Παρασκευή 20 Μαΐου 2022

Fein Luise, Η Κόρη του Ράιχ, εκ. Μινωας

                                                                               Η Κόρη του Ράιχ, Λουιζ Φάιν

                                        Είδος: Πολεμικό Δράμα

                                       Βαθμολογία: 9,5/10



Σελίδες 696
Μετάφραση Φωτεινή Πίπη
Ημερομηνία Έκδοσης 01/09/2022


Τα τελευταία χρόνια οι εκδόσεις ΜΙΝΩΑ έχουν επιδοθεί σε μια σειρά εξαιρετικών επιλογών στον χώρο του ξενόγλωσσου μυθιστορήματος με βασική εστίαση στα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η"Κόρη του Ράιχ" το ντεμπούτο της Λουίζ Φάιν, που έρχεται να φωτίσει την άλλη πλευρά της Ιστορίας- εξίσου χρήσιμη με ένα απολαυστικο όσο και συγκινητικό page turner.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Γερμανια-Λειψία 1930. Η Χέτι Χάινριχ είναι μια έφηβη που μεγαλώνει στη  Γερμανία κάτω από τη σκιά του Αδόλφου Χίτλερ, που έχει σαγηνεύσει τη συντριπτική μερίδα του γερμανικού λαού.
Με τον πατέρα της Φραντς να έχει αναρριχηθεί στην ελίτ των Ες Ες η Χέτι συμπαρασύρεται από την εθνική φρενίτιδα νιώθοντας δέος μπρος στον νεοεμφανισθέντα ηγέτη.
Σταδιακά όμως βλέπει τον κόσμο της να αποσυντίθενται όσο η ναζιστική ιδεολογία παρεισφρέει σα δηλητήριο σε κάθε ΄έκφανση της κοινωνικής ζωής.
Η οικογενειακή γαλήνη θρυμματίζεται, φίλοι χάνονται ή αλλάζουν
Κάποια στιγμή η Χέτι θα νιώσει το πρώτο σκίρτημα της αγάπης με τον παιδικό της φίλο τον Βάλτερ που κάποτε της έσωσε τη ζωή μα τώρα φέρει το "στίγμα του Εβραίου"...
Σύντομα το δίλημμα θα ορθωθεί με θανάσιμες συνέπειες.


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Οι Εκδόσεις Μίνωα δείχνουν την τελευταία διετία να επιλέγουν ο,τι καλύτερο κυκλοφορεί αυτήν την εποχή σε Λογοτεχνία γύρω απο τη θεματική του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και δη του Ολοκαυτώματος.
(Το Παιδί του Άουσβιτς, Η ιστορία Ενός Ορφανού Παιδιού κ.ο.κ.)
Μια περίοδος που παρά τα 80 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει παραμένει επίκαιρη, όχι μόνο επειδή έχει σημαδέψει την πολιτική σκέψη του αιώνα μας με τα πολιτικά μοντέλα που ήρθαν σε σύγκρουση,
αλλά κι επειδή μια προσεκτική ανάγνωση της εποχής, με όλους τους συμβολισμούς και τις απαραίτητες αναγωγές, μπορεί να παράσχει χρήσιμα συμπεράσματα στους δικούς μας συγχυσμένους καιρούς, αφού η εξέλιξη έχει επέλθει μονάχα σε τεχνολογικό επίπεδο, αλλά όχι σε ηθικό...
"Η Κόρη του Ράιχ" ξεχωρίζει, ανάμεσά τους, διότι αποτολμά κάτι που έχω συναντήσει σε λίγα βιβλία - τουλάχιστον στα ελληνικά:
Εστιάζει στην κοινωνική πραγματικότητα που βίωσαν οι μέσος Γερμανός κατά τη διάρκεια επικράτησης του Χίτλερ, μέσα όμως από ένα πρίσμα ατομικό και σχεδόν ψυχογραφικό, με τις ιδιαιτερότητες της γυναικείας ματιάς.
Μια νεαρή  Γερμανιδούλα μέσα στο απέραντο Ράιχ.
          Δεν είναι η πρώτη φορά που συγγραφείς επιχειρούν να κατανοήσουν την καθημερινότητα στη ναζιστική Γερμανία και τον τρόπο που ο απλός πολίτης υποδέχθηκε τη ναζιστική ιδεολογία.
Βιβλίο- ορόσημο αυτής της θεματολογίας από την καθημερινότητα στη Γερμανία του 30-40 είναι το μυθιστόρημα του Χανς Φαλάντα "Μόνος στο Βερολίνο" .
Υπάρχουν επίσης και το "Και Τώρα Ανθρωπάκο" έργο του ίδιου, με τη στοχαστικότητα του Έσσε 
ή η διλογία "Λύκος Ανάμεσα Στους Λύκους" του ίδιου 
ενώ το θέμα έθιξε  "Στο Χείλος της Αβύσσου" ο γνωστός για τα παιδικά του βιβλία Έριχ Κέστνερ 
ή ο Ρέμαρκ με τον Μαύρο Οβελίσκο και κυρίως την αριστουργηματική Δύναμη της Αγάπης!
Στην "Κόρη του Ραιχ" όμως μια προσέγγιση γυναικοκεντρική όπου το κοινωνικοπολιτικό πρόσημο υποχωρεί μπροστά στο συναισθηματικό παράγοντα.
Η Μεγάλη Εικόνα της Ναζιστικής Γερμανίας, που καλπάζει προς το αποτρόπαιο "βαγκνερικό μεγαλείο",
διαθλάται τώρα  μέσα από την ατομικότητα ενός  εύθραυστου κοριτσίστικου ψυχισμού, αυτού της Χέτι Χάινριχ.
Αυτό διευρύνει το ηλικιακό κοινό του βιβλίου που -πέρα από τους ενήλικες- άνετα θα μπορούσε να συγκινήσει και μια αναγνώστρια στην ύστερη εφηβεία καθώς η νεαρή πρωταγωνίστριά του, Χέτι, παρουσιάζει καθημερινές αγωνίες οικείες σε ένα νεανικό κοινό, ανεξαρτήτως εποχής.
Ένα ανάγνωσμα εντόνων κοινωνικών αποχρώσεων,λοιπόν με έκδηλο των συναισθηματικό προσανατολισμό που ισορροπεί ιδανικά με το ταραγμένο περίγραμμα της εποχής του Χίτλερ.
Μέσα από τα αθώα μάτια της ανυποψίαστης έφηβης Χέτι Χάινριχ  παρακολουθούμε ένα ταξίδι γυναικείας ενηλικίωσης παράλληλα με τον μετασχηματισμό της γερμανικής κοινωνίας, κάτω από τη σκιά της εθνικής ταπείνωσης στις Βερσαλλίες, όπως τη διαδέχθηκε η χιτλερική μεγαλομανία.
Η πολιτική ανατροπή, η ρευστή ψυχολογία των μαζών, ο υστερικός φυλετισμός, το μίσος προς τους Εβραίους, η παραχάραξη της Παιδείας κι η προσωπολατρεία του Χίτλερ, σε  ένα ιδιόρρυθμο πορτρέτο της δεκαετίας του '30 σε μια περιφερειακή γερμανική πόλη, αυτή της Λειψίας.
Η Γερμανία στη παράκρουση που υποβάλλει το σύνθημα Deutschland Erwachen!
Γύρω από την ευαίσθητη Χέτι, μια πληθώρα από ενδιαφέροντα πρόσωπα με το δικό τους φορτίο.
Η αριστοκρατική μητέρα με την αθέατη θλίψη της, ο λαμπερός αδελφός Καρλ, ο βλοσυρός πατέρας απορροφημένος στη ναζιστική του σταυροφορία και τα δικά του μυστικά, η Έλα με την πυρόξανθη ομορφιά, ο αδέξιος Τόμας που ζητά εκδίκηση.
Πάνω απ όλα όμως ο καλοσυνάτος Βάλτερ με το γελαστό πρόσωπο, που θα δει την πατρίδα του να γίνεται ξενιτειά αφού η εβραϊκή φυλή τίθεται υπό διωγμόν κι η ζωή του αποσαθρώνεται...
Ειδικότερα , ο πατέρας ως αξιωματικός των Ες Ες αποδίδει ιδανικά το πρότυπο μιας νοσηρής στρατιωτικού τύπου ελίτ που μετέτρεψε την εγωπάθεια και στοιχεία ναρκισσιστικής διαταραχής σε ιδεολογία...
Κάτω,λοιπόν,  από τις ναζιστικές ιαχές ανθεί ένας νεανικός έρωτας ζυμωμένος από τα αρχετυπικά υλικά ενός σαιξπηρικού πάθους:
Aθωότητα , συγκρουόμενη προέλευση των δύο ερωτευμένων και ένας εχθρικός περίγυρος, που τον καταδικάζει a priori.
Ο έρωτας αυτός ανάμεσα στα δυο παιδιά εκκινεί από ένα ιδιαίτερο γεγονός και σμιλεύεται με τα χρόνια.
Χρόνια φρενίτιδας.
Ένας Ρωμαίος και μια Ιουλιέττα στη Ναζιστική Γερμανία που μας συστήνονται μέσα από τις ημερολογιακού τύπου εκμυστηρεύσεις μιας έφηβης στη δεκαετία του 30.
Η γοητεία της στολής. Η άλωση του Εκπαιδευτικού Συστήματος από τις φυλετικές θεωρίες. Η σταδιακή αλλοτρίωση.
Η συγγραφέας ιχνηλατεί πολύ διαφωτιστικά το πώς ο ρατσισμός κι η οργή του πολιτικού λόγου κυριάρχησαν στις ψυχές άλλοτε φιλήσυχων ανθρώπων, εγείροντας κατώτερα ένστικτα   
Το πιο ενδιαφέρον εδώ είναι πως ο έρωτας "ερήμην του" προσλαμβάνει τον ρόλο του "αναμορφωτή" στην ψυχή της Χέτι Χάινριχ , αφυπνίζοντας μια συνείδηση συσκοτισμένη.
Το φως του διαπερνά το σκοτάδι του φανατισμού και του μίσους, ενώ το μονοπάτι του οδηγεί στους δύσβατους δρόμους της θυσίας...
Μέσα από τη δύναμη της πρώτης αγάπης η Χέτι θα κατακτήσει την αυτογνωσία και θα αναγνώσει με υγιή τρόπο το διαστρεβλωμένο είδωλο του κόσμου, που το εισηγήθηκε η χιτλερική πολιτική. Οι υπερβάσεις της πρωταγωνίστριάς μας παρουσιάζονται με συγγραφική ωριμότητα, ως αποτέλεσμα μιας επίπονης διαδικασίας μέσα στα χρόνια που καλύπτει η αφήγηση.
Δε είναι όμως μονάχα το δράμα της Χέτι καθώς με αυτό συμπλέκονται οι διαδρομές άλλων ανθρώπων των οποίων η ωραιοποιημένη "βιτρίνα" θρυμματίστηκε ακριβώς όπως... εκείνες των εβραϊκών καταστημάτων από την κατευθυνόμενη οργή του ναζιστικού όχλου την 9η Νοέμβρη του 1938.
          Η εξέλιξη της ιστορίας διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη με ανατροπές τοποθετημένες στο σωστό σημείο για να επέλθει μια συγκινητική κορύφωση.
Θα ήθελα να έχει αποδοθεί λίγο περισσότερο η πορεία κάποιων προσώπων τα καθεαυτά χρόνια της σύρραξης, όπως τόσο όμορφα έγινε με την πορεία τους παραμονές του πολέμου.
Παρά τη μικρή αυτήν λεπτομέρεια θεωρώ ότι "Η Κόρη Του Ράιχ" αποτελεί μια εξαιρετική αναγνωστική επιλογή κι ένα απο τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία με θέμα τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο...

Σάββατο 14 Μαΐου 2022

Ειρήνη Βαρδακη, Ο Μέντορας

                                                                     Ειρήνη Βαρδακη, Ο Μέντορας Μου
                                         Είδος: Eρωτικό Θρίλερ
                                         Βαθμολογία 9/10
Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ
Σελίδες 480
Ημ Έκδοσης 01/05/2021
Τιμή 15,93

Η Ειρήνη Βαρδάκη έχει ξεχωρίσει για την αγωνιώδη πέννα της, που ξέρει να γεννά ανατρεπτικές ιστορίες ,γεμάτες τρικυμιώδεις εντάσεις που μένουν αξέχαστες στους αναγνώστες.
Το πρόσφατο μυθιστόρημά της "Ο Μέντοράς Μου" έρχεται ως μια δυναμική επίρρωση του ταλέντου της, που μας προσφέρει ένα ακόμη δυνατο ψυχολογικό θρίλερ ερωτικών αποχρώσεων αριστουργηματικά ανατρεπτικό.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Ειρήνη Καρρά είναι μια φιλόδοξη δημοσιογράφος που εργάζεται σε μια κορυφαία ελληνική εφημερίδα, την "Αλήθεια", αποζητώντας τη μεγάλη ευκαιρία, στη σκιά της αιώνιας ανταγωνίστριάς της, της αισθησιακής Λάουρας Ζώτου.
Στη θέση του απερχόμενου αρχισυντάκτη της όμως καταφθάνει ο κορυφαίος δημοσιογράφος Κλέων Κυριαζής. Ναρκισσιστής, εργασιομανής, δίκαιος, κι ευφυής ο Κυριαζής θα γοητεύσει την ταλαντούχα, αλλά ακατέργαστη Ειρήνη. Εκείνη πάλι θα τον κατακτήσει σταδιακά με τον παιδικό ενθουσιασμό της, το φλογερό της ταμπεραμέντο και το σπάνιο ταλέντο της.
Σύντομα μεταξύ τους θα θεριέψει ένα πάθος παράφορο που θα σαρώσει τις ζωές τις δικές τους, συμπαρασύροντας τα πάντα γύρω τους. 
Σε αυτήν τη δίνη εδράζονται απαντήσεις για μια απροσδόκητη εξαφάνιση και το "έγκλημα της λίμνης"...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το μυθιστόρημα "Ο Μέντορας Μου" αποτελεί ένα αριστοτεχνικά πλεγμένο ψυχολογικό θρίλερ αστυνομικής ευφυίας , με διάχυτο το ερωτικό στοιχείο που δύσκολα θα αφήσει κάποιον ασυγκίνητο...
Όπως φανερώνει και ο τίτλος, το θέμα του βιβλίου αυτού εκκινεί από την αρχετυπική και πολύ ισχυρή σχέση μαθητευόμενου και δασκάλου-του νεόκοπου και του καθοδηγητή, όπως την έχουμε δει ανάμεσα στον "Πυγμαλίωνα και τη Γαλάτεια σε μια τρυφερή εκδοχή της, αλλά και στη θανατηφόρα εκδοχή ανάμεσα στον "Δαίδαλο και τον νεαρό μαθητή του,τον Αθηναίο Τάλω". Κλέων και Ειρήνη : 
Το μοτίβο αυτό, λοιπόν, μεταφέρεται, από την Ειρήνη Βαρδάκη, στην αδυσώπητη Αθήνα του σήμερα, σε έναν ανταγωνιστικό επαγγελματικό χώρο, αυτόν της Δημοσιογραφίας, ώσπου εκτοξεύεται σε ιλιγγιώδεις κορφές ερωτικής έξαψης και βάφεται με αίμα. Το αίμα τίνος, όμως;
Από ποιον;
Τα ερωτήματα στροβιλίζονται αδιάκοπα και βασανιστικά από μια πλοκή που σε αρπάζει από την αρχή.
Η αφήγηση είναι εναλλασσόμενη,σε γλώσσα 
σύγχρονη, χωρίς ιδιαίτερα καλολογικά στοιχεία που -κατορθώνει να μην εκπέσει στο "ακαλαίσθητο":
Οι καταστάσεις ξετυλίγονται γραμμικά, όμως σαν ιντερμέντζα κάνουν εμβόλιμα την εμφάνισή τους μονόλογοι με σκέψεις που πηγάζουν από τα ανεξερεύνητα μύχια του εκάστοτε ομιλητή,σχολιάζοντας από μια μεταγενέστερη χρονική στιγμή, επιτείνοντας τη δραματικότητα κ δίδοντας το τέμπο.
           Από την άλλη, έχουμε την παράθεση των καθεαυτών γεγονότων με τους δυο βασικούς  πρωταγωνιστές "του σχήματος" να επιδίδονται σε μια αφηγηματική σκυταλοδρομία, που παρουσιάζει το πρίσμα καθενός- ενώ ένα τρίτο πρόσωπο έκπληξη να παρεισφρέει, προσθέτοντας μιαν επιπρόσθετη πινελιά μυστηρίου.
Η ιστορία και οι σχέσεις όλων των βασικών προσώπων του δράματος χτίζονται λιθαράκι λιθαράκι, γεγονός που τούς προσδίδει απόλυτη αληθοφάνεια, καθιστώντας τον αναγνώστη κοινωνό στα πάθη τους.Πολύ παραστατικά ξετυλίγεται το δράμα όλων στην αρχή κινούμενο με τους όρους μιας ένοχης ίσως αλλά οικείας στην εποχή "κανονικότητας" (προσωπικά με ενθουσίασαν και ονομαστικές αναφορές στην παγκόσμια πραγματικότητα, με πρόσχημα τη δημοσιογραφική ιδιότητα των πρωταγωνιστών, η οποία κεντρίζει τον πιο αφυπνισμένο αναγνώστη να ερευνήσει κ να προβληματιστεί πολιτικά για το παγκόσμιο γίγνεσθαι).
               Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται σε βάθος κι οι αντιδράσεις τους είναι πλήρως τεκμηριωμένες, με αποτέλεσμα να γίνονται ψηφίδες ενός ολοκληρωμένου μωσαϊκού ερωτικής απελπισίας, έμπνευσης, οδύνης κι απώλειας.
Ο πυρετός της δόξας κι ο νοσηρός εγωισμός που συμπλέκεται με την απώτατη αυταπάρνηση σε ενα φρενήρες γαϊτανάκι παραφοράς.
Το αιώνιο δίλημμα Καριέρα ή έρωτας σε πρωτεϊκές μεταμορφώσεις από τον ανταγωνισμό ως την ηττοπάθεια κι από την αρπαγή ως την υπέρτατη θυσία.
Κι ύστερα υπεισέρχονται οι παράξενοι συμβολισμοί.
Το Μαύρο και -οχι το "ευθέως αντίθετό του, το "Άσπρο", όπως θα περίμενε κανείς- αλλά το Κόκκινο
Το Κόκκινο, που δεν υποδηλώνει την αθωότητα- κανείς δεν είναι αθώος τελικά εδώ! Το Κόκκινο συμπράττει με το Μαύρο σε ένα χαρτοπαίγνιο στημένο, μια ρουλέττα θανάσιμη , σηματοδοτώντας μιαν ιδιότυπη "συνενοχή" των δυο τους.
Μαζί Κόκκινο και Μαύρο συνθέτουν αξεδιάλυτα το πορτρέτο του σκότους, της αμαρτίας και του αίματος...
κάπου εκεί αναφύεται ένα μυστήριο δυσεπίλυτο, με την μπίλια της ενοχής να ταλαντεύεται σε ένα εκκρεμές που, αναποφάσιστο, αιωρείται πάνω από αυτό ακριβώς το τρίπτυχο του ολέθρου.
Σπάνια συναντά κανείς τόσο βαθιά ιχνηλατημένες τις σκοτεινές διαδρομές στην άβυσσο του ερωτικού πάθους όσο στον Μέντορα της Ειρήνης Βαρδάκη.
Μια σχέση που ξεκινά με τον υλιστικό κυνισμό της αποστεγνωμένης εποχής μας, για να εξορύξει σταδιακά το μάγμα που κοχλάζει απειλητικά στα έγκατα δύο ψυχών αλωμένων από έναν έρωτα αρρωστημένο μαζί και θεϊκό.
Έρωτα συνδημιουργό, έρωτα γιατρικό κι εξιλέωση.
Χωρία με τη γοτθική σκιά μιας "μποντλερικής συνομιλίας" με την κόλαση και τον θάνατο επιτείνουν τον σπαραγμό του έρωτα θυμίζοντας τα χορικά των Μεγάλων Τραγωδών της αρχαιότητας, όπου κι ανατέμνεται η ανθρώπινη ψυχή με τα ένοχα μυστικά της.
Η κορύφωση στον "Μέντορα Μου" έρχεται σε έναν φινάλε θεαματικά ανατρεπτικό- όσο και ταιριαστό στη φύση των δύο(?) πρωταγωνιστών όπως πολύ ανάγλυφα την έχει "οικοδομήσει" στη συνείδηση του αναγνώστη η Ειρήνη Βαρδάκη.
Το Κίνητρο και η Κατάληξη είναι από τα πιο αρτίως τεκμηριωμένα που εχω συναντήσει σε ανάλογες αστυνομικής υφής τραγωδίες.
Αν είχα κάτι να επισημάνω είναι πως κάπου στην πορεία προς τις τελευταίες σελίδες  ίσως ήθελα μια μεγαλύτερη διείσδυση σε μια πτυχή που μου φάνηκε πολύ βιαστικά δοσμένη, σε σχέση με το υπόλοιπο σύνολο. Πάντως οι τελευταίες γραμμές αποζημιώνουν, αφήνοντας ως απόηχο  τον σπαραγμό της αγάπης, διότι πάνω κι από τον γρίφο διακύβευμα είναι το πάθος.
          Σε κάθε περίπτωση, ο  πήχυς για τη συγγραφέα Ειρήνη Βαρδάκη έχει ανέβει πολύ ψηλά και τείνει να την εδραίωσει στον ευρύτερο χώρο του αστυνομικόυ μυστηρίου, αφήνοντας όμως τη χαρακτηριστική σφραγίδα του πάθους στις εμπνεύσεις της, που την κάνει να ξεχωρίζει, αφήνοντας ξεκάθαρα αναγνωρίσιμο ίχνος σε αυτήν την κατηγορία.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη επιτυχία για έναν συγγραφέα όταν πέρα από το να στήνει ενδιαφέρουσες ιστορίες, κατορθώνει-να παγιώσει μια ταυτότητα που σηματοδοτεί τη μοναδικότητά του στον χώρο δίχως όμως να επαναλαμβάνεται.
Να διαβάζεις το βιβλίο του και να αναγνωρίζεις μονομιάς την πένα του ανάμεσα σε δεκάδες άλλες.
Η Βαρδάκη το πετυχαίνει νομίζω με την ιδιαιτερότητα των συλλήψεών της , τη θεματολογική της κατεύθυνση και τον ιδιάζοντα τρόπο παρουσίασής τους, κι αυτό αποτελεί ένα ακόμη κερδισμένο συγγραφικό στοίχημα.
Αναμένω με αγωνία το νέο της βιβλίο ΖΩΝΗ 5...

 

Τρίτη 10 Μαΐου 2022

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ, Περί της Εαυτού Ψυχής"

 Περί της Εαυτού Ψυχής, Ισίδωρος Ζουργός

                                   Είδος: Iστορικό Δράμα

                                   Βαθμολογία: 9/10


Ο Ισίδωρος Ζουργός αποτελεί -κατά κοινή ομολογία- μια από τις κορυφαίες γραφίδες της γενιάς του, οπότε κάθε του βιβλίο αποτελεί είδηση χαρμόσυνη για κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και κόσμημα στην Ελληνική Πεζογραφία μας. Ειδικα όταν- όπως το "Περί της Εαυτού Ψυχής"-  αποδεικνύει πως ο συγγραφέας πάντα αναζητά πηγές έμπνευσης πέρα από τα κορεσμένα θεματολογικά πεδία που δεσπόζουν στον λογοτεχνικό τοπίο της χώρας μας.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε στα 1.114μ.Χ. την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών.
Ο Σταυράκιος Κλαδάς αποσυρμένος στη μόνωση των γηρατειών και καταθέτει έναν απολογισμό μιας ζωής στις παρυφές λαμπρών γεγονότων και στη σκιά ένδοξων ανδρών,  φωτίζοντας την ξεχωριστή συντεχνία των αντιγραφέων του Βυζαντίου που με την Τέχνη τους διέσωσαν μοναδικά μνημεία του γραπτού λόγου της Αρχαιότητας και της Εποχής τους, χαρίζοντας σπάνιας ομορφιάς χειρόγραφα!
          Η αφήγησή του εκκινεί από το Δορύλαιο στο Θέμα του Οψύκιου όταν ένα τραγικό γεγονός θα σκορπίσει τον Σταυράκιο και τα άλλα δύο του αδέλφια  στις άκρες της Αυτοκρατορίας, οδηγώντας τον ίδιο στη Μονή Στουδίου, όπου θα ανακαλύψει το ξεχωριστό του τάλαντο στην καλλιγραφία, ενώ η συνάντησή του με μια αινιγματική προσωπικότητα θα του ανατρέψει δραματικά την πορεία της ζωής του.
Φάρος του στην αναζήτηση της αυτογνωσίας του είναι μια μυστηριώδης ποιητική φράση στις υποσημειώσεις ενός χειρογράφου κι η φιγούρα μιας μυστηριώδους γυναίκας, που θα γίνει η αναζήτησή του οδηγώντας τον σε ένα ταξίδι στην Ιστορία και στην αυτοπραγμάτωσή του. Στη φτώχεια και στην αναγνώριση, στη σκληρή δουλειά και στις δοπλοκίες των παλατιών, στον έρωτα και στην απώλεια ο Σταυράκιος θα αγωνιστεί να διατηρήσει το ήθος του πνεύματός του ακέραιο...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το Βυζάντιο κάλυψε περίπου μια χιλιετία συναρπαστικών εξελίξεων. Εντούτοις, ολιγάριθμοι είναι οι συγγραφείς που αναμετρήθηκαν με την πολυτάραχη και λαμπερή αυτή περίοδο της Ιστορίας μας, σε επίπεδο μυθοπλασίας.
Από τα βιβλία  με θέμα το Βυζάντιο πρωταρχική θέση έχουν τα έργα της Πηνελόπης Δέλτα διαποτισμένα από ευαισθησία και βαθιά αγάπη στην Πατρίδα, που προσέδωσαν στην αφήγηση μιαν ηρωική διάσταση η οποία συνυπήρξε ιδανικά με ισχυρούς ανθρώπινους δεσμούς -είτε πρόκειται για τη φιλία, είτε για τον αγνό έρωτα ("Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου", "Για την Πατρίδα" κλπ).Υπάρχουν κι άλλα όπως η "Θεοφανώ" και τα σύγχρονα μυθιστορήματα της Μαρίας Πόθου "Πηραν την Πόλη Πήραν Τη..." και της Μάρως Δούκα , όπως και το ξεχωριστό "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου.
Ο Ισίδωρος Ζουργός έρχεται να προσθέσει τη δική του πινελιά στη βυζαντινή μυθιστοριογραφία με το "Περί της Εαυτού Ψυχής", ένα έργο ηθογραφικό με σπέρματα ενδοσκοπικής εμβάθυνσης στον ήρωα του, που το ανάγει σε ένα δράμα υπαρξιακό εν τέλει.
Το αξιοσημείωτο όμως είναι ότι ο Ζουργός δεν επιστρατεύει το πλεονεκτικό πεδίο των μεγάλων μαχών, της αυτοκρατορικής αίγλης,ούτε ψηλαφεί το Τραύμα της Άλωσης,όπως είναι το σύνηθες γι αυτή τη θεματολογία, παρά επιλέγει να αναδείξει πλευρές της καθημερινής ζωής των απλών πολιτών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη χαραυγή του 11ου αιώνα.
Μια γλώσσα που βρίθει λεκτικων σχημάτων καθώς και ζωηρή εικονοπλασία καθιστούν απόλαυση την ανάγνωση παρά το μεγάλο μέγεθος του έργου.
           Έτσι ο Ισίδωρος Ζουργός διαθλά φευγαλέες λάμψεις του βυζαντινού μεγαλείου, αλλά καποιες σκιές των αμφιλεγόμενων προσώπων του, μέσα από το πρίσμα της ατομικότητας του πρωταγωνιστή του, του Σταυράκιου Κλαδά.
Ο πρωταγωνιστής παίρνει τον λόγο σε πρώτο πρόσωπο κι έκτοτε ακολουθεί μια εναλλαγή ανάμεσα στην προσωπική του κατάθεση με την τριτοπρόσωπη αφήγηση του "παντεπόπτη συγγραφέα"  
Ο ήρωας του Ζουργού αποδύεται σε ένα ερήμην του οδοιπορικό στον νότιο και ανατολικό κυρίως τομέα της Αυτοκρατορίας, φωτίζοντας πτυχές της καθημερινότητας αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών της εποχής του.
Με γλωσσική αγωνία και παραστατικότητα, ο Ισίδωρος Ζουργός ανασυστήνει μια εποχή λιγότερο γνώριμη στον μέσο αναγνώστη.
Μοναδικές πληροφορίες, "προϊόντα" όλες εμβρυθούς μελέτης και επίπονα κατακτημένης γνώσης του συγγραφέα γύρω από τη ζωή αυτής της περιόδου κάνουν τον αναγνώστη μέρος της.
Πρόκειται για μια εποχή παρακμής:
Οι θρίαμβοι του Βουλγαροκτόνου και η πρωτοποριακή πολιτική της Μακεδονικής Δυναστείας είναι πια παρελθόν.
Η ταπεινωτική και κρίσιμη ήττα στο Ματζικέρτ από τους Σελτζούκους του Αλπ- Αρσλάν σηματοδοτεί την αναπότρεπτη παρακμή της Αυτοκρατορίας και σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για την επερχόμενη πτώση της.
Ο Ισίδωρος Ζουργός όμως δεν αναλύει τη Γενική Εικόνα, παρά επικεντρώνει τις αναφορές του στον μικρόκοσμο των συνοικιών και των επαγγελματιών και μόνο μερικά θραύσματα της πολιτικής κατάστασης παρεισφρέουν στην πλοκή, παρακολουθώντας την πορεία του Σταυράκιου.
          Πολύβουοι δρόμοι, χαμόσπιτα και μέγαρα, πέτρινα τείχη, κι επαγγελματικές συντεχνίες, αλλά και παλάτια με περίτεχνο διάκοσμο κι αίγλη συνθέτουν ένα πειστικό πορτρέτο της εποχής - από τη Βασιλεύουσα, ως την Καστορία με την ονειρική λίμνη, τη Βέροια, ή την εφιαλτική πραγματικότητα των αλυκών στο Κίτρος με την κοινωνική αδικία.
Φωτοβολεί ωστόσο στις σελίδες, το πνευματικό πρόσημο της περιόδου αυτής, με τα αξιόλογα αρχαία συγγράμματα που διασώζονται για να φωτίζουν ως λύχνοι τις σκέψεις των λιγοστών που έχουν πρόσβαση σε αυτα. Ξεχωρίζει το σύγγραμμα του θαλασσοπόρου Πυθέα που μίλησε για τη μυθική Θούλη.
Η σπανιότητα του χειρογράφου μπορεί να υπονοεί την απόκρυψη επιτευγμάτων της επιστήμης από τις μάζες του popolo.
Παράλληλα με τους αξιόλογους στοχαστές, έχουμε τη θρησκευτικότητα , τους μικρούς αγίους της, τον μοναστηριακό βίο, αλλά και τις θρησκευτικές διαμάχες με αφορμή το Δόγμα.
Έτσι καποια ιστορικά πρόσωπα κάνουν ένα πέρασμα απολύτως εναρμονισμένο με το κάδρο της πλοκής.
         Ασφαλώς μας δίνεται η ευκαιρία να μπούμε στο Ιερόν Παλάτιον και να παρακολουθήσουμε κάποιες από τις μηχανορραφίες ενώ μοιραζόμαστε το κλέος κάποιες οικογενειακές στιγμές του αυτοκράτορα Αλεξιου και της Άννας της Κομνηνής.
Η δε μορφή του Μιχαήλ Ψελλού ασκεί τη δαιμονική σαγήνη της και στον αναγνώστη.
Ταυτόχρονα ο Ζουργός πλαισιώνει τον Σταυράκιο με πλήθος καλοχτισμένους δευτερεύοντες χαρακτήρες...
Ο στρυφνός δάσκαλος Ιγνάτιος,ο οξυδερκής και πνευματώδης άρχοντας ΛέονταςΘεολένια,ο απροσδόκητος φίλος με την αγιοσύνη ενός σαλού,κι ένα καλόψυχο ζευγάρι που θα πληρώσει ακριβά τον αντικομφορμισμό του... 
           Δεσπόζοντα ρόλο στην πλοκή κι εν μέρει στην ταυτότητα του ήρωα, διαδραματίζει το στοιχείο της οικογένειας, που ο Ισίδωρος Ζουργός το τοποθετεί ψηλά στην αξιολογική κλίμακα.
Αφενός, αυτή εκφράζεται διαμέσου του έρωτα, που μετουσιώνεται σε συντροφικότητα, κοινή δημιουργία και κοινό όραμα ζωής με τη Γυναίκα να παραμένει από τη μια σκιά του ονείρου από την άλλη συνοδοιπόρος χωρίς όμως να αυτονομείται η δυναμική της στο έργο. 
Η άλλη πτυχή της οικογένειας έγκειται στους δεσμούς αίματος και εκφράζεται ως νοσταλγία του του Σταυράκιου προς τα δύο του άλλα αδέλφια, τον αξιωματικό Θεοφύλακτο και τον μοναχό Ιωάννη.
Θα μπορούσε να διαφανεί μια αμυδρή παραλληλία προς το τρίπτυχο των αδελφών Καραμαζόφ (δόκιμος Αλιόσα/Ιωάννης αλλά και Σταυράκιος, πνευματικός,αλλά άβουλος Ιβάν και ο παθιασμένος προσδεδεμένος στην κοσμική ζωή Ντιμίτρι/Θοεφύλατος) -όμως η συμβολή των άλλων αδελφών στην πλοκή παραμένει μικρή για να αποδωθούν ξεκάθαρα τα γνωρίσματα του ντοστογιεφσκικού δράματος στο "Περί της Εαυτου Ψυχής" .
Η τάση συνομιλίας με μεγάλα έργα είναι μια τάση που γενικά τη συναντάμε στα έργα του Ισίδωρου Ζουργού...
Στα "Ανεμώλια" όπως... ο Τζόυς συνθέτει μια δική του αντιπαραβολική Οδύσσεια σε σχέση με τον σύγχρονο αστό. 
Στο "Λίγες και Μια Νύχτες" αφηγείται σαν παραμύθι τα χίλια δυο πρόσωπα μιας Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα, ενω στις "Ρετσίνες" μεταφέρει το σαιξπηρικό δράμα του Βασιλιά Ληρ στην ελληνική επαρχία της Μνημονιακής Κρίσης.
Στο "Περί της Εαυτού Ψυχής" είναι εμφανής ο διακειμενικός διαλογος με το έργο "Τα Εις Εαυτόν" του Ρωμαίου διανοητή -αυτοκράτορα, Μάρκου Αυρηλίου.
Ως ένα "συρρικνωμένο κοινωνικά&θεσμικά"- αλλά όχι ηθικά- alter ego του Αυρήλιου,  ο Σταυράκιος Κλαδάς- με όχημα τη γραφή του- στοχάζεται κι αυτός γύρω από τις τραγωδίες, αλλά και τη λάμψη, που τον περιβάλλουν, και πασχίζει να παραμείνει παρατηρητής στα κελεύσματα του πλούτου και της εξουσίας που διεκδικούν την ίδια την ψυχή του.
        Ο χαμηλόφωνος αντιγραφέας-οξυγράφος, δηλαδή, σε μια βαθύτερη ανάγνωση, αντιπροσωπεύει τον αγώνα του ατόμου να μην αλλοτριωθεί, να μην απο-προσωποποιηθεί, όπως θα το όριζε ο Αλέξανδρος Κοσμόπουλος,
να μην εκχωρήσει τη συνείδηση του, 
να μη γίνει απρόσωπο γρανάζι του συστήματος που κονιορτοποιεί συνειδήσεις στο όνομα της ανάρρησης σε θώκους και των όποιων υλικών απολαύσεων και του εφήμερου.
Ο Σταυράκιος Κλαδάς με την αγωνία του Μάρκου Αυρηλίου προσπαθεί να μη χαθεί στη "βουή της αγοράς", όπως λεει ο ματαιωμένος στίχος του Μάνου Ελευθερίου 
ούτε στη μαυλιστική αχλύ των ανακτόρων, 
αλλά να διατηρηθεί "ακέραιος" στην πορεία του για την ηθική ολοκλήρωσή του.
Είναι- κοντολογίς- η μάχη καθενός με τη συνείδησή του για να ανακαλύψει τελικά τον "θεό" που κυοφορείται σε κάθε ανθρώπινη ψυχή και ζητά να αναδυθεί από το ατομικό "Υπόγειο" όπου καθένας μας είναι "ανεπαισθήτως" εγκλωβισμένος.  
 Το "Περί της Εαυτού Ψυχής" -μαζί με τις "Ρετσίνες του Βασιλιά"- παραμένουν τα πιο εσωστρεφή έργα του Ζουργού με κεντρικό διακύβευμα μια ζωή σε αποδρομή που σε καζαντζακικό απολογισμό μετρά το ζύγι της συνείδησης, σηματοδοτώντας ενδεχομένως μια νέα περίοδο του συγγραφέα λίγο πιο ενδοσκοπική.
                Σε κάθε περίπτωση κρατούν ψηλά τον πήχυ της λογοτεχνικότητας, διατηρώντας τον Ισίδωρο Ζουργό ψηλά στη συνείδηση των ένθερμων αναγνωστών και όσων γνωρίζουν σε βάθος την Ελληνική Λογοτεχνία.  

Πέμπτη 24 Μαρτίου 2022

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ Παιδικη Διασκευη

Ερ

                           Ερωτόκριτος Παιδική Διασκευή ( εκδ Μίνωας) 

                    Είδος: Παιδική Αφήγηση ( Διασκευή για ηλικίες 5-10 χρονών)                                        Βαθμολογία: 10/10

Η σειρά "Κλασσικοί Θησαυροί" των Εκδόσεων Μίνωα αποτελείται από μια σειρά παιδικών διασκευών πάνω σε κλασσικά έργα κι είναι μια εξαιρετική προσπάθεια του οίκου να συστήσει σε μικρά παιδάκια μεγάλα έργα της Λογοτεχνίας
.Αίσθηση προκαλεί η συμπερίληψη του κορυφαίου δείγματος του Κρητικού Θεάτρου τα χρόνια της Ενετοκρατίας του έργου "Ερωτόκριτος" από τον Βιντσεζο Κορνάρο.
Θα λέγαμε πως είναι το ελληνικό ομόλογο του έργου Ρωμαίος&Ιουλιέττα" του Σαίξπηρ οχι ως προς το μίσος, αλλά ως προς το ανεύφικτο του έρωτα λόγω έξωθεν παραγόντων.
Η ιστορία "κλασσική".Ο νεαρός σύμβουλος του Βασιλιά , Ερωτόκριτος ερωτεύεται την κόρη του την Αρετούσα ,όμως τέτοιος γάμος είναι απαγορευμένος λόγω της ταπεινής καταγωγής του Ερωτόκριτου. Τότε αυτός αποδύεται σε μια σειρά ηρωικών κατορθωμάτων και τελικά κατορθώνει να κατακτήσει τα όνειρά του και την αγάπη της Αρετούσας.
         Γνώριμο μοτίβο στα δυτικά παραμύθια που αντικατόπτριζαν το φεουδαρχικό κοινωνικό μοντέλο.
Η ποίηση του Βιντσέζου Κορνάρου αξιοποιεί το κεφάλαιο της ομηρικής παράδοσης και το διαποτίζει με την αύρα των ιπποτικών ιστοριών της Εσπερίας, κάτω από την οποια τελούσε κι η πατρίδα του Κρήτη.
Το ελληνικό πνεύμα συμπλέκεται με το λαικό παραμύθι, και το βυζαντινό μέλος, αλλά και τον ρομαντισμό των Βενετών τροβαδούρων και συνθέτουν το ρομαντικό έπος του Ερωτόκριτου που με εμπνευση του την αγάπη διαπρέπει στο πεδίο της Μάχης διασώζοντας το ιπποτικό ήθος, ώστε να διεκδικήσει την αγαπημένη του.
Έτσι, η ανδρεία και ο έρωτας υπερνικούν τη φτώχεια και τις  κοινωνικές ανισότητες.
Το καινοτόμο που κάνει το όμορφο αυτό έργο να λάμπει στους αιώνες, ως αξεπεραστο δειγμα της λαικής μας ποίησης, είναι η ποιητική ευφυία και η γλωσσική δεινότητα του Βιντσεζου Κορνάρου να μετουσιώσει όλην αυτήν τη μαγιά σε ένα μοναδικής αισθητικής γλωσσικό και εικοπλαστικό έπος που μεσα από την απαράμιλλη  στιχουργική του εκφράζει στοχασμούς γύρω από τη ζωή, την ηθική , τον θάνατο για να ανυψώσει πάνω από όλα τον έρωτα ως κτάκτηση και συνώνυμο της Αρετης σε μια συνομιλία με το ιδεώδες του Πλάτωνα εν τέλει...
Η παιδική αυτή αφήγηση φυσικά είναι απογυμνωμενη απο τα ποιητικά και λυρικά πλουμπίδια του πρωτότυπου έργου, συστήνοντας περιληπτικά ως παιδική γραμμική- σαφώς πεζή- αφήγηση  τον καθ'εαυτόν κρητικό μύθο σε πολύ νεαρής ηλικίας αναγνώστες.
Η υπέροχη εικογράφηση του Νίκου Γιαννόπουλου αποδίδει την ονειρική αχλύ του "μύθου", πλήρως εναρμονισμένη με τη ρομαντική του ατμόσφαιρα και τα χρώματα της βραδινής ρέμβης.
Την εμφάνισή τους στις όμορφες εικόνες κάνουν στοιχεία που υπογραμμίζουν την κρητική παράδοση και την προέλευση των ηρώων.

Ασφαλώς μια τέτοια παιδική  έκδοση δεν αρκεί για να να ανακαλύψει κανείς καθ ολοκληρίαν τη γοητεία  ενός τέτοιου διαχρονικού έπους σαν τον "Ερωτόκριτο" του Κορνάρου.
Το θετικό, όμως,με τις τόσο καλαίσθητες αποδόσεις κλασσικών έργων για παιδιά είναι πως οι νεαροί αναγνώστες εξοικειώνονται με αυτές τις λογοτεχνικές δημιουργίες πολύ νωρίς και συνηθίζουν να ζητούν το καλό βιβλίο... 
Η δύναμη της εικόνας  συμβάλλει ώστε να εντυπωθούν βαθιά στην παιδική ψυχή στιγμές από αυτά τα σπουδαία έργα, ώστε η τριβή με αυτά να "εκπαιδεύει " ποιοτικούς αναγνώστες για το μέλλον  .
Γι αυτό θεωρώ τη σειρά "Κλασσικοι Θησαυροί" των εκδ Μίνωα μια από τις καλύτερες του είδους, καθώς όλες οι εικονογραφήσεις (από ποικίλους καλλιτέχνες κάθε φορά) είναι υψηλού επιπέδου με ζωηρά χρώματα και παραστατικότητα, συνθέτοντας ένα πολύ ελκυστικό αποτέλεσμα
Ανάμεσα στα άλλα βιβλία της σειράς και ο Ερωτόκριτος αξίζει να κοσμεί κάθε παιδική αλλά και σχολική βιβλιοθήκη.

Μια εξαιρετική επιλογή ειναι και 
Ο ΤΡΕΛΑΝΤΩΝΗΣ  της Π.Σ. Δέλτα σε μια εξαίσια εικονογράφηση 

ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΟΥΝΑ  




Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου 2022

Gregory Chukhray, Η Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη

                                      Gregory Chukhray , Η Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη (Баллада о солдате)
                                       Είδος :Aντιπολεμικό (Σοασιαλιστικος Ρεαλισμός)
                                         Βαθμολογία : 10/10 
Πρωτότυπος Τίτλος: Ballada o Soldate Баллада о солдате,
Σκηνοθέτης: Grigori Chukhrai
Σεναριογράφοι: Valentin Ezhov, Grigori Chukhrai
Πρωταγωνιστές: Vladimir Ivashov (Αλιόσα),
Zhanna Prokhorenko (Σούρα),
Antonina Maksimova(Μητέρα)

Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1959

23 Φεβρουαρίου 2022, Τσικνοπέμπτη,που γράφεται το παρόν άρθρο, ξημέρωσε μια μαύρη ημέρα για την Ευρώπη: Σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι γεωστρατηγικών συσχετισμών για το έλεγχο ενεργειακών πόρων και περασμάτων
ανάμεσα στις δυτικές δυνάμεις του Βορειοατλαντικού Συμφώνου (Ν.Α.Τ.Ο.) , την Ουκρανία και τη Ρωσία,
ρωσικά στρατεύματα του Πούτιν προσέβαλαν τα ξημερώματα το ουκρανικό έδαφος, κηρύσσοντας επίσημα πλέον τον πόλεμο στην Ουκρανία του Ζελέσκι, που καιρό "ερωτοτροπεί" με τη Δύση και την αναβίωση νεοφασιστικής ρητορικής.
    Ο πλανήτης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα πυραύλους , τανκς και όλμους να σφυροκοπούν ουκρανικές πόλεις, με απρόβλεπτες συνέπειες στο παγκόσμιο σκηνικό.
              Σε μιαν επικαιρότητα που αναδεικνύει τη μωρία του ανθρώπινου γένους "να εμμένει στον Πόλεμο", καμιά ταινία δε θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρη από το αριστούργημα του πολυβραβευμένου Σοβιετικού(ουκρανικής καταγωγής) σκηνοθέτη Γκριγκόρι Τσουχράι "Η Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη" (Баллада о солдате)
        Μια ταινία σπαρακτικά απλή στη σύλληψή της, γι αυτό και σοφή, με υποψηφιότητες στα Όσκαρ και στο Φεστιβάλ των Καννών- που τελικά έδωσε στον Τσουχράι  ειδική διάκριση για τα υψηλά ανθρωπιστικά μηνύματά της"...
Το δε 1960 η ταινία "Баллада о солдате" θα βραβευθεί και στο Φεστιβάλ του Σαν Φραντσίσκο ενώ θα αποσπάσει και το  BAFTA Award for Best Film. Ας ανακαλύψουμε μαζί γιατί ξεχώρισε τόσο πολύ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η "Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη(" Баллада о солдате), αφηγείται την ιστορία του Αλεξέι(Αλιόσα) Κολτσόφ ενός 19χρονου παλικαριού από τη ρωσική ύπαιθρο που μάχεται με τη μονάδα του εναντίον των ναζιστικών δυνάμεων.
Όταν σε μια μάχη ο Αλεξέι κατορθώνει με επιδεξιότητα να ανατινάξει ένα Πάντσερ λαμβάνει τιμητική άδεια 2 ημερών ώστε να ξαποστάσει στο σπίτι του και να ξαναδεί τη μητέρα του, Αικατερίνα...
Ο Αλεξέι ξεκινά την περιπλάνησή του προσβλέποντας στην ώρα που θα σμίξει με τη μητέρα του και θα επισκευάσει τη στέγη της μικρής αγροικίας που μένει.
Στο ταξίδι του ο Αλεξέι συναντά πλήθος ανθρώπων, kι έναν άγουρο έρωτα,  όταν, μεσα στο τρένο της επιστροφής, θα γνωρίσει τη γλυκιά Σούρα...
Θα ανταμώσει ξανά με τη μητέρα του;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η "Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη" του Γκριγκόρι Τσουχράι ανήκει στα διαμαντάκια του σοβιετικού κινηματογράφου. Είναι το κορυφαίο του έργου του μαζί με τον " 41ο".
Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη" αποτελεί ένα μοναδικό κράμα σοσιαλιστικού ρεαλισμού και λυρισμού και, σε πείσμα του τίτλου της, αντιμιλιταριστική. Κομίζει και αυτή ένα βαρύ συναισθηματικό φορτίο που εκτείνεται πέρα από την ιστορική συγκυρία που την ενέπνευσε...
Η πληθώρα των ρωσικών ταινιών της εποχής όπου μεσουράνησε ο Τσουχράι (1950-1980) εξύμνησε-δικαιολογημένα-  τα ανδραγαθήματα των ηρωικών Ρώσων στην τιτανομαχία Γερμανών και Κόκκινου Στρατού που έλαβε χώρα στα εδάφη τους με τη γερμανική εισβολή.
Παρότι ο σοβιετικός κινηματογράφος εισηγείται σταθερά μια ανθρώπινη προσέγγιση των χαρακτήρων, η επική διάθεση κυριαρχεί στις πολεμικές του ταινίες, ενώ συχνές είναι οι πολύ σκληρές εικόνες από τις ναζιστικές-κυρίως- θηριωδίες, που σάρωσαν τη Ρωσία το διάστημα 41 ως το 44, όπου κι άρχισε η ηρωική αντεπίθεση των Ρώσων που διέλυσαν τον ναζιστικό στρατό.
     Ο Γκριγκόρι Τσουκράι εκπλήσσει με την "Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη", διότι αναδεικνύει την αντιηρωική πλευρά του πολέμου, κάνοντας καθημερινούς ανθρώπους σαλπιγκτές ενός ηχηρού αιτήματος για ειρήνη.
Με ελάχιστους διαλόγους, χωρίς βαρύγδουπες ή μελοδραματικές εκφράσεις ή πομπώδεις εξελίξεις στην πλοκή, ο Τσουχράι συνθέτει μια ιδιαίτερη καταγγελία ενάντια στον παραλογισμό του πολέμου.

             Η Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη δεν είναι, λοιπόν, μια ακόμη ταινία από τα χρόνια του πολέμου αλλά ένα αντιπολεμικό ποίημα διαποτισμένο από τον ρομαντισμό και το όνειρο .
Πίσω από τη λιτή κυριολεξία του στρατιώτη που νοσταλγεί το σπιτικό του και ψηλαφεί το πρώτο σκίρτημα του έρωτα στο πρόσωπο της Σούρα, στο τρένο της επιστροφής
αναφύονται συμβολισμοί απερίφραστα αντιπολεμικοί.
Αρωγός στο μήνυμα του Τσουχράι ενάντια στον πόλεμο στέκεται η φύση.
Είναι θεαματικό πόσο όμορφα κατάφερε μια ασπρόμαυρη ταινία να αποδώσει τη γοητεία της φύσης χάρη σε μια υποδειγματική φωτογραφία:
 Μάγεμα η φύσις κι όνειρο, οπως σημείωνε στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους" κι ο Διονύσιος Σολωμός,σε "διάλογο" δυο αιώνων με κοινό καημό,
 ενόσω το τρένο του στρατιώτη, διασχίζει την ρωσική ύπαιθρο που με ανθισμένους κλώνους υποδέχεται την άνοιξη, 
Ο Έλληνας θεατής ίσως με αυτες τις εικόνες θυμηθεί και τον λόφο με τις παπαρούνες από τη "Ζωή Εν Τάφω" του Στρατη Μυριβήλη...
Είναι φανερό όμως πως, ενώ στις περισσότερες σοβιετικές πολεμικές ταινίες "η μονάδα" αποπροσωποποιείται κι απορροφάται από το συλλογικό στοιχείο κι από τη σκηνογραφική απεραντοσύνη των μαχών που την υπερβαίνει, ο Τσουκράι με την "Μπαλάντα" του αντέστρεψε αυτήν την τάση, φτιάχνοντας μια ξεκάθαρα ανθρωποκεντρική ταινία με τα καθεαυτά λιγοστά πρόσωπα να αναδεικνύουν σε πρωτο πλάνο τα μηνύματα της ταινίας του.
           Πρωταγωνιστής του ένας νεαρός στρατιώτης, ο γλυκύς Αλιόσα, που συνομιλέι με τον "Μικρό Στρατιώτη" του Δημήτρη Χριστοδούλου στο αντιπολεμικό τραγούδι του Λίνου Κόκκοτου, ενόσω πλανιέται στον κόσμο με τη μοναχική αθωότητα του "Μικρού Τυμπανιστή" που ψάχνει την αγαπη και τη θαλπωρή. 
Ο Αλιόσα  θα μπορούσε να είναι μέρος στη συντροφιά με τους "8 Ανθρώπους -που- Βαδίζουν στη Γη" στο σπαρακτικο αντιπολεμικό ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη με τους 8 στρατιώτες που τους συνθλίβει ο Πόλεμος τα απλά καθημερινά τους όνειρα και την οικογενειακή ευτυχία που μέσα από τη φτώχεια παλεύουν να χτίσουν...
Έτσι κι ο Αλιόσα  ως ανταμοιβή για το κατόρθωμά του δε θέλει παράσημο παρα να δει τη μάνα του και να επισκευάσει τη στέγη του σπιτιού του, γιατί όπως σημείωνε ο Ελύτης " 
"Πολλλα Δε θέλει Ανθρωπος
 να είν ημερός να ειν' άκακος.
λίγο φαί λίγο κρασί
Χριστούγεννα κι Ανάσταση..."

Η γυναίκεία παρουσία στην ταινία του Τσουκράι, προβάλλει στην ευγενέστερη εκδοχή της με τις δυο κορυφαίες ιδιότητες: Αυτήν της Μάνας στο πρόσωπο της Εκατερίνας, κι εκείνη της τρυφερής αγαπημένης, της Σούρας.
Η μάνα του στρατιώτη λοιπόν, στον Τσουκράι , που τόσο εκφραστικά την ερμηνεύει η πανέμορφη και διακεκριμένη Σοβιετική ηθοποιός Αντονίνα Μαξίμοβα προσλαμβάνει το σύμβολισμό της Οδύνης όπως αρχετυπικά της έχει αποδοθεί στην ορθόδοξη παράδοση και πολλές φορές έχει αποδοθεί στη σοσιαλιστική λογοτεχνία.
Δεν είναι η μάχιμη Μάνα του Γκόργκι,που αφυπνίζεται από τη θυσία του εργάτη γιου της. 
Είναι η μάνα του Εσταυρωμένου που βιώνει όλα τα απότοκα της ανθρώπινης κακίας και  του πολέμου, καθώς θάβει παιδιά σφάγια στον βωμό των πολεμοκάπηλων και θρηνεί στον Επιτάφιο του Ρίτσου ή στους Πόνους της Παναγιάς του Βάρναλη.
Τα κεντρικά πρόσωπα συμπληρώνονται από τον αγνό νεανικό έρωτα,τη δροσερή Σούρα...Δεν είναι μια Ανδρομάχη που εμψυχώνει τον στρατιώτη να πολεμήσει, αλλά η υπόμνηση μιας βίαια λεηλατημένης αθωότητας. 
Η ταινία που δεν αποσκοπεί στην παρουσίαση ενός ρομάντζου , ούτε εξυμνεί τα ανδραγαθήματα της μάχης κλείνει σε μια ευφυή "κυκλική" συμμετρία διαγράφοντας μια πλήρη περιστροφή συγκίνησης και πόνου για να αφήσει το πικρο της μήνυμα κόντρα σε όλους τους πολεμοκάπηλους που σέρνουν τους λαούς σε αναίτιες "σφαγές" ανά την Ιστορία...
        Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΕΝΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ του ουκρανικών καταβολών Σοβιετικού σκηνοθέτη φέρνει, λοιπόν, σε πρώτο πλάνο τους Μικρούς όπως το κάνουν οι απανταχού μεγάλοι ποιητές του κόσμου από τον Ρίτσο, τον Βρεττάκο ως τον Νερούδα και τον Λόρκα.
Στα" Μωρά του Κόσμου" της ευαγγελικής περικοπής δίνει φωνή και ο Τσουχράι για να μιλήσει για την αγάπη και τις ομορφιές της ζωής που οι μεγαλόσχημοι βυθίζουν στη στάχτη και στο αίμα εξ' ονόματος φιλόδοξων προσχημάτων για την απληστία και το μίσος...
Όλες αυτές οι διακειμενικές αντιπαραβολές αποδεικνύουν το οικουμενικό πνεύμα της ταινίας του Τσουκράι που δυστυχώς παραμένει πάντα επίκαιρο- ειδικά στην εποχή μας που έχουν αναζωπυρωθεί εθνοτικά πάθη κι ο κόσμος διολισθαίνει επικίνδυνα προς φασίζουσες αντιλήψεις με τον εθνικιστικό φανατισμό να αντικαθιστά την αγάπη στην πατρίδα με μίσος και φιλοπόλεμο πνεύμα ...
Ελπίζω κάποτε τέτοιες ταινίες σαν την "Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη" του Γκριγκόρι Τσουκράι να μην τις απολαμβάνουμε μονάχα για την αισθητική τους ή για να εμπλουτίζουμε τη σινεφίλ φαρέτρα μας, αλλά συνειδητοποιώντας την παιδευτική τους αξία και εμπλουτίζοντας τους ηθικούς μας ορίζοντες και τη συνείδησή μας ως πολίτες του Κόσμου...
Για να μην προσμένουν άδικα άλλες μητέρες στην άκρη αυτού του δρόμου έναν γυρισμό που δε θα δουν...




                                      ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΓΚΡΙΓΚΟΡΥ ΝΑΙΜΟΒΙΤΣ ΤΣΟΥΧΡΑΙ

Γεννήθηκε στη Μελιτόπολ της Ουκρανίας στις 23 Μαιου 1921 κι έφυγε από τη ζωή 28 Οκτωβρίου του 2001.
Οι γονείς του χώρισαν όταν ο Γκριγκόρι ήταν 3 ετών κι αυτός μεγάλωσε στο πλευρό του πατριού του Pavel Antonovich Litvinenko, ο οποίος ηγείτο ενός κολχόζ.
Η μητέρα του, Κλαούντια  έλαβε μέρος στην κολεκτιβοποίηση και εργαστηκε και για τις αστυνομικές δυνάμεις.
Ο Γκριγκόρι Τσουχράι υπηρέτησε στον στρατό στη 19η Στρατιά
Πολέμησε στο Στάλινγκραντ και γύρω από τον ποταμό Ντον. 
Οι εμπειρίες του από τον Πόλεμο θα σφραγίσουν το έργο του.
Το 1944 θα προσχωρήσει στο Κομμουνιστικό Κόμμα.
Όταν τελείωσε ο πόλεμος σπούδασε κινηματογράφο στο VGIK.
Τη δεκαετία του 1950 ξεκίνησε να σκηνοθετεί δικές του ταινίες.
Το 1957 κέρδισε διεθνή αναγνώριση , αποσπώντας διάκριση στο Φεστιβάλ των Καννών για την αριστουργηματική ταινία ο 41ος σχετικά με τον Ρωσικό Εμφύλιο.
Το 1959 η "Μπαλάντα Ενός Στρατιώτη" θα αποσπάσει Βραβείο Λένιν ενώ και αυτή θα συγκινήσει το παγκόσμιο κινηματογραφικό στερέωμα με πολλές υποψηφιότητες για βραβεία -ακόμη και τα όσκαρ. 
Στην ταινία του "Καθαρός Ουρανός" ο Τσουκράι αφηγήθηκε την ιστορία ενός πιλότου που επιβωσε της γερμανικής αιχμαλωσίας αλλά αντιμετωπίστηκε ως προδότης...Η ταινία ασκούσε κριτική στον άτεγκτες μεθόδους του σταλινισμού.
Την τετραετία 1966-1971 ο Τσουχράι θα διδάξει ο ίδιος στο  VGIK,  που τον γαλούχησε κινηματογραφικά.
Το 1984 σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία.
ήταν παντρεμένος με την καθηγήτρια Ρωσικής Φιλολογίας, Ιράιντα με την οποία απέκτησε εναν γηιο τον Πάβελ (1946) -επίσης σκηνοθέτη και μια κόρη την Έλενα (1961), που επίσης ασχολήθηκε με το σινεμά.
Πέθανε από έμφραγμα το 2001 κι ετάφη στο  Vagankovo Cemetery.

Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2022

 Ο Επικίνδυνος Οίκτος είναι μια σχετικά απλή ιστορία, αλλά στο υπόστρωμα του πάλλεται η ψυχογραφική ιδιοφυϊα του Στέφαν Τσβάιχ ο ποίος έχει σαφώς επηρεαστεί από τη φιλία του με τον Ζίγκμουντ Φρόυντ , πατέρα της Ψυχανάλυσης.

Πολλά του μυθιστορήματα, λοιπόν, απηχούν αυτήν την ρηξικέλευθη για την εποχή τους, ψυχαναλυτική οπτική των καταστάσεων με αποτέλεσμα μια σπάνια διείσδυση στους χαρακτήρες και τα κίνητρά τους που δε γίνονται απλά "κινητήριος μοχλός της πλοκής", αλλά "αιτία" και "λύση της" ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Τρίτη 25 Ιανουαρίου 2022

Παμ Τζενοφφ, Η ιστορία ενός Ορφανού Παιδιού

                                                                                           Η ιστορία Ενός Ορφανού Παιδιού, Pam Jenoff
                                                                             Είδος Πολεμικό Δράμα
                                                                                  Βαθμολογία: 9/10

                      
Δεν ξέρω αν φταίνε τα τρομακτικα συνειδησιακά, ηθικά και συναισθηματικά φορτία του συγκεκριμένου ζητήματος που σημαδεψε ανεξίτηλα την Ευρωπαική Ιστορία,  πάντως το Ολοκαύτωμα αποδεικνύεται μια απύθμενη δεξαμενή έμπνευσης κι ανθρώπινων ιστορίων που παντα θα μας αφορούν,  αγγίζοντας όλο το φάσμα του Πολιτισμού μας.
       Η "Ιστορία ενός Ορφανού Παιδιού" της Παμ Τζένοφφ (από τις εκδόσεις Μίνωα) φωτίζει μιαν ακόμη άγνωστη όσο και γοητευτική πτυχή του λαικού πολιτισμού που δεν την άφησε αλώβητη το ναζιστικό μένος κι είναι το πιο πρωτότυπο από τα βιβλία της Λογοτεχνίας του Ολοκαυτώματος.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η 17χρονη Ολλανδή Νόα ύστερα από ένα δεσμό μέναν νεαρό Γερμανό εκδιώκεται από το σπίτι της και τριγυρίζει στους δρόμους.Αναγκάζεται να δουλέψει ως καθαρίστρια στον σιδηροδρομικό σταθμό του Μπέρνχάιμ.
Μια νύχτα καταφθάνει ένα τρένο που σε ένα του βαγόνι κρύβει ένα φτριχτό μυστικό.
Μερικές δεκάδες βρέφη εβραικής καταγωγής σε άθλια κατάστααη  πάνε προς θανατωση.
Μπροστά στο αποτρόπαιο θέαμα η νεαρή κοπέλα υποκύπτει σε μια επικίνδυνη παρόρμησή της και αρπάζει ένα από τα μωρά σε μια απέλπιδα προσπάθεια να διαφύγει μαζί του και να το διασώσει από τη μανία των ορδών του Χίτλερ.
Ημιθανής θα βρει καταφύγιο στο απροσδόκητο περιβάλλον ενός τσίρκου, που - και αυτό- κρύβει τα δικά του μυστικά.
Μοναδική της επιλογή για να σωθεί η ίδια και το ορφανό μωρό είναι να δουλέψει σε ένα από τα νούμερα του τσίρκου- το πιο ριψοκίνδυνο, που απαιτεί συνεργασία με την πιο δύστροπη εργαζόμενη του τσίρκου, την ταλαντούχα  ακροβάτισσα  Άστριντ .
Η Αστριντ δείχνει να την εχθρεύεται αλλλα η Νόα παλεύει να κερδίσει την εκτίμησή της γιατί είναι η μόνη της πιθανότητα να επιβιώσει αυτή και κυρίως το νεογέννητο Εβραιόπουλο που πια αγαπά σαν παιδί της.
Η Άστριντ σέρνει το δικό της δράμα , αλλά θα δει να ανατέλλει μια νέα ελπίδα - όσο παλεύει να συμβιβαατεί με την παρουσια της νεοφερμένης.Συνδετικός τους κρίκος το νεογέννητο αγοράκι που απειλείται...
Ο καιρός περνά και αναμεσα στις δυο ακροβάτισσες αναπτύσσεται με ιδιότυπη σχέση καχυποψίας, ανταγωνισμού αλλά και υπόκοφης τρυφερότητας που φτάνει ως τη θυσία... 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Παμ Τζένοφφ κατέθεσε πως εμπνεύστηκε την "Ιστορία Ενός Ορφανού Παιδιού" από τον συνδυασμό δύο διαφορετικών περιστατικών του Ολοκαυτώματος:
Το ένα, αφόρητο να το διανοηθείς και τόσο δύσκολο να το εντάξεις σε λέξεις!
Ήταν, λοιπόν,  η μεταφορά μωρών εβρα'ι'κής καταγωγής σε ένα βαγόνι τρένου με προορισμό τη...θανάτωσή τους.
Το άλλο ήταν η άγνωστη και γοητευτική  ιστορία ενός γερμανικού τσίρκου που ο ιδιοκτήτης του έκρυψε στους κόλπους του κάποιους καλλιτέχνες εβρα'ι'ικών καταβολών σώζοντάς έτσι τη ζωή τους.
Αυτά τα δύο στοιχεία- των δεκάδων δολοφονηθέντων μωρών από τους Γερμανούς, και του πονετικού θιασάρχη- συνένωσε τόσο όμορφα  η Τζένοφφ σε έναν κοινό σεναριακό άξονα, προσφέροντας μια μοναδική ιστορία -ύμνο στη γυναικεία φιλία και τη μητρική αγάπη στις πολλαπλές μορφές της.

Κεντρικό πρόσωπο μια 17χρονη από την Κατεχόμενη  Ολλανδία, η Νόα, που η οικογένειά της της κλείνει οριστικά την πατρική εστία εξαιτίας ενός νεανικου παραπτώματος με τεκτονικές συνέπειες για τη ζωή της.
 Η κοπέλα θα περάσει από τα σκοτεινά μονοπάτια του Ναζιστικού Προγράμμτος Lebensborn, όπου από το 1936 οι Γερμανοί ζευγάρωναν ατομα άριας καταγωγής με γαλανά ματια και ξανθά μαλλιά ( ιδιως Ες Ες, με εθελόντριες-τις Braune Schwester ) και τα παιδιά που γεννιούνταν αποσπώνταν από τη μητρική αγκαλιά για να  ανατραφούν σε κρατικά ορφανοτροφεία  ως ιδανικοί Γερμανοί πιστοί στα οράματα του Αδόλφου Χίτλερ.
Από κει θα καταλήξει να βγαζει το ψωμί της καθαρίζοντας έναν γερμανικό σιδηροδρομικό σταθμό.
Στον αντίποδα η λαμπερή και πεισμων ακροβάτισσα Άστριντ, μεγαλωμένη μέσα στο τσίρκο με 4 αδέλφια, και που θα πληρώσει πολύ ακριβά την εβραική της καταγωγή, βλέποντας τη ζωή της με όσα αγάπησε,  να αποψιλώνεται σταδιακά.
Δύο φυγάδες, λοιπόν.
Ανάμεσά τους θα βρεθεί,το σύμβολο της αθωότητας, ενας αμνός προς σφαγή: 
"Ένα μωράκι ολόγυμνο απεναντι στη ναζιστική θηριωδία", θυμίζοντάς μου τη γερμανική μαρτυρία του Άμπιτς Μπρούνο που με τους συγκρατούμενους του στο στρατόπεδο του Μπούχενβαλντ πάσχισαν να σώσουν ένα 3χρονο Εβραιόπουλο& αποδόθηκε στη γερμανική ταινία "Nackt unter Woelfen".
Πεδίο δράσης, ο μαγευτικός κόσμος του τσίρκου.
Η παράδοση του τσίρκου με την έννοια της διασκέδασης του κοινού, είτε ελιτ - είτε κατωτερων στρωμάτων- μέσα  ακροβατικά , την παρουσίαση ανθρώπινων παράδοξων, αλλά  και τη χειραγώγηση των ζώων εδράζεται στην αρχαία εποχή , πέρασε τον Μεσαιωνα κ την εποχή των βασιλικών δυναστειών κι επιβιωνει ακόμη και στον αιώνα της τεχνολογίας.
Ποτέ η διαφορετικότητα δεν αποτελεί αξιοθέατο, όμως σε άλλες εποχές κάποιοι ανθρωποι έκαναν την ιδιαιτερότητά τους ατραξιόν και μεσο επιβίωσης.
Γελωτοποιοι, άνθρωποι με ασύλληπτη σωματική ρώμη ακόμη κι άνθρωποι δύσμορφοι τραβούσαν τα βλέμματα του κοινού σε δρώμενα έξω στις πλατείες, σε βασιλικές αυλές ή στο τσίρκο.( Η λογοτεχνία το άγγιξε μέσα από τον Ερκίλ στον "Αγγελο κ το Τερας" του Βαλγκρεν ή τον "Νάνο" του Νομπελίστα Λάγκερβιστ ακόμη κ το Πανηγύρι στην Παναγία των Παρισίων του Ουγκό)
         Είναι εκπληκτικό πως ακόμη κ πί ναζιστικής εποχης υπήρχε τσίρκο!!
Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση των Ουγγροεβραίων Όβιτς , μιας οικογένειας όπου πολυάριθμα μέλη της- αντρες και γυναίκες- έπασχαν από νανισμό και  εκμεταλλεύτηκαν αυτό το χαρακτηριατικό τους δίνοντας παραστασεις που αποθεώνονταν από το κοινό τις πρωτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.
Αυτοί οι νάνοι μεταφέρθηκαν στο Άουσβιτς, αλλά σύντοματράβηξαν την προσοχή του τρομερού ωραιοπαθούς Αρχίατρού του, του Γιόζεφ Μένγκελε που συνεπηρμένος από τη χαριστωμενη τους ιδιαιτερότητα των νάνων Όβιτς διηνήργησε πάνω τους πειράματα , παρέτεινε όμως και τη ζωή τους, απολαμβανοντας συχνά και την καλλιτεχνική τους πλευρά.
Αυτό το πολύχρωμο σύμπαν του τσίρκο, που κινείται με δικούς του νόμους αθωότητας κι αμείλικτης συνάμα πειθαρχίας μας συστήνει η συγγραφέας εστιάζοντας όμως σε 3 πρόσωπά του:
Τον θιασάρχη Νόιχοφ, την κορυφαία του ακροβάτισσα Άστριντ και τον πρωτοκορυφαίο των κλόουνς τον Ρώσο Πετερ , έναν μικρό Σαρλό της Ανατολικής Ευρώπης που ρισκαρει πολιτικοποίηση των δικών του σατιρικών αναφορών αντίστοιχη με τον Δικτάτορα του Τσάπλιν. 
Γύρω τους όλο το παρασκήνιο αυτου του  μικρόσκοσμου κ το στήσιμο μιας παράστασης , με τους συντελεστές, τα άγρια θηρία του αλλά κυρίως τις άπειρες ώρες πρόβας, τον κίνδυνο, την αγωνία της επιβίωσης, την έξαψη του χειροκροτήματος.
Η πραγματικότητα του τσίρκου αγκαλιάζει τα πάθη των ηρώων και τον αγώνα τους για επιβίωση κάτω από την απειλή των Γερμανών.
Παρότι ο τίτλος αφορά σε ένα "Ορφανό Παιδί", στην ουσία η πραγματικότητα της ορφάνιας είναι κυρίαρχη γενικά και κατατρύχει όλους τους βασικούς  ήρωες.
Όλοι τους, με έναν ιδιότυπο τρόπο, έχουν παραμείνει ανέστιοι, εξαιτίας όχι μόνο του Πολέμου, αλλά κυρίως ελλείψει των γερών θεμελίων που θα βοηθούσαν την αγάπη να γίνει επαρκής πανοπλία στη θύελλα...
Το τσίρκο του πονετικού θιασάρχη- ενός "περιπλανώμενου Σίντλερ"-θα υποκαταστήσει  για όλους τους τη χαμένη οικογένεια και το αίσθημα του ανήκειν,
 και θα μετατραπεί σε καταφύγιο και σπιτικό για να γλείψουν τις πληγές τους...
Με όλα αυτά έρχεται στον ορίζοντα μια γυναικεία φιλία απο τις πλέον αντιφατικές.
Η πρώτη, μια λαμπερή 35αρα, ψημένη στη ζωή του πλανόδιου καλλιτέχνη, με τον ναρκισσισμό μιας αρτίστας, την σκληρότητα μιας πρωταθλητριας και τον κυνισμό μιας γυναίκας που η πιο ρομαντική της πλευρά διαψευστηκε οικτρά.
Η άλλη μια αμήχανη έφηβη στη δίνη ενός καθοριστικού  λάθους και ενός πρόωρου πόνου, πελαγοδρομεί στην ανασφάλειά της και στην τρυφερότητά της.
       Η συγγραφέας μας παρουσιάζει τη φιλία τους να εξελίσσεται, με όλες της τις συγκρούσεις, τους ανταγωνισμούς και τις αναμενόμενες αντιζηλείες, μέχρι να φτάσει στην αποδοχή, στην εμπιστοσύνη και τη βαθιά αγάπη.
Μια σχέση ιχνηλατημένη με αληθοφάνεια και  βαθιά πειστικότητα μεταφέροντας στον αναγνώστη όλες της τις διακυμάνσεις, και τα διλήμματα, θανάσιμα ενίοτε.
Μια φιλία φαινομενικά αταίριαστη που όμως φέρνει αλλησυμπλήρωση στις δυο τόσο διαφορετικές γυναίκες και τους αλλάζει τη ζωή.
Μια τέτοια φιλία από τον πόλεμο τη θυμάμαι σε βιβλα όπως "Κόκινη Μεταξωτή Κλωστή", "Μίλενα απο Την Πράγα" αλλά και "Το Παιδί Απ'το Άουσβιτς", όπου παλι υπήρξε ένα παιδί προς διάσωση από δυο γυναίκες αιχμάλωτες των Ναζί.
      Εδώ όμως η διαδρομή προσφέρει περισσότερα χρώματα, πιο πλούσιες εικόνες και πιο απροσδόκητη συγκίνηση καθώς η εξέλιξη είναι πρωτότυπη.
Δε θα μπορούσε σαφως να απουσιάσει το στοιχείο του έρωτα, εδώ όμως συμβαίνει το εξής παράδοξο:
Ενώ οι καταστάσεις γύρω από τον έρωτα ειναι άκρως δραματικές, κι οι αντρικοι χαρακτήρες εξίσουν ενδιαφέροντες, νομίζω πως η συγγραφέας τις αποδίδει λίγο πιο χαμηλόφωνα από ό,τι θα τους αναλογούσε, προκρίνοντας ξεκάθαρα τη σχέση των δύο ετερόκλητων γυναικών 
αλλα και τη στοργή της Νόα προς το πρόσωπο του ανυπεράσπιστου μωρού από όπου αρχίζουν και καταλήγουν όλα...
     Ένα αξέχαστο μυθιστορημα ,από τα πιο ξεχωριστά που υπάρχουν για το  Ολοκαυτώμα, και από τα βιβλία που φωτίζουν το μεγαλείο της φιλίας , ανυψώνοντάς την σε ουρανούς που μόνον ο ερωτας ή η μητρική αγάπη  ατενίζουν.
Αξίζει πραγματικά να το ανακαλύψετε και να παραδοθείτε στις ανατροπές και τα βαθια συναισθήματα που αβίαστα φέρνει- με το αίτημα της ειρηνης και της αγάπης να κυριαρχεί στην ψυχή μας πολύ μετά αφότου κλείσουμε το βιβλίο.