Τετάρτη 1 Ιουνίου 2022

ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ ,Το Λαθος Αστερι ,εκδ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

                                                                       Το Λάθος Αστέρι , John Green
                                       Είδος:Koινωνικό
                                       Βαθμολογία: 10/10
Μετάφραση Μελικέρτης Δημήτηρς
Σελίδες 344
Ημ Εκδ. 19 Μαϊου 2022
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ
  
O πολυβραβευμένος ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ κατάφερε να συγκλονίσει όλον τον κόσμο μ’ ένα ξεχωριστό έργο που γνωρίσαμε και σε μια εξαιρετική κινηματογραφική μεταφορά , το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ.
Μια ευχάριστη είδηση ειναι πως το σπουδαίο αυτό βιβλίο επανακυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ,που ανθολογούν το έργο του ΤΖΟΝ ΓΚΡΙΝ και με άλλους τίτλους.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Χέιζελ είναι μια 17χρονη που ζει στην Ιντιανάπολις κι έχει όλες τις ανησυχίες των εφήβων της ηλικίας της: Τη μοναξιά να μεγαλώνεις χωρίς αδέλφια, την αντιδραστικότητα στους υπερπροστατευτικούς γονείς, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, τα αγαπημένα της βιβλία, το κολέγιο. Θα ήταν μια συνηθισμένη έφηβη, αν δεν ανήκε στα παιδιά εκείνα που κλήθηκαν νωρίς να συμβιώσουν με τη σκληρή πραγματικότητα του καρκίνου! 
Καταφέρνοντας να επιβιώσει- έστω κι επώδυνα- από τις πολλές υποτροπές της νόσου η 17χρονη Χέιζελ για 4 χρόνια θα παρακολουθεί τις αλλαγές στο σώμα της, φίλους να «φεύγουν», νέους να μπαίνουν στο πεδίο της άνισης μάχης με την πολυπρόσωπη αυτή αρρώστια. Μέσα της θα αντιπαλεύουν η όρεξη για ζωή κι η νιότη που διεκδικεί τα δίκια της στη ζωή, με τον πόνο, τη θλίψη, την παραίτηση και κείνο το αναπάντητο βασανιστικό «γιατί». Η Χέιζελ αναζητά τις απαντήσεις στα βιβλία και στην αινιγματική προσωπικότητα ενός ερημίτη συγγραφέα, που με τα λόγια του έγινε ερήμην του «συνοδοιπόρος της» στην ασθένειά της.…
Αναπάντεχα, τότε θα μπει στη μονότονη ζωή της ένας ξεχωριστός έφηβος, ο θυμόσοφος Ογκάστους, πρόθυμος να μοιραστεί τις αγωνίες της ,τους προβληματισμούς της και τις μύχιες επιθυμίες της.
          Με το σωματικό του κάλλος απλά να αντανακλά το ψυχικό του φως, ο Ογκάστους, κρύβοντας το προσωπικό του δράμα, θα οδηγήσει τη Χέιζελ σε πιο αισιόδοξα μονοπάτια και θα της διδάξει πως «η αγάπη μπορεί να σε ταξιδέψει ακόμη και με τραυματισμένα φτερά» και πως «η αληθινή ζωή μπορεί να χωρέσει και σε λίγες στιγμές αρκεί να θελήσουμε να τη μοιραστούμε. 
Μια ευτυχία που αξίζει κάθε τίμημα οδύνης», γιατί αυτή μας εξανθρωπίζει. Μια ευτυχία, λοιπόν, και το βιβλίο ενός μυστηριώδους συγγραφέα ζητούν να ολοκληρωθούν, πριν το «τέλος». Θα προλάβουν;

ΣΧΟΛΙΟ
Είναι λίγα όσα μπορεί να προσθέσει κάποιος σε μια τέτοια ξεχωριστή έμπνευση! Είναι βέβαιο πως το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ θα συμπεριληφθεί στα πιο συγκινητικά βιβλία που διαβάσατε ποτέ!
Προσοχή όμως! Η δύναμη του βιβλίου αυτού δεν έγκειται μονάχα στο ευαίσθητο θέμα του, (της συνύπαρξης του καρκίνου με το στάδιο της εφηβείας) αλλά στον τρόπο χειρισμού του. Η «μαγεία» του έγκειται στον τρόπο που συμπλέκονται ο έρωτας με τη σκιά της Αρρώστιας…
      Σίγουρα χρίζει κάθε επαίνου η απόφαση ενός συγγραφέα να αναδείξει απερίφραστα ένα τόσο ιδιαίτερο θέμα ,όπως ο καρκίνος-και μάλιστα σε νεαρές ηλικίες.
Καρκίνος! Ένα θέμα ταμπού, που το ξορκίζουμε με περιφράσεις όπως «επάρατη νόσος», «κακό σπυρί», προκειμένου να μην το κατονομάσουμε!
Στην ελληνική λογοτεχνία τον έχω συναντήσει σε συνήθως βραχυλογικές αναφορές σύγχρονων μυθιστορημάτων.
Θα αναφέρω δύο αντίρροπες τάσεις: Θυμάμαι το ζήτημα του καρκίνου διαποτισμένο από τον τρυφερό συναισθηματισμό της ΡΕΝΑΣ ΡΩΣΣΗ –ΖΑΙΡΗ, όταν στο «Κόκκινο Κοράλλι"
τον προβάλλει από την πλευρά της συγκλονιστικής θυσίας μιας εγκύου που αρνείται τη χημειοθεραπεία για να μη σκοτώσει το έμβρυο παιδί της, ενώ στους "Μικρούς Αγγέλους"της ως πρόωρη απώλεια μιας γλυκιάς ύπαρξης… χωρίς σε κανένα να βιώνουμε σε βάθος τη συνύπαρξη του ήρωα με την ασθένεια.
Από την άλλη, στον Ηλία Μαγκλίνη
και το δυνατό «Σώμα με Σώμα»(εκδ. Πόλις) καταδυόμαστε με καταιγιστική παραστατικότητα και πολύ σκληρή γλώσσα σε όλη την οργή, τη μοναξιά και την απελπισία που επιφέρει ο καρκίνος στη ζωή ενός ασθενούς χωρίς τον αντίλογο καμιάς ελπίδας -στοιχεία που ίσως δεν τα αντέξουν όλοι οι αναγνώστες.
Το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ, ισορροπεί σε… σωστές αποστάσεις ανάμεσα στις δύο αυτές τάσεις. Δεν είναι ούτε ποιητικά τρυφερό, ούτε άκαμπτα ωμό. Δεν είναι ουτοπικό, ωστόσο αντιμάχεται το σκοτάδι.
Καταφέρνει δηλαδή να θίξει το θέμα της ασθένειας ακροβατώντας ανάμεσα σε μια αφοπλιστική ειλικρίνεια και μια ευαισθησία, αποφεύγοντας επιδέξια την παγίδα του μελοδραματισμού, που θα ήταν η εύκολη λύση-καθώς το θέμα προσφέρεται.
Το βιβλίο δεν τηρεί «αποστάσεις ασφαλείας» από την ίδια την πραγματικότητα της αρρώστιας για να τονίσει μονάχα τη συναισθηματική διάσταση της παρουσίας της ,αντιθέτως κατονομάζει τα πάντα, χωρίς να αναλωθεί σε κουραστικές ή εξειδικευμένες ιατρικές λεπτομέρειες.
Ενίοτε από το κείμενο ξεπηδά ένα χιούμορ πικρό κι αυτοσαρκαστικό χωρίς ποτέ όμως να καταλήγει σε κυνισμό.
Ο πνευματώδης αυτός χαρακτήρας είναι απολαυστικός. Προσφέρει μια φρεσκάδα νεανική αμβλύνοντας τη συναισθηματική φόρτιση ,χωρίς να την αναιρεί κι εδώ είναι η επιτυχία του.
Η παρουσία του καρκίνου στην ιστορία μας είναι διάχυτη. Αυτός είναι ρυθμιστής και αργά ή γρήγορα ξεγυμνώνει την αλήθεια όλων.
Όχι! Δεν υπάρχουν υπερήρωες σε αυτή τη μάχη, δεν υπάρχει ωραιοποίηση.
Υπάρχουν άνθρωποι τρωτοί, πληγωμένοι που βιώνουν έναν αναπόδραστο φόβο. Λυγίζουν, κλαίνε, πονούν βιώνουν το θυμό του μεγάλου "γιατί".
Μερικοί από αυτούς αναπτύσσουν έναν δύστροπο, τυραννικό χαρακτήρα.
Μερικές φορές δοκιμάζουν την ευθεία απόρριψη από τον κόσμο των υγιών, την ερωτική απογοήτευση ή την ταπείνωση του οίκτου από τους γύρω.
        Με αυτόν τον τρόπο φωτίζονται όλες οι πλευρές και αποδομείται το εξιδανικευτικό στερεότυπο του «γελαστού καρκινοπαθούς που με το φως του και τη δύναμη του δίνει μαθήματα σε όλους».O καρκινοπαθής είναι άνθρωπος κι έχει "δικαίωμα" στην πτώση, στο θυμό, στην άρνηση.
          Το ζοφερό τοπίο έρχεται να απαλύνει η φιλία και κυρίως ένας αγνός, νεανικός έρωτας από τους πιο ωραίους που έχω συναντήσει ποτέ στη λογοτεχνία. 
Αυτός ο έρωτας διέρχεται όλα τα φυσιολογικά στάδια, που του προσδίδουν αυθεντικότητα με αποτέλεσμα να μας αγγίζει όλους μας πολύ βαθιά και να μας παρέχει πολύτιμα διδάγματα.
          Ενώ συνήθως στον κινηματογραφικές ιστορίες που εμπλέκουν τον παράγοντα της ασθένειας έχουμε ένα ετεροβαρές δίπολο σε όπου ο ένας είναι υγιής κι άλλος αντιμετωπίζει την προοπτική του θανάτου(Love Story,P.S. I love you,Το Ημερολόγιο),εδώ οι κεντρικοί ήρωες-Ογκάστους και Χέιζελ είναι κοινωνοί της ίδιας μοίρας … 
Αυτό φυσικά δε στερεί από κανέναν τους την μοναδικότητά του. Απλώς εξασφαλίζει μια μεγαλύτερη μεταξύ τους συμβατότητα .
Μέσα από την αγάπη τους τα δυο παιδιά προτάσσουν μια χαμηλόφωνη, πλην ουσιαστική και γενναία αντίσταση στον καρκίνο. Στο κάτω-κάτω είναι καθολική αλήθεια πως ο αμοιβαίος έρωτας ομορφαίνει τη ζωή όλων μας και συχνά μας αναμορφώνει. Έτσι κι εδώ! Ο ξεχωριστός Ογκάστους θα αφυπνίσει και την Χέιζελ και θα την παρασύρει σε έναν ξέφρενο χορό ζωής σε πείσμα της σωματικής κατάπτωσης.Ένας "Ποιητής" που όπως στη θρυλική ταινία εξυμνεί τη ζωή με την δοξολογία του "Siege the Day"
            Ναι, μπορεί η ασθένεια να κινεί τα νήματα και μερικές φορές να θέτει χρονικά όρια όμως η ψυχή δε γίνεται μαριονέττα της!
Ο Ογκάστους και η Χέιζελ δεν καταδέχονται το «ναρκισσισμό» του «ηττημένου», που -μεμψιμοιρώντας- παραμένει στο επίκεντρο και διεκδικεί τις επιθυμίες του «ενοχοποιώντας» τους υγιείς οικείους του, αλλά απολαμβανουν το δώρο της αγάπης.
Αυτή είναι η τραγικότητα και το μεγαλείο τους που θα στοιχειώσει για πάντα όποιον τους ανακαλύψει μέσα από τις σελίδες του Τζον Γκριν :
 Πόσοι υγιείς θα δουν τον έρωτά τους να ατενίζει έναν ουρανό που τους ραίνει με ροδοπέταλα; 
Πόσοι σε έναν τόπο γεμάτο ενθύμια θανάτου θα ανάγκαζαν τους γύρω τους να χειροκροτήσουν τη ζωή;
«Μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα», όπως ακριβώς το συναντάμε στο λόγο του ποιητή… Γιατί το σπουδαιότερο δίδαγμα από το ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι πως τελικά ο χρόνος αποτελεί μια συμβατική και πεπερασμένη έννοια. 
Η ψυχή και όσα νοηματοδοτούν την ύπαρξή μας εκτείνονται πέρα από χρονικά πλαίσια. Η αγάπη, η παραχώρηση, το πάθος εκφράζονται «ενσώματα» ,ωστόσο παραμένουν άχρονα. Δεν υποτάσσονται σε… προθεσμίες.
Μια ψυχή κλειδαμπαρωμένη στη μοναχικότητα ,την ωραιοπάθεια και στην απληστία δεν πρόκειται να βιώσει ποτέ την ομορφιά της ζωής όσα χρόνια κι αν της δοθούν νa τα ζήσει σε ενα υγιές σώμα. 
Το μεγαλείο του ανθρώπου δεν προσδιορίζεται ούτε από τη φυσική του κατάσταση ,ούτε από τη διάρκεια του βίου του αλλά από την αξιοποίηση της στιγμής.
      Ερχόμαστε ως έμβια όντα με αρχικό σκοπό την επιβίωση. Ζητούμενο όμως πρώτιστο είναι να ζήσουμε. Αυτή είναι η πρόκληση. Κατάφαση ζωής όμως σημαίνει αγάπη. Όταν τείνουμε το χέρι για να συναντήσουμε τον Άλλον κάνουμε ένα βήμα προς τον "Άνθρωπο" μέσα μας κι έτσι νικούμε τον θάνατο. Καζαντζακικός θρίαμβος αυτός, που συναντά  ιδανικά την αφοπλιστική ρήση του Βίκτορ Ουγκό στους "Άθλιους":«Το να πεθαίνεις δεν είναι τίποτα. Το να μη ζεις είναι τρομερό…».

Για όλα αυτά, ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΑΣΤΕΡΙ είναι ένα βιβλίο «φωτοβόλο» που το νιώθεις ως τα τρίσβαθα να ακτινοβολεί επιθυμία για ζωή, ανθρωπιά και συγκλονιστικά διδάγματα που σε σημαδεύουν για μια ζωή και επηρεάζουν με τρόπο καταλυτικό και θετικό τη στάση απέναντι σε όλα τα ζητήματα της ύπαρξης μας.
Αφήστε αυτό το «λαμπρό άστρο» της Λογοτεχνίας να φωτίσει την καρδιά σας- κι αν λίγο τη ραγίσει, δεν πειράζει!- θα την έχει φέρει πιο κοντά στον «Άνθρωπο» ...                                                                             
                                                        Ελισσάβετ-Μαρία Δέδε

Σύλλογοι Υποστήριξης Καρκινοπαθών

                                                            ΑγκαλιάΖΩ

                                                                Κ.Ε.Φ.Ι

                                                               ΕΛΠΙΔΑ

                                                                ΦΛΟΓΑ

                                                               ΑΛΜΑ ΖΩΗΣ

                                                          ΜΕΙΝΕ ΔΥΝΑΤΟΣ

                                                             karkinaki.gr

                                                               ΠΑ.ΡΗ.ΣΥ.Α.

                           ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Παρασκευή 20 Μαΐου 2022

Fein Luise, Η Κόρη του Ράιχ, εκ. Μινωας

                                                                               Η Κόρη του Ράιχ, Λουιζ Φάιν

                                        Είδος: Πολεμικό Δράμα

                                       Βαθμολογία: 9,5/10



Σελίδες 696
Μετάφραση Φωτεινή Πίπη
Ημερομηνία Έκδοσης 01/09/2022


Τα τελευταία χρόνια οι εκδόσεις ΜΙΝΩΑ έχουν επιδοθεί σε μια σειρά εξαιρετικών επιλογών στον χώρο του ξενόγλωσσου μυθιστορήματος με βασική εστίαση στα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η"Κόρη του Ράιχ" το ντεμπούτο της Λουίζ Φάιν, που έρχεται να φωτίσει την άλλη πλευρά της Ιστορίας- εξίσου χρήσιμη με ένα απολαυστικο όσο και συγκινητικό page turner.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Γερμανια-Λειψία 1930. Η Χέτι Χάινριχ είναι μια έφηβη που μεγαλώνει στη  Γερμανία κάτω από τη σκιά του Αδόλφου Χίτλερ, που έχει σαγηνεύσει τη συντριπτική μερίδα του γερμανικού λαού.
Με τον πατέρα της Φραντς να έχει αναρριχηθεί στην ελίτ των Ες Ες η Χέτι συμπαρασύρεται από την εθνική φρενίτιδα νιώθοντας δέος μπρος στον νεοεμφανισθέντα ηγέτη.
Σταδιακά όμως βλέπει τον κόσμο της να αποσυντίθενται όσο η ναζιστική ιδεολογία παρεισφρέει σα δηλητήριο σε κάθε ΄έκφανση της κοινωνικής ζωής.
Η οικογενειακή γαλήνη θρυμματίζεται, φίλοι χάνονται ή αλλάζουν
Κάποια στιγμή η Χέτι θα νιώσει το πρώτο σκίρτημα της αγάπης με τον παιδικό της φίλο τον Βάλτερ που κάποτε της έσωσε τη ζωή μα τώρα φέρει το "στίγμα του Εβραίου"...
Σύντομα το δίλημμα θα ορθωθεί με θανάσιμες συνέπειες.


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Οι Εκδόσεις Μίνωα δείχνουν την τελευταία διετία να επιλέγουν ο,τι καλύτερο κυκλοφορεί αυτήν την εποχή σε Λογοτεχνία γύρω απο τη θεματική του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και δη του Ολοκαυτώματος.
(Το Παιδί του Άουσβιτς, Η ιστορία Ενός Ορφανού Παιδιού κ.ο.κ.)
Μια περίοδος που παρά τα 80 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει παραμένει επίκαιρη, όχι μόνο επειδή έχει σημαδέψει την πολιτική σκέψη του αιώνα μας με τα πολιτικά μοντέλα που ήρθαν σε σύγκρουση,
αλλά κι επειδή μια προσεκτική ανάγνωση της εποχής, με όλους τους συμβολισμούς και τις απαραίτητες αναγωγές, μπορεί να παράσχει χρήσιμα συμπεράσματα στους δικούς μας συγχυσμένους καιρούς, αφού η εξέλιξη έχει επέλθει μονάχα σε τεχνολογικό επίπεδο, αλλά όχι σε ηθικό...
"Η Κόρη του Ράιχ" ξεχωρίζει, ανάμεσά τους, διότι αποτολμά κάτι που έχω συναντήσει σε λίγα βιβλία - τουλάχιστον στα ελληνικά:
Εστιάζει στην κοινωνική πραγματικότητα που βίωσαν οι μέσος Γερμανός κατά τη διάρκεια επικράτησης του Χίτλερ, μέσα όμως από ένα πρίσμα ατομικό και σχεδόν ψυχογραφικό, με τις ιδιαιτερότητες της γυναικείας ματιάς.
Μια νεαρή  Γερμανιδούλα μέσα στο απέραντο Ράιχ.
          Δεν είναι η πρώτη φορά που συγγραφείς επιχειρούν να κατανοήσουν την καθημερινότητα στη ναζιστική Γερμανία και τον τρόπο που ο απλός πολίτης υποδέχθηκε τη ναζιστική ιδεολογία.
Βιβλίο- ορόσημο αυτής της θεματολογίας από την καθημερινότητα στη Γερμανία του 30-40 είναι το μυθιστόρημα του Χανς Φαλάντα "Μόνος στο Βερολίνο" .
Υπάρχουν επίσης και το "Και Τώρα Ανθρωπάκο" έργο του ίδιου, με τη στοχαστικότητα του Έσσε 
ή η διλογία "Λύκος Ανάμεσα Στους Λύκους" του ίδιου 
ενώ το θέμα έθιξε  "Στο Χείλος της Αβύσσου" ο γνωστός για τα παιδικά του βιβλία Έριχ Κέστνερ 
ή ο Ρέμαρκ με τον Μαύρο Οβελίσκο και κυρίως την αριστουργηματική Δύναμη της Αγάπης!
Στην "Κόρη του Ραιχ" όμως μια προσέγγιση γυναικοκεντρική όπου το κοινωνικοπολιτικό πρόσημο υποχωρεί μπροστά στο συναισθηματικό παράγοντα.
Η Μεγάλη Εικόνα της Ναζιστικής Γερμανίας, που καλπάζει προς το αποτρόπαιο "βαγκνερικό μεγαλείο",
διαθλάται τώρα  μέσα από την ατομικότητα ενός  εύθραυστου κοριτσίστικου ψυχισμού, αυτού της Χέτι Χάινριχ.
Αυτό διευρύνει το ηλικιακό κοινό του βιβλίου που -πέρα από τους ενήλικες- άνετα θα μπορούσε να συγκινήσει και μια αναγνώστρια στην ύστερη εφηβεία καθώς η νεαρή πρωταγωνίστριά του, Χέτι, παρουσιάζει καθημερινές αγωνίες οικείες σε ένα νεανικό κοινό, ανεξαρτήτως εποχής.
Ένα ανάγνωσμα εντόνων κοινωνικών αποχρώσεων,λοιπόν με έκδηλο των συναισθηματικό προσανατολισμό που ισορροπεί ιδανικά με το ταραγμένο περίγραμμα της εποχής του Χίτλερ.
Μέσα από τα αθώα μάτια της ανυποψίαστης έφηβης Χέτι Χάινριχ  παρακολουθούμε ένα ταξίδι γυναικείας ενηλικίωσης παράλληλα με τον μετασχηματισμό της γερμανικής κοινωνίας, κάτω από τη σκιά της εθνικής ταπείνωσης στις Βερσαλλίες, όπως τη διαδέχθηκε η χιτλερική μεγαλομανία.
Η πολιτική ανατροπή, η ρευστή ψυχολογία των μαζών, ο υστερικός φυλετισμός, το μίσος προς τους Εβραίους, η παραχάραξη της Παιδείας κι η προσωπολατρεία του Χίτλερ, σε  ένα ιδιόρρυθμο πορτρέτο της δεκαετίας του '30 σε μια περιφερειακή γερμανική πόλη, αυτή της Λειψίας.
Η Γερμανία στη παράκρουση που υποβάλλει το σύνθημα Deutschland Erwachen!
Γύρω από την ευαίσθητη Χέτι, μια πληθώρα από ενδιαφέροντα πρόσωπα με το δικό τους φορτίο.
Η αριστοκρατική μητέρα με την αθέατη θλίψη της, ο λαμπερός αδελφός Καρλ, ο βλοσυρός πατέρας απορροφημένος στη ναζιστική του σταυροφορία και τα δικά του μυστικά, η Έλα με την πυρόξανθη ομορφιά, ο αδέξιος Τόμας που ζητά εκδίκηση.
Πάνω απ όλα όμως ο καλοσυνάτος Βάλτερ με το γελαστό πρόσωπο, που θα δει την πατρίδα του να γίνεται ξενιτειά αφού η εβραϊκή φυλή τίθεται υπό διωγμόν κι η ζωή του αποσαθρώνεται...
Ειδικότερα , ο πατέρας ως αξιωματικός των Ες Ες αποδίδει ιδανικά το πρότυπο μιας νοσηρής στρατιωτικού τύπου ελίτ που μετέτρεψε την εγωπάθεια και στοιχεία ναρκισσιστικής διαταραχής σε ιδεολογία...
Κάτω,λοιπόν,  από τις ναζιστικές ιαχές ανθεί ένας νεανικός έρωτας ζυμωμένος από τα αρχετυπικά υλικά ενός σαιξπηρικού πάθους:
Aθωότητα , συγκρουόμενη προέλευση των δύο ερωτευμένων και ένας εχθρικός περίγυρος, που τον καταδικάζει a priori.
Ο έρωτας αυτός ανάμεσα στα δυο παιδιά εκκινεί από ένα ιδιαίτερο γεγονός και σμιλεύεται με τα χρόνια.
Χρόνια φρενίτιδας.
Ένας Ρωμαίος και μια Ιουλιέττα στη Ναζιστική Γερμανία που μας συστήνονται μέσα από τις ημερολογιακού τύπου εκμυστηρεύσεις μιας έφηβης στη δεκαετία του 30.
Η γοητεία της στολής. Η άλωση του Εκπαιδευτικού Συστήματος από τις φυλετικές θεωρίες. Η σταδιακή αλλοτρίωση.
Η συγγραφέας ιχνηλατεί πολύ διαφωτιστικά το πώς ο ρατσισμός κι η οργή του πολιτικού λόγου κυριάρχησαν στις ψυχές άλλοτε φιλήσυχων ανθρώπων, εγείροντας κατώτερα ένστικτα   
Το πιο ενδιαφέρον εδώ είναι πως ο έρωτας "ερήμην του" προσλαμβάνει τον ρόλο του "αναμορφωτή" στην ψυχή της Χέτι Χάινριχ , αφυπνίζοντας μια συνείδηση συσκοτισμένη.
Το φως του διαπερνά το σκοτάδι του φανατισμού και του μίσους, ενώ το μονοπάτι του οδηγεί στους δύσβατους δρόμους της θυσίας...
Μέσα από τη δύναμη της πρώτης αγάπης η Χέτι θα κατακτήσει την αυτογνωσία και θα αναγνώσει με υγιή τρόπο το διαστρεβλωμένο είδωλο του κόσμου, που το εισηγήθηκε η χιτλερική πολιτική. Οι υπερβάσεις της πρωταγωνίστριάς μας παρουσιάζονται με συγγραφική ωριμότητα, ως αποτέλεσμα μιας επίπονης διαδικασίας μέσα στα χρόνια που καλύπτει η αφήγηση.
Δε είναι όμως μονάχα το δράμα της Χέτι καθώς με αυτό συμπλέκονται οι διαδρομές άλλων ανθρώπων των οποίων η ωραιοποιημένη "βιτρίνα" θρυμματίστηκε ακριβώς όπως... εκείνες των εβραϊκών καταστημάτων από την κατευθυνόμενη οργή του ναζιστικού όχλου την 9η Νοέμβρη του 1938.
          Η εξέλιξη της ιστορίας διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη με ανατροπές τοποθετημένες στο σωστό σημείο για να επέλθει μια συγκινητική κορύφωση.
Θα ήθελα να έχει αποδοθεί λίγο περισσότερο η πορεία κάποιων προσώπων τα καθεαυτά χρόνια της σύρραξης, όπως τόσο όμορφα έγινε με την πορεία τους παραμονές του πολέμου.
Παρά τη μικρή αυτήν λεπτομέρεια θεωρώ ότι "Η Κόρη Του Ράιχ" αποτελεί μια εξαιρετική αναγνωστική επιλογή κι ένα απο τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία με θέμα τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο...

Σάββατο 14 Μαΐου 2022

ΟΔΥΣΣΕΙΑ, Βασιλη Νευροκοπλη

                                   Βασιλική Νευροκοπλή , Οδύσσεια- Το Τραγούδι των Αιώνων, εκδ ΛΙΒΑΝΗ
                                Είδος Παιδικο- Μυθολογία (απο 10-100χρ!)
                                 Βαθμολογια 10/10


Σελίδες 320
Τιμή 17,10 ευρω
Βαρος 1κιλό
Ημ Εκδοσης 01 Μαρτίου 2022

 Η Οδύσσεια του Ομήρου  είναι ένα θέμα οικείο στα παιδιά αφού το προσεγγίζουν ήδη από τη σχολική ύλη της Γ Δημοτικού.
Η περιπετειώδης φύση της , η πληθώρα των εναλλαγών της πλοκής, καθώς και οι πολλαπλοί συμβολισμοί της καθιστούν την "Οδύσσεια" ένα πρόσφορο πεδίο έμπνευσης και ποικιλόμορφων παρουσιάσεων της και μάλιστα εδώ και αιώνες. Πληθώρα πνευματικών ανθρώπων έχουν αναμετρηθεί με το έργο , επιχειρώντας να το μεταφράσουν και να το μεταγράψουν για το αναγνωστικό  αναγνωστικό της εποχής 
τους!
Σε όλους τους καιρούς, οι περιπλανήσεις του δαιμόνιου Οδυσσέα κι η αναμέτρησή του με μια σειρά από κινδύνους, τέρατα και προκλήσεις- ηθικές και πρακτικές- συνεπαίρνουν εδώ και 2.800 χρόνια τους ανθρώπους -σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.


Μοιραία και στην Ελλάδα, η Οδύσσεια έχει τύχει πολυάριθμων μεταφράσεων και διασκευών, με χαρακτηριστικότερη τη γνωστή μετάφραση του κορυφαίου ίσως Ελληνα πεζογράφου, του φωτοβόλου Κρητικού, Νίκου Καζαντζάκη.
Ανάμεσα στις αναρίθμητες παιδικές διασκευές της Οδύσσειας φέτος κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Λιβάνη μια προσέγγιση που διαφοροποιείται από τις άλλες.
Η Βασιλική Νευροκοπλή, που εδώ και χρόνια εμπλουτίζει τον χώρο του  παιδικού βιβλίο με ενδιαφέρουσες εμπνεύσεις γεμάτες παιδαγωγικά μηνύματα, προσφέρει φέτος μια πραγματικά ξεχωριστή παρουσίαση της Οδύσσειας.
Δεν επιλέγει την απλή, πεζή  αφήγηση με τη μορφή παραμυθιού -ως είθισται σε παιδικές παρουσιάσεις των επών και των μύθων γενικά- παρά επιχειρεί να παρουσιάσει το ομηρικό έπος διατηρώντας το ποιητικό λόγο, που χαρακτηρίζει και το ομηρικό  πρωτότυπο.
Η Βασιλική Νευροκοπλή, λοιπόν,  σε ένα μοναδικό αφηγηματικό τόλμημα  επιλέγει τον ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο για την Οδύσσειά "της".
Ο ιαμβικός 15σύλλαβος είναι το μέτρο που συναντούμε στο δημοτικό τραγούδι, σε μια διαδοχή προς το αρχαιοελληνικό μέλος και τα ακριτικά τραγούδια των Βυζαντινών χρόνων.Οδυσσέας, Βασίλειος Διγενής Ακρίτας, Κλέφτες.Αυτή είναι η κληρονομιά που διασώζει στις σελίδες της Οδύσσειας αυτής η Νευροκοπλή με τη γοητευτική της αφήγηση...
Η Νευροκοπλή "μεταμορφώνεται σε έναν ραψωδό" σαν τον Φήμιο της Αρχαιότητας και τραγουδά το έπος του πλάνητα Οδυσσέα στα παιδικά αυτιά, με έναν λόγο αντιστοίχως μελωδικό προς το αρχαίο κείμενο, σε μια αρκετά πιστή παρουσίαση του έργου, διατηρώντας τη γνωστή του έκταση.
Η δεινότητα της Βασιλικής Νευροκοπλή μας πλέκει επιδέξια ομοιοκαταληξίες, απολαυστικές , και πανέξυπνες, στη γλώσσα των δημοτικών τραγουδιών με παραστατικότητα και γλωσσικές ακροβασίες απαραίτητες για τον ρυθμό του κειμένου.
Η πολύχρωμη εικονογράφηση του βιβλίου, σε σύμπραξη της Μάγιας Τζούριτς και του Διονύση Θάνου, συνδυάζει την παραμυθιακή ατμόσφαιρα με τις γραμμές των αρχαιοελληνικών αγγείων και τις μορφές των παραδοσιακων κεντημάτων  και μεταδίδει τον διάλογο των αιώνων, όπως και το καθεαυτό κείμενο της Νευροκοπλή.
παρά τιςε πολυάριθμες σελίδες(σε γυαλιστερό χαρτί) το μικρό  μέγεθος, καθιστα το βιβλίο ελκυστικά λειτουργικό κι εύχρηστο για καθε αναγνώστη.
                   Θεωρώ τούτη τη μεταγραφή της "Οδύσσειας" της Νευροκοπλή ένα βιβλίο που οπωσδήποτε αξίζει να  γνωρίσουν τα παιδιά, καθώς είναι στο σύνολό του  ίσως η καλύτερη παιδική -κι όχι μόνο- εκδοχή της "Οδύσσειας".
Ένας άθλος συγγραφικός που αξίζει να τον ανακαλύψουν όλοι καθώς αποτελεί μια γόνιμη και άκρως πετυχημένη σπουδή στην Οδύσσεια.
Λόγω της εκτεταμένης παρουσίασης του έργου, που ακολουθεί το πρωτότυπο, θα πρότεινα τούτη την έκδοση για παιδιά από 10 χρονών και πάνω, "άνετα" για εφήβους Γυμνασίου -Λυκείου φυσικά-  ενώ ομολογώ ότι το βιβλίο διατηρεί την υψηλή "καλλιτεχνική" αξία ακόμη και για ενήλικες αναγνώστες!
Όποιος ανακαλύψει την "Οδύσσεια-[Τραγούδι στους Αιώνες] της Βασιλικής Νευροκοπλή από τις εκδόσεις Λιβάνη θα την απολαύσει σίγουρα!
Εξαιρετικό βιβλίο, από τις πρόσφατες παιδικές εκδόσεις που οπωσδήποτε αξίζει να κατέχει περίοπτη θέση και στις σχολικές βιβλιοθήκες καθώς είναι αξιοποιήσιμο και στην εκπαιδευτική διαδικασία με ποικίλους τρόπους,(αφήγηση, επιτόπου δραματοποίηση ,στήσιμο θεατρικής παράστασης ) κι η παιδαγωγική της αξία είναι δεδομένη  ανάμεσα σε άλλα βιβλία του είδους...

ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

                                                  Πριγκίπισσες της Αρχαιότητας
                                      Είδος: Μυθολογία- Παιδικό (κορίτσια 7-12χρ)
                                     Βαθμολογία: 10/10
Εκδόσεις Ψυχογιός
Σελίδες 120
Μεταφραση Πάχη Σοφία
Μέγεθος: 22,5 x 30 cm
Τιμή 10,98
Ημ Εκδ 8 Δεκεμβρίου 2016

Ποιο κορίτσι δεν ταυτίστηκε με τη φιγούρα κάποιας  πριγκίπισσας;;;;Ιδανικό όταν αυτή η "ταύτιση" συμβεί με πρόσωπα που η αρχαιοελληνική παράδοση και πενες όπως του Ομήρου και του Ησίοδου παρέδωσαν στο παγκόσμιο πνεύμα μέσα από την Ελληνική Μυθολογία... 
           Ένα από τα πιο όμορφα παιδικά βιβλία,λοιπόν, που έπεσε στα χέρια μου είναι το "Πριγκίπισσες της Αρχαιότητας" των Εκδόσεων Ψυχογιός!
Πρόκειται για ένα γοητευτικό βιβλίο μεγάλου μεγέθους, από αυτά που μαγνητίζουν κατευθείαν το μάτι ενός παιδιού διατηρώντας παράλληλα μιαν υψηλή παιδαγωγική αξία!
Είναι μια ανθολογία  μύθων με έναν κοινό παρονομαστή: Αφορούν σε εμβληματικές γυναίκες της Αρχαιοελληνικής Μυθολογίας, αρα αυτό οριοθετεί το κοινό του συγκεκριμένου αναγνώσματος κυρίως στα μικρά κορίτσια (χωρίς βέβαια να αποκλείονται και τα αγόρια.)
Η Ανθολογία αυτή περιλαμβάνει 
Την πανώρια Ευρώπη από τη Σιδώνα, που την αγάπησε ένας... ξεχωριστός "ταύρος"!
Τη Δανάη που μια χρυσή βροχή της άλλαξε τη ζωή!
Τη Λήδα των κύκνων!
Τη δυναμική Αταλάντη των Δασών!
Την αγνή, φιλόξενη Ναυσικά από την Οδύσσεια του Ομήρου!
Την ωραιοπαθή Κασσιόπη που η περηφάνεια της έφερε μια καταστροφή!
Τη γλυκιά Ανδρομέδα που δε διστάζει να θυσιαστεί για τον λαό της, αλλά η αγάπη ανέτρεψε τη φριχτή της τύχη!
Την όμορφη Κρητικοπούλα Αριάδνη που αντιστάθηκε στον πατέρα της για την αγάπη της για να γευθεί την προδοσία... 
    Με αυτόν τον τρόπο η Ελληνική Μυθολογία πασπαλίζεται με την αχλύ του παραμυθιακού στοιχείου κι επενδύεται με τα χρώματα της ονειροφαντασίας που περισσότερο προσιδιάζει σε εικόνες και σχήματα οικεία κυρίως στο σύμπαν των μικρών κοριτσιών.
Η αισθητική και ο σαφέστατα γυναικοκεντρικός προσαντολισμός των αναφορών του βιβλίου ακολουθούν τη δυιστικη λογική των δύο φύλων που παρατηρείται στα παιχνίδια της παιδικής ηλικίας...
Σε σελίδες ανθόσπαρτες και αστροκεντημένες,λοιπόν, παρελαύνουν οι πιο ευγενικές φιγούρες της Ελληνικής Μυθολογίας:Παραδείγματα θάρρους, πίστης, αλληλεγγύης και ελευθερίας οι ευγενικής καταγωγής μυθολογικές γυναίκες εμπνέουν τα μικρά κορίτσια με τις ιστορίες τους.

                  Χρώματα ζωηρά με μια ηδύτητα προσώπων οπτικοποιούν εξαίσια τη μυθολογική μας παράδοση, αναδεικνύοντας μια ακόμη πτυχή της πολυπρισματικής ομορφιάς της- αυτήν της φαντασίας.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Μυθολογία με την άγρια και συμβολική της γοητεία να συστήνεται στα παιδιά μέσα από μια "αισθητικά καινοφανή" οπτική.
Αυτό οφείλεται στην ξεχωριστή, γεμάτη ευαισθησία κια λυρική αφαιρετικότητα εικονογράφηση, η οποία αφού πρόκειται για παιδικό βιβλίο διαμορφώνει όλη τη φυσιογνωμία του βιβλίου.
Πρόσωπα καλοσχηματισμένα και αξέχαστα.
Έχουμε λοιπόν μια απολαυστική σύζευξη της δυτικότροπης αντίληψης του παραμυθιού με την αρχαία εποχή και σε επίπεδο εικαστικό.
Μια μοναδική ευκαιρία για τα σύγχρονα παιδιά -και ιδιαίτερα τα κορίτσια- να προσεγγίσουν σημαντικά κεφάλαια της μυθολογίας μας, με τρόπου που θα τα γοητεύσει και δε θα τα κουράσει.
Ένα χορταστικό βιβλίο πολυάριθμων σελίδων και φαντασμαγορικών χρωμάτων με περιεχόμενο ουσίας- ελκυστικό ακόμη και για παιδιά που δεν αγαπούν πολύ το βιβλίο.
Ο,τι καλύτερο λοιπόν για ένα παιδί- ιδιαίτερα για ένα κοριτσάκι!
Πρόκειται για ένα εξαίσιο παιδικό ανάγνωσμα που θα το συνιστούσα σίγουρα για όλα τα κορίτσια σε όλο το φάσμα του Δημοτικού Σχολείου και ως ιδανικό εργαλείο εξοικείωσής τους με τη Μυθολογία.

Ειρήνη Βαρδακη, Ο Μέντορας

                                                                     Ειρήνη Βαρδακη, Ο Μέντορας Μου
                                         Είδος: Eρωτικό Θρίλερ
                                         Βαθμολογία 9/10
Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ
Σελίδες 480
Ημ Έκδοσης 01/05/2021
Τιμή 15,93

Η Ειρήνη Βαρδάκη έχει ξεχωρίσει για την αγωνιώδη πέννα της, που ξέρει να γεννά ανατρεπτικές ιστορίες ,γεμάτες τρικυμιώδεις εντάσεις που μένουν αξέχαστες στους αναγνώστες.
Το πρόσφατο μυθιστόρημά της "Ο Μέντοράς Μου" έρχεται ως μια δυναμική επίρρωση του ταλέντου της, που μας προσφέρει ένα ακόμη δυνατο ψυχολογικό θρίλερ ερωτικών αποχρώσεων αριστουργηματικά ανατρεπτικό.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Ειρήνη Καρρά είναι μια φιλόδοξη δημοσιογράφος που εργάζεται σε μια κορυφαία ελληνική εφημερίδα, την "Αλήθεια", αποζητώντας τη μεγάλη ευκαιρία, στη σκιά της αιώνιας ανταγωνίστριάς της, της αισθησιακής Λάουρας Ζώτου.
Στη θέση του απερχόμενου αρχισυντάκτη της όμως καταφθάνει ο κορυφαίος δημοσιογράφος Κλέων Κυριαζής. Ναρκισσιστής, εργασιομανής, δίκαιος, κι ευφυής ο Κυριαζής θα γοητεύσει την ταλαντούχα, αλλά ακατέργαστη Ειρήνη. Εκείνη πάλι θα τον κατακτήσει σταδιακά με τον παιδικό ενθουσιασμό της, το φλογερό της ταμπεραμέντο και το σπάνιο ταλέντο της.
Σύντομα μεταξύ τους θα θεριέψει ένα πάθος παράφορο που θα σαρώσει τις ζωές τις δικές τους, συμπαρασύροντας τα πάντα γύρω τους. 
Σε αυτήν τη δίνη εδράζονται απαντήσεις για μια απροσδόκητη εξαφάνιση και το "έγκλημα της λίμνης"...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το μυθιστόρημα "Ο Μέντορας Μου" αποτελεί ένα αριστοτεχνικά πλεγμένο ψυχολογικό θρίλερ αστυνομικής ευφυίας , με διάχυτο το ερωτικό στοιχείο που δύσκολα θα αφήσει κάποιον ασυγκίνητο...
Όπως φανερώνει και ο τίτλος, το θέμα του βιβλίου αυτού εκκινεί από την αρχετυπική και πολύ ισχυρή σχέση μαθητευόμενου και δασκάλου-του νεόκοπου και του καθοδηγητή, όπως την έχουμε δει ανάμεσα στον "Πυγμαλίωνα και τη Γαλάτεια σε μια τρυφερή εκδοχή της, αλλά και στη θανατηφόρα εκδοχή ανάμεσα στον "Δαίδαλο και τον νεαρό μαθητή του,τον Αθηναίο Τάλω". Κλέων και Ειρήνη : 
Το μοτίβο αυτό, λοιπόν, μεταφέρεται, από την Ειρήνη Βαρδάκη, στην αδυσώπητη Αθήνα του σήμερα, σε έναν ανταγωνιστικό επαγγελματικό χώρο, αυτόν της Δημοσιογραφίας, ώσπου εκτοξεύεται σε ιλιγγιώδεις κορφές ερωτικής έξαψης και βάφεται με αίμα. Το αίμα τίνος, όμως;
Από ποιον;
Τα ερωτήματα στροβιλίζονται αδιάκοπα και βασανιστικά από μια πλοκή που σε αρπάζει από την αρχή.
Η αφήγηση είναι εναλλασσόμενη,σε γλώσσα 
σύγχρονη, χωρίς ιδιαίτερα καλολογικά στοιχεία που -κατορθώνει να μην εκπέσει στο "ακαλαίσθητο":
Οι καταστάσεις ξετυλίγονται γραμμικά, όμως σαν ιντερμέντζα κάνουν εμβόλιμα την εμφάνισή τους μονόλογοι με σκέψεις που πηγάζουν από τα ανεξερεύνητα μύχια του εκάστοτε ομιλητή,σχολιάζοντας από μια μεταγενέστερη χρονική στιγμή, επιτείνοντας τη δραματικότητα κ δίδοντας το τέμπο.
           Από την άλλη, έχουμε την παράθεση των καθεαυτών γεγονότων με τους δυο βασικούς  πρωταγωνιστές "του σχήματος" να επιδίδονται σε μια αφηγηματική σκυταλοδρομία, που παρουσιάζει το πρίσμα καθενός- ενώ ένα τρίτο πρόσωπο έκπληξη να παρεισφρέει, προσθέτοντας μιαν επιπρόσθετη πινελιά μυστηρίου.
Η ιστορία και οι σχέσεις όλων των βασικών προσώπων του δράματος χτίζονται λιθαράκι λιθαράκι, γεγονός που τούς προσδίδει απόλυτη αληθοφάνεια, καθιστώντας τον αναγνώστη κοινωνό στα πάθη τους.Πολύ παραστατικά ξετυλίγεται το δράμα όλων στην αρχή κινούμενο με τους όρους μιας ένοχης ίσως αλλά οικείας στην εποχή "κανονικότητας" (προσωπικά με ενθουσίασαν και ονομαστικές αναφορές στην παγκόσμια πραγματικότητα, με πρόσχημα τη δημοσιογραφική ιδιότητα των πρωταγωνιστών, η οποία κεντρίζει τον πιο αφυπνισμένο αναγνώστη να ερευνήσει κ να προβληματιστεί πολιτικά για το παγκόσμιο γίγνεσθαι).
               Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται σε βάθος κι οι αντιδράσεις τους είναι πλήρως τεκμηριωμένες, με αποτέλεσμα να γίνονται ψηφίδες ενός ολοκληρωμένου μωσαϊκού ερωτικής απελπισίας, έμπνευσης, οδύνης κι απώλειας.
Ο πυρετός της δόξας κι ο νοσηρός εγωισμός που συμπλέκεται με την απώτατη αυταπάρνηση σε ενα φρενήρες γαϊτανάκι παραφοράς.
Το αιώνιο δίλημμα Καριέρα ή έρωτας σε πρωτεϊκές μεταμορφώσεις από τον ανταγωνισμό ως την ηττοπάθεια κι από την αρπαγή ως την υπέρτατη θυσία.
Κι ύστερα υπεισέρχονται οι παράξενοι συμβολισμοί.
Το Μαύρο και -οχι το "ευθέως αντίθετό του, το "Άσπρο", όπως θα περίμενε κανείς- αλλά το Κόκκινο
Το Κόκκινο, που δεν υποδηλώνει την αθωότητα- κανείς δεν είναι αθώος τελικά εδώ! Το Κόκκινο συμπράττει με το Μαύρο σε ένα χαρτοπαίγνιο στημένο, μια ρουλέττα θανάσιμη , σηματοδοτώντας μιαν ιδιότυπη "συνενοχή" των δυο τους.
Μαζί Κόκκινο και Μαύρο συνθέτουν αξεδιάλυτα το πορτρέτο του σκότους, της αμαρτίας και του αίματος...
κάπου εκεί αναφύεται ένα μυστήριο δυσεπίλυτο, με την μπίλια της ενοχής να ταλαντεύεται σε ένα εκκρεμές που, αναποφάσιστο, αιωρείται πάνω από αυτό ακριβώς το τρίπτυχο του ολέθρου.
Σπάνια συναντά κανείς τόσο βαθιά ιχνηλατημένες τις σκοτεινές διαδρομές στην άβυσσο του ερωτικού πάθους όσο στον Μέντορα της Ειρήνης Βαρδάκη.
Μια σχέση που ξεκινά με τον υλιστικό κυνισμό της αποστεγνωμένης εποχής μας, για να εξορύξει σταδιακά το μάγμα που κοχλάζει απειλητικά στα έγκατα δύο ψυχών αλωμένων από έναν έρωτα αρρωστημένο μαζί και θεϊκό.
Έρωτα συνδημιουργό, έρωτα γιατρικό κι εξιλέωση.
Χωρία με τη γοτθική σκιά μιας "μποντλερικής συνομιλίας" με την κόλαση και τον θάνατο επιτείνουν τον σπαραγμό του έρωτα θυμίζοντας τα χορικά των Μεγάλων Τραγωδών της αρχαιότητας, όπου κι ανατέμνεται η ανθρώπινη ψυχή με τα ένοχα μυστικά της.
Η κορύφωση στον "Μέντορα Μου" έρχεται σε έναν φινάλε θεαματικά ανατρεπτικό- όσο και ταιριαστό στη φύση των δύο(?) πρωταγωνιστών όπως πολύ ανάγλυφα την έχει "οικοδομήσει" στη συνείδηση του αναγνώστη η Ειρήνη Βαρδάκη.
Το Κίνητρο και η Κατάληξη είναι από τα πιο αρτίως τεκμηριωμένα που εχω συναντήσει σε ανάλογες αστυνομικής υφής τραγωδίες.
Αν είχα κάτι να επισημάνω είναι πως κάπου στην πορεία προς τις τελευταίες σελίδες  ίσως ήθελα μια μεγαλύτερη διείσδυση σε μια πτυχή που μου φάνηκε πολύ βιαστικά δοσμένη, σε σχέση με το υπόλοιπο σύνολο. Πάντως οι τελευταίες γραμμές αποζημιώνουν, αφήνοντας ως απόηχο  τον σπαραγμό της αγάπης, διότι πάνω κι από τον γρίφο διακύβευμα είναι το πάθος.
          Σε κάθε περίπτωση, ο  πήχυς για τη συγγραφέα Ειρήνη Βαρδάκη έχει ανέβει πολύ ψηλά και τείνει να την εδραίωσει στον ευρύτερο χώρο του αστυνομικόυ μυστηρίου, αφήνοντας όμως τη χαρακτηριστική σφραγίδα του πάθους στις εμπνεύσεις της, που την κάνει να ξεχωρίζει, αφήνοντας ξεκάθαρα αναγνωρίσιμο ίχνος σε αυτήν την κατηγορία.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη επιτυχία για έναν συγγραφέα όταν πέρα από το να στήνει ενδιαφέρουσες ιστορίες, κατορθώνει-να παγιώσει μια ταυτότητα που σηματοδοτεί τη μοναδικότητά του στον χώρο δίχως όμως να επαναλαμβάνεται.
Να διαβάζεις το βιβλίο του και να αναγνωρίζεις μονομιάς την πένα του ανάμεσα σε δεκάδες άλλες.
Η Βαρδάκη το πετυχαίνει νομίζω με την ιδιαιτερότητα των συλλήψεών της , τη θεματολογική της κατεύθυνση και τον ιδιάζοντα τρόπο παρουσίασής τους, κι αυτό αποτελεί ένα ακόμη κερδισμένο συγγραφικό στοίχημα.
Αναμένω με αγωνία το νέο της βιβλίο ΖΩΝΗ 5...

 

Τρίτη 10 Μαΐου 2022

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ, Περί της Εαυτού Ψυχής"

 Περί της Εαυτού Ψυχής, Ισίδωρος Ζουργός

                                   Είδος: Iστορικό Δράμα

                                   Βαθμολογία: 9/10


Ο Ισίδωρος Ζουργός αποτελεί -κατά κοινή ομολογία- μια από τις κορυφαίες γραφίδες της γενιάς του, οπότε κάθε του βιβλίο αποτελεί είδηση χαρμόσυνη για κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και κόσμημα στην Ελληνική Πεζογραφία μας. Ειδικα όταν- όπως το "Περί της Εαυτού Ψυχής"-  αποδεικνύει πως ο συγγραφέας πάντα αναζητά πηγές έμπνευσης πέρα από τα κορεσμένα θεματολογικά πεδία που δεσπόζουν στον λογοτεχνικό τοπίο της χώρας μας.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε στα 1.114μ.Χ. την εποχή της δυναστείας των Κομνηνών.
Ο Σταυράκιος Κλαδάς αποσυρμένος στη μόνωση των γηρατειών και καταθέτει έναν απολογισμό μιας ζωής στις παρυφές λαμπρών γεγονότων και στη σκιά ένδοξων ανδρών,  φωτίζοντας την ξεχωριστή συντεχνία των αντιγραφέων του Βυζαντίου που με την Τέχνη τους διέσωσαν μοναδικά μνημεία του γραπτού λόγου της Αρχαιότητας και της Εποχής τους, χαρίζοντας σπάνιας ομορφιάς χειρόγραφα!
          Η αφήγησή του εκκινεί από το Δορύλαιο στο Θέμα του Οψύκιου όταν ένα τραγικό γεγονός θα σκορπίσει τον Σταυράκιο και τα άλλα δύο του αδέλφια  στις άκρες της Αυτοκρατορίας, οδηγώντας τον ίδιο στη Μονή Στουδίου, όπου θα ανακαλύψει το ξεχωριστό του τάλαντο στην καλλιγραφία, ενώ η συνάντησή του με μια αινιγματική προσωπικότητα θα του ανατρέψει δραματικά την πορεία της ζωής του.
Φάρος του στην αναζήτηση της αυτογνωσίας του είναι μια μυστηριώδης ποιητική φράση στις υποσημειώσεις ενός χειρογράφου κι η φιγούρα μιας μυστηριώδους γυναίκας, που θα γίνει η αναζήτησή του οδηγώντας τον σε ένα ταξίδι στην Ιστορία και στην αυτοπραγμάτωσή του. Στη φτώχεια και στην αναγνώριση, στη σκληρή δουλειά και στις δοπλοκίες των παλατιών, στον έρωτα και στην απώλεια ο Σταυράκιος θα αγωνιστεί να διατηρήσει το ήθος του πνεύματός του ακέραιο...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το Βυζάντιο κάλυψε περίπου μια χιλιετία συναρπαστικών εξελίξεων. Εντούτοις, ολιγάριθμοι είναι οι συγγραφείς που αναμετρήθηκαν με την πολυτάραχη και λαμπερή αυτή περίοδο της Ιστορίας μας, σε επίπεδο μυθοπλασίας.
Από τα βιβλία  με θέμα το Βυζάντιο πρωταρχική θέση έχουν τα έργα της Πηνελόπης Δέλτα διαποτισμένα από ευαισθησία και βαθιά αγάπη στην Πατρίδα, που προσέδωσαν στην αφήγηση μιαν ηρωική διάσταση η οποία συνυπήρξε ιδανικά με ισχυρούς ανθρώπινους δεσμούς -είτε πρόκειται για τη φιλία, είτε για τον αγνό έρωτα ("Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου", "Για την Πατρίδα" κλπ).Υπάρχουν κι άλλα όπως η "Θεοφανώ" και τα σύγχρονα μυθιστορήματα της Μαρίας Πόθου "Πηραν την Πόλη Πήραν Τη..." και της Μάρως Δούκα , όπως και το ξεχωριστό "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου.
Ο Ισίδωρος Ζουργός έρχεται να προσθέσει τη δική του πινελιά στη βυζαντινή μυθιστοριογραφία με το "Περί της Εαυτού Ψυχής", ένα έργο ηθογραφικό με σπέρματα ενδοσκοπικής εμβάθυνσης στον ήρωα του, που το ανάγει σε ένα δράμα υπαρξιακό εν τέλει.
Το αξιοσημείωτο όμως είναι ότι ο Ζουργός δεν επιστρατεύει το πλεονεκτικό πεδίο των μεγάλων μαχών, της αυτοκρατορικής αίγλης,ούτε ψηλαφεί το Τραύμα της Άλωσης,όπως είναι το σύνηθες γι αυτή τη θεματολογία, παρά επιλέγει να αναδείξει πλευρές της καθημερινής ζωής των απλών πολιτών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη χαραυγή του 11ου αιώνα.
Μια γλώσσα που βρίθει λεκτικων σχημάτων καθώς και ζωηρή εικονοπλασία καθιστούν απόλαυση την ανάγνωση παρά το μεγάλο μέγεθος του έργου.
           Έτσι ο Ισίδωρος Ζουργός διαθλά φευγαλέες λάμψεις του βυζαντινού μεγαλείου, αλλά καποιες σκιές των αμφιλεγόμενων προσώπων του, μέσα από το πρίσμα της ατομικότητας του πρωταγωνιστή του, του Σταυράκιου Κλαδά.
Ο πρωταγωνιστής παίρνει τον λόγο σε πρώτο πρόσωπο κι έκτοτε ακολουθεί μια εναλλαγή ανάμεσα στην προσωπική του κατάθεση με την τριτοπρόσωπη αφήγηση του "παντεπόπτη συγγραφέα"  
Ο ήρωας του Ζουργού αποδύεται σε ένα ερήμην του οδοιπορικό στον νότιο και ανατολικό κυρίως τομέα της Αυτοκρατορίας, φωτίζοντας πτυχές της καθημερινότητας αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών της εποχής του.
Με γλωσσική αγωνία και παραστατικότητα, ο Ισίδωρος Ζουργός ανασυστήνει μια εποχή λιγότερο γνώριμη στον μέσο αναγνώστη.
Μοναδικές πληροφορίες, "προϊόντα" όλες εμβρυθούς μελέτης και επίπονα κατακτημένης γνώσης του συγγραφέα γύρω από τη ζωή αυτής της περιόδου κάνουν τον αναγνώστη μέρος της.
Πρόκειται για μια εποχή παρακμής:
Οι θρίαμβοι του Βουλγαροκτόνου και η πρωτοποριακή πολιτική της Μακεδονικής Δυναστείας είναι πια παρελθόν.
Η ταπεινωτική και κρίσιμη ήττα στο Ματζικέρτ από τους Σελτζούκους του Αλπ- Αρσλάν σηματοδοτεί την αναπότρεπτη παρακμή της Αυτοκρατορίας και σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση για την επερχόμενη πτώση της.
Ο Ισίδωρος Ζουργός όμως δεν αναλύει τη Γενική Εικόνα, παρά επικεντρώνει τις αναφορές του στον μικρόκοσμο των συνοικιών και των επαγγελματιών και μόνο μερικά θραύσματα της πολιτικής κατάστασης παρεισφρέουν στην πλοκή, παρακολουθώντας την πορεία του Σταυράκιου.
          Πολύβουοι δρόμοι, χαμόσπιτα και μέγαρα, πέτρινα τείχη, κι επαγγελματικές συντεχνίες, αλλά και παλάτια με περίτεχνο διάκοσμο κι αίγλη συνθέτουν ένα πειστικό πορτρέτο της εποχής - από τη Βασιλεύουσα, ως την Καστορία με την ονειρική λίμνη, τη Βέροια, ή την εφιαλτική πραγματικότητα των αλυκών στο Κίτρος με την κοινωνική αδικία.
Φωτοβολεί ωστόσο στις σελίδες, το πνευματικό πρόσημο της περιόδου αυτής, με τα αξιόλογα αρχαία συγγράμματα που διασώζονται για να φωτίζουν ως λύχνοι τις σκέψεις των λιγοστών που έχουν πρόσβαση σε αυτα. Ξεχωρίζει το σύγγραμμα του θαλασσοπόρου Πυθέα που μίλησε για τη μυθική Θούλη.
Η σπανιότητα του χειρογράφου μπορεί να υπονοεί την απόκρυψη επιτευγμάτων της επιστήμης από τις μάζες του popolo.
Παράλληλα με τους αξιόλογους στοχαστές, έχουμε τη θρησκευτικότητα , τους μικρούς αγίους της, τον μοναστηριακό βίο, αλλά και τις θρησκευτικές διαμάχες με αφορμή το Δόγμα.
Έτσι καποια ιστορικά πρόσωπα κάνουν ένα πέρασμα απολύτως εναρμονισμένο με το κάδρο της πλοκής.
         Ασφαλώς μας δίνεται η ευκαιρία να μπούμε στο Ιερόν Παλάτιον και να παρακολουθήσουμε κάποιες από τις μηχανορραφίες ενώ μοιραζόμαστε το κλέος κάποιες οικογενειακές στιγμές του αυτοκράτορα Αλεξιου και της Άννας της Κομνηνής.
Η δε μορφή του Μιχαήλ Ψελλού ασκεί τη δαιμονική σαγήνη της και στον αναγνώστη.
Ταυτόχρονα ο Ζουργός πλαισιώνει τον Σταυράκιο με πλήθος καλοχτισμένους δευτερεύοντες χαρακτήρες...
Ο στρυφνός δάσκαλος Ιγνάτιος,ο οξυδερκής και πνευματώδης άρχοντας ΛέονταςΘεολένια,ο απροσδόκητος φίλος με την αγιοσύνη ενός σαλού,κι ένα καλόψυχο ζευγάρι που θα πληρώσει ακριβά τον αντικομφορμισμό του... 
           Δεσπόζοντα ρόλο στην πλοκή κι εν μέρει στην ταυτότητα του ήρωα, διαδραματίζει το στοιχείο της οικογένειας, που ο Ισίδωρος Ζουργός το τοποθετεί ψηλά στην αξιολογική κλίμακα.
Αφενός, αυτή εκφράζεται διαμέσου του έρωτα, που μετουσιώνεται σε συντροφικότητα, κοινή δημιουργία και κοινό όραμα ζωής με τη Γυναίκα να παραμένει από τη μια σκιά του ονείρου από την άλλη συνοδοιπόρος χωρίς όμως να αυτονομείται η δυναμική της στο έργο. 
Η άλλη πτυχή της οικογένειας έγκειται στους δεσμούς αίματος και εκφράζεται ως νοσταλγία του του Σταυράκιου προς τα δύο του άλλα αδέλφια, τον αξιωματικό Θεοφύλακτο και τον μοναχό Ιωάννη.
Θα μπορούσε να διαφανεί μια αμυδρή παραλληλία προς το τρίπτυχο των αδελφών Καραμαζόφ (δόκιμος Αλιόσα/Ιωάννης αλλά και Σταυράκιος, πνευματικός,αλλά άβουλος Ιβάν και ο παθιασμένος προσδεδεμένος στην κοσμική ζωή Ντιμίτρι/Θοεφύλατος) -όμως η συμβολή των άλλων αδελφών στην πλοκή παραμένει μικρή για να αποδωθούν ξεκάθαρα τα γνωρίσματα του ντοστογιεφσκικού δράματος στο "Περί της Εαυτου Ψυχής" .
Η τάση συνομιλίας με μεγάλα έργα είναι μια τάση που γενικά τη συναντάμε στα έργα του Ισίδωρου Ζουργού...
Στα "Ανεμώλια" όπως... ο Τζόυς συνθέτει μια δική του αντιπαραβολική Οδύσσεια σε σχέση με τον σύγχρονο αστό. 
Στο "Λίγες και Μια Νύχτες" αφηγείται σαν παραμύθι τα χίλια δυο πρόσωπα μιας Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα, ενω στις "Ρετσίνες" μεταφέρει το σαιξπηρικό δράμα του Βασιλιά Ληρ στην ελληνική επαρχία της Μνημονιακής Κρίσης.
Στο "Περί της Εαυτού Ψυχής" είναι εμφανής ο διακειμενικός διαλογος με το έργο "Τα Εις Εαυτόν" του Ρωμαίου διανοητή -αυτοκράτορα, Μάρκου Αυρηλίου.
Ως ένα "συρρικνωμένο κοινωνικά&θεσμικά"- αλλά όχι ηθικά- alter ego του Αυρήλιου,  ο Σταυράκιος Κλαδάς- με όχημα τη γραφή του- στοχάζεται κι αυτός γύρω από τις τραγωδίες, αλλά και τη λάμψη, που τον περιβάλλουν, και πασχίζει να παραμείνει παρατηρητής στα κελεύσματα του πλούτου και της εξουσίας που διεκδικούν την ίδια την ψυχή του.
        Ο χαμηλόφωνος αντιγραφέας-οξυγράφος, δηλαδή, σε μια βαθύτερη ανάγνωση, αντιπροσωπεύει τον αγώνα του ατόμου να μην αλλοτριωθεί, να μην απο-προσωποποιηθεί, όπως θα το όριζε ο Αλέξανδρος Κοσμόπουλος,
να μην εκχωρήσει τη συνείδηση του, 
να μη γίνει απρόσωπο γρανάζι του συστήματος που κονιορτοποιεί συνειδήσεις στο όνομα της ανάρρησης σε θώκους και των όποιων υλικών απολαύσεων και του εφήμερου.
Ο Σταυράκιος Κλαδάς με την αγωνία του Μάρκου Αυρηλίου προσπαθεί να μη χαθεί στη "βουή της αγοράς", όπως λεει ο ματαιωμένος στίχος του Μάνου Ελευθερίου 
ούτε στη μαυλιστική αχλύ των ανακτόρων, 
αλλά να διατηρηθεί "ακέραιος" στην πορεία του για την ηθική ολοκλήρωσή του.
Είναι- κοντολογίς- η μάχη καθενός με τη συνείδησή του για να ανακαλύψει τελικά τον "θεό" που κυοφορείται σε κάθε ανθρώπινη ψυχή και ζητά να αναδυθεί από το ατομικό "Υπόγειο" όπου καθένας μας είναι "ανεπαισθήτως" εγκλωβισμένος.  
 Το "Περί της Εαυτού Ψυχής" -μαζί με τις "Ρετσίνες του Βασιλιά"- παραμένουν τα πιο εσωστρεφή έργα του Ζουργού με κεντρικό διακύβευμα μια ζωή σε αποδρομή που σε καζαντζακικό απολογισμό μετρά το ζύγι της συνείδησης, σηματοδοτώντας ενδεχομένως μια νέα περίοδο του συγγραφέα λίγο πιο ενδοσκοπική.
                Σε κάθε περίπτωση κρατούν ψηλά τον πήχυ της λογοτεχνικότητας, διατηρώντας τον Ισίδωρο Ζουργό ψηλά στη συνείδηση των ένθερμων αναγνωστών και όσων γνωρίζουν σε βάθος την Ελληνική Λογοτεχνία.  

Πέμπτη 24 Μαρτίου 2022

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ Παιδικη Διασκευη ΚΛΑΣΣΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ

Ερ

                           Ερωτόκριτος Παιδική Διασκευή ( εκδ Μίνωας) 

                    Είδος: Παιδική Αφήγηση ( Διασκευή για ηλικίες 5-10 χρονών)                                        Βαθμολογία: 10/10

Η σειρά "Κλασσικοί Θησαυροί" των Εκδόσεων Μίνωα αποτελείται από μια σειρά παιδικών διασκευών πάνω σε κλασσικά έργα κι είναι μια εξαιρετική προσπάθεια του οίκου να συστήσει σε μικρά παιδάκια μεγάλα έργα της Λογοτεχνίας
.Αίσθηση προκαλεί η συμπερίληψη του κορυφαίου δείγματος του Κρητικού Θεάτρου τα χρόνια της Ενετοκρατίας του έργου "Ερωτόκριτος" από τον Βιντσεζο Κορνάρο.
Θα λέγαμε πως είναι το ελληνικό ομόλογο του έργου Ρωμαίος&Ιουλιέττα" του Σαίξπηρ οχι ως προς το μίσος, αλλά ως προς το ανεύφικτο του έρωτα λόγω έξωθεν παραγόντων.
Η ιστορία "κλασσική".Ο νεαρός σύμβουλος του Βασιλιά , Ερωτόκριτος ερωτεύεται την κόρη του την Αρετούσα ,όμως τέτοιος γάμος είναι απαγορευμένος λόγω της ταπεινής καταγωγής του Ερωτόκριτου. Τότε αυτός αποδύεται σε μια σειρά ηρωικών κατορθωμάτων και τελικά κατορθώνει να κατακτήσει τα όνειρά του και την αγάπη της Αρετούσας.
         Γνώριμο μοτίβο στα δυτικά παραμύθια που αντικατόπτριζαν το φεουδαρχικό κοινωνικό μοντέλο.
Η ποίηση του Βιντσέζου Κορνάρου αξιοποιεί το κεφάλαιο της ομηρικής παράδοσης και το διαποτίζει με την αύρα των ιπποτικών ιστοριών της Εσπερίας, κάτω από την οποια τελούσε κι η πατρίδα του Κρήτη.
Το ελληνικό πνεύμα συμπλέκεται με το λαικό παραμύθι, και το βυζαντινό μέλος, αλλά και τον ρομαντισμό των Βενετών τροβαδούρων και συνθέτουν το ρομαντικό έπος του Ερωτόκριτου που με εμπνευση του την αγάπη διαπρέπει στο πεδίο της Μάχης διασώζοντας το ιπποτικό ήθος, ώστε να διεκδικήσει την αγαπημένη του.
Έτσι, η ανδρεία και ο έρωτας υπερνικούν τη φτώχεια και τις  κοινωνικές ανισότητες.
Το καινοτόμο που κάνει το όμορφο αυτό έργο να λάμπει στους αιώνες, ως αξεπεραστο δειγμα της λαικής μας ποίησης, είναι η ποιητική ευφυία και η γλωσσική δεινότητα του Βιντσεζου Κορνάρου να μετουσιώσει όλην αυτήν τη μαγιά σε ένα μοναδικής αισθητικής γλωσσικό και εικοπλαστικό έπος που μεσα από την απαράμιλλη  στιχουργική του εκφράζει στοχασμούς γύρω από τη ζωή, την ηθική , τον θάνατο για να ανυψώσει πάνω από όλα τον έρωτα ως κτάκτηση και συνώνυμο της Αρετης σε μια συνομιλία με το ιδεώδες του Πλάτωνα εν τέλει...
Η παιδική αυτή αφήγηση φυσικά είναι απογυμνωμενη απο τα ποιητικά και λυρικά πλουμπίδια του πρωτότυπου έργου, συστήνοντας περιληπτικά ως παιδική γραμμική- σαφώς πεζή- αφήγηση  τον καθ'εαυτόν κρητικό μύθο σε πολύ νεαρής ηλικίας αναγνώστες.
Η υπέροχη εικογράφηση του Νίκου Γιαννόπουλου αποδίδει την ονειρική αχλύ του "μύθου", πλήρως εναρμονισμένη με τη ρομαντική του ατμόσφαιρα και τα χρώματα της βραδινής ρέμβης.
Την εμφάνισή τους στις όμορφες εικόνες κάνουν στοιχεία που υπογραμμίζουν την κρητική παράδοση και την προέλευση των ηρώων.

Ασφαλώς μια τέτοια παιδική  έκδοση δεν αρκεί για να να ανακαλύψει κανείς καθ ολοκληρίαν τη γοητεία  ενός τέτοιου διαχρονικού έπους σαν τον "Ερωτόκριτο" του Κορνάρου.
Το θετικό, όμως,με τις τόσο καλαίσθητες αποδόσεις κλασσικών έργων για παιδιά είναι πως οι νεαροί αναγνώστες εξοικειώνονται με αυτές τις λογοτεχνικές δημιουργίες πολύ νωρίς και συνηθίζουν να ζητούν το καλό βιβλίο... 
Η δύναμη της εικόνας  συμβάλλει ώστε να εντυπωθούν βαθιά στην παιδική ψυχή στιγμές από αυτά τα σπουδαία έργα, ώστε η τριβή με αυτά να "εκπαιδεύει " ποιοτικούς αναγνώστες για το μέλλον  .
Γι αυτό θεωρώ τη σειρά "Κλασσικοι Θησαυροί" των εκδ Μίνωα μια από τις καλύτερες του είδους, καθώς όλες οι εικονογραφήσεις (από ποικίλους καλλιτέχνες κάθε φορά) είναι υψηλού επιπέδου με ζωηρά χρώματα και παραστατικότητα, συνθέτοντας ένα πολύ ελκυστικό αποτέλεσμα
Ανάμεσα στα άλλα βιβλία της σειράς και ο Ερωτόκριτος αξίζει να κοσμεί κάθε παιδική αλλά και σχολική βιβλιοθήκη.

Μια εξαιρετική επιλογή ειναι και 
Ο ΤΡΕΛΑΝΤΩΝΗΣ  της Π.Σ. Δέλτα σε μια εξαίσια εικονογράφηση 

ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΟΥΝΑ