Πέμπτη 14 Ιουλίου 2022

Βικτόρια Χίσλοπ, Το Νήμα

                                                                                                 Το Νήμα, Βικτόρια Χίσλοπ
                                                                                                  Είδος Ιστορικό Δράμα
                                                                                                  Βαθμολογία 7,5/10



Η Βικτόρια Χίσλοπ έκανε εντυπωσιακή είσοδο στα ελληνικα λογοτεχνικά δρώμενα όταν επέλεξε να μιλήσει για ένα ξεχασμένο αλλά σπαρακτικό υποκεφαλαιο της ελληνικής Ιστορίας, αυτό της Λέπρας, φωτίζοντας τον εφιαλτικό μικρόκοσμο της Σπιναλόγκας στο αριστουργηματικό της "Νησί".
Η αγάπη της Χίσλοπ για την Ελλάδα έμεινε άσβεστη και (με ζοφερή εξαίρεση ιστορικά ανακριβές έργο της "Ανατολή") αποτυπώθηκε σε μεταγενέστερα βιβλία της όπως "Το Νήμα" και το "Όσοι Αγάπιούνται", που αμφότερα μαρτυρούν την επίπονη έρευνά της Χίσλοπ για την Ελλάδα του πολυτάραχου 20ου αιώνα όπως και την ικανότητά της να αφουγκράζεται την ελληνική ψυχή.
Το Νήμα της είναι ένα ενδιαφέρον δείγμα που μας ταξιδέυει στην ιστορία της Θεσσαλονίκης μετά την Απελέυθέρωσή της το 1912, μέσα από τα μάτια δύο "εθνοτικών" ομάδων που καθόρισαν το πεπρωμένο και τη νέα φυσιογνωμία της μετά την αποχώρηση του μουσουλμανικού στοιχείου: Tων προσφύγων από τη Μικρά Ασία και των Εβραίων

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Δημήτηρης Κομνηνός γεννιέται στο πλουσιόσπιτο του πετυχημένου υφασματέμπορα Κωνσταντίνου Κομνηνού στον απόηχο της τρομακτικής πυρκαγιάς του 1917.
Η μοίρα του παράδοξα θα συνδεθεί με τη μικρή Κατερίνα που 5 χρόνια αργότερα θα καταφθάσει παιδούλα ακόμη με άλλους πρόσφυγες που διασώθηκαν από την Καταστροφή της Σμύρνης.Η μικρή Κατερίνα θα κουβαλά πάντα τις μνήμες μιας σφαγής κι ενός αποχωρισμού, που μόνο η απρόσμενη καλοσύνη θα της απαλύνει.
Θα βρει απάγκιο σε μια ζεστή συνοικία όπου συνυπάρχουν διαφορετικοί πολιτισμοί που τους ενώνει η ανάγκη για έντιμη επιβίωση και η άδολη καλοσύνη και μεγαλώνοντας θα αναδειχθεί σε μοναδική κεντήστρα.
Τα χρόνια περνούν, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται μέσα από τη συνύπαρξη Ελλήνων προσφύγων, Εβραίων και αυτοχθόνων Θεσσαλονικέων, αναδυόμενη μέσα από τις στάχτες της, κάτω από της ήχους του ρεμπέτικου και των κοινωνικών αναταραχών που το καθεστώς Μεταξά πασχίζει να καταπνίξει με την τρομοκρατία και τον ολοκληρωτισμό.
Ο Δημήτηρης ασφυκτυά σε ένα σπίτι χωρίς αγάπη και πασχίζει να διαφοροποιηθεί από τον κυνικό υλισμό του φιλοχρήματου πατέρα του.Θα συνδεθεί με προοδευτικούς ανθρώπους, θα βιώσει την αδικία και θα ζυμωθεί με τις νέες ιδέες του σοσιαλισμού ενώ η φιγούρα της νεαρής μοδιστρούλας Κατερίνας θα κυριαρχεί στα όνειρά του.Όταν ξεσπά ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος και αρχίζει η Γερμανική Κατοχή η ιδεολογική σύγκρουση με τον πατέρα του θα κορυφωθεί με ανυπολόγιστες συνέπειες.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Μετά το Νησί, το Νήμα είναι το επόμενο βιβλίο που αποδεικνύει τη διαχρονική αγάπη της Βικτόρια Χίσλοπ για την Ελλάδα.Ένα βιβλίο γενικά καλογραμμένο που, ωστόσο, μου δημιούργησε αντιφατικά συναισθήματα.
Το Νήμα με μια φράση είναι ένα μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα.Αυτή ειναι η μια και αδιαπραγμάτευτη "πρωταγωνίστρια" που δεσπόζει επικαλύπτοντας κάθε άλλο στοιχείο. Με έναν τίτλο διφορούμενο που υπαινίσσεται τον κοινό άξονα που συνενώνει τους ήρωές του.
Είναι η δεύτερη φορά που συναντώ Βρετανό να γράφει με τόσο μεράκι για τη Θεσσαλονίκη- η πρώτη ήταν ο Μαρκ Μαζάουερ κι η ιστορική πραγματεία του "Θεσσαλονίκη -Η Πόλη Των Φαντασμάτων".
Ίσως γιατί η Θεσσαλονίκη παράλληλα με το αρχαίο ,οικουμενικό κλέος των Μακεδόνων Βασιλέων στάθηκε πεδίο συγκρούσεων χωνευτήρι εθνοτήτων και σταυροδρόμι πολιτισμών, με τη μαυλιστική της ομορφιά ένα εξαίσιο ψηφιδωτό χρυσοποίκιλτων αρχαιοτήτων, ρωμαϊκών αρχιτεκτονημάτων, βυζαντινής κατάνυξης κι ευρωπαϊκής αισθητικής, κάτω από το πέπλο της ανατολίτικης ραστώνης.
              Παράλληλα, η Θεσσαλονίκη στάθηκε πεδίο πολιτικών συγκρούσεων ,ορμητήριο του βενιζελισμού, κοιτίδα του ελληνικού εβραϊσμού, και φυσικά διεθνές λιμάνι.
Είναι φανερό πως η Βικτόρια Χισλοπ έχει πραγματοποιήσει επίπονη έρευνα γύρω από τη Θεσσαλονίκη και κατόρθωσε να την ξεδιπλώσει σε μια απολύτως αληθοφανή ιστορία, με μια γλώσσα ξεκούραστη που διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη χωρίς να τον κουράσει- παρα την έκταση του μυθιστορήματος..
Ο παλμός του βιβλίου αυτού είναι βαθιά ελληνικός!
Είναι εντυπωσιακό πόσο βαθιά έχει ιχνηλατήσει η Χίσλοπ την ψυχή της Θεσσαλονίκης και τον μοναδικό τρόπο που μαγνητίζει όσους τη ζήσουν.Λίγοι συγγραφείς έχουν κατορθώσει να αποτυπώσουν τόσο πειστικά το δέσιμο των περισσότερων κατοίκων της Θεσσαλονίκης με την ιδιαίτερη γοητεία της.
Στο Νημα παρελαύνουν όλα εκείνα που συνθέτουν  την ιδιοσυστασία της Θεσσαλονίκης με την έλευση των προσφύγων.
Ηθογραφικό πανόραμα που ζωντανεύει ξανά την καθημερινότητα στη Θεσσαλονίκη των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα με τις ταξικές διαφορές και τις ανακατατάξεις.
Ο αναγνώστης αισθάνεται κυριολεκτικά μέρος αυτής της πόλης και συμμερίζεται τους καημούς της.
Σεργιανά στα σοκκακια της Άνω Πόλης, καψαλίζεται από την Πυρκαγιά του 1917 κατηφορίζει σε ομιχλώδεις τεκέδες, σιγοτραγουδά απαγορευμένους σκοπούς του Βαμβακάρη, ακολουθεί δίκαιες διαδηλώσεις, δοκιμάζεται από τον τρομακτικό λιμό της Κατοχής, αγναντεύει τους χρωματισμούς της Παραλίας του Θερμαϊκού, αποχαιρετά με οδύνη τους ξεριζωμένους Εβραίους και στέκει με δέος μπρος στα μοναδικά τους κειμήλια που τόσο όμορφα περιεγραψε η συγγραφέας...
Έλληνας δε θα μπορούσε να έχει αποδώσει πολύ καλύτερα την ατμόσφαιρα αυτής της πόλης
Στο καθεαυτό κομμάτι της μυθοπλασίας, στο Νήμα έχουμε ένα ενδιαφέρον υπόστρωμα με μια πλειάδα καλοδομημένων χαρακτήρων, που όμως ο χειρισμός του από τη συγγραφέα , κάποιες στιγμές το αποδυναμώνει. Μια 5χρονη προσφυγοπούλα βιώνει τον ξεριζωμό κι από τη γενέτειρά της κι από τη μητέρα της για να βρει μια καινούρια οικογένεια.
Γύρω της, άλλοι πρόσφυγες αλλά κι Εβραίοι.
Υποτίθεται κεντρικό διακύβευμα είναι η αγάπη ανάμεσα στην προσφυγοπούλα Κατερίνα και τον φοιτητή Δημήτρη.Δυστυχώς ο έρωτάς τους κινείται σε πολύ ρηχά νερά και αφηγηματικά δεν "χτίζεται σωστά" το συναίσθημα που θα καταστήσει έπειτα οδυνηρούς τους αποχωρισμούς που επέβαλε η ζωή κι η Ιστορία.
Ίσως φταίει ότι γενικά η βρετανική σχολή δεν είναι και τόσο "ανθρωποκεντρική" κι έχει την τάση να  αποδίδει "πολύ-ως και ενοχλητικά- συγκρατημένα" τα συναισθήματα των ηρώων, δίνοντας έμφαση σε όσα τους περιστοιχίζουν (περιγραφές τόπων ,συνθηκων κλπ).
Πιο δυνατό κομμάτι στο Νήμα είναι οι οικογενειακοί δεσμοί-από τις προσφυγικές οικογένειες, μέχρι τις εβραϊκές οικογένειες και τον δεσμό των παππούδων με το εγγόνι τους στο σήμερα(αν και παρουσίαζεται ημιτελώς και η σχέση της Κατερίνας με τη φυσική της μητέρα ,Ζένια).
Ενδιαφέρον τέλος, παρουσιάζει η ιδεολογική επανάσταση του Δημήτρη στην  επιθυμία του να αυτονομηθεί και να απαλλαγεί από τη σκιά του δεσποτικού πατέρα.
Εντούτοις, ένα εμπειρότερο αναγνωστικό μάτι διακρίνει την προσπάθεια της συγγραφέως να αποτινάξει γρήγορα από τον ήρωά της τον τίτλο "του κομμουνιστή"-πράγμα ίσως αναμενόμενο από μια Βρετανίδα(έστω και προοδευτική) που η δική της χώρα υποκίνησε τον Εμφύλιο θέλοντας να εκδιώξει τον κομμουνισμό από την Ελλάδα και να την κηδεμονεύσει.
Από την άλλη, έγινε και μια προσπάθεια να τηρηθούν σωστά κάποιες αποστάσεις κι από τις δυο πλευρές που αμφότερες διέπραξαν ολέθρια σφάλματα και ως προς αυτό, ήταν "έντιμη" η αποτίμηση του Εμφυλίου στο Νήμα.
Για όλα αυτά το Νήμα αποτελέι ένα  ενδιαφέρον μυθιστόρημα που  σίγουρα αξίζει να διαβαστεί, κι ας μην είναι το βιβλίο που θα συνεπάρει τον αναγνώστη.
Το Νήμα παραμένει μια αξιόλογη προσπάθεια με αρκετές αρετές που θεωρώ μετεξελίχθηκαν καλύτερα στο μεταγενέστερο επίσης ιστορικό μυθιστόρημα της Χισλοπ "Οσοι Ααπιούνται" που κουβαλά ένα πιο τολμηρά προοδευτικό πρόσημο και ξετυλίγει πιο έντονα συναισθήματα.



Δευτέρα 11 Ιουλίου 2022

Νίκος Παργινός, Το Νησί Της Σωτηρίας

                                                                                         Το Νησί Της Σωτηρίας, Νίκος Παργινός
                                                                                            Είδος: Ιστορικό Δράμα
                                                                                             Βαθμολογία:9,5/10


Σελίδες: 496
Hμ/νία Έκδοσης 24/3/2022
Τιμή 16,92

Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη τραγωδίες που έχουν σημαδέψει όλες τις γενιές της.,Ειδικά τα γεγονότα των δύο πρόσφατων αιώνων αποτελούν ένα πλούσιο πεδίο έμπνευσης για τη Μουσική και πολύ περισσότερο τη Λογοτεχνία.
Ο Νίκος Παργινός, ωστόσο, κατάφερε με τη συγγραφική του σκαπάνη να "εξορύξει" ένα μοναδικό "κοίτασμα ιστορικής γνώσης", που δεν έχει κορεστεί θεματολογικά, καθώς για δεύτερη μόλις  φορά συναντούμε στην ελληνική Λογοτεχνία το ξεχωριστό αυτό θέμα σε κεντρική μυθιστορηματική αναφορά.(μετά το  Εκείνοι Που Δεν Έφυγαν του Κ, Ασημακόπουλου)
Το υπέροχο μυθιστόρημά του Το Νησί Της Σωτηρίας έρχεται να φωτίσει μια λιγότερο γνωστή πλευρά του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και να μας ταξιδέψει σε βαθιά συναισθήματα και συναρπαστικά μυστικά σε ένα ιδιαίτερο παραμύθι.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τα 1914 ο Σερβος φοιτητής Γκαβρίλο Πριντσίπ  δολοφόνησε στο Σεράγιεβο τον περιοδεύοντα διάδοχο του αυστριακού θρόνου Φραγκίσκο- Φερδινάνδο και τη σύζυγό του, Σοφία, γεγονός που στάθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα του Πρωτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα δυο μέτωπα ήταν από τη μια οι Κεντρικές Δυνάμεις(Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Τουρκία) 
κι από την άλλη η Αντάντ (Αγγλία-Γαλλία Ρωσία) και οι ήσσονες χώρες που συνασπίστηκαν μαζί με τον έναν ή την άλλον συμμαχικό σχηματισμό.
Στα τέλη του 1915 η Σερβία (σύμμαχος των Αγγλογάλλων) δέχθηκε μια σφοδρότατη επίθεση από τα αυστροουγγρικά στρατεύματα με αποτέλεσμα να καταληφθεί η πρωτεύουσά της και να διαδραματιστεί μια εφιαλτική έξοδος του σερβικού πληθυσμού-στρατιωτών και πολιτών οι οποίοι σε καραβάνια εγκατέλειψαν τα πάτρια εδάφη τους πασχίζοντας να διαφύγουν από τα αλβανικά βουνά προς τα δυτικά.
Ανάμεσά τους, ο νεαρός στρατιώτης Ντιμίτρι Πέτροβιτς που διανύει με τους συντρόφους του και μια γενναία Αγγλίδα νοσοκόμα, τη Φλόρα,  έναν  Γολγοθά ώσπου να φτάσουν στην Κέρκυρα.
Στην Κέρκυρα που θα γίνει καταφύγιο και τάφος για πολυάριθμους Σέρβους,  εντελώς απρόσμενα ο Ντιμίτρι θα συναντήσει την πανώρια Σωτηρία, μια κοπέλα που ζει παγιδευμένη στον γάμο της με τον δεσποτικό άρχοντα του νησιού, στον πέτρινο πύργο με τις ένδοξες μνήμες και τα εφιαλτικά μυστικά...Ένας αταίριαστος έρωτας θα ανθίσει περιτριγυρισμένος από το μπαρούτι του πολέμου και αληθειες που απειλούν να αναδυθούν στο φως σαρώνοντας τα πάντα στο περασμα τους...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Πρωτότυπο, σαγηνευτικό, γεμάτο συναισθήματα και νέα ιστορική γνώση Το Νησί της Σωτηρίας του Νίκου Παργινού είναι από τα πιο ξεχωριστά μυθιστορήματα που διάβασα όχι μονάχα τη φετινή σεζόν, αλλά τα τελευτάια χρόνια!
Ο Νίκος Παργινός προσφέρει ένα βιβλίο ζυμωμένο από τη φωτιά του πολέμου την αύρα του Ιονίου Πελάγους και το μύρο του έρωτα,κάτω από την αχλύ ενός γοητευτικού -μαζί και τρομακτικού μυστηρίου, ενόσω ψηλαφεί την ψυχή του σέρβικου λαού, σε ένα εν τέλει σκοτεινό παραμύθι.
Ένα υπέροχο βιβλίο που μας ταξιδεύει σε αχαρτογράφητα ακόμη νερά της εθνικής κ αναγνωστικής μας μνήμης.
Ο τίτλος "Το Νησί της Σωτηρίας" αποκτά διττή υπόσταση περικλείοντας ταυτόχρονα το ιστορικό γεγονός αναφοράς, αλλά και την ατομικότητα των χαρακτήρων της μυθοπλασίας, σε ένα γλυκό λογοπαίγνιο που κινείται σε διπλό άξονα όπως το μυθιστόρημα:
Αφενός νησί της σωτηρίας ονόμασαν  οι Σέρβοι την Κέρκυρα, αφού με τη βοήθεια των Αγγλογάλλων εκεί κατέλυσαν ως πρόσφυγες όταν εκδιώχθηκαν από την πατρίδα τους, εξαιτίας της αυστροουγγρικής στρατιάς, αφότου διέφυγαν πρώτα  μέσω της αφιλόξενης Αλβανίας μέσα στον χειμώνα των βουνών με δεκάδες νεκρούς πίσω τους  και τον καημό της πατρίδας στην καρδιά.

Ήταν η δική τους Έξοδος, όπου ως άλλοι Ισραηλίτες ακολούθησαν τον ηγέτη τους Βασιλιά Πέτρο, εγκαταλείποντας με πόνο- αλλα προσωρινά- τα πάτρια εδάφη τους.
Οι Σέρβοι έκαναν προσωρινά τότε την Κέρκυρα ορμητήριο και Κέντρο Διακυβέρνησης του λαού τους.
Επειδή όμως το νησί δεν είχε υποδομές  άμεσης υποδοχής και περίθαλψης για τόσους ανθρώπους σε ανάγκη, δεν άργησε να εμφανιστεί πανδημία χολέρας και ένας νέος κύκλος θανάτου χτύπησε τους Σέρβους οι οποίοι όμως υπέμειναν καρτερικά τα βάσανά τους διατηρώντας μια σπανια ευγένεια κι αξιοπρέπεια παραμένοντας πάντα ευπρεπείς  προς τους ντόπιους...Η καλή τους διαγωγή παρά την εξαθλίωσή τους εξασφάλισε στους Σέρβους μια περίοπτη θέση στην καρδιά των Ελλήνων εδραιώνοντας μια έντιμη διαχρονική συμμαχία, με έρεισμα στη λαϊκή ψυχή.
Για τους Σέρβους, λοιπόν, η Κέρκυρα υπήρξε σωτήριος τόπος και εδράιωσε ένα ισχυρό δεσμό των Σέρβων με τους ομόδοξους Έλληνες.
Με το περιστατικό αυτό, το ελληνικό κοινό είχε έρθει σε επαφή μ3ε το "Εκείνοι Που Δεν Έφυγαν" του Κ. Ασημακόπουλου που πραγματεύεται τη σύγκρουση ενός διασωθέντα Σέρβου στρατιώτη και του γιατρού που τον περιέθαλψε για μια γυναίκα.
Το θέμα του Αλβανικού Γολγοθά το πραγματέυτηκε το 2008 κι ο  Σέρβος συγγραφέας Μίλοβαν Βιτέζοβιτς,το μετεφρασμένο μυθιστόρημα  "Οι Κάλτσες του Βασιλιά Πέτρου" που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη στη σειρά "Οι Ορίζοντες των Βαλκανίων".Εκεί περιγράφεται αυτό το οδοιπορικό του σέρβικου λαού προς την ελευθερία του μέσα από μια μάνα που ψάχνει στον στρατιώτη γιο της κι ανταμώνει και τον βασιλιά...Το μυθιστόρημα αυτο γυρίστηκε και ταινία στα 2018.
Ο Παργινός λοιπόν προσεγγίζει αυτήν την επώδυνη πορεία του σέρβικου λαού και τη συνάντηση του με τον ελληνικο στα χώματα της Κέρκυρας, μέσα από τον στρατιώτη πρωταγωνιστή ο οποίος συγκεντρώνει της αρετές της ανδρειοσύνης, του ήθους και της αθωότητας.
Ο συγγραφέας ακολουθώντας την μαρτυρική πορεία του Ντιμίτρι και των φίλων του, αποδίδει τη συντροφικότητα, την οδύνη της απώλειας, και την αγωνία κάτω από τον φόβο του θανάτου, δίνοντας πολύ συγκινητικά στιγμιότυπα που εισάγουν τον αναγνώστη στη φλογερή ψυχή ενός αγαπημένου άδελφου λαού.
Από την άλλη, η Κέρκυρα είναι ο τόπος της βασικής πρωταγωνίστριας της πανέμορφης και καλόψυχης Σωτηρίας, που- υποτασσόμενη σε μια διαχρονικά άδικη γυναικεία μοίρα- θα συρθεί σε έναν γάμο συμφέροντος για να σώσει την οικογένειά της από τη φτώχεια.
Μέσα από τα μάτια της Σωτηρίας, ο Παργινός φιλοτεχνεί με περιγραφική δεινότητα  μοναδικές εικόνες παρμένες από τις ομορφιές που επιφυλάσσει η ευλογημένη, εύφορη γη της Κέρκυρας.
Γενικότερα η γλώσσα του είναι αρκετά γλαφυρή κι έντονα περιγραφική με στιγμές ενός ιδιότυπου λυρισμού.
Η άτυχη πρωταγωνίστρια λοιπόν θα κληθεί να συμβιώσει με τον σκληρόκαρδο προύχοντα του νησιού και τη μυστηριώδη πεθερά της, που αποτελεί έναν από τους πιο δυνατούς κι ενδιαφέροντες χαρακτήρες του έργου.
Ο πύργος του άρχοντα θα γίνει φορέας εφιαλτικών μυστικών υποβάλλοντας μια ζοφερή ατμόσφαιρα σε πλήρη αντιδιαστολή προς το ηλιόλουστο και σπαρμένο μελωδίες Νησί των Φαιάκων.
Δυο άνθρωποι εγκλωβισμένοι λοιπόν σε μια μοίρα, που άνομα συμφέροντα επέλεξε γι' αυτούς θα αναζητήσουν τη σωτηρία της ψυχής τους στον ζωοδότη έρωτα κόντρα στον θάνατο που τους περιτριγυρίζει.
Έτσι η πλοκή -πέραν των ιστορικών κι αντιπολεμικών αναφορών της ή της ρομαντικής διάστασής, την οποία απολαυστικά ενδύεται- προσλαμβάνει και μια χροιά σκοτεινή με πινελιές γοτθικού τρόμου και βαθιάς τραγικότητας σε μια ανατροπή που απογειώνει το αποτέλεσμα, εμποτίζοντας το έργο με μιαν αυρα ζοφερά ποιητική-δυσεύρετη σε ιστορικό μυθιστόρημα.
Η Ιστορία αντάμα με το γκροτέσκο , που αν ειχε αποδοθεί λίγο πιο λυρικά θα κοιτούσε κατάματα εμπνεύσεις του Βαλγκρέν, του Ουγκό, του Πόε.
Ακόμη κι έτσι όμως,δοσμένο σε πιο ακατέργαστο επίπεδο, αφήνει έντονο απόηχο και βαθιά έκπληξη στον αναγνώστη, δικαιώνοντας την αγωνιώδη προσμονή που του είχε υποβάλει από την αρχή, χτίζοντας μεθοδικά την ανατροπή του, εμποτισμένη με το παραμυθιακό στοιχείο βγαλμένο από τους Σκανδιναβούς παραμυθάδες...
Μια αφηγηματική φαντασμαγορία είναι λοιπόν, το εμπνευσμένο αυτό μυθιστόρημα, που συνδυάζει το κλίμα ενός παλιού θρύλου με την Ιστορία και το αισθηματικό δράμα ,σε ένα καλοδουλεμένο, αρμονικό σύνολο.
Η μοναδική  αδυναμία που βρήκα σε αυτό το καταπληκτικό μυθιστόρημα  είναι η σύνδεση με το σήμερα στις τελευταίες σελίδες, που παρέχει βεβιασμένες κι ομιχλώδεις  εξηγήσεις σχετικά με την τελική έκβαση της ρομαντικής ιστορίας της Σωτηρίας και του Ντιμίτρι, μετά τον (Α' Π) Πόλεμο. 
Νομίζω ότι η σύνδεση με το σήμερα δε συνέβαλε στην ουσία του έργου κι ίσως ήταν πλεονασμός, καθώς το έργο είναι ήδη πλούσιο σε αφηγηματικά πλουμπίδια.
Ευτυχως όμως αυτό αποτελεί μια λεπτομέρεια που δεν αλλοιώνει το εξαίσιο αποτέλεσμα και δε με εμπόδισε καθόλου να απολαύσω το ταξίδι αγάπης και μυστικών παρέα με τον Ντιμίτρι τη Σωτηρία και τη μυστηριώδη αρχόντισσα...
             Το Νησί της Σωτηρίας είναι από τα μυθιστορήματα , τα οποία σάς προτρέπω με μεγάλη θέρμη να διαβάσετε οπωσδήποτε καθώς θα βγείτε πολλαπλά κερδισμένοι σε ιστορική γνώση, ανατροπές και συγκίνηση!
Επιτέλους ένα βιβλίο διαφορετικό και τόσο όμορφο, που αξίζει σίγουρα να το γνωρίσετε και μαζί του ένα ιδιαίτερο κομμάτι της Ελληνικής Ιστορίας και των δεσμών μας με τον σερβικό λαό-έναν λαό βασανισμένο και με σεβασμό σε πανανθρώπινες αξίες, όπως και ο ελληνικός!


ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ, Η Σφραγίδα

                                                                                                                               Η Σφραγίδα, Λένα Μαντά
                                                                                                   Eίδος:Koινωνικό Δράμα
                                                                                                    Βαθμολογία 9/10


Η Λένα Μαντά επανέρχεται με ένα δυνατό κοινωνικό μυθιστόρημα που αποδεικνύει την τάση της να μη μένει στάσιμη προσθέτοντας κι άλλες συγγραφικές αρετές στο κάδρο των ήδη αναγνωρισμένων της από τη μεγαλύτερη μερίδα των 
αναγνωστών.
Η Σφραγίδα της είναι ένα βιβλίο στην απολαυστική γλώσσα της μαντά που όμως θα φέρει ένα σφίξιμο στην καρδιά του αναγνώστη...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στην Οδό Ισαύρων γεννιέται η κόρη του αμφιλεγόμενου Βασίλη Ρένεση, η Φρειδερίκη Ρένεση .Γυρω της η καρτερική μητέρα της Λουίζα κι ο ζηλόφθονος αδελφός της, Φώτης Ρένεσης, κάτω από τη σιδερένια κυριαρχία του πατέρα και τη βουβή συμπαράσταση της οικονόμου Αρχοντούλας.
Στο αντικριστό σπίτι καταφθάνει ένας μυστηριώδης άντρας που γνωρίζει πολύ καλά το ένοχο κι αιματοβαμμένο παρελθόν του Βασίλη Ρένεση. Τα χρόνια περνούν κάτω από μια σκιά κι ο κύκλος της ντροπής που ξεκίνησε από τα Γιάννενα της Κατοχής, κάνει ένα φριχτό πέρασμα από την Τρούμπα για να κλείσει στο Αναμορφωτήριο Θηλέων που αφήνει τη σφραγίδα του αίματος.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Τα βιβλία της Λένας Μαντά είναι μια αγαπημένη αναγνωστική συνήθεια τους τελευταίους 16 Μάηδες της ζωής μας. 
Συνεπής όχι μόνο στο συγγραφικό της ραντεβού αλλά και στην προσπάθειά της να επεκτείνεται θεματολογικά, χωρίς να απαρνείται τα γνώριμα συστατικά της γραφής της και τον αυστηρά ελληνοκεντρικό χαρακτήρα των έργων της.
Λιγότερο ή περισσοτερο πετυχημένο, κάθε της συγγραφικό εγχείρημα εξελίσσει κάποια από τα πρωτογενή στοιχεία που μας πρωτοπαρουσίασε στις αρχικές της εμπνεύσεις.
         Δεν ήταν κάθε επόμενο βιβλίο της απαραίτητα καλύτερο από τα προηγούμενα, ούτε καινοφανές, ωστόσο σε έναν εμπειρότερο αναγνώστη είναι εμφανής η μικρή εξέλιξη οικείων μοτίβων της Λένας Μαντά που μεστώνουν σε κάθε μεταγενέστερο βιβλίο της.
Ένα από τα πιο γοητευτικά γνωρίσματα των βιβλίων της Μαντά ειναι το έντονο κοινωνικό πρόσημο σε πολλά από αυτά, με το αισθηματικό στοιχείο να υποχωρεί κρατώντας ρόλο υποτυπώδη όπως το "Βαλς Με 12 Θεούς", "Μια Συγγνώμη, Η Εκδίκηση των Αγγέλων", "Όσο Αντέχει Η Ψυχή"...
Η "Σφραγίδα" της Λένας Μαντά ανήκει σε αυτά κοινωνικά της μυθιστορήματα κι είναι ίσως το πιο δυνατό ανάμεσά τους, καθώς έχει ένα θέμα "που καίει", δοσμένο με έναν τρόπο που είναι αδύνατον να αφήσει κάποιον ασυγκίνητο.
Έμπνευσή της Λένας Μαντά- όπως η ίδια είπε- στάθηκε η δραματική ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Στεφανία" όπου η Ζωή Λάσκαρη καταδύεται στον εφιαλτικό κόσμο του Αναμορφωτηρίου Θηλέων,το οποίο αποχυμώνει νεανικές γυναικείες υπάρξεις, που από πολύ "νωρίς" γνώρισαν το πιο σκληρό πρόσωπο της κοινωνικής πραγματικότητας.
Στο Αναμορφωτήριο Θηλέων κατέληγαν ανήλικες που για κάποιον λόγο είχαν παραβεί τον νόμο ή που οι ίδιες τους οι οικογένειες τις απαρνούνταν! 
Κορίτσια ,λοιπόν,στην αυγή της νιότης τους, που γνώρισαν μονάχα τη βία και την ορφάνια στους χώρους προέλευσής τους, ή που στιγματίστηκαν από κάποιο στιγμιαίο λάθος και την κοινωνική κατακραυγή , στοιβάζονταν σε αυτά τα ιδρύματα,τα οποία αποδείχθηκε πως στόχο δεν είχαν "τον σωφρονισμό και την επανένταξή τους" ως όφειλαν, αλλά την πλήρη ταπείνωση και τον εκμηδενισμό τους, ώστε να τις παραδίδουν -ενήλικες πια-  στην αυτοαπαξίωση, στο περιθώριο, στο πεζοδρόμιο ή και στο έγκλημα.
Το στίγμα του Αναμορφωτηρίου συνόδευε εξάλλου αμετάκλητα κι εκδικητικά όσες διάβηκαν τις ζοφερές του πύλες του, σα σφραγίδα πάνω στο σφάγιο, ώστε ποτέ να μην "ελευθερωθούν πραγματικά" από αυτό- παρά μονάχα λίγες, πολύ δυνατές κι ίσως περισσότερο τυχερές... 
Η Λένα Μαντά καταφέρνει να μεταφέρει όλη αυτήν την ατμόσφαιρα σε ένα υγρό και πνιγηρό περιβάλλον που κάμπτει τις αντοχές του ανθρωπου Σε αυτό συμβάλλουν οι ιδιαίτεροι χαρακτήρες που δρούν στο αναμορφωτήριο και κάποιοι εμβόλιμοι μονόλογοι της ηρωίδας της -βαθιάς ψυχογραφικής διεισδυτικότητας και υψηλής λογοτεχνικότητας, που ενορχηστρώνουν τον ρυθμό της έντασης και τη φόρτιση του αναγνώστη.
Η επιρροή της ταινίας είναι εμφανής σε κάποια χαρακτηριστικά σημεία της πλοκής του βιβλίου -χωρίς ωστόσο να αποτελεί αντιγραφή της.Πρόκειται για έναν "δημιουργικό διάλογο" ανάμεσα τους.
Ενδιαφέρον μεγάλο παρουσιάζει και η προέλευση της νεαρής ηρωίδας κι όσα την οδήγησαν από το μεγαλοαστικό της σπίτι  στην κόλαση του Αναμορφωτηρίου...
Η Λένα Μαντά μας μεταφέρει πίσω στα σκοτεινά χρόνια της γερμανικής Κατοχής, σε μια ανατριχιαστική ιστορία του πολέμου, για να καλύψει, έπειτα, όλη τη μεταπολεμική περίοδο κορυφώνοντας τις αναφορές της στη Δικτατορία.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Λένα Μαντά αγγίζει τη Δικτατορία-την είχε θίξει και στο Μια Συγγνώμη Για το Τέλος, δίνοντας χαρακτηριστικά στιγμιότυπα μέσα από την πορεία πλήθους τραγικών προσώπων.(Αριστέα, Μυρσίνη,Σαράντης κλπ)
Εδώ όμως η τόλμη της πηγαίνει πιο μακρυά.
Μέσω συγκεκριμένων καταστάσεων, κατορθώνει να ιχνηλατήσει την ανέλιξη ανθρώπων από την Προδοσία τα χρόνια του Πολέμου ως στην κοινωνική και οικονομική ελίτ της χώρας και τον ένθερμο εναγκαλισμό τους με τη Χούντα...
Η φρίκη που κληροδότησε στη συλλογική μνήμη η αυθαιρεσία του Καθεστώτος αποδίδεται πολύ αντιπροσωπευτικά-σαν φόρος τιμής σε όσους βασανίστηκαν aπό αυτό.
Από την άλλη στη "Σφραγίδα" η Λένα Μαντά αναδεικνύει το ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας στην πιο αποτρόπαιη έκφρασή του, όπως και τον καταλυτικό ρόλο που η Σιωπή διαδραματίζει στη διαιώνιση τέτοιων καταστάσεων.
Τεχνικά η εξέλιξη της Λένας Μαντά είναι θεαματική και στον τρόπο σκιαγράφησης των χαρακτήρων.
Μια φιγούρα που προσωποποιεί τη φαυλότητα σε όλες τις εκφάνσεις της κινεί τα νήματα. Ένας χαρακτήρας βγαλμένος από τα έγκατα της διαστροφής- σε "ομολογία" προς ένα τρομακτικό πρόσωπο που γνωρίσαμε στην κορυφαία σειρά Αγριες Μέλισσες.(όσοι το εχουν δει κ διαβάσουν το βιβλίο θα κατανοήσουν τον συσχετισμό)
Κάθε χαρακτήρας όμως κερδίζει τον χώρο του ενόσω προχωρά προς την ωρίμανσή του.
Από την άλλη, η Λένα Μαντά δεν παρουσιάζει "μαγικές λύσεις", αλλά συμπλέκει τεκμηριωμένα τους χαρακτήρες μεταξύ τους και χτίζει μεθοδικά και πολύ έξυπνα κάθε εξέλιξη και κάθε οδό διαφυγής, που άλλοι ήρωες θα τη βρουν μετά από οδύσσεια και γεμάτοι πληγές, κι άλλοι καθόλου-όπως δηλαδή γίνεται και στη ζωή.
Μοναδική παραπάνω διευκόλυνση για τους πρωταγωνιστές  είναι η σχετική διαθεσιμότητα χρήματος κι αυτή όμως κατακτάται και μέσα από το χτίσιμο των εξελίξεων και μέσα από την ωρίμανση των χαρακτήρων
Οι ήρωες παίρνουν αυτό που τους αξίζει σε μιαν ιδιότυπη αποκατάσταση της Δικαιοσύνης, που προσφέρει την κάθαρση. 
Το βέβαιο είναι πώς όλοι θα βγουν σοφότεροι- το ίδιο κι οι αναγνώστες, αφού το μυθιστόρημα αυτό θα θέσει τη σφραγίδα της αφύπνισης και γόνιμων κοινωνικών προβληματισμών γύρω από ζητήματα που ακόμη και σήμερα, 50 χρόνια μετά, παραλλάσσοντας μορφές μες στο ένδυμα του προοδευτισμού ταλανίζουν ακόμη τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.
Όσο η βία κι η προκατάληψη εναντίον της Γυναίκας θα παραμένουν κι όσο η παντός είδους κακοποίηση  ανηλίκων θα ντροπιάζουν τις κοινωνίες μας, μυθιστορήματα σαν τη Σφραγίδα θα παραμένουν επίκαιρα κι ας αναφέρονται σε μιαν άλλη ιστορική περίοδο της βασανισμένης μας Ελλάδας.
Αναμεσα στα πέντε καλύτερα βιβλία της Λένας Μαντα Η Σφραγίδα είναι ένα μυθιστόρημα που θα θυμάστε για καιρό.



Δευτέρα 4 Ιουλίου 2022

Σόφη Θεοδωρίδου, ΑΓΡΑΦΟΣ ΝΟΜΟΣ

                                                                               Άγραφος Νόμος, Σόφη Θεοδωρίδου
                                                                                                Είδος Κοινωνικό
                                                                                                Βαθμολογία:8/10

"Άγραφος Νόμος" είναι το σύνολο των ανελαστικών κανόνων σχέσεων, που διέπουν ένα κοινωνικό σύνολο σε μια γεωγραφική επικράτεια χωρίς να έχουν καταγραφεί επίσημα και δίχως να έχουν επισημοποιηθεί από το κράτος με νομική ισχύ, αλλά έχουν καθιερωθεί από την απαρέγκλιτη εφαρμογή τους σε βάθος χρόνου- με αποτέλεσμα όποιος επιχειρήσει να διαφοροποιηθεί από αυτούς να δοκιμάζει κοινωνικό αποκλεισμό αλλά κι έκνομες πράξεις εναντίον του όπως ειρκτή, βία, ακόμη και θάνατο...
Παραδείγματα Άγραφου Νόμου είναι τα έθιμα κάθε τόπου, η Βεντέττα, το Προξενιό κλπ.
Η Σόφη Θεοδωρίδου προσεγγίζει το θέμα αυτό θίγοντας το κομμάτι που αφορά στην Πατριαρχία- η οποία γενικά διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ακόμηστις θεματολογικές της εμπνεύσεις

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Αιμιλία με τις μνήμες της φωτιάς που κατέκαψε την πρότερη ζωή της στον Πόντο , καταφεύγει στην Αθήνα.Ένα τραγικό περιστατικό θα την οδηγήσει σε ένα βεβιασμένο γάμο με τον ονειροπόλο τραγουδοποιό Δάμο, ο οποίος θα την οδηγήσει στο χωριό του, κοντά σε μια επαρχιακή πόλη της Μακεδονίας, όπου συνυπάρχουν προσφυγες απο την Ανταλλαγή των Πληθυσμών, Σλαβόφωνοι και ντόπιοι. Μια μικροκοινωνία, όπου ο λόγος του Συζύγου και της Πεθεράς είναι ο νόμος.
Γάμοι ψυχαναγκαστικοί, εξουσιαστικοί- ζυγός αφόρητος για τις κοπέλες που αποστραγγίζει τις γυναικείες τους ψυχές, δηλητηριάζοντάς τες με μια ανεξίτηλη πίκρα...
Ο Δάμος αφήνει την Αιμιλία στους γονείς του και κυνηγά την καριέρα του μουσικού στη Σαλονίκη. Η Αιμιλία παγιδεύεται σε μια σκληρή πραγματικότητα με λιγοστές παραστάτιδες:
Είναι η Σόνια, φημισμένη μοδίστρα που ξορκίζει με τις ονειρικές της νυφικές δημιουργίες τις προσωπικές της ματαιώσεις, 
η αντισυμβατική Νίνα που προκαλέι τα χρηστά ήθη,
η πανώρια Αννίτα, που από ένα στιγμιαίο λάθος θα βρεθεί παντρεμένη με έναν άντρα που αποστρέφεται, ενώ η εγκάρδια Κατινούλα θα προδοθεί με τον χειρότερο τρόπο.
Από την άλλη πινελιές απροσδόκητης αντρικής καλοσύνης χρωματίζουν την οδυνηρή καθημερινότητα της Αιμιλίας, που έρχεται να τη σκιάσει περισσότερο ο Πόλεμος...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Σόφη Θεοδωρίδου επανέρχεται με ένα ακόμη ενδιαφέρον κοινωνικό μυθιστόρημα τον Άγραφο Νόμο, ταξιδεύοντας το κοινό σε αλλοτινές εποχές σκληρές και ζυμωμένες με τη "φωτιά"..
Ηρωίδα της η Αιμιλία, μια γυναίκα που σέρνει στις αποσκευές της το δυσβάσταχτο φορτίο της προσφυγιάς και της ορφάνιας.
                 Η Αιμιλία θα γνωρίσει από νωρίς πόσο τυραννική μπορεί να γίνει η αντρική κυριαρχία όταν τροφοδοτείται από την ανοχή της κοινωνίας και τον άγραφο νόμο προαιώνιων ηθών και παραδόσεων.
           Κεντρικό διακύβευμα στον Αγραφο Νόμο της Σόφης Θεοδωρίδου είναι ουσιαστικά η Πατριαρχία που, βαθιά ριζωμένη στην ελληνική νοοτροπία,έχριζε τον άντρα ρυθμιστή της γυναικείας μοίρας, κι έτσι ακρωτηρίαζε ηθικά τις κοινωνίες και διαπότιζε την οικογενειακή ζωή του απλού λαού με βουβή βία και μίσος, καθώς αποτελούσε μια διαρκή και βάναυση επίθεση στα ανθρώπινα δικαιώματα μιας κατηγορίας πολιτων -των Γυναικών!- και δηλητηρίαζε αθέατα τον ψυχισμό γενεών ολοκληρων...
Στις φτωχικές κοινωνίες και τα κατώτερα οικονομικά στρώματα, η  απαρασάλευτη υποταγή των γυναικών στους άντρες "με όρους υποζύγιου στα χωράφια" καλλιεργούσε 
αφενός την ψυχολογία του Υπόδουλου που μοιρολατρικά αποδέχεται τη ζοφερή του άνωθεν δοθείσα μοίρα,
αφετέρου εκτόνωνε την οργή του έσχατου φτωχού για την καταπίεση που δεχόταν από τους αφέντες του ή το κράτος -αφού με τη σειρά του γινόταν ένας ήσσων "δυνάστης"- εξίσου άδικος κι αυτός- στα πιο αδύναμα μέλη της οικογένειάς του.
           Στα δε πλούσια σπίτια η καταπίεση της Γυναίκας γινόταν πεδίο ναρκισσιστικής ικανοποίησης, και επεκτασης περιουσιών.
            Σε αυτό το πλαίσιο, η Αιμιλία αρχίζει διακριτικά να ορθώνει ισχνή τη φωνή της πρώιμης αντίδρασης κι είναι στοίχημα αν θα τα καταφέρει...
Γύρω της βλέπουμε τον έρωτα να μαραζώνει κάτω από βαριές ιδεοληψίες και λαμπερά νιάτα να τσαλαπατώνται με τον πιο κυνικό τρόπο στο όνομα μιας νοσηρής εθιμοτυπίας, που διαρρηγνύει ως και την γονεϊκή αγάπη και φέρνει αναίτια κι αναπόδραστη δυστυχία...
Η Σόφη Θεοδωρίδου κατορθώνει πολύ καλά να μεταδώσει το δράμα των Γυναικών και να μας κάνει κοινωνούς της οδύνης και της μοναξιάς τους.Ο αναγνώστης θα αισθανθεί τη θηλιά της αδικίας και της γυναικείας απαξίωσης σε ενα πνιγηρό περιβάλλον χωρίς διεξόδους. 
Ύλη εκρηκτική , ωστόσο οι ήρωες -ειδικότερα η Αιμιλία- δεν κάνουν την υπέρβαση, αλλα κινούνται σε σχετικά χαμηλούς τόνους, σε σχέση με τις τραγωδίες που τους περιτριγυρίζουν.
Έτσι η ηρωίδα Αιμιλία δεν  είναι σε θέση να αναχθεί σε σύμβολο ή να σαλπίσει τόσο ηχηρά το μήνυμα της κοινωνικής αναμόρφωσης που επιδιώκει και που αποτελεί κ έμμεσο αίτημα του βιβλίου όπως φαίνεται από τον τίτλο του.
Αυτό ίσως συμβαίνει γιατί η συγγραφέας αντλεί την έμπνευσή της από αληθινές ιστορίες καθημερινών ανθρώπων και η πλοκή είναι φορτωμένη με ηθογραφικές λεπτομέρειες που αποδυναμώνουν το καθεαυτό κοινωνικό ή αισθηματικό πρόσημο.
Η πλοκή και το συναίσθημα καποιες στιγμές υποτάσσονται στην Ηθογραφία.
Ειναι εντούτοις γεγονός πως για τον συστηματικό αναγνώστη της κ Θεοδωρίδου ο Αγραφος Νόμος παραμένει απολαυστικά οικείος:
Συναντούμε κι εδώ ατόφια τα γνωρίσματα της γραφής της και της θεματολογίας της Θεοδωρίδου όπως τα ξέρουμε χρόνια τώρα στην πλειονότητα των βιβλίων της: "Η Νύφη Φορούσε Μαύρα", "Στεφάνι Από Ασπάλαθο. "Κορίτσι απ τη Σαμψούντα", "Πορφυρό Ποτάμι", "Αμαρτία της Ομορφιάς"
Με εξαίρεση τα Αχνάρια των Ξυπόλητων Ποδιών" και τον "Ροδανό" ο "Άγραφος Νόμος" σαν όλα τα υπόλοιπα βιβλία της Σόφης Θεοδωρίδου είναι ξεκάθαρα γυναικοκεντρικό μυθιστόρημα που ψηλαφεί τις πληγές του 20ου αιώνα μέσα από το πρίσμα των φτωχών ανθρώπων.
Διακρίνω μια μεγαλύτερη συνάφεια προς τη "Νύφη Φορούσε Μαύρα" και ως προς την έκβαση κάποιων σημείων της πλοκής και ως προς την προέλευση των δυο ηρωίδων (Ανδριανής και Αιμιλίας)και ως προς τη χρονική περίοδο που έδρασε η Αιμιλία.
               Αυτά φυσικα δε σημαίνει πως απουσιάζουν οι δυνατές στιγμές ή πως το βιβλίο δε διατηρεί την αυτονομη γοητεία του,κάθε άλλο. Η πορεία της Αιμιλίας, εξάλλου, αποτελει ιδανική καταγραφή της κατάστασης εις βαρος της Γυναίκας και γεννά αγανάκτηση στον ευσυνείδητο αναγνώστη, ευαισθητοποιώντας τον με αναπόφευκτες αναγωγές στο σήμερα, που η Βία κατά των Γυναικών, παρότι πολλά έθιμα έχουν ατονίσει, παραμένει ριζωμένη και στη σύγχρονη πραγματικότητα, δημιουργώντας πολλά θύματα. Όσο η ενδοικογενειακή βία παραμένει και μάλιστα τροφοδοτεί την επικαιρτότητα με φρίκη, βιβλία σαν τον Αγραφο Νόμο συνεχίζουν να μας αφορούν....
Άλλο ένα πολύ ενδιαφέρον κοινωνικό μυθιστόρημα λοιπόν στα οικεία μονοπάτια που η πένα της Σόφης Θεοδωρίδου διανύει χρόνια τώρα.
 Πάντα θα προσφέρει μυθιστορήματα ουσίας για το κρίσιμο ζήτημα της γυναικείας καταπίεσης ανά τις δεκαετίες , ενώ δυνατό σημείο της παραμένει η τάση της να αναμειγνύει πολύ αρμονικά και την ιστορική συγκυρία στις ζωές των καθημερινών ανθρώπων-κι αυτόν τον συνδυασμό ξέρει να τον χειρίζεται επιδέξια προσφέροντας αξιόλογα κοινωνικά μυθιστορήματα που δε στερούνται συναισθήματος.
Ως τετοιο καλό δείγμα της γραφής της ο Άγραφος Νόμος της Σόφης Θεοδωρίδου αποτελεί μια αξιόλογη αναγνωστική επιλογή





Λίλυ Γκράχαμ Η Γερμανίδα

                                                                                                             Η Γερμανίδα, Λίλυ Γκράχαμ

                                       Είδος Πολεμικό Δράμα

                                        Βαθμολογία 9/10

                  

Σελίδες 324
Πρωτότυπο The German Girl
Μετάφραση Νοελια Ελιασά
Τιμή 14,90

Mετά το συγκινητικό "Παιδί Του Άουσβιτς", η Λίλυ Γκράχαμ προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό ένα ακόμη δυνατό μυθιστόρημα από το Ολοκαύτωμα.Η "Γερμανίδα" είναι μια συγκινητική οικογενειακή ιστορία με ενδιαφέροντες χαρακτήρες 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η νεαρή ίντα πηγαίνει στο δάσος να περιποιηθεί τον δύστροπο παππού της, που ζει απομονωμένος στο καλυβάκι του δάσους ζητώντας να απομονωθεί στις οδυνηρές του αναμνήσεις και μυστικά που κάινε κ τον έχουν απομακρύνει από την ίδια του την κόρη.Κάποια στιγμή όμως, από ένα τυχαίο γεγονός, ξετυλίγεται το νήμα που εκκινεί από τα χρόνια της κυριαρχίας του Χίτλερ.
Η 16χρονη Άστα κι ο δίδυμος αδελφός της ο Γιόχαν μεγαλώνουν ξέγνοιαστα στη Γερμανία του Χίτλερ, όπου, όμως, οι Εβραίοι αρχίζουν να χρίζονται απόβλητοι της κοινωνίας,ενώ παρεμποδίζεται και η έξοδός τους από τη χώρα, μέχρι να δρομολογηθούν πιο εντατικά οι διώξεις τους.
Τα δυο αδέλφια θα δουν την οικογένειά τους να διαλύεται και τα ίδια θα δραπετεύσουν από το δόκανο των Ες Ες.
Μοναδική ελπίδα τους η θεία τους Τρούντε που ζει κι εργάζεται στη Δανία.
Θα προσπαθήσουν να περάσουν τα σύνορα με ένα καραβάνι Εβραίων φυγάδων,ώσπου η ετερόκλητη συντροφιά από ένα ολέθριο λάθος, θα πέσει σε μια γερμανική περίπολο.
Ο Γιόχαν πέφτει αιμόφυρτος στην προσπάθειά του να γλυτώσει την αδελφούλα του κι η Άστα θα αναγκαστεί να τον αφήσει πίσω της αφού μια σκιά την αρπάζει και την παίρνει μακρυά του, εξαναγκάζοντας πρώτη φορά τα δίδυμα να χωριστούν...
Ποιος είναι ο άγνωστος άρπαγας;Πώς θα αντέξει η Άστα να ζήσει χωρίς τον δίδυμό της;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Φαίνεται πως η Lily Graham έχει πραγματοποιησει μιαν ενδελεχή έρευνα γύρω από το θέμα του Ολοκαυτώματος και τις διηγήσεις των επιζησάντων, που της έχει εξασφαλίσει μια "δεξαμενή έμπνευσης" ,από την οποία αντλεί γοητευτικές ιστορίες γύρω από το δράμα των Εβραίων της Ευρώπης.
Ύστερα από το άκρως συγκινητικό Παιδί Του Άουσβιτς η Γκράχαμ επανέρχεται και πάνω στον ίδιο θεματολογικό καμβά των εβραϊκών δεινών  πλέκει το μυθιστόρημα η "Γερμανίδα".
Στο "Παιδί του Άουσβιτς" αναδείχθηκε η γυναικεία φιλία με όλην την αυτοθυσία που μπορεί να τη χαρακτηρίζει.
Στη "Γερμανίδα" , από την άλλη, αναδεικνύεται το μεγαλείο της Οικογένειας, με τον έρωτα διακριτικά αλλά και συγκινητικά παρόντα ξανά. 
Το βιβλίο επίσης καλογραμμένο και με γλώσσα που ρέει διατηρώντας το ενδιαφέρον του αναγνώστη χωρίς πλατειασμούς 
Στο επίκεντρο μπαίνει βασικά ο αδελφικός δεσμός καθώς πρωταγωνιστές είναι δύο δίδυμα, η Άστα κι ο Γιούργκεν που η ύπαρξή τους ολόκληρη προσδιορίζεται από αυτήν τη..."μυστηριακή σύνδεση ψυχών" που συναντούμε στα περισσότερα ζεύγη διδύμων , παρά τις όποιες διαφορές στον χαρακτήρα:
Αλησμόνητη έμεινε στο νεανικό αναγνωστικό η περίπτωση των δύο δίδυμων Luisa και Lotte- στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Erich Kestner που βοήθησαν στο σμίξιμο των δύο χωρισμένων γονέων τους". Εδώ έχουμε δυο δίδυμους εφήβους διαφορετικού φύλου αντιμέτωπους με μια εξωτερική δυσμενή συνθήκη:Το ρατσιστικό μένος και τον πόλεμο.
Μια πανίσχυρη μορφή αγάπης ,λοιπόν, που αντιπαρατίθεται στα ναζιστικά πολυβόλα σε έναν αγώνα επιβίωσης.
Στην αρχή η Λίλυ Γκράχαμ κατορθώνει να δώσει το στίγμα της ξέγνοιαστης καθημερινότητας των δύο παιδιών με τους δυο μορφωμένους γονείς- ταμμένους στο ιατρικό λειτούργημα.
ίσως να μην είναι τυχαίο: Το υψηλό  επίπεδο των δυο γονέων καταδεικνύει με τον πλεόν εμφατικό τρόπο ότι ο αντισημιτισμός των Γερμανών του Χίτλερ στάθηκε αυτοκαταστροφικός.
όχι μονάχα για την κατάφωρη καταπάτηση των ανθρωπιστικών αξιών,που καταξίωσαν τον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό,
αλλά και για τον ειδικό λόγο ότι οι Εβραίοι της Γερμανίας υπήρξαν ένα φωτεινό, αξιόλογο κι αναπόσπαστο κομμάτι της ίδιας της Γερμανίας κι εντάχθηκαν πλήρως στον παραγωγικό και πολιτισμικό ιστό της χώρας, διαπρέποντας στην Επιστήμη, στα Γράμματα, στη Μουσική και γενικότερα σε όλο το φάσμα του Δυτικού Πολιτισμόυ. Αυτό το κομμάτι της η Γερμανία απέκοψε βίαια από τον κορμό της, υπονομεύοντας την ίδια της την πορεία καθώς αποψίλωσε τον δημόσιο βίο της από λαμπρά πνεύματα, φιμώνοντας το έργο τους και εξαναγκάζοντάς τα σε αυτοεξορία (Οππενχάιμερ, Τσβάιχ, Αινστάιν, Φρόυντ κοκ).
Κάτι τέτοιο  βίωσαν σε μικρότερη κλίμακα και οι "ανώνυμοι επιστήμονες" γονείς των διδύμων περνώντας άδικα στο περιθώριο.Παρόμοιο παραγκωνισμό βίωσαν όμως ως "μαθητές" και τα αδέλφια
Μέσα από στιγμιότυπα της καθημερινότητας των διδύμων ήρώων της, η Λιλυ Γκράχαμ ιχνηλατεί την ηθική διάβρωση του γερμανικού λαού σε επίπεδο καθημερινών ανθρώπων  με έμφαση των κρίσιμο χώρο της Παιδειας κι όσα επονείδιστα διαμείφθηκαν στα Σχολεία...Κάπως έτσι, η συγγραφέας προετοιμάζει για τη σταδιακή ανατροπή του σύμπαντος των διδύμων της Άστα και του Γιόχαν, οι οποίοι θα βρεθούν σε ένα καραβάνι Εβραίων στα σύνορα της Γερμανίας.
Έτσι ξετυλίγεται ένα χρονικό απώλειας και διωγμού.
Πλάι στους αξιαγάπητους διδύμους, μερικοί εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες συμπορεύονται μαζί τους σε ένα χρονικό επιβίωσης κι ενηλικίωσης.
Η καλοσυνάτη, δυναμική συντάκτρια εφημερίδας, ο συμπονετικός δασονόμος, ο μνησίκακος Ες Ες κι ένας απροσδόκητος φίλος που φέρνει γλυκό χαμόγελο σε όλους μας- όλοι τοποθετούνται σωστά ώστε το δράμα να διαγράψει πλήρη τον κύκλο του.
Στο σκηνικό εμπλέκεται και η γειτονική Δανία, μια χώρα που γενικά, κατά την κατάληψή της από τους Γερμανούς, υπέφερε λιγότερο από άλλες ευρωπαϊκές,με παρόμοια μοίρα ,ωστόσο φρόντισε να επισημάνει και τη δική της αντίσταση με κινήσεις όπως η πολεμική δραματική ταινία "Land Of Mine" με τις σχέσεις αιχμαλώτων και τιμωρών στα τέλη του 45.
Στο βιβλίο της Γκράχαμ δεν υπάρχει στρατιωτικό σκέλος 
         Από τη στιγμή της διαφυγής , οι εξελίξεις για τους δίδυμους πρωταγωνιστές μας είναι ραγδαίες και προσλαμβάνουν μιαν έντονη δραματικότητα, με τις αγωνιώδεις ανατροπές να διαδέχονται η μία την άλλη, πάντα στη σωστή στιγμή και με πειστικό τρόπο όσο τα χρόνια του Πολέμου περνούν.Ίσως κάποιες σκηνές είχαν περιθώριο να έχουν παρουσιαστεί πιο αναλυτικά,ωστόσο κι έτσι διατηρούν τη δυναμική τους, συνθέτοντας ένα καλο μυθιστόρημα που σίγουρα θα συγκινήσει τους αναγνώστες .
Ένα από τα πιο αρμονικά δοσμένα μυθιστορήματα για το Ολοκαύτωμα "η Γερμανίδα", χάρη στους νεαρούς πρωταγωνιστές της  μπορεί να διαβαστεί από ένα ευρύ ηλικιακό σύνολο- από εφήβους  μέχρι ηλικιωμένους και να τους αγγίξει όλους εξίσου.



                                                                 

Τετάρτη 1 Ιουνίου 2022

ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ ,Το Λαθος Αστερι ,εκδ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

                                                                       Το Λάθος Αστέρι , John Green
                                       Είδος:Koινωνικό
                                       Βαθμολογία: 10/10
Μετάφραση Μελικέρτης Δημήτηρς
Σελίδες 344
Ημ Εκδ. 19 Μαϊου 2022
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ
  
O πολυβραβευμένος ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ κατάφερε να συγκλονίσει όλον τον κόσμο μ’ ένα ξεχωριστό έργο που γνωρίσαμε και σε μια εξαιρετική κινηματογραφική μεταφορά , το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ.
Μια ευχάριστη είδηση ειναι πως το σπουδαίο αυτό βιβλίο επανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ,που ανθολογούν το έργο του ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ και με άλλους τίτλους.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Χέιζελ είναι μια 17χρονη που ζει στην Ιντιανάπολις κι έχει όλες τις ανησυχίες των εφήβων της ηλικίας της: Τη μοναξιά να μεγαλώνεις χωρίς αδέλφια, την αντιδραστικότητα στους υπερπροστατευτικούς γονείς, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, τα αγαπημένα της βιβλία, το κολέγιο. Θα ήταν μια συνηθισμένη έφηβη, αν δεν ανήκε στα παιδιά εκείνα που κλήθηκαν νωρίς να συμβιώσουν με τη σκληρή πραγματικότητα του καρκίνου! 
Καταφέρνοντας να επιβιώσει- έστω κι επώδυνα- από τις πολλές υποτροπές της νόσου η 17χρονη Χέιζελ για 4 χρόνια θα παρακολουθεί τις αλλαγές στο σώμα της, φίλους να «φεύγουν», νέους να μπαίνουν στο πεδίο της άνισης μάχης με την πολυπρόσωπη αυτή αρρώστια. Μέσα της θα αντιπαλεύουν η όρεξη για ζωή κι η νιότη που διεκδικεί τα δίκια της στη ζωή, με τον πόνο, τη θλίψη, την παραίτηση και κείνο το αναπάντητο βασανιστικό «γιατί». Η Χέιζελ αναζητά τις απαντήσεις στα βιβλία και στην αινιγματική προσωπικότητα ενός ερημίτη συγγραφέα, που με τα λόγια του έγινε ερήμην του «συνοδοιπόρος της» στην ασθένειά της.…
Αναπάντεχα, τότε θα μπει στη μονότονη ζωή της ένας ξεχωριστός έφηβος, ο θυμόσοφος Ογκάστους, πρόθυμος να μοιραστεί τις αγωνίες της ,τους προβληματισμούς της και τις μύχιες επιθυμίες της.
          Με το σωματικό του κάλλος απλά να αντανακλά το ψυχικό του φως, ο Ογκάστους, κρύβοντας το προσωπικό του δράμα, θα οδηγήσει τη Χέιζελ σε πιο αισιόδοξα μονοπάτια και θα της διδάξει πως «η αγάπη μπορεί να σε ταξιδέψει ακόμη και με τραυματισμένα φτερά» και πως «η αληθινή ζωή μπορεί να χωρέσει και σε λίγες στιγμές αρκεί να θελήσουμε να τη μοιραστούμε. 
Μια ευτυχία που αξίζει κάθε τίμημα οδύνης», γιατί αυτή μας εξανθρωπίζει. Μια ευτυχία, λοιπόν, και το βιβλίο ενός μυστηριώδους συγγραφέα ζητούν να ολοκληρωθούν, πριν το «τέλος». Θα προλάβουν;

ΣΧΟΛΙΟ
Είναι λίγα όσα μπορεί να προσθέσει κάποιος σε μια τέτοια ξεχωριστή έμπνευση! Είναι βέβαιο πως το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ θα συμπεριληφθεί στα πιο συγκινητικά βιβλία που διαβάσατε ποτέ!
Προσοχή όμως! Η δύναμη του βιβλίου αυτού δεν έγκειται μονάχα στο ευαίσθητο θέμα του, (της συνύπαρξης του καρκίνου με το στάδιο της εφηβείας) αλλά στον τρόπο χειρισμού του. Η «μαγεία» του έγκειται στον τρόπο που συμπλέκονται ο έρωτας με τη σκιά της Αρρώστιας…
      Σίγουρα χρίζει κάθε επαίνου η απόφαση ενός συγγραφέα να αναδείξει απερίφραστα ένα τόσο ιδιαίτερο θέμα ,όπως ο καρκίνος-και μάλιστα σε νεαρές ηλικίες.
Καρκίνος! Ένα θέμα ταμπού, που το ξορκίζουμε με περιφράσεις όπως «επάρατη νόσος», «κακό σπυρί», προκειμένου να μην το κατονομάσουμε!
Στην ελληνική λογοτεχνία τον έχω συναντήσει σε συνήθως βραχυλογικές αναφορές σύγχρονων μυθιστορημάτων.
Θα αναφέρω δύο αντίρροπες τάσεις: Θυμάμαι το ζήτημα του καρκίνου διαποτισμένο από τον τρυφερό συναισθηματισμό της ΡΕΝΑΣ ΡΩΣΣΗ –ΖΑΙΡΗ, όταν στο «Κόκκινο Κοράλλι"
τον προβάλλει από την πλευρά της συγκλονιστικής θυσίας μιας εγκύου που αρνείται τη χημειοθεραπεία για να μη σκοτώσει το έμβρυο παιδί της, ενώ στους "Μικρούς Αγγέλους"της ως πρόωρη απώλεια μιας γλυκιάς ύπαρξης… χωρίς σε κανένα να βιώνουμε σε βάθος τη συνύπαρξη του ήρωα με την ασθένεια.
Από την άλλη, στον Ηλία Μαγκλίνη
και το δυνατό «Σώμα με Σώμα»(εκδ. Πόλις) καταδυόμαστε με καταιγιστική παραστατικότητα και πολύ σκληρή γλώσσα σε όλη την οργή, τη μοναξιά και την απελπισία που επιφέρει ο καρκίνος στη ζωή ενός ασθενούς χωρίς τον αντίλογο καμιάς ελπίδας -στοιχεία που ίσως δεν τα αντέξουν όλοι οι αναγνώστες.
Το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ, ισορροπεί σε… σωστές αποστάσεις ανάμεσα στις δύο αυτές τάσεις. Δεν είναι ούτε ποιητικά τρυφερό, ούτε άκαμπτα ωμό. Δεν είναι ουτοπικό, ωστόσο αντιμάχεται το σκοτάδι.
Καταφέρνει δηλαδή να θίξει το θέμα της ασθένειας ακροβατώντας ανάμεσα σε μια αφοπλιστική ειλικρίνεια και μια ευαισθησία, αποφεύγοντας επιδέξια την παγίδα του μελοδραματισμού, που θα ήταν η εύκολη λύση-καθώς το θέμα προσφέρεται.
Το βιβλίο δεν τηρεί «αποστάσεις ασφαλείας» από την ίδια την πραγματικότητα της αρρώστιας για να τονίσει μονάχα τη συναισθηματική διάσταση της παρουσίας της ,αντιθέτως κατονομάζει τα πάντα, χωρίς να αναλωθεί σε κουραστικές ή εξειδικευμένες ιατρικές λεπτομέρειες.
Ενίοτε από το κείμενο ξεπηδά ένα χιούμορ πικρό κι αυτοσαρκαστικό χωρίς ποτέ όμως να καταλήγει σε κυνισμό.
Ο πνευματώδης αυτός χαρακτήρας είναι απολαυστικός. Προσφέρει μια φρεσκάδα νεανική αμβλύνοντας τη συναισθηματική φόρτιση ,χωρίς να την αναιρεί κι εδώ είναι η επιτυχία του.
Η παρουσία του καρκίνου στην ιστορία μας είναι διάχυτη. Αυτός είναι ρυθμιστής και αργά ή γρήγορα ξεγυμνώνει την αλήθεια όλων.
Όχι! Δεν υπάρχουν υπερήρωες σε αυτή τη μάχη, δεν υπάρχει ωραιοποίηση.
Υπάρχουν άνθρωποι τρωτοί, πληγωμένοι που βιώνουν έναν αναπόδραστο φόβο. Λυγίζουν, κλαίνε, πονούν βιώνουν το θυμό του μεγάλου "γιατί".
Μερικοί από αυτούς αναπτύσσουν έναν δύστροπο, τυραννικό χαρακτήρα.
Μερικές φορές δοκιμάζουν την ευθεία απόρριψη από τον κόσμο των υγιών, την ερωτική απογοήτευση ή την ταπείνωση του οίκτου από τους γύρω.
        Με αυτόν τον τρόπο φωτίζονται όλες οι πλευρές και αποδομείται το εξιδανικευτικό στερεότυπο του «γελαστού καρκινοπαθούς που με το φως του και τη δύναμη του δίνει μαθήματα σε όλους».O καρκινοπαθής είναι άνθρωπος κι έχει "δικαίωμα" στην πτώση, στο θυμό, στην άρνηση.
          Το ζοφερό τοπίο έρχεται να απαλύνει η φιλία και κυρίως ένας αγνός, νεανικός έρωτας από τους πιο ωραίους που έχω συναντήσει ποτέ στη λογοτεχνία. 
Αυτός ο έρωτας διέρχεται όλα τα φυσιολογικά στάδια, που του προσδίδουν αυθεντικότητα με αποτέλεσμα να μας αγγίζει όλους μας πολύ βαθιά και να μας παρέχει πολύτιμα διδάγματα.
          Ενώ συνήθως στον κινηματογραφικές ιστορίες που εμπλέκουν τον παράγοντα της ασθένειας έχουμε ένα ετεροβαρές δίπολο σε όπου ο ένας είναι υγιής κι άλλος αντιμετωπίζει την προοπτική του θανάτου(Love Story,P.S. I love you,Το Ημερολόγιο),εδώ οι κεντρικοί ήρωες-Ογκάστους και Χέιζελ είναι κοινωνοί της ίδιας μοίρας … 
Αυτό φυσικά δε στερεί από κανέναν τους την μοναδικότητά του. Απλώς εξασφαλίζει μια μεγαλύτερη μεταξύ τους συμβατότητα .
Μέσα από την αγάπη τους τα δυο παιδιά προτάσσουν μια χαμηλόφωνη, πλην ουσιαστική και γενναία αντίσταση στον καρκίνο. Στο κάτω-κάτω είναι καθολική αλήθεια πως ο αμοιβαίος έρωτας ομορφαίνει τη ζωή όλων μας και συχνά μας αναμορφώνει. Έτσι κι εδώ! Ο ξεχωριστός Ογκάστους θα αφυπνίσει και την Χέιζελ και θα την παρασύρει σε έναν ξέφρενο χορό ζωής σε πείσμα της σωματικής κατάπτωσης.Ένας "Ποιητής" που όπως στη θρυλική ταινία εξυμνεί τη ζωή με την δοξολογία του "Siege the Day"
            Ναι, μπορεί η ασθένεια να κινεί τα νήματα και μερικές φορές να θέτει χρονικά όρια όμως η ψυχή δε γίνεται μαριονέττα της!
Ο Ογκάστους και η Χέιζελ δεν καταδέχονται το «ναρκισσισμό» του «ηττημένου», που -μεμψιμοιρώντας- παραμένει στο επίκεντρο και διεκδικεί τις επιθυμίες του «ενοχοποιώντας» τους υγιείς οικείους του, αλλά απολαμβανουν το δώρο της αγάπης.
Αυτή είναι η τραγικότητα και το μεγαλείο τους που θα στοιχειώσει για πάντα όποιον τους ανακαλύψει μέσα από τις σελίδες του Τζον Γκριν :
 Πόσοι υγιείς θα δουν τον έρωτά τους να ατενίζει έναν ουρανό που τους ραίνει με ροδοπέταλα; 
Πόσοι σε έναν τόπο γεμάτο ενθύμια θανάτου θα ανάγκαζαν τους γύρω τους να χειροκροτήσουν τη ζωή;
«Μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα», όπως ακριβώς το συναντάμε στο λόγο του ποιητή… Γιατί το σπουδαιότερο δίδαγμα από το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι πως τελικά ο χρόνος αποτελεί μια συμβατική και πεπερασμένη έννοια. 
Η ψυχή και όσα νοηματοδοτούν την ύπαρξή μας εκτείνονται πέρα από χρονικά πλαίσια. Η αγάπη, η παραχώρηση, το πάθος εκφράζονται «ενσώματα» ,ωστόσο παραμένουν άχρονα. Δεν υποτάσσονται σε… προθεσμίες.
Μια ψυχή κλειδαμπαρωμένη στη μοναχικότητα ,την ωραιοπάθεια και στην απληστία δεν πρόκειται να βιώσει ποτέ την ομορφιά της ζωής όσα χρόνια κι αν της δοθούν νa τα ζήσει σε ενα υγιές σώμα. 
Το μεγαλείο του ανθρώπου δεν προσδιορίζεται ούτε από τη φυσική του κατάσταση ,ούτε από τη διάρκεια του βίου του αλλά από την αξιοποίηση της στιγμής.
      Ερχόμαστε ως έμβια όντα με αρχικό σκοπό την επιβίωση. Ζητούμενο όμως πρώτιστο είναι να ζήσουμε. Αυτή είναι η πρόκληση. Κατάφαση ζωής όμως σημαίνει αγάπη. Όταν τείνουμε το χέρι για να συναντήσουμε τον Άλλον κάνουμε ένα βήμα προς τον "Άνθρωπο" μέσα μας κι έτσι νικούμε τον θάνατο. Καζαντζακικός θρίαμβος αυτός, που συναντά  ιδανικά την αφοπλιστική ρήση του Βίκτορ Ουγκό στους "Άθλιους":«Το να πεθαίνεις δεν είναι τίποτα. Το να μη ζεις είναι τρομερό…».

Για όλα αυτά, ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι ένα βιβλίο «φωτοβόλο» που το νιώθεις ως τα τρίσβαθα να ακτινοβολεί επιθυμία για ζωή, ανθρωπιά και συγκλονιστικά διδάγματα που σε σημαδεύουν για μια ζωή και επηρεάζουν με τρόπο καταλυτικό και θετικό τη στάση απέναντι σε όλα τα ζητήματα της ύπαρξης μας.
Αφήστε αυτό το «λαμπρό άστρο» της Λογοτεχνίας να φωτίσει την καρδιά σας- κι αν λίγο τη ραγίσει, δεν πειράζει!- θα την έχει φέρει πιο κοντά στον «Άνθρωπο» ...                                                                             
                                                        Ελισσάβετ-Μαρία Δέδε

Σύλλογοι Υποστήριξης Καρκινοπαθών

                                                            ΑγκαλιάΖΩ

                                                                Κ.Ε.Φ.Ι

                                                               ΕΛΠΙΔΑ

                                                                ΦΛΟΓΑ

                                                               ΑΛΜΑ ΖΩΗΣ

                                                          ΜΕΙΝΕ ΔΥΝΑΤΟΣ

                                                             karkinaki.gr

                                                               ΠΑ.ΡΗ.ΣΥ.Α.

                           ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Παρασκευή 20 Μαΐου 2022

Fein Luise, Η Κόρη του Ράιχ, εκ. Μινωας

                                                                               Η Κόρη του Ράιχ, Λουιζ Φάιν

                                        Είδος: Πολεμικό Δράμα

                                       Βαθμολογία: 9,5/10



Σελίδες 696
Μετάφραση Φωτεινή Πίπη
Ημερομηνία Έκδοσης 01/09/2022


Τα τελευταία χρόνια οι εκδόσεις ΜΙΝΩΑ έχουν επιδοθεί σε μια σειρά εξαιρετικών επιλογών στον χώρο του ξενόγλωσσου μυθιστορήματος με βασική εστίαση στα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η"Κόρη του Ράιχ" το ντεμπούτο της Λουίζ Φάιν, που έρχεται να φωτίσει την άλλη πλευρά της Ιστορίας- εξίσου χρήσιμη με ένα απολαυστικο όσο και συγκινητικό page turner.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Γερμανια-Λειψία 1930. Η Χέτι Χάινριχ είναι μια έφηβη που μεγαλώνει στη  Γερμανία κάτω από τη σκιά του Αδόλφου Χίτλερ, που έχει σαγηνεύσει τη συντριπτική μερίδα του γερμανικού λαού.
Με τον πατέρα της Φραντς να έχει αναρριχηθεί στην ελίτ των Ες Ες η Χέτι συμπαρασύρεται από την εθνική φρενίτιδα νιώθοντας δέος μπρος στον νεοεμφανισθέντα ηγέτη.
Σταδιακά όμως βλέπει τον κόσμο της να αποσυντίθενται όσο η ναζιστική ιδεολογία παρεισφρέει σα δηλητήριο σε κάθε ΄έκφανση της κοινωνικής ζωής.
Η οικογενειακή γαλήνη θρυμματίζεται, φίλοι χάνονται ή αλλάζουν
Κάποια στιγμή η Χέτι θα νιώσει το πρώτο σκίρτημα της αγάπης με τον παιδικό της φίλο τον Βάλτερ που κάποτε της έσωσε τη ζωή μα τώρα φέρει το "στίγμα του Εβραίου"...
Σύντομα το δίλημμα θα ορθωθεί με θανάσιμες συνέπειες.


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Οι Εκδόσεις Μίνωα δείχνουν την τελευταία διετία να επιλέγουν ο,τι καλύτερο κυκλοφορεί αυτήν την εποχή σε Λογοτεχνία γύρω απο τη θεματική του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και δη του Ολοκαυτώματος.
(Το Παιδί του Άουσβιτς, Η ιστορία Ενός Ορφανού Παιδιού κ.ο.κ.)
Μια περίοδος που παρά τα 80 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει παραμένει επίκαιρη, όχι μόνο επειδή έχει σημαδέψει την πολιτική σκέψη του αιώνα μας με τα πολιτικά μοντέλα που ήρθαν σε σύγκρουση,
αλλά κι επειδή μια προσεκτική ανάγνωση της εποχής, με όλους τους συμβολισμούς και τις απαραίτητες αναγωγές, μπορεί να παράσχει χρήσιμα συμπεράσματα στους δικούς μας συγχυσμένους καιρούς, αφού η εξέλιξη έχει επέλθει μονάχα σε τεχνολογικό επίπεδο, αλλά όχι σε ηθικό...
"Η Κόρη του Ράιχ" ξεχωρίζει, ανάμεσά τους, διότι αποτολμά κάτι που έχω συναντήσει σε λίγα βιβλία - τουλάχιστον στα ελληνικά:
Εστιάζει στην κοινωνική πραγματικότητα που βίωσαν οι μέσος Γερμανός κατά τη διάρκεια επικράτησης του Χίτλερ, μέσα όμως από ένα πρίσμα ατομικό και σχεδόν ψυχογραφικό, με τις ιδιαιτερότητες της γυναικείας ματιάς.
Μια νεαρή  Γερμανιδούλα μέσα στο απέραντο Ράιχ.
          Δεν είναι η πρώτη φορά που συγγραφείς επιχειρούν να κατανοήσουν την καθημερινότητα στη ναζιστική Γερμανία και τον τρόπο που ο απλός πολίτης υποδέχθηκε τη ναζιστική ιδεολογία.
Βιβλίο- ορόσημο αυτής της θεματολογίας από την καθημερινότητα στη Γερμανία του 30-40 είναι το μυθιστόρημα του Χανς Φαλάντα "Μόνος στο Βερολίνο" .
Υπάρχουν επίσης και το "Και Τώρα Ανθρωπάκο" έργο του ίδιου, με τη στοχαστικότητα του Έσσε 
ή η διλογία "Λύκος Ανάμεσα Στους Λύκους" του ίδιου 
ενώ το θέμα έθιξε  "Στο Χείλος της Αβύσσου" ο γνωστός για τα παιδικά του βιβλία Έριχ Κέστνερ 
ή ο Ρέμαρκ με τον Μαύρο Οβελίσκο και κυρίως την αριστουργηματική Δύναμη της Αγάπης!
Στην "Κόρη του Ραιχ" όμως μια προσέγγιση γυναικοκεντρική όπου το κοινωνικοπολιτικό πρόσημο υποχωρεί μπροστά στο συναισθηματικό παράγοντα.
Η Μεγάλη Εικόνα της Ναζιστικής Γερμανίας, που καλπάζει προς το αποτρόπαιο "βαγκνερικό μεγαλείο",
διαθλάται τώρα  μέσα από την ατομικότητα ενός  εύθραυστου κοριτσίστικου ψυχισμού, αυτού της Χέτι Χάινριχ.
Αυτό διευρύνει το ηλικιακό κοινό του βιβλίου που -πέρα από τους ενήλικες- άνετα θα μπορούσε να συγκινήσει και μια αναγνώστρια στην ύστερη εφηβεία καθώς η νεαρή πρωταγωνίστριά του, Χέτι, παρουσιάζει καθημερινές αγωνίες οικείες σε ένα νεανικό κοινό, ανεξαρτήτως εποχής.
Ένα ανάγνωσμα εντόνων κοινωνικών αποχρώσεων,λοιπόν με έκδηλο των συναισθηματικό προσανατολισμό που ισορροπεί ιδανικά με το ταραγμένο περίγραμμα της εποχής του Χίτλερ.
Μέσα από τα αθώα μάτια της ανυποψίαστης έφηβης Χέτι Χάινριχ  παρακολουθούμε ένα ταξίδι γυναικείας ενηλικίωσης παράλληλα με τον μετασχηματισμό της γερμανικής κοινωνίας, κάτω από τη σκιά της εθνικής ταπείνωσης στις Βερσαλλίες, όπως τη διαδέχθηκε η χιτλερική μεγαλομανία.
Η πολιτική ανατροπή, η ρευστή ψυχολογία των μαζών, ο υστερικός φυλετισμός, το μίσος προς τους Εβραίους, η παραχάραξη της Παιδείας κι η προσωπολατρεία του Χίτλερ, σε  ένα ιδιόρρυθμο πορτρέτο της δεκαετίας του '30 σε μια περιφερειακή γερμανική πόλη, αυτή της Λειψίας.
Η Γερμανία στη παράκρουση που υποβάλλει το σύνθημα Deutschland Erwachen!
Γύρω από την ευαίσθητη Χέτι, μια πληθώρα από ενδιαφέροντα πρόσωπα με το δικό τους φορτίο.
Η αριστοκρατική μητέρα με την αθέατη θλίψη της, ο λαμπερός αδελφός Καρλ, ο βλοσυρός πατέρας απορροφημένος στη ναζιστική του σταυροφορία και τα δικά του μυστικά, η Έλα με την πυρόξανθη ομορφιά, ο αδέξιος Τόμας που ζητά εκδίκηση.
Πάνω απ όλα όμως ο καλοσυνάτος Βάλτερ με το γελαστό πρόσωπο, που θα δει την πατρίδα του να γίνεται ξενιτειά αφού η εβραϊκή φυλή τίθεται υπό διωγμόν κι η ζωή του αποσαθρώνεται...
Ειδικότερα , ο πατέρας ως αξιωματικός των Ες Ες αποδίδει ιδανικά το πρότυπο μιας νοσηρής στρατιωτικού τύπου ελίτ που μετέτρεψε την εγωπάθεια και στοιχεία ναρκισσιστικής διαταραχής σε ιδεολογία...
Κάτω,λοιπόν,  από τις ναζιστικές ιαχές ανθεί ένας νεανικός έρωτας ζυμωμένος από τα αρχετυπικά υλικά ενός σαιξπηρικού πάθους:
Aθωότητα , συγκρουόμενη προέλευση των δύο ερωτευμένων και ένας εχθρικός περίγυρος, που τον καταδικάζει a priori.
Ο έρωτας αυτός ανάμεσα στα δυο παιδιά εκκινεί από ένα ιδιαίτερο γεγονός και σμιλεύεται με τα χρόνια.
Χρόνια φρενίτιδας.
Ένας Ρωμαίος και μια Ιουλιέττα στη Ναζιστική Γερμανία που μας συστήνονται μέσα από τις ημερολογιακού τύπου εκμυστηρεύσεις μιας έφηβης στη δεκαετία του 30.
Η γοητεία της στολής. Η άλωση του Εκπαιδευτικού Συστήματος από τις φυλετικές θεωρίες. Η σταδιακή αλλοτρίωση.
Η συγγραφέας ιχνηλατεί πολύ διαφωτιστικά το πώς ο ρατσισμός κι η οργή του πολιτικού λόγου κυριάρχησαν στις ψυχές άλλοτε φιλήσυχων ανθρώπων, εγείροντας κατώτερα ένστικτα   
Το πιο ενδιαφέρον εδώ είναι πως ο έρωτας "ερήμην του" προσλαμβάνει τον ρόλο του "αναμορφωτή" στην ψυχή της Χέτι Χάινριχ , αφυπνίζοντας μια συνείδηση συσκοτισμένη.
Το φως του διαπερνά το σκοτάδι του φανατισμού και του μίσους, ενώ το μονοπάτι του οδηγεί στους δύσβατους δρόμους της θυσίας...
Μέσα από τη δύναμη της πρώτης αγάπης η Χέτι θα κατακτήσει την αυτογνωσία και θα αναγνώσει με υγιή τρόπο το διαστρεβλωμένο είδωλο του κόσμου, που το εισηγήθηκε η χιτλερική πολιτική. Οι υπερβάσεις της πρωταγωνίστριάς μας παρουσιάζονται με συγγραφική ωριμότητα, ως αποτέλεσμα μιας επίπονης διαδικασίας μέσα στα χρόνια που καλύπτει η αφήγηση.
Δε είναι όμως μονάχα το δράμα της Χέτι καθώς με αυτό συμπλέκονται οι διαδρομές άλλων ανθρώπων των οποίων η ωραιοποιημένη "βιτρίνα" θρυμματίστηκε ακριβώς όπως... εκείνες των εβραϊκών καταστημάτων από την κατευθυνόμενη οργή του ναζιστικού όχλου την 9η Νοέμβρη του 1938.
          Η εξέλιξη της ιστορίας διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη με ανατροπές τοποθετημένες στο σωστό σημείο για να επέλθει μια συγκινητική κορύφωση.
Θα ήθελα να έχει αποδοθεί λίγο περισσότερο η πορεία κάποιων προσώπων τα καθεαυτά χρόνια της σύρραξης, όπως τόσο όμορφα έγινε με την πορεία τους παραμονές του πολέμου.
Παρά τη μικρή αυτήν λεπτομέρεια θεωρώ ότι "Η Κόρη Του Ράιχ" αποτελεί μια εξαιρετική αναγνωστική επιλογή κι ένα απο τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία με θέμα τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο...