχή.

Νομίζω οι περιπτώσεις του "Κομμωτηρίου στην Αθήνα" και της "οδυσσειακής επιστροφής" του πρωταγωνιστή, δείχνουν το μεγαλείο της γυναίκας και κατά πόσο αυτό επικαλύπτει τελικά και τον ίδιο τον ομηρικό κόσμο, περικλείοντας τελικά και την ουσία του.

15. Τελικά ποια είναι η Ιθάκη;
Ι.Ζ. - "Ο καθείς και.." η Ιθάκη του!
Δεν υπάρχουν γεωγραφικές συντεταγμένες που την ορίζουν.
Ο καθένας την ξέρει και την αντιλαμβάνεται όταν το ρεύμα του πλοίου του τον πηγαίνει εκεί . Είναι εκεί που ο καθένας βρίσκει την αρμονία, εν πλω προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση...

13. ΕΡΩΤΗΣΗ- Μιλώντας για επιστροφή, πάμε στη δική σας Ιθάκη, την πανταχού παρούσα στο έργο σας Θεσσαλονίκη...Τι είναι τελικά για σας αυτή η πόλη; 
Ι.Ζ. -Ξέρετε, είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση γιατί είναι σα να προσπαθείς να βάλεις σε δύο -τρεις προτάσεις όσα έζησες κι αγάπησες...
Η Θεσσαλονίκη είναι αυτό που με περιέχει!
Είναι η ατομική και συλλογική μου μνήμη, είναι ο τόπος μου,είναι η ιστορία μου,είναι ο προορισμός μου.
Είναι αυτό το οποίο με έσπρωξε από νωρίς να φύγω και να γνωρίσω, αλλά και "αυτό" που θα με περιμένει  "πίσω" για πάντα.

                                              Φωτογραφημένος για την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
14. ΕΡΩΤΗΣΗ- Το άλλο στοιχείο που δεσπόζει στο έργο σας είναι η Ιστορία.Υπάρχει κάποια προσωπικότητα που ξεχωρίζετε κ που ενδεχομένως θα θέλατε να αναπτύξετε σε κάποιο μυθιστόρημα;
Ι.Ζ.- Ξέρετε, σε αυτού του είδους τις ερωτήσεις ελλοχεύει ο κίνδυνος κι η ενοχή να παραλείψεις πολύ σημαντικές περιπτώσεις, επειδή στιγμιαία δεν έγινε η ανάκληση του ονόματός τους. 
Απλά αυθόρμητα σας λέω ότι στην περίπτωση ,ας πούμε της Ελλάδας , δεν μπορώ να ξεχάσω τον Ιωάννη Καποδίστρια...
Μάλιστα, μπαίνω στην ιστορικά αβάσιμη υπόθεση πώς θα ήταν αυτός ο τόπος αν ο Καποδίστριας είχε ζήσει άλλα 20 χρόνια ως κυβερνήτης...
Από την άλλη ας μη μένουμε μόνο σε στρατιωτικούς και πολιτικούς. Γεννήθηκαν σε αυτή τη χώρα πολλές προσωπικότητες της Επιστήμης και των Γραμμάτων...
               Γιατί να μη θυμόμαστε τον ογκολόγο -ερευνητή Παπανικολάου για παράδειγμα;
Η παρέλαση των σημαντικών ανθρώπων είναι τελικά πολύ μεγάλη, αλλά εξίσου μεγάλη ήταν κι αυτή των ανθρώπων που δημιούργησαν μονάχα προβλήματα!
Θέλω να πιστεύω ότι οι πρώτοι είναι πάντα περισσότεροι...
               Πάντως δε μου αρέσει να έχω μια υπαρκτή προσωπικότητα στο κέντρο της ανάπτυξης του μυθιστορήματος. Προτιμώ την παρουσία ιστορικών προσώπων περιφερειακά στο έργο μου .             Θυμηθείτε  το πέρασμα του Καραΐσκάκη από την "Αηδονόπιτα" που, αν κι ήταν μια παράγραφος, το θεωρώ σημαντικό, όπως και τη συζήτηση του ήρωα μου με τον λόρδο Μπάυρον.
Το ίδιο συμβαίνει και στον "Ματίας", όπου παρελαύνουν προσωπικότητες, όπως ο "Καντεμίρ", που λάτρευα χρόνια για την κοσμική οθωμανική μουσική του, κι ήταν στοίχημα να συνομιλήσει δύο σελίδες με τον ήρωά μου.
Έτσι και στο μέλλον τα ιστορικά πρόσωπα θα μπαίνουν όχι κεντρικά, αλλά για "να μας κλείνουν το μάτι "από απόσταση.

15. ΕΡΩΤΗΣΗ- Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία έχει και παιδευτική αξία;
ΙΖ.- Νομίζω πως αυτό υπήρξε ένα ταμπού των φιλολογικών σπουδών τα προγενέστερα χρόνια.
Διάβασα πρόσφατα μια αμερικάνικη πραγματεία πάνω σε αυτό ,της Martha C. Nussbaum, η οποία ανέφερε πως
"τελικά η Λογοτεχνία έχει μια παιδευτική διάσταση που δεν πρέπει να την παραλείπουμε."
Εκείνο που με ενοχλεί είναι ο ωμός διδακτισμός.
Ο Διδακτισμός είναι εχθρός της Τέχνης.
Η Τέχνη έχει την ανάγκη του μετεωρισμού και της αμφισβήτησης, που ο διδακτισμός τα παραμερίζει προς χάριν συγκεκριμένων μηνυμάτων.
Η έννοια της μαθητείας και της Παιδείας όμως υφίστανται στη λογοτεχνία και είναι διακριτές.

16. ΕΡΩΤΗΣΗ- Εσείς ποιο συγγραφικό όραμα υπηρετείτε;
ΙΖ- Νομίζω ότι όλα ξεκινούν από μια τάση μίμησης των ανθρώπων.
Γι αυτό απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει κάποιος Συγγραφέας είναι να έχει υπάρξει πρώτα "Αναγνώστης"!
Πρώτα γεννιέται ο Αναγνώστης κι έπειτα ο Συγγραφέας...
     Για τον ποιητή δεν είναι απαραίτητο, καθώς είχαμε ποιητές της δημοτικής παράδοσης ή ψαλμωδούς διαφόρων θρησκειών που δε γνώριζαν γραφή κι ανάγνωση κι έδωσαν αριστουργήματα!
Στο δια ταύτα:
Δικό μου συγγραφικό όραμα είναι να φτιάχνω κόσμους, που να συγκινούν εμένα και τους αναγνώστες.
Να γεννάω  λογοτεχνικές περσόνες που να αλληλεπιδρούν.
Να γεννάω ανθρώπους ,εικόνες, μυρωδιές.
Με άλλα λόγια ,ισχύει αυτό που νέος είχα αντιληφθεί και έλεγα στον "Φράουστ":
"Υπάρχει μια αμαρτωλή σκιά στον κάθε συγγραφέα, γιατί γεννώντας κόσμους, επιδιώκει να αποκτήσει εμπειρίες Θεού!"

                                                   Φωτο από κάποια εκδήλωση (Διαδίκτυο)

16. ΕΡΩΤΗΣΗ- Η Τέχνη πρέπει να παίρνει θέση σε καιρούς κρίσεων;  
Ι.Ζ.- Η Τέχνη πρέπει να παίρνει θέση με τον δικό της τρόπο ΄ομως. Όχι σαν ανακοίνωση ή ξεκάθαρη θέση.
Η Τέχνη πασχίζει για έναν καλύτερο κόσμο με τα δικά της "όπλα".
Τα έργα της Τέχνης, με το καλλιτεχνικό ανάστημα βοηθούν τον κόσμο να γίνει καλύτερος!
Δε θυμόμαστε για παράδειγμα τη δήλωση ενός συγγραφέα ή ενός ζωγράφου για ένα πολιτικό ζήτημα.
Έναν πίνακα όμως αντιπολεμικό ή ένα βιβλίο αντιναζιστικό έχουν μείνει και τα μνημονεύουμε όλοι.
Να μιλάει η Τέχνη με την Τέχνη. Είναι διαφορετικό θέμα αν οι καλλιτέχνες δημιουργοί με την ιδιότητα του πολίτη έχουν και μια άλλη κοινωνική δράση. Ας τους συγχαρούμε για αυτό ως πολίτες και όχι ως καλλιτέχνες.
Η Ιστορία της Λογοτεχνίας μάς έχει δώσει άσχημα παραδείγματα.
Έχουμε προσωπικότητες της Τέχνης με έργο απίστευτου διαμετρήματος, οι οποίοι όμως στην προσωπική τους διαδρομή στήριξαν τον φασισμό, τον σταλινισμό ή και τον αντισημιτισμό.
Εμείς τα παραμερίζουμε αυτά και κρατάμε το έργο τους.

17. ΕΡΩΤΗΣΗ - Υπάρχει σήμερα μια σφόδρα απαξιωτική στάση προς την επονομαζόμενη "ελαφριά λογοτεχνία".Ενίοτε οι αναφορές αγγίζουν τα όρια του προσβλητικού. Εσείς πώς το βλέπετε;
Ι.Ζ.- Καταρχήν, δεν είμαι αναγνώστης της λεγόμενης εύπεπτης λογοτεχνίας ,της "λογοτεχνίας παραλίας", η οποία γιγαντώθηκε τα τελευταία χρόνια!
Δεν τη διαβάζω, όχι γιατί θέλω να σας κάνω τον... βαρυσπούδαστο ,αλλά γιατί πραγματικά δεν μπορώ -μου προκαλεί μεγάλη πλήξη.
           Από την άλλη, δεν υπάρχει "μαύρη ανάγνωση".Η ανάγνωση είναι πάντα κάτι θετικό, γιατί συνειρμικά δημιουργεί στον αναγνώστη εικόνες.
Είμαι υπέρ της ανάγνωσης , αλλά θεωρώ ότι πρέπει να υπάρχει μια απαραίτητη διαβάθμιση, όπως σε όλα τα πράγματα άλλωστε.
Δεν είναι όλα τα βιβλία το ίδιο!
Το κριτήριο για μένα είναι η"ποιότητα",όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ και κάποιοι άνθρωποι του χώρου με τους οποίους συμφωνώ.
Σίγουρα δε λέω ότι "κάποια βιβλία πρέπει να πάνε στην ...πυρά!" Όχι.
         Θα ήθελα όμως, από τους νέους αναγνώστες, να διαβάζουν βιβλία τα οποία να έχουν μια κάποια γλωσσική φιλοδοξία. Ας σμιλέψουν τα κριτήριά τους για πιο ποιοτικές επιλογές:Αγωνία γλώσσας και ταυτόχρονα έρωτας της αναζήτησης.
          Εκείνο που βρίσκω εκνευριστικό σε αυτά τα βιβλία της ελαφριάς λογοτεχνίας είναι ο τρόπος που χειρίζονται τη γλώσσα και αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα.
Μου θυμίζουν λίγο αυτά τα χιλιοπαιγμένα σίριαλ δεύτερης κατηγορίας.
Όταν ο αναγνώστης μετατρέπεται σε "τηλεθεατή" σίριαλ χαμηλού επιπέδου" θεωρώ ότι αντλεί το μίνιμουμ από την ανάγνωση.
Η Ανάγνωση μπορεί να δώσει πολλά περισσότερα.
           Αυτό δε σημαίνει όμως πως πετάμε στα σκουπίδια βιβλία ή πως δεν ..αγγίζουμε αυτό το είδος.
          Και φυσικά δε σημαίνει ότι η σοβαρή λογοτεχνία δικαιούται να κάνει bullying στην ελαφριά πεζογραφία!
Απλά, "έκαστος εφ' ω ετάχθη" και να έχουμε επίγνωση τι προσφέρει ο καθένας στο κοινό στρωμένο τραπέζι αυτού του κόσμου.

18. Έρωτηση- Έχετε γίνει αποδέκτης της ευρείας αποδοχής που εκφράστηκε και μέσα από δύο βραβεύσεις.Πώς αισθάνεσθε γι αυτό;
ΙΖ (χαμογελάει)- Είναι ανθρώπινο  να χαίρεσαι. 
Νιώθω μια ικανοποίηση,  γιατί τα βραβεία που έχω πάρει (ΕΚΕΒΙ και Public) προέρχονται  από την αναγνωστική κοινότητα εν συνόλω.
Από την άλλη αναρωτιέσαι μήπως μια βράβευση είναι ένα φρένο.
Δε μένω πολύ στα βραβεία:Ακόμη κι αν δεν έρθει άλλο, εγώ πάλι θα συνεχίσω να γράφω.

19. ΕΡΩΤΗΣΗ- Χαίρετε και της αποδοχής πολλών έγκριτων ανθρώπων του χώρου των γραμμάτων.Πώς μπορεί κάποιος να μην πέσει στην παγίδα της έπαρσης τη της επανάπαυσης;
I.Z.- Δεν είναι εύκολο. Έχει να κάνει με τον χαρακτήρα του ανθρώπου.Πρέπει ο συγγραφέας να λέει κάθε μέρα ότι "Στα χαρτιά σου μπορεί να είσαι ο δημιουργός των πάντων και έξω από τα χαρτιά σου μπορεί να είσαι ένα τίποτα"!
Γι αυτό χρειάζεται μια συνειδητή προσπάθεια ταπεινοφροσύνης.

20.ΕΡΩΤΗΣΗ- Αρνητική κριτική έχετε δεχθεί;
ΙΖ- Μιλώντας για εφημερίδες κ εγκριτές ιστοσελίδες, έχει συμβεί ,αλλά όχι συχνά.
Είναι ανθρώπινο να δυσανασχετείς στην αρνητική κριτική, για να είμαστε ειλικρινείς.
Από την άλλη έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος που ο άλλος εκφράζει τη διαφωνία του και λέει ότι δεν του αρέσει ένα έργο σου.
Έχουν υπάρξει αρνητικές κριτικές που και τεκμηριωμένες ήταν, και ευγενέστατες. 
Ωφελήθηκα λίγες μέρες αργότερα κάνοντας ερωτήσεις στον εαυτό μου με βάση κάποιο αρνητικό σχόλιο.
Από την άλλη , μέσα από τον τρόπο μπορείς να διακρίνεις μήπως  "υπάρχει ιδιοτέλεια πίσω από μια αρνητική προσέγγιση ."
Ας μην κρυβόμαστε: Δεν είναι όλες οι κριτικές ελεύθερες μιας υστεροβουλίας.

21. ΕΡΩΤΗΣΗ- Ποιοι συγγραφείς έχουν σταθεί έμπνευση για σας διαχρονικά;
ΙΖ- Έχω αγαπήσει συγγραφείς με πάθος.
Ήμουν ο αναγνώστης που αναζητούσε στοιχεία για τη ζωή εκείνων που δεν ήταν εν ζωή, ή άφηνε λουλούδια στον τάφο τους ως ένδειξη ευγνωμοσύνης.
Μπαίνουμε στον κίνδυνο παράλειψης, αλλά ας κάνουμε ενδεικτικές αναφορές.
Έχω υπάρξει ως παιδί "θρεμμένος" από τον Ιουλίο Βερν και από τον Καζαντζάκη, τον οποίο λάτρεψα.
Ήταν πολύ δύσκολο να τον αποτινάξω από πάνω μου, αλλά ήταν απαραίτητο να κάνω αυτήν την εικονική "πατροκτονία"για να μπορέσω να προχωρήσω με τον δικό μου τρόπο στη Λογοτεχνία..
Επίσης, ζυμώθηκα με τη γενιά του '30.
Η ρώσικη πεζογραφία του 19ου αιώνα, με άγγιζει πολύ.Είναι μεγάλη η συμβολή των Ρώσων κλασσικών στον παγκόσμιο Πολιτισμό και την παγκόσμια σκέψη και θεωρώ ότι ακόμη και με τον σοβιετικό της χαρακτήρα.Αν και δεν την παρακολουθώ πολύ θεωρώ ότι και σήμερα ακόμη η ρωσική λογοτεχνία συνεχίζει να αναμετράται με ενδιαφέρουσες προκλήσεις.
Επίσης με αγγίζει η ιρλανδική λογοτεχνία.
κι η αμερικάνικη (Στάινμπεκ , Λόντον κλπ)
Οι Αμερικάνοι συγγραφείς ζούσαν σε μια μεγάλη ήπειρο κι , ατενίζοντας ορίζοντες, έκαναν την εμπειρία αυτή λογοτεχνία.
             Αν με ρωτούσαν ποιον συγγραφέα θα ήθελα να συναντήσω , θα επέλεγα τον Στάινμπεκ.
Να τον γνωρίσω σε ανθρώπινες στιγμές, στο κτήμα του:
Θα ήθελα να κουβεντιάσω με τον Στάινμπεκ γιατί ήταν ένας λογοτέχνης που αγάπησε πολύ τους ανθρώπους και αποτυπώθηκε αυτό στο έργο του!!
Είναι κάτι που μου το έμαθε ο Στάινμπεκ:
"Αν θέλεις να κάνεις Λογοτεχνία αξιώσεων ο δρόμος είναι να αγαπήσεις πολύ τους ανθρώπους- στην ουσία τους κι όχι με γλυκερές εκφράσεις άμεσης κατανάλωσης!"

22. ΕΡΩΤΗΣΗ- Ποιο βιβλίο ανάμεσα στα άλλα έχει στιγματίσει την κοσμοθεωρία σας;
ΙΖ- Προτιμώ να πω ότι "πολλά βιβλία με έχουν στιγματίσει αισθητικά" σε διάφορους χώρους.
"Οι Αόρατες Πόλεις "του Ίταλο Καλβίνο για παράδειγμα.
Θα μπορούσα κάνω αναφορά σε δοκίμια όπως το
"Ορθοδοξία και Δύση στη νεότερη Ελλάδα" του Χρήστου Γιανναρά, ή τα δοκίμια του Steiner.
Θα μπορούσα να σας μιλήσω ακόμη για
την ποίηση του Σεφέρη
ή τους "Μονολόγους" του Τζόυς "σε μια ιρλανδέζικη μπιραρία".

23. ΕΡΩΤΗΣΗ- Σύγχρονους συγγραφείς διαβάζετε;
ΙΖ- Πάρα πολύ, γιατί εγώ ασχολούμαι πολύ με ιστορικά περιβάλλοντα και αυτοί με "επαναφέρουν" αναγνωστικά στη σύγχρονη εποχή. 
Προτιμώ να μιλήσω μόνο για ξένους συγγραφείς ,γιατί καταλαβαίνετε ότι θα νιώσω άσχημα αν διαπιστώσω πως εδώ  παρέλειψα κάποιον Έλληνα ανάμεσα σε κείνους που διαβάζω.
Ο Σεμπάστιαν Μπάρι, λοιπόν, με αγγίζει, ο Τζον Μπάνβιλ, ή Εγγλέζοι όπως ο Άντριου Μίλερ...


28. ΕΡΩΤΗΣΗ - Έχετε δηλώσει πως μέχρι ώρας δε θα θέλατε να γράψετε παιδικό βιβλίο...Με την ιδιότητα του εκπαιδευτικού όμως θα σας ρωτούσα ποια παιδικά βιβλία εσείς ξεχωρίζετε;
ΙΖ - Ξέρετε , στο παιδικό βιβλίο δεν είναι τόσο οι τίτλοι αλλά τα πρόσωπα.
Έχουμε συγγραφείς με τέτοια προσφορά στον "κόσμο του παιδιού" , που δεν μπορεί να εξαντληθεί σε έναν τίτλο. 
Πρόκειται για ομάδα τίτλων που γεννά ένας συγγραφέας κι αποτελούν ολόκληρο λογοτεχνικό κόσμο.
                 Δε θα μπορούσα να περιορίσω σε τίτλους την προσφορά του Χρήστου του Μπουλώτη του Μάνου Κοντολέων, του Βαγγέλη του Ηλιόπουλου ή παλαιότερων.(με τον κίνδυνο να παραλείψουμε σημαντικές αναφορές).
               Ας πούμε, είναι μεγάλο κεφάλαιο, η συνομιλία του κόσμου του Μάνου Κοντολέων με το κοινωνικά θέματα ή η συνομιλία του Τριβιζά με τα παιχνίδια της γλώσσας...
        Να θυμηθείς τα "Αγάλματα που κρυώνουν";
"Την Παράξενη Αγάπη του Αλόγου και της Λεύκας";;;
Νέοι κόσμοι.
Κάποτε είπα σε έναν συγγραφέα παιδικών βιβλίων ότι
"Εμείς οι συγγραφείς της ενήλικης λογοτεχνίας σας θαυμάζουμε γιατί εσείς έχετε αναγνώστες οι οποίοι μεγάλωσαν μαζί σας."
Μια γλυκιά ζήλεια είναι αυτή...

24. ΕΡΩΤΗΣΗ- Ο Κ.Χ. Μύρης στο Χρονικό όριζε ότι "κέρδος του δασκάλου είναι οι ψυχές που έστρεψε στο φως".
Ο Βίρβος στον "Θεσσαλικό Κύκλο" όριζε τον δάσκαλο ως "σαλπιγκτή της Ελευθερίας" ονομάζοντας έτσι τον Μαρίνο Αντύπα.
Εσείς πώς αντιλαμβάνεστε την αποστολή του δασκάλου;
ΙΖ- Ο δάσκαλος είναι όλα αυτά τα ωραία που είπατε. Υπάρχουν πολλοί ακόμη σημαντικοί ορισμοί και από την Λογοτεχνία.
Για παράδειγμα ο δάσκαλος προσεγγίζεται ως "Πνευματική προστασία" σε βιβλία όπως "ο Φύλακας Στη Σίκαλη" .
Εκεί , "δάσκαλος" ήταν ένας έφηβος που ήθελε να προστατεύει τα παιδιά ενώ αυτά έπαιζαν μπάλα σε ένα χωράφι κοντά σε γκρεμούς "...
Το έχω αναφέρει πολλές φορές.
Εμένα απ'όλα ένα με συγκινεί:
Ότι ο Δάσκαλος είναι ο "θεματοφύλακας της παιδικής αθωότητας"!Της παιδικότητας.
"Ο Θεματοφύλακας του δικαιώματος να ζήσουν οι μαθητές ένα μέρος της ζωής τους ως παιδιά".
Όπως συχνά λέω και σε γονείς με τους οποίους έχω τριβή εδώ και 30 χρόνια :
"Τα παιδιά δεν πρόκειται να συγχωρήσουν ούτε τους δασκάλους ούτε τους γονείς αν τους στερήσουμε πρόωρα την παιδική ηλικία.

25. ΕΡΩΤΗΣΗ- Πώς αξιολογείτε την κατάσταση στον χώρο της Παιδείας;
IΖ- Είμαι της άποψης ότι πρέπει να συμφωνήσουμε σε ορισμένα πράγματα κι αυτά να μην αλλάξουν μέσα σε...ένα χρόνο! Υπάρχει ο δαίμονας των συνεχών αλλαγών.
Είναι δυνατόν να φυτεύεις ένα φυτό σε έναν κήπο και πριν προλάβεις να δεις αν σου αποδίδει καρπούς, να το ξεριζώνεις για να βάλεις ένα καινούριο;
Για την Παιδεία απαιτείται μακρόπνοο πλάνο και μια σύμπνοια.

                                                      Απο το y tube (Ομιλια Αγία Γραφή και Ελληνική Λογοτεχνία - Ισίδωρος Ζουργός)

26.ΕΡΩΤΗΣΗ Πώς κρίνετε την τάση υποβάθμισης των Αρχαίων ως "νεκρή γλώσσα";
ΙΖ- Εγώ ανήκα στην "καταραμένη γενιά" , η οποία σε όλο το Γυμνάσιο έκανε Αρχαία μόνο από μετάφραση,χωρίς επαφή με τα πρωτότυπα κείμενα.
Αργότερα, ως άνθρωπος που ασχολήθηκε με τη γλώσσα, κλήθηκα να γεμίσω μόνος μου το κενό, που οφειλόταν στην έλλειψη συστηματικής σπουδής του πρωτότυπου.
Άρα ο,τιδήποτε μειώνει την ενασχόληση μας με την ελληνική γλώσσα με βρίσκει αντίθετο απ'όπου κι αν προέρχεται.
Η τριβή με τα Αρχαία Ελληνικά δεν είναι μόνο θέμα κληρονομιάς, αλλά ενέχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ένα αγαθό με οικονομική σημασία:
Σκεφτείτε να είχαμε τα καλύτερα μαθήματα Αρχαίων Ελληνικών στον κόσμο, ή τα κορυφαία μεταπτυχιακά για Αρχαία Ελληνικά για παράδειγμα!

27.ΕΡΩΤΗΣΗ Σας αρέσει η επαφή με το κοινό;
ΙΖ- Μου αρέσει.Έχω ταξιδέψει πολύ και στην Ελλάδα και σε ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού και μου αρέσει πάρα πολύ να κουβεντιάζω με τον κόσμο.
Πιστεύω ότι κάθε συγγραφέας έχει να μάθει από τους αναγνώστες του- όχι για να τους κάνει τα αναγνωστικά τους χατήρια ,αλλά για να γίνει ο ίδιο αρτιότερος κι ευστοχότερος.

28.ΕΡΩΤΗΣΗ - Αν και είστε ένας επικοινωνιακός άνθρωπος απέχετε από τις διαδικτυακές μεθόδους επικοινωνίας.Γιατί;
I.Ζ- Ο λόγος είναι ότι ο χρόνος μου είναι περιορισμένος, διότι εργάζομαι στην εκπαίδευση εδώ και 30 χρόνια κι είμαι και πατέρας δύο παιδιών.
Έχω επίσης πολλή έρευνα, διότι γράφω μεγάλα βιβλία και αναζητώ το καλύτερο αποτέλεσμα στον μικρότερο χρόνο...
Έχω αναγνωστικές προτεραιότητες πολύ σημαντικές.
Ο χρόνος "δε μου ανήκει".
Από την άλλη, έχω μια δυσπιστία απέναντι σε αυτήν τη διαδικτυακή φλυαρία -αυτήν την περιττολογία που γίνεται μεφιστοφελική πολλές φορές για τον κόσμο, και τον κάνει να "χάνει την ψυχή του".

29.ΕΡΩΤΗΣΗ- Ετοιμάζετε τώρα κάποιο νέο βιβλίο;
ΙΖ- Δουλεύω ένα καινούριο βιβλίο που θα εμπεριέχει πάλι τις γνωστές μου ...εμμονές, γιατί, ξέρετε, εμείς οι συγγραφείς είμαστε εμμονικά όντα! (χαμογελάει)
Θα έχει σχέση με την Ιστορία και με τη Θεσσαλονίκη ασφαλώς.
Αν όλα πάνε καλά θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2017 και ο τίτλος του θα είναι "Λίγες και Μία Νύχτες".

30 .ΕΡΩΤΗΣΗ- Φτάνοντας στο τέλος , υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα θέλατε να μεταφέρετε στους αναγνώστες μας
ΙΖ- H ανάγνωση έχει πολλά πρόσωπα.
Έχουμε αναγνώσεις χρησιμοθηρικές , στατικές , αναγκαστικές ή ανάγνωσεις ..."ελευθέρας βοσκής".Τις κρατάμε όλες.

Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας και την τόσο όμορφη, εποικοδομητική συζήτηση που είχαμε.

ΙΖ- Κι εγώ σας ευχαριστώ.

                                                                     Ελισσάβετ Δέδε

 Διαβάστε στη σελίδα μας την παρουσίαση για τη ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ του Ισίδωρου Ζουργού

Πηγη εικονας agriniolife.gr