Κυριακή 16 Ιανουαρίου 2022

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ- Κλαίρη Θεοδώρου, Γυναικεία Υπόθεση

                                                                              Γυναικεία Υπόθεση, Λένα Μανά- Κλαίρη Θεοδώρου
                                                                                 Είδος: Αστυνομικο
                                                                                 Βαθμολογία 9,5/10


Ημερομηνία Έκδοσης Δεκέμβριος 2021
Τιμή 16,92

Ο φετινός Δεκέμβρης μάς επεφύλαξε μια ευχάριστη συγγραφική έκπληξη:
Μια δυνατή φιλία που ανθησε στον χώρο του βιβλίου βρήκε τον ιδανικό τρόπο να εκφραστεί.
Μετά τις ψυχές τους η καταξιωμένη Λένα Μαντά κι η αξιόλογη Κλαίρη Θεοδώρου ένωσαν και τις πέννες τους προκειμένου να προσφέρουν μια μοναδική έμπνευση στο αναγνωστικό κοινό.
Παρά το ζεστό, τρυφερό πλαίσιο αυτής της φιλίας, το κοινό τους βιβλίο είναι ένα άγριο θρίλερ για γερά νεύρα, παραμένοντας βέβαια...Γυναικεία Υπόθεση!!!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Νόρα Δενδρινού είναι μια νεαρή υπαστυνόμος με πολλές πληγές από τπαρελθόν και μια δύσκολη οικογενειακή ζωή.
Το τμήμα της έρχεται αντιμέτωπο με μια παράξενη όσο κι εφιαλτική υπόθεση.
Ένας κατά συρροήν δολοφόνος εκτελεί μια σειρά τελετουργικών φόνων, μιμούμενος παλαιότερες υποθεσεις γυναικοκτονιών.
Στο πάντα άψογα "σκηνοθετημένο σκηνικό των φόνων πέρα από την αναπαράσταση των παρελθοντικών υποθέσεων, πάντα αφήνει κάτι.
Ένα κόσμημα πανομοιότυπο με κείνο που φέρει πάντα στον λαιμό της η Υπαστυνόμος Νόρα Δενδρινού!
Η πρόκλησή του προς τη Νόρα σαφής υπαγορεύοντας πως τελικά αποτελεί μια προσωπική υπόθεση, στην οποία όμως ο Νίκος Παναγιωτίδης κ η ιδιωτική ερευνήτρια Ελπινίκη Ντόκα δε θα την αφήσουν μόνη...
Κι όσο ο κλοιός σφίγγει- με ανωτερους και Μ.Μ.Ε. να απαιτούν απαντήσεις κι ένα τέλος σε αυτόν τον αιματηρό κύκλο- η Νόρα πασχίζει να βρει τον κοινό παρονομαστή που συνδέει τις υποθεσεις αυτές μεταξύ τους και με την ίδια ώστε να ανακαλύψει το κίνητρο του δολοφόνου πριν το νέο χτύπημά του,
μέχρι που ο εφιάλτης χτυπά και τη δική της πόρτα...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Είναι η τρίτη φορά που συναντούμε το όνομα της Λένας Μαντά σε ένα αστυνομικής υφής μυθιστόρημα.
Το πρώτο- "Τα 5 Κλειδιά"- αφορούσε σε ένα εξαιρετικά αγωνιώδες συγγραφικό εύρημα και ενδιαφέρουσα- σχεδόν κοσμοπολίτικης διάθεσης- πλοκή που, όμως ήταν μακρυά από τον καθημερινό άνθρωπο, με τονισμένο το αισθηματικό στοιχείο,  ενώ είχε μια λύση με έντονο το στοιχείο της υπερβολής.
Το δεύτερο, "Η Εκδίκηση των Αγγέλων" κινήθηκε σε λίγο χαμηλότερους τόνους, χωρίς κάποια πρωτοτυπία.
Η τρίτη φορά ηταν ομως..."θαυματουργή".
          Αυτή η τρίτη αστυνομική απόπειρα με την υπογραφή της Λένας Μαντά(κι όχι μόνο), αποτελεί ένα καθαρόαιμο αστυνομικό θρίλερ, που διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη πείθοντάς τον μέχρι την τελευταία σελίδα.
        Αφενός η συσσωρευμένη συγγραφική εμπειρία της Λένας Μαντά, αφετέρου η ευτυχής της σύμπραξη με την ταλαντούχα Κλαίρη Θεοδώρου δικαίωσαν πλήρως το αποτέλεσμα τούτη τη φορά...
Η "Γυναικεία Υπόθεση" είναι ένα ολοκληρωμένο αστυνομικό μυθιστόρημα με εξαιρετική ροή, ενδιαφέροντα πρόσωπα και ένδιαφέρουσες κοινωνικές προεκτάσεις, που αφουγκράζεται και την πρόσφατη ελληνική επικαιρότητα με μια σωρεία γυναικοκτονιών να συγκλονίζουν το Πανελληνιο .
Μέσα στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν όλα τα στοιχεία ενός συναρπαστικού αστυνομικού.
Η Λένα Μαντά στην όμορφη εισαγωγή της υπαινίσσεται ότι τα κομμάτια της συγγραφής είναι μοιρασμένα ανάμεσα σε κείνη και την Κλαίρη Θεοδώρου.
Εκείνη εξάλλου κινείται σε θεματολογία με έντονο το αισθηματικό στοιχείο αλλά και καταστάσεις συχνά αναγνωρίσιμες στην καθημερινότητά μας κ τις αφηγήσεις των γιαγιάδων μας, που τις απογειώνει με το αιχμηρό χιούμορ κ την καλλιεπή της γλώσσα, ενώ η Κλαίρη παρουσιάζει στη δική της βιβλιογραφία πιο ευφάνταστες εμπνεύσεις με έντονη δραματικότητα κι έντονους χαρακτήρες.
Ως προς τη "Γυναικεία Υπόθεση" ωστόσο, η Κλαίρη Θεοδώρου κι η Λένα Μαντά είναι ιδανικά συντονισμένες σε μιαν απαιτητική συγγραφική "χορογραφία", γεμάτη αρμονία, ευρηματικές ιδέες και δυνατά συναισθήματα, με αξεδιάλυτα τα συστατικά της, που προσδίδουν στο σύνολο αδιάρρηκτη ομοιογένεια, οπότε  μονάχα διαισθητικά μπορεί κανείς να υποθέσει  ποιο κομματι αναλογεί σε ποια.
Η Λένα Μαντά έχει δώσει διαπιστευτηρια στην ανάλυση των σχέσεων με αισθητή την κοινωνική χροιά, ενώ η Κλαίρη εχει ξεχωρίσει από την άλλη για τις πρωτότυπες εμπνεύσεις της και την ευαισθησία της απέναντι σε ιδιαίτερες κοινωνικές ομάδες (ειδικότερα στην "Αποικία τη;ς Λήθης" ,στην "Αγάπη που δεν Άκουσες" και στις "Κόρες της Βασίλισσας").
"Η Γυναικεία Υπόθεση" ενέχει και τις δυο αυτές θεματολογικές ροπές, με χαρακτήρες καλοχτισμένους και αληθοφανείς κ ένα υλικό ζυμωμένο με αναγνωρίσιμα στοιχεία από την ζοφερή μνημονιακή μας καθημερινότητα.
Στο επίκεντρο έρχεται μια αστυνομικός δυναμική και πληγωμένη, που σέρνει το δικό της δράμα από το παρελθόν.
          Με αφορμή εκείνη βγαίνει στο προσκήνιο μια ευάλωτη και ιδιαίτερη ομάδα ανθρώπων -οι άνθρωποι που ανήκουν στο φάσμα του συνδρόμου Asperger, μιας μορφής αυτισμού με υψηλή λειτουργικότητα και ευνοϊκή πρόγνωση πλήρους ένταξης σε όλες τις εκφάνσεις του κοινωνικού γίγνεσθαι.
            Χωρίς εξιδανικεύσεις ή υπερβολικές αναλύσεις οι δυο συγγραφείς αναπαριστούν με αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα, τη δύσκολη συνύπαρξη με ένα τέτοιο άτομο τα κρίσιμα χρόνια της εκπαίδευσής του(τα σχολικά) ενώ εύστοχα περνά το μήνυμα ότι πολλές φορές η βοήθεια ειδικού, που για κάποιους (γονείς) αποτελεί ακόμη ταμπού και στίγμα, είναι- στην ουσία- μια γενναία κι ανοιχτόμυαλη επιλογή επένδυσης στο μέλλον του παιδιού κ το δικό τους.
          Άλλο ζήτημα που θίγεται εύστοχα είναι ο εγωισμός των γονέων που συχνά ζητούν να χειραγωγήσουν τη ζωή των παιδιών τους. 
Γύρω από τη Νόρα ένας χορός προσώπων - από προ'ι'σταμένους και συναδέλφους μέχρι δημοσιογράφους, συγγενείς και φίλους.
Χαρακτηριστικότεροι ο συνάδελφός της Νίκος Παναγιωτίδης κι η ιδιωτική ερευνήτρια Ελπινίκη Ντόκα με τον τόσο ιδιαίτερο γλυκό κι ανάλαφρο χαρακτήρα, στον αντίποδα της μελαγχολικής ηρωίδας("κλείνει το μάτι" σε γνώριμους χαρακτήρες άλλων έργων της Λένας Μαντά με τις γοητευτικές ,αυτοσαρκαστικές τους αντιφάσεις).
Δυνατότερο χαρτί φυσικά στη "Γυναικεία Υπόθεση" είναι ο καθ'εαυτός αστυνομικός γρίφος- ευφυέστατος, αιματηρός και καλοδομημένος.
 Το μυστήριο μάς επιφυλάσσει εικόνες φρικιαστικές, ερωτηματικά βασανιστικά κι ένα παιχνίδι με τον χρόνο, που επιτείνουν την αγωνία του αναγνώστη να φτάσει στη λύση του.
Οι δυο συγγραφείς ανακατεύουν επιδέξια τη "βεντάλια" των υπόπτων.
Ακόμη κι αν κάποιος έμπειρος αναγνώστης διαισθανθέι "με σχετική ευκολία" ποιο είναι αυτό το πρόσωπο-το μεγαλο στοίχημα για κάθε καλό αστυνομικό είναι η επαρκής τεκμηρίωση των κινήτρων του δολοφόνου και σε αυτό η Θεοδώρου κι η Μαντά πετυχαίνουν διάνα, αφού σκιαγραφούν την "περίπτωση" του ενόχου, με διεισδυτικούς μονολόγους και μια έκβαση που εκπλήσσει.
Οι δυο τους κατάφεραν να ψηλαφήσουν τις πληγές του προσώπου αυτού και την τραγικότητα μιας ψυχής διαταραγμένης από βιώματα που δεν τα επέλεξε !
Η λύση έρχεται αρκετά πειστικά έχοντας οδηγήσει την αδρεναλίνη μας στα ύψη.
Το αστυνομικό αποτέλεσμα ήταν έν τέλει άρτιο κι το κοινωνικό κομμάτι αφήνει κι αυτό χρήσιμα διδάγματα.
     Ένα λοιπόν υποδειγματικό αστυνομικό που δε θα είχε και πολλά να ζηλέψει από ενα αντίστοιχο βιβλίο του εξωτερικού, διατηρώντας φυσικά το "ελληνικό του χρώμα": Η ατμόσφαιρα στη "Γυναικεία Υπόθεση", μου θύμισε για παράδειγμα, τη σειρά θρίλερ του Άλριτζ με την πληγωμένη και βλοσυρή Έλεν Γκρέις , την παρασιτική δημοσιογράφο Εμίλια Γκαρανίτα και τις καλά ιχνηλατημένες σχέσεις σε ένα αστυνομικό τμήμα, όσο ανατριχιαστικές υποθέσεις επικρέμονται, όπως τα συναντάμε με ελληνικούς 'ορους και στη "Γυναικεία Υπόθεση" τώρα.
Αν είχα κάτι ανεπαίσθητο να προσάψω είναι πως θα προτιμούσα να απουσίαζε το υπαινικτικό και άτσαλο πολιτικό σχόλιο για τη συγκεκριμένη συγκυρία του 2015, διότι φωτογραφίζει μια συγκεκριμένη απόλυτη θέση, που ούτε τεκμηριώνεται, ούτε λαμβάνει υπόψη τη συνολική εικόνα της εποχής, ούτε και χρειαζόταν να παρουσιαστεί σε ένα wannabe διαχρονικό αστυνομικό βιβλίο.
Το προσπερνώ όμως αδιάφορα κι ως μη γενόμενο διότι η συνολική εμπειρία από τη Γυναικεία Υπόθεση ήταν δυνατή, αξέχαστη.
Χάρηκα που το αναγνωστικό κοινό είχε την ευκαιρία να ανακαλύψει αυτήν τη γοητευτική πλευρά της Λένας Μαντά κ της Κλαίρης Θεοδώρου και χάρηκα που από την πέννα τους γεννήθηκε ένα τοσο "έξυπνο, καλογραμμένο αστυνομικό θρίλερ.
        Το δε επίμετρο προδιαγράφει προς μεγαλη μου χαρά μια νέα περιπέτεια γι αυτήν την ενδιαφέρουσα αστυνομική παρέα, η οποία μάλιστα μάλλον θα αγγίξει κι άλλα τολμηρά θέματα που ταλανίζουν την κοινωνία μας κι αποτελούν -ακόμη κι εν έτει 2022- ταμπού γι αυτήν.
Είναι εμφανές πως η Νόρα Δενδρινού με την παρέα της ήλθε για να μείνει και να χαρίσει στο κοινό πολλές ακόμη στιγμές αγωνίας και συγκίνησης, αφού η φιλία της Κλαίρης Θεοδώρου κ της Λένας Μαντά έφερε αυτήν τη γόνιμη έκρηξη έμπνευσης.
Περιμένουμε με αγωνία την επόμενη υπόθεσή τους!
Γιατί "την ιστορία τη γράφουν οι παρέες!"

Πέμπτη 6 Ιανουαρίου 2022

Mένιος Σακελλαρόπουλος ,Το Κορίτσι της Στάχτης

                                                                          Το Κορίτσι της Στάχτης , Mένιος Σακελλαρόπουλος
                                     Είδος : Koινωνικό
                                     Βαθμολογία: 8,5/10


Τον Οκτώβρη του 2021 κυκλοφόρησε το 18ο βιβλίο του Μένιου Σακελλαρόπουλου που αποτελεί ένα από τα πιο ξεχωριστά του βιβλία

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Καλάβρυτα, 13 Δεκεμβρίου 1943.
Τα γερμανικά πολυβόλα θερίζουν ζωές, βάφοντας με αίμα τον τόπο ολάκερο. Σπαράζουν οι μανάδες και οι αρραβωνιστικές σκάβοντας με τα νύχια το χώμα, για να θάψουν τα αντρικά νιθλατα του χωριού.
Η Παρασκευούλα, πεντέμισι χρόνων,μάρτυρας της φρίκης κρύβεται με τ’ αδέλφια της στο βουνό, θρηνώντας τον πατέρα.
Ο Μητροπολίτης τότε ζητάει από τις χαροκαμένες οικογένειες να δώσουν παιδιά για υιοθεσία στην Αυστραλία.
Με φλογισμένα μάτια η μικρή σηκώνει το τρεμάμενο χεράκι της και φωνάζει: «Εγώ θα πάω στην… Αστραλία, εγώ!»
Χλώμιασε η μάνα της, η Αρχοντούλα, στράγγιξε το αίμα από τις φλέβες της.
Το αεροσκάφος Ντακότα με το όνομα «Αέρας» αναλαμβάνει να συνεχίσει την ιστορία, που ράγισε πέτρες και γκρέμισε βουνά!
          Μια αληθινή, σπαρακτική ιστορία με φόντο τα ισοπεδωμένα Καλάβρυτα, ένα ολόφωτο μήνυμα στην ανθρωπότητα από μία συγκλονιστική γυναίκα, τη Βίβιαν Στεφάνου, για τη δύναμη της ψυχής του ανθρώπου, που χτίζει φάρους για ν’ απλώσει το φως!

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Κορίτσι της Στάχτης" είναι ένα ακόμη βιβλίο του Μένιου Σακελλαρόπουλου , που πραγματεύεται τη ζωή ενός παιδιού  γεννημένου σε χαλέπούς καιρούς, που όμως κατάφερε να αναδυθεί από τα συντρίμμια του αιώνα του και τελικά να προκόψει στη ζωή.
Ήδη ο ποιητικός τίτλος φέρνει την οσμή από μια τραγωδία και μια φωτιά που ακόμη καίει συνειδήσεις...
Δεύτερη φορά το πράττει αυτό.
Στο Πικρό Γάλα πρωταγωνιστής ήταν ο Φώτης Ραπακούσης, ένα αγόρι του Εμφυλίου, που η κακή μοιρα του το έριξε στις Παιδουπόλεις της Φρειδερίκης, αλλά αυτό κατάφερε να προοδεύσει, αναπτύσσοντας μια ντόμπρα προσωπικότητα,και συνεισφέροντας με μοναδικό τρόπο και στη  πολιτιστική ζωή της χωρας, φτιάχνοντας το μουσείο του Αλή Πασά στα Γιάννενα.(Διαβάστε ΕΔΩ για το Πικρό Γάλα)
             Τώρα ο Μένιος Σακελλαρόπουλος μας μιλά για ένα κορίτσι από χρόνους πικρούς και μας ταξιδεύει σε έναν τόπο μαρτυρίου όπου συντελέστηκε ένα από τα ειδεχθέστερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου από τους Γερμανούς.
Η ηρωίδα του Παρασκευούλα(Βίβιαν Στεφάνου) λοιπόν προέρχεται από τα μαρτυρικά Καλάβρυτα όπου 13 Δεκεμβρίου του 1943 η Μεραρχία της Βέρμαχτ Εντελβάις- με πρόσχημα αντίποινα σε αντάρτικες ενέργειες- εκδήλωσε όλη της τη θηριωδία εκτελώντας άνανδρα, όλους τους αρσενικούς κατοίκους τους από 14 μέχρι 50 ετών, κλειδώνοντας παράλληλα τα γυναικόπαιδα του χωριού στο σχολείο το οποίο οι Γερμανοί στρατιώτες αδίστακτα πυρπόλησαν.
Κάποιο χέρι πονετικό ίσως σε κρίση τύψεων άνοιξε την πόρτα τελευταία στιγμή και τα γυναικόπαιδα  γλυτωσαν από τον φριχτό θάνατο να καούν ζωντανοί... 
Ένα τέτοιο παιδί ήταν η Βίβιαν μαζί με τα 5 αδέλφια της και την ηρωική της μάνα, που έθαψε τον πολυαγαπημένο της άντρα εκείνη την τρομερή ημέρα για να καταφύγει σαν τα αγρίμια στα βουνά.
Ο Μένιος Σακελλαρόπουλος παραλαβάνει την ξεχωριστή ηρωίδα του από κείνες τις στιγμές δίνοντας ένα παραστατικό κι αγωνιώδες χρονικό της αποτρόπαιας αυτής επιχείρησης των Γερμανών και της σφαγής των Καλαβρυτινών, μέσα από τα μάτια μιας όμορφης οικογενειας και ιδιαίτερα  της τόσο φωτεινής παιδούλας.
Η συνέχεια θα ακολουθήσει τα χνάρια της μικρής στην πολύβουη Αυστραλία και μια ζωή πολύχρωμη σα γλυκό παραμύθι, που θα κλεισει τον κύκλο της με γεωμερική συμμετρία στον γενέθλιο τόπο...
Το "Κορίτσι της Στάχτης "του Σακελλαρόπουλου έρχεται λοιπόν  να προστεθεί στην πολυσυζητημένη ταινια ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ 1943 η οποία κι εκείνη αναμοχλευει το ιερό χρεος της μνήμης, ζητωντας ντοστογιεφσκική κάθαρση για ένα "έγκλημα χωρίς τιμωρία" 
Είναι δύσκολο να ασκηθεί κριτική σε ένα έργο με τόσο έντονο το βιογραφικό στοιχείο κι όταν πρωταγωνίστριά του είναι μια τόσο ξεχωριστή γυναίκα. Είναι βέβαιο πως είναι μια ιστορία που άξιζε να ειπωθεί
Απαιτητικό έργο για έναν συγγραφέα να σκιαγραφήσει μια υπαρκτή γυναίκα εισχωρώντας στις ευαίσθητες γωνιές ενός γυναικείου ψυχισμού... 
Παρά την καταξίωσή του σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο- αυτόν του ποδοσφαίρου ο Μένιος Σακελλαρόπουλος  έχει καταστήσει συγγραφικά έκδηλη την αγάπη του για τη Γυναίκα σε πλείστες γυναίκες πρωταγωνίστριες των έργων του. 
          Έτσι κι εδώ χειρίζεται με λεπτότητα τη μοναδική πρωταγωνίστριά του, προσφέροντας έναν ανάγνωσμα που παρέχει ιστορική γνώση απαραίτητη, αλλά κι εναν άνθρωπο πρότυπο θέλησης, φιλότιμου και καλοσύνης.
Η ηρωίδα του μας διδάσκει δίψα για τη ζωή και τη δύναμη να ξεπερνάμε τις πληγές και αν μην τις αφήνουμε να μας καθορίσουν.
         Μεσα στις σελίδες ξετυλίγεται παράλληλα η δύναμη της μάνας, η αθόρυβη θυσία κι οι οικογενειακοί δεσμοί που αποτελούν την Ιθάκη κάθε ανθρώπου. Μια πορεία με φωτείνα συναισθήματα και όμορφα τοπία από μια γυναίκα που δεν ενέδωσε στην αυτολύπηση αλλά χάραξε το δικό της πέταγμα για να βρεί τον δικό της ήλιο, με φτερά της τον αυτοσεβασμό και την αγάπη...
Μια ηρωίδα, ωστόσο, τρυφερά εξιδανικευμένη - περισσότερο σα σύμβολο και πρότυπο για τον αναγνώστη, καθώς τον συγγραφέα δεν τον ενδιαφέρει τόσο να αναπτυξει όλες τις πλευρές του χαρακτήρα αυτού, με ολες τις φωτοσκιάεις, αλλά να τιμήσει τη μνήμη και να τονίσει το κομμάτι της εκείνο που μπορεί να την αναγάγει σε πρότυπο:
         Η διαδρομή της Βίβιαν Στεφάνου είναι μια ανάβαση από τα σκοτάδια του Τραύματος στο Φως της Πρόοδου- με εφόδια το μυαλό, τη φιλομάθεια και  το ηθικό μεγαλείο που μόνο οι αγνές κι αυτόφωτες ψυχές μπορεί να έχουν.
         Γι αλλη μια φορά λοιπόν ο Μένιος Σακελλαρόπουλος χαρίζει ένα βιβλίο γεμάτο πίστη, που σαλπίζει ελπίδα, αγώνα για το όμορφο και υμνεί το μεγαλείο του Ανθρώπου που στέκεται πάνω από τις θύελλες της ζωής και της ιστορικής συγκυρίας.
Το δίδαγμα του αυτό που το έχει μεταδώσει στο έργο του πολυπρισματικά- διαθλώντας το από πολλούς πρωταγωνιστές(τα 13 Κεριά στο Σκοτάδι, το Πικρό Γάλα, το Σημάδι και τωρα το Κορίτσι της Στάχτης")κι ακτινοβολεί,  καλώντας μας να παλεύουμε πάντα για το Αγαθό και το Ωραίο...


Τρίτη 4 Ιανουαρίου 2022

Κωνσταντίνα Μπάρλα, Σαράγιεβο- Γκουερνικα για Αγγέλους

                                                                    Σαράγιεβο, Γκουέρνικα για Αγγέλους, Κωνσταντίνα Μπάρλα
                              Είδος: Κοινωνικό Μυθιστόρημα -Μαρτυρία

                               Βαθμολογία : 9/10

Εκδόσεις Υδροπλάνο
Ημ/νια Έκδοσης:2021

Σελίδες:340 

Προσφάτως την προσοχή μου τράβηξε ένα λογοτεχνικό βιβλίο, που δε μοιάζει με κανένα από όσα κατακλύζουν της αναγνωστική αγορά...
Πρόκειται για το ξεχωριστό βιβλίο μιας Ελληνίδας που απαγκιστρώθηκε από τα δεσμά της αυτοαναφορικότητας, η οποία χαρακτηρίζει την ελληνική μυθοπλασία στην συντριπτική της μερίδα,
και κατόρθωσε να μας ταξιδέψει έξω από την ελληνική μας πραγματικότητα, σε ένα ζήτημα φωτιά, που αποκτά εν τέλει οικουμενικότητα... 
Ένα αξιοπρόσεκτο αντιπολεμικό βιβλίο, που όλοι πρέπει να διαβάσουν.
         Ο λόγος για το δεύτερο βιβλίο της Κωνσταντίνας Μπάρλα "Σαράγιεβο, Γκουέρνικα για Αγγέλους", που μας μεταφέρει στον τεκτονικών αναταράξεων γιουγκοσλαβικό εμφύλιο,με τον οποίο συντελέστηκε ο βίαιος διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας και νέες κρατικές οντότητες πυργώθηκαν πάνω στα οστά των νεκρών της δεκαετίας του 90:
Σλοβενία, Κροατία, Σερβία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη (Μαυροβούνιο, Σκόπια, με κορύφωση τους άνανδρους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ εναντίον  πολιτικών στόχων της Σερβίας το 1999 προκειμένου να αποσπαστεί από τον σέρβικο πυρήνα και το ιστορικό Κοσσυφοπέδιο.
Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτού του τρομακτικού Εμφυλίου Πολέμου, που πολλά βράδια μονοπώλησε και τα δελτία ειδήσεων στην Ελλάδα, συσφίχτηκαν οι δεσμοί ανάμεσα στις ορθόδοξες Ελλάδα και Σερβία, με τον ελληνικό λαό να παραστέκεται στον σερβικό, με κάθε μέσο ,ενώ πολλά "παιδιά του πολέμου" βρήκαν σε ελληνικές οικογένειες φιλόξενο σπίτι να γλείψουν τις πληγές τους...
Η Κ. Μπάρλα ήρθε να καλύψει ένα ανεξήγητο θεματολογικό κενό στην ελληνική βιβλιογραφία που έδειξε να αγνοεί αυτές τις αιματηρές εξελίξεις στη γιουγκοσλαβική επικράτεια, αφού τα βιβλία γύρω από το φλέγον ζήτημα του διαμελισμού της Γιουγκοσλαβίας είναι εξαιρετικά περιορισμένα- και έτυχαν αναιμικής ανταπόκρισης από το αναγνωστικό κοινό.
Ελάχιστες σχετικές εκδόσεις έχουν λάβει χώρα.
Κάποια δοκίμια για τον πόλεμο -εκδόσεις Παρατηρητής ή το γνωστότερο "79 μέρες" του Ν. Μπογιόπουλου) 
Λιγοστά μετέφρασμένα μυθιστορηματα- κυρίως Σέρβων με ισχνή απήχηση (Τρίγωνο-Τετράγωνο, Στο Αμπάρι, Λίζα και Άβελ, Μικρές Κόκκινες Καρέκλες της Ο Μπράιαν, το εφηβικό "Ζήτημα Χρόνου", εκδ Σαββάλα κλπ)
          Η μοναδική μυθιστορηματική απόπειρα από Έλληνα με θέμα τον Πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, είναι το "χαριτωμένο" βιβλίο του Ιώανα Λα για τον έρωτα ανάμεσα σε μια Αλβανίδα του Κοσσόβου κι έναν Σέρβο το 1999. ("Ο Κοσσοβάρος"- εκδόσεις Βλασση).
Φαντάζεστε τη χαρά μου, λοιπόν, όταν φέτος ανακάλυψα τη καλαίσθητη μυθιστορηματική μαρτυρία που συνέγραψε η Κωνσταντίνα Μπάρλα σχετικά με αυτόν τον τρομακτικό πόλεμο που σημάδεψε τη βαλκανική Ιστορία, το "Γκουέρνικα για Αγγελους", μια θεματολογική προσθήκη απαραίτητη στο σημερινό μυθιστόρημα.
Η συγγραφέας μας προδιαθέτει με έναν τίτλο ποιητικό, που συνομιλεί με τον κορυφαίο αντιπολεμικό πίνακα του Παμπλο Πικάσσο για τον βομβαρδισμό αμάχων της ισπανικης πόλης Γκουέρνικα. 58 χρόνια μετά ο σπαραγμός παραμένει κοινός

         Το βιβλίο της Κωνσταντίνας Μπάρλα αναφέρεται σε ένα από τα βιαιότερα επεισόδια του Εμφυλίου , την πολιορκία του Σαράγιεβο (93-95) μέσα από τα μάτια δύο ερωτευμένων παιδιών, του Σέρβου Μπόσκο και της Μουσουλμάνας Αντμίρα, που η αγάπη τους απλώθηκε πάνω από εθνοτικά μίση και το αίμα τους στάθηκε η ηχηρότερη αντιπολεμική καταγγελία...
Εύλογα προκύπτει ο συσχετισμός με το θρυλικό σαιξπηρικό ζευγάρι, Ρωμαίου και Ιουλιέττας- μόνο που στην περίπτωση της Αντμίρα και του Μπόσκο δεν ήταν οι οικογενειακές προκαταλήψεις, αλλά οι φυλετικοί και θρησκευτικοί διαχωρισμοί φαύλων ηγετών και παραφρόνων ,που θέλησαν χωριστά αυτό το ζευγάρι όπως και τους κατοίκους της Βοσνίας στο σύνολό τους.
Ένας έρωτας που θα συγκινήσει καθε αναγνώστη, όσο τον παρακολουθεί από την τρυφερή του γέννηση ως το πέρασμα στην αθανασία...
Η αφηγηματική τεχνική που επέλεξε η Κωνσταντίνα Μπάρλα είναι λίγο ανορθόδοξη.
Τοποθετεί ως κεντρικό αφηγητή έναν Αμερικάνο πολεμικό ανταποκριτή με διασυνδέσεις, ο οποίος πασχίζει να ανασυνθέσει την ιστορία του ερωτευμένου ζευγαριού επιστρατεύοντας ένα θουκυδίδειο παζλ από ετερόκλητες μαρτυρίες- συνεντεύξεις.
Η ανασύσταση μιας τόσο δυνατής ιστορίας από μάτια τρίτων, δίχως να δίνεται βασικά ο λόγος στους κεντρικούς πρωταγωνιστές ήταν επίφοβη.
Θέλει μεγίστη δεξιοτεχνία, ώστε κάτι τέτοιο να μην αποστεγνώνει τη ιστορία από συναισθήματα.
      Τεχνική- ρίσκο, που τη θυμάμαι σε δύο  μεγάλα κλασσικά έργα, "το Φάντασμα της Όπερας" του Λερού και τα "Ανεμοδαρμένα Ύψη" της Μπροντέ, όπου γνωρίζουμε τον σκοτεινό τους πρωταγωνιστή μέσα από την οπτική τρίτων και τον συνδυασμό μαρτυρίων .
        Τη φοβήθηκα στη "Γκουέρνικα" της Μπάρλα αυτή τη μεθοδο παζλ.
Ευτυχώς ομως η συγγραφέας τη χειρίστηκε, εν τέλει,  καλά.
     Κατάφερε να βάλει στο κάδρο της μαρτυρίας πλήθος προσώπων σαν καταγραφή ντοκυμαντέρ, διαφυλάττοντας όμως τη συναίσθηματική φόρτιση και τη γραμμική εξέλιξη της ιστορίας-από το ερωτικό σκίρτημα της εφηβείας ως τον αδόκητο θάνατο του ζευγαριού στη γέφυρα που τους ένωσε παράδοξα.
Τον λογο παίρνουν φίλοι συγγενείς αλλά και ένα εφηβικό ημερολόγιο...σε μια αλληλουχία που ακολουθεί τη χρονική σειρα των γεγονότων.
Αυτό επέτρεψε να βιώσουμε την κλιμάκωση των καταστάσεων και την τραγικότητα αυτού του έρωτα που στάθηκε μπροστά στα πολυβόλα.
Η ροή της πλοκής, λοιπόν, είναι άνετη, συναρπαστική και βαθιά βιωματική, με τον αναγνώστη να νιώθει οικεία με κάθε πρόσωπο του δράματος.
Είναι ενδιαφέρον κι ενα παράλληλο ρομάντζο που αναπτύσσεται με φυσικότητα, εμπλέκοντας απρόσμενα τον Αμερικάνο με μιαν ακόμη τραγική φιγούρα αυτης της διαμάχης.
       Μέσα από το κεντρικό ρομαντικό ζευγάρι του Σέρβου και της Μουσουλμάνας αναδεικνύεται-όσο σε καμια βερμπαλιστική ηθικολογία- ο παραλογισμός του Πολέμου και η στρατοκρατική παράνοια  των φαύλων ηγετών, που φανατίζουν τα πλήθη και σέρνουν τους λαούς σε παράλογες αιματοχυσίες, ενώ οι απλοί άνθρωποι ποθούν μια ήσυχη ειρηνική ζωή και συνύπαρξη με τον διπλανό.
         Με αυτόν τον συγκλονιστικό έρωτα στο προσκήνιο, λοιπον, η Κωνσταντίνα Μπάρλα ξετυλίγει μια βίαιη πτυχή από την τραγωδία των Δυτικών Βαλκανίων, την πολιορκία του Σαραγιεβο από τα στρατεύματα του Μιλόσεβιτς.
Ο Μπόσκο κι Αντμίρα κηρύττουν την αδελφοσύνη ενόσω μετουσιώνονται οι ίδιοι σε αδέλφια του κάθε αναγνώστη που γίνεται κοινωνός όλης της αγωνίας μιας πόλης σε αποσύνθεση. 

Aπό το εξαιρετικό, ιστορικά ενημερωμένο σε ικανοποιητικό βαθμό, κειμενο της παρελαύνουν και χαρακτηριστικές πολιτικές  φιγούρες του τρομερού αυτού πολέμου ανάμεσα στο σερβορθόδοξο και το μουσουλμανικό στοιχείο του Σαράγιεβο, όπως ο παραστρατιωτικός Σέρβος Αρκάν με τις τίγρεις του ή ο Μουσουλμάνος μαφιόζος και θρύλος της πόλης Ισμέτ Μπαγιάμοβιτς, όπως και ο θιασώτης των αποσχιστικών τάσεων των Μουσουλμάνων, Αλία Ιζετμπεγκοβιτς.
Ο χαμός του υπέροχου ζευγαριού αποτέλεσε ένα έγκλημα πολέμου που συμπύκνωσε τα δεκάδες που συντελέστηκαν στη Βοσνία με αποκορύφωμα τη Σρεμπρένιτσα ,κι αποτέλεσε μια μικρογραφία αυτής της πολυετούς εμφύλιας διαμάχης.
        Το ζήτημα της Βοσνίας ειναι πιο πολύπλοκο, βέβαια.
Στο βιβλίο πλανάται πιο ορατή η εντύπωση πως υπαίτιοι για την τραγωδία στη Βοσνία είναι βασικά οι Σέρβοι.
Αυτή είναι η δυτική προσέγγιση.
Η αλήθεια ειναι πως και στη Βοσνία το μουσουλμανικό στοιχείο έγινε διαχρονικά αιχμή του δόρατος σε πολιτικές δίωξης του χριστιανικού στοιχείου ή πίεσης του κατά την Τουρκοκρατία και  σε μεταγενέστερες εποχές κρίσεων (Τούρκοι,Γερμανοί, Αμερικανοι κλπ)
Για παράδειγμα οι Βόσνιοι Μουσουλμανοι υπήρξαν η μοναδική εθνοτική οντότητα στα Βαλκάνια, που επίσημα  συνέπραξε κατά τον ΒΠΠ με τα ίδια γερμανικά Ες Ες σχηματίζοντας ξεχωριστό σώμα εθελοντών στους κόλπους τους, φορώντας φέσι με τον ναζιστικό αετό και τη σβαστικα στα νύχια του-ως εκπρόσωποι των ίδιων των SS!!!
       Ένα παρελθόν που η ενωτική ομπρέλα του σιδερένιου Τίτο κατάφερε να σκιάσει γλυκά οδηγώντας, με λαθη και σωστά- τον γιουγκοσλαβικό λαό σε μια επίζηλη ευημερία, όπως η κ Μπάρλα ανέδειξε μέσα από μια εξαιρετικά τοποθετημένη κι ενδιαφέρουσα μαρτυρία.
        Τη δεκαετία του 90,όταν ξέσπασε η εμφύλια διαμάχη με τη Σλοβενία και την Κροατία, υποδαυλίστηκαν εύκολα αυτά τα πάθη με μια ιδεολογική εκταφή "φαντασμάτων" που ακόμη ζητούσαν αίμα. 
Η σφόδρα βίαιη αντίδραση των Σέρβων κι η χωρίς έλεος απάντησή τους συμπλήρωσε, ωστόσο, το πορτρέτο της θηριωδίας και της ενοχής, αποδεικνύοντας πως στον Πολεμο κανένας δεν μπορεί να μείνει αθώος....
Το συγκινητικό είναι πως ο έρωτας της Μουσουλμάνας Αντμίρα και του Σέρβου Μπόσκο αναπτύχθηκε ελεύθερα, ανυπότακτα, υπερνικώντας κάθε προκατάληψη του χθες, στην κοινή γλώσσα της νιότης και της λαχτάρας για δημιουργία.
Αίτημα για φως που αποδεικνύει ότι τελικά "Ο Θεός Αγάπη Εστί".
Ένα δίδαγμα που καθένας μας πρέπει να διασώζει εκρίζώνοντας από την ψυχή του την κουλτούρα του Πολέμου, όπως έκανε το ερωτευμένο ζευγάρι.
Κι αν τα ονειρικά, λαμπερά βράδια του Σαράγιεβο που λάτρευε η Αντμίρα καποιοι τα μετέτρεψαν σε αφέγγαρη, εφιαλτική  νύχτα, είναι το φως της αγάπης που θα φέρει μια όμορφη ανατολή ξανά.

Συστήνω οπωσδήποτε αυτό το εξαίσιο βιβλίο της Κωνσταντίνας Μπάρλα σε όλους.
          Θα σας συγκινήσει, θα σας συμπαρασύρει σε μια ευρεία γκάμα αλληλοσυγκρουόμενων συναισθηματων και θα σας εμπνεύσει με όμορφα ιδανικά, παρέχοντας ενδιαφέρουσα γνώση για τη σύγχρονη Ιστορία της περιοχής μας.
Άλλωστε πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση και παρα τα μικρά ατοπηματάκια της επιμέλειας παραμένει ένα διαχρονικό βιβλίο από κείνα που κουβαλάς για πάντα μέσα σε μια γωνίτσα της ψυχής.
              Επειδή έχω παρατηρήσει πως γενικά η Κωνσταντίνα Μπάρλα αποφεύγει τις κοινοτυπίες(όπως και στο πρωτο της μυθιστόρημα Φόβος Ή Έρωτας) και προτάσσει μια πιο "κοσμοπολίτικη" αυρα στις αναφορές της, περιμένω με ανυπομονησία την επόμενη έμπνευσή της.






Παρασκευή 26 Νοεμβρίου 2021

Colson Whitehead, ΥΠΟΓΕΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ

                                                                             Υπόγειος Σιδηρόδρομος , Κολσον Γουαϊτχεντ

                                                   Είδος: Κοινωνικό

                                                Βαθμολογία: 9/10


Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας

Πρόσφατα επανήλθε στην επικαιρότητα ένα εξαίσιο βιβλίο που το 2017 απέσπασε την κορυφαία λογοτεχνική διάκριση καθώς βραβεύθηκε με PULITZER (Pulitzer Prize for Fiction) έχοντας και άλλες διακρισεις οπως  National Book Award, Andrew Carnegie Medal, αλλά και το Arthur C. Clarke Award κλπ.
Πρόκειται για το βιβλίο του Κόλσον Γουάιτχεντ "Υπόγειος Σιδηρόδρομος", που πραγματεύεται το επονείδιστο κεφάλαιο της Δουλείας στην Αμερική καθώς και τις ρατσιστικές του προεκτάσεις που φτάνουν ακόμη και ως τη σημερινή εποχή.
           Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος" έγινε τηλεοπτική σειρά που το κοινό έχει την ευκαιριά να ανακαλύψει στις συνδρομητικές πλατφόρμες της Amazon.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Κόρα είναι μια 15χρονη σκλάβα σε μια από τις πολλές βαμβακοφυτείες του Νότου.Βιώνει τις εφιαλτικές συνθήκες της Δουλείας και μοιράζεται τον φόβο ,την πείνα ,τις ταπεινώσεις, τα βασανιστήρια.
Η Κόρα, όμως, είναι περιθωριοποιημένη κι από τους υπόλοιπους Αφρικάνους λόγω της ορφάνιας της, ώσπου γνωρίζεται με τον Σίζαρ που της προτείνει απόδραση μέσα από τον Υπόγειο Σιδηρόδρομο,ένα μυστικό δίκτυο φυγάδευσης νέγρων προς τις "ελεύθερες Πολιτείες .
Έκτοτε η Κόρα θα διασχίζει την αμερικάνικη επικράτεια ως φυγάδα, για να γνωρίσει ποικίλα προσωπεία της Δουλείας οραματιζόμενη πάντα την ελευθερία της.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 
Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος" του Γουάιτχεντ ανήκει στα καταγγελτικά λογοτεχνικά βιβλία με θέμα τη Δουλεία των Νέγρων, που κηλίδωσε τη "Δυτική" Ιστορία τον 18ο κ τον 19ο αιώνα για να μεταλλαχθεί τον 20ο σε μια ευρεώς ρατσιστική θεώρηση του κόσμου- από την Κου Κλουξ Κλαν της Αμερικής ως το Άπαρτχάιντ της Νοτίου Αφρικής αλλά και το Ολοκαύτωμα.
Προεξάρχουσα αυτής της θεματολογίας στάθηκε φυσικά η Χάρριετ Μπίτσερ Στόου που με την εμβληματική  "Καλύβα του Μπάρμπα Θωμά  "στρατεύθηκε στον αγώνα για την απελευθέρωση των νέγρων της Αμερικής, συνθέτοντας εναν λογοτεχνικό ύμνο στα ανθρωπιστικά ιδεώδη.
Ακολούθησαν αρκετά ακόμη σχετικά αναγνώσματα. Ενδεικτικό δείγμα  της πιο "πρόσφατης" βιβλιογραφίας είναι ο νεανικός "Βουγ Ζαργάλ" του-16χρονου τοτε!-  Βικτόρ Ουγκό για την απελευθερωση των Μάυρων της Αϊτής
Προσφάτως ανακαλύψαμε το αυτοβιογραφικό "12 Χρόνια Σκλάβος" του Σόλομον Νορθαμπ, 
ενώ ξεχώρισαν κι οι "Σκλάβοι της Ελευθερίας" Guiseppe Conte, μια ναυτική ουτοπία για έναν δικαιότερο κόσμο με αφορμή την απελευθέρωση ενός φορτίου σκλάβων από τον οραματιστή καπετάνιο Φλοριάν.
Αίσθηση έκανε και το γυναικοκεντρικό "Εφεύρεση των Φτερών"της Kidd για τη διπλή καταπίεση λόγω του φύλου και της φυλής...
             Σε όλα αυτά ο Kόλσον Γουαιτχεντ ήρθε να προσθέσει τον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" με πρωταγωνίστρια μιαν οξυδερκή νέγρα, την Κόρα, που πασχίζει να επιβιώσει διεκδικώντας την αξιοπρέπειά της και μια ελεύθερη ζωή γνώσης και αγάπης.
Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς "τι παραπάνω προσφέρει ανάμεσά τους αυτό το καινούριο μυθιστόρημα πέραν του αυτονόητου αντιρατσιστικού του μηνύματος", ώστε να αποσπάσει και τη διάκριση Πούλιτζερ,
        Ο "Υπόγειος Σιδηρόδρομος"- χωρις να διαθέτει τον εξιδανικευτικό ιδεαλισμό της "Καλύβας, την ουτοπία το Conte, την αυτοαναφορικότητα¨" του Νορθαμπ ή τη φεμινιστική προσέγγιση των "Φτερών" -σκιαγραφεί πολύπλευρα το φαινόμενο της Δουλείας και τα πολλαπλά του προσωπεία- ηθικά, οικονομικά , ιδεολογικά- διατρέχοντας όλη την αμερικανική επικράτεια με το ευφάνταστο εύρημα του τίτλου :Τον Υπόγειο Σιδηρόδρομο.
           Υπόγειος Σιδηροδρομος ονομάστηκε το δίκτυο φυγάδευσης των Νεγρων από τα βόρεια σύνορα των Η.Π.Α. προς τον φιλελεύθερο Καναδά , αλλα ο Whitehead με τη φαντασία του το παρουσιάζει ως κρυφό σιδηροδρομικό δίκτυο  στα έγκατα των πόλεων ολοκληρης της Βόρειας Αμερικής , που φυγάδευε τους δραπέτες σκλάβους από τη μια Πολιτεία της στην άλλη, ώσπου να βρουν το λιμάνι της ελευθερίας τους.
Κάπως έτσι έχουμε μια  περιπέτεια δρόμου που διαστελλεται χωροχρονικά και παρουσιάζει τις διαφορετικές συνθήκες καθε τόπου και την ποικιλομορφία στην αντιμετώπιση των Μάυρων.
Το συγγραφικό εύρημα λοιπόν γίνεται όχημα που μεταφέρει στον αναγνώστη μια επισκόπηση του φαινομένου της Δουλείας σε μια κοινωνική περιπέτεια με πισωγυρίσματα στον χρόνο , σκληρές σκηνές και αγωνία.
Η Κόρα είναι επαρκής ηθικα για πρωταγωνίστρια ενός τέτοιου έργου, καθώς συμπυκνώνει πολλές αρετές του αδούλωτου φρονήματος, της οξυδέρκειας και του αγώνα για ελευθερία.
          Είναι γεγονός όμως, πως γίνεται αισθητή η αντρική ματιά ως προς την ανάπτυξη της ηρωίδας: O συγγραφέας τεκμηριώνει καλά κάποια ψυχικά τραύματα της Κόρα, εντούτοις, απουσιάζει από τη γραφή του το όνειρο, η κοριτσίστικη τρυφερότητα, ο συναισθηματισμός ή η ενταση του πρώτου έρωτα, που παρουσιάζονται πιο "ξερά"- με αποτέλεσμα να μη νιώθει σε βαθος ο αναγνώστης την ηρωίδα.Η εξέλιξη, δηλαδή, του γυναικείου χαρακτήρα καθ'εαυτού  μειοδοτεί μπροστά στο βασικό πρόταγμα, που υπερβαίνει εν τέλει τη χρονική συγκυριά της ίδιας της αφήγησης.
Απώτερος στόχος του Γουαϊτχεντ δεν είναι μονάχα μια αναδρομή στο όνειδος της Δουλείας αλλά μια ιχνηλάτηση του φαινομένου  των φυλετικών διακρίσεων που ατενίζει παρελθοντολογικά την εδραίωσή του στη συνείδηση της αμερικανικής κοινωνίας.
Στον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" δε συναντούμε μόνο σκηνικά από την καθημερινότητα των σκλάβων αλλά βιώνουμε την ευρύτερη "κουλτούρα του ρατσισμού" σε όλο το φάσμα της αμερικάνικης κοινωνίας.
Συναντούμε, δηλαδή, μια γενικότερη περιθωριοποίηση των νέγρων ,την υπαγωγή τους σε ένα καθεστώς επιτροπείας και περιορισμένων ευκαιριών εξέλιξης ακόμη κι εκεί όπου δεν ισχύει ο θεσμός της Δουλείας επισήμα. 
Χαρακτηριστικό είναι για παράδειγμα, πως σε από μια δήθεν πιο φιλελεύθερη πολιτεία σε σχέση με τις οργανωμένες βαμβακοφυτείες του Νότου, σε βάρος των μαύρων εξελίσσεται ένα ανατριχιαστικό σκηνικό πειραμάτων Ευγονικής - προδρομικό όσων τερατωδών διέπραξαν οι Γερμανοί της ναζιστικής περιόδου  από το 1935 εις βάρος των Εβραίων- με έσχατο εκφραστή τον Γίοζεφ Μένγκελε  και τα φρικιαστικά του πειράματα στο Άουσβιτς!
Είναι γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν επιδίδεται σε  επεφρασμένους προβληματισμούς γύρω από τη θρησκεία ή την πολιτική.
Μια βαθύτερη ανάγνωση των νοημάτων του Γουάιτχεντ στον υπόγειο Σιδηρόδρομο, όμως, θα αναδείξει αγωνιώδη ηθικά ερωτήματα, καθώς και τη συνομιλία των ιστορικών εποχών στον κοινό παρονομαστή του φυλετικού μίσους.
Μπορεί, βλέπετε, η εκμετάλλευση των Νέγρων -ιδιαίτερα στην Αμερική των 18ου και 19ου αι.- να αποτέλεσε την έσχατη έκφρασή του ρατσισμού, όμως ρατσιστικές διακρίσεις κηλιδώνουν ακόμη κ το σημερινό γίγνεσθαι- ακόμη κ στο σήμερα- κι ας καταργήθηκε τόσα χρόνια πριν, ο επονείδιστος θεσμός της Δουλείας...
Στα 1972 ο Μάνος Λοϊζος κυκλοφόρησε μια πρωτοποριακή μουσική δουλειά πάνω στις διακρτίσεις [που υπέφεραν οι μάυροι σε όλον το 20ο αιώνα...

            Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και την εποχή έκδοσης του βιβλίου (2017), τον κόσμο συντάρασσε ένα ακόμη ακραίο περιστατικό αστυνομικής βίας στις Η.Π.Α. με τη δια ασφυξίας θανάτωση ενός έγχρωμου μικροκακοποιού, γιγαντώνοντας κινήματα κοινωνικής διαμαρτυρίας με το σύνθημα #Black Lives matter.
Αποτελεί διπλή χαρά που μια τέτοια έμπνευση μνήμης και κοινωνικής ευαισθητοποίησης του αναγνωστικού κοινού δικαιώθηκε διπλα μέσα από την κορυφαία διάκριση PULITZER 2017 αλλά και τη μεταφορά του σε τηλεοτπική σειρά από την πλατφόρμα του Amazon.
            Όσο, λοιπόν οι φυλετικές διακρίσεις με οποιαδήποτε κατεύθυνση συνεχίζουν να κηλιδώνουν τις κοινωνιες, όσο η εκμετάλλευση των αδύναμων θα αποτελεί ατμομηχανή της οικονομικής διάρθρωσης του σύγχρονου κόσμου, βιβλία σαν τον "Υπόγειο Σιδηρόδρομο" δε  θα είναι μόνο επίκαιρα αλλά και απαραίτητα.  
                 
                                       ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ (ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ)



Ο Colson Whitehead (Κόλσον Γουάιτχεντ) γεννήθηκε 6 Νοεμβρίου 1969 και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη, όπου ζει με τη σύζυγο και το παιδί του Μάλκολμ. Αφού αποφοίτησε από το Χάρβαρντ, άρχισε να εργάζεται για την εφημερίδα Village Voice, γράφοντας κριτικές για τηλεοπτικές εκπομπές, βιβλία και μουσική. Άρθρα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευτεί στα New York Times, The New Yorker, New York Magazine, Harper's και Granta. Έχει γράψει επτά μυθιστορήματα, τα οποία έχουν αποσπάσει πολλά βραβεία. To βιβλίο "Υπόγειος σιδηρόδρομος" (Ψυχογιός, 2018) τιμήθηκε με τα βραβεία US National Book Award 2016, Pulitzer 2017, Carnegie Medal 2017 και Indies Choice Book Award 2017· ήταν επίσης υποψήφιο για το Βραβείο Booker 2017. Το βιβλίο "Τα αγόρια του Νίκελ" (Ίκαρος, 2020) απέσπασε τα βραβεία Pulitzer 2020 και Kirkus Prize 2019, βρέθηκε στη μακρά λίστα του US National Book Award 2019 και διακρίθηκε ως ένα από τα δέκα σημαντικότερα μυθιστορήματα της δεκαετίας σύμφωνα με το περιοδικό Time.
Ο Colson Whitehead έχει τιμηθεί με το MacArthur Fellowship, το Guggenheim Fellowship, το Βραβείο Whiting και το Βραβείο Dos Passos. Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον, στο Κολούμπια, στο Μπρούκλιν, στο Κολέγιο Χάντερ, στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, στο Πρίνστον και στο Γουέσλιαν.


Τρίτη 9 Νοεμβρίου 2021

Βασιλική Μακρή, Το Αίνιγμα του Ερωτόκριτου

                                                                       Bασιλική Μακρή, Το Αίνιγμα του Ερωτόκριτου

                                        Είδος: Κοινωνικό  Μυστήριο

                                        Βαθμολογία 9/10

Τιμη 18 ευρώ
Διατίθεται στα βιβλιοπωλεία του Ψυχογιού και του Ιανού
Ημ. Έκδοσης: 18-09-2020
Σελίδες: 312
Ηλικία: ΕΝΗΛΙΚΕΣ
ISBN: 978-618-00-2182-0
Σχήμα: 14x21
Βιβλιοδεσία: Κολλητή

Είναι μεγάλη η χαρά για εναν ένθερμο βιβλιόφιλο όταν στα ωκεάνεια βάθη των αυτοεκδόσεων εξορύσσει θησαυρούς κρυμμένους, που αξίζει να έρθουν στο φως και να τους γνωρίσουν όλοι οι αναγνώστες!
Μια τέτοια ευχάριστη αναγνωστική έκπληξη σηματοδοτεί το σαγηνευτικό μυστήριο που συνέθεσε η νεοεμφανιζόμενη συγγραφέας Βασιλική Μακρή με το πρώτο της μυθιστόρημα , "Το Αίνιγμα Του Ερωτόκριτου".

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η Ναυσικά είναι μια νεαρή, φιλόδοξη αρχαιολόγος που εργάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου παρέα με τον παιδικό της φίλο, τον Ματθαίο, και οραματίζεται τη μεγάλη ανακάλυψη.
 Τη μονοτονη καθημερινότητα στο μουσείο διασαλεύει ένα μυστικό που εκείνη βρίσκει στο παλιό ημερολόγιο ενός Γερμανού Πρόκειται για ένα αγαλματίδιο και μια πινακίδα σε Γραμμική Β' που αναδύθηκαν τα χρόνια του πολέμου από τον βυθό του Κρητικού Πελάγους.
Πού βρίσκονται κρυμμένα τα ευρήματα; Ποια τραγική αγάπη θάφτηκε μαζί τους; Πώς συνδέεται η φιγούρα της Αρετούσας με την τραγωδία του ανθρώπινου μίσους  
Η αρχαιολογική έρευνα της Ναυσικάς θα εξελιχθεί σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας.Θα αντέξουν όλοι την αναμέτρηση με την αλήθεια;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Το Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" ανήκει σε 'κείνα τα μυθιστορήματα που αφήνουν πολλαπλό στίγμα στην καρδιά του αναγνώστη
Ένα αρμονικό σύνολο, όπου τίποτα δε λείπει και τίποτα δεν περισσεύει. Κάθετι έχει νόημα και σκοπό ως ένα λιθαράκι στο οικοδόμημα της αξιόλογης πλοκής, που δίνεται σε γλώσσα που ρέει με άνεση. Ο αφηγηματικός ρυθμός παρουσιάζει εξάρσεις κ υφέσεις στα σωστά σημεία , διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον
Τα πισωγυρίσματα στον χρόνο κι εναλλαγές στην εστιαση αφήγησης συμβάλλουν ώστε να ξεδιπλωθούν όλα τα κομμάτια της πλοκής κλιμακωτά με τη μέθοδο ενός παζλ...
             Η αφετηρία του βιβλίου δεν είναι καινοτόμος - είναι ξεχωριστή όμως η διαχείριση κι η στοχοθεσία που αυτή τελικά προσλαμβάνει.
Η Κρήτη πρωταγωνίστησε σε πολλές ιστορικές περιόδους ενώ έγινε πόλος έλξης και πεδίο ανασκαφών τέλη 19ου με αρχές του 20ου αιώνα, ενώ από το 1941 πολλα στελέχη των γερμανικών δυνάμεων κατοχής, μετά τη θρυλική Μάχη της Κρήτης, εμφορούμενα από διαστρεβλωμένη αρχαιολατρεία ως πτυχή της άρειας υπεροχής τους, επιδόθηκαν σε μια ελληνομάθεια αλλα και υφαρπαγή αρχαιοτήτων ανυπολογιστης αξίας.Μαρτυρικά ολοκαυτώματα και συμμαχικές, καταδρομικές αποστολές( λχ Απαγωγή του Κραίπε) έλαβαν χώρα εκεί. Γι' αυτό, η "νεότερη κ σύγχρονη" Κρήτη αξιοποιήθηκε αρκετά στη μυθοπλασία αοό τη "Δοξανιώ" της Πόθου ως βιβλία του Γ. Πολυράκη.
Η αρχαιοκαπηλεία ενέπνευσε πολλά έργα όπως ο Δρόμος Με τις Πικροδάφνες, Ο λυγμός της Μεσογείου, το Κορίτισι κι η Ελιά,  ακόμη και το Φοβού τους Δαναούς του Κερρ .Πουθενά όμως δεν υπήρξε τόσο συγκινητική και πολυδιάστατη έκβαση όσο στη Βασιλική. 
          Η κεντρική ιδέα ενός αρχαιολογικού γρίφου εξακτινώνεται τώρα σε παραμέτρους ιστορικές, ψυχογραφικές, και κοινωνικές , αγγίζοντας πληθώρα ζητημάτων με βατό τρόπο για κάθε αναγνώστη.
Ενα αρχαιολογικό αίνιγμα λοιπόν που μετεξελίσσεται σε ένα σκοτεινό ερωτικό ποίημα και ένα δράμα εν τέλει υπαρξιακό με τη συγγραφέα να αποδύεται παράλληλα και σε ένα ευφυέστατο παιχνίδι εύστοχων συμβολισμών....
Αρχικά πρόκειται για ένα πανόραμα Ιστορίας-από την αχλύ του μυθικού κόσμου μέχρι το μινωικό κλέος και την ποίηση του Κρητικού Θεάτρου με τον Κορνάρο προεξάρχοντα.
Η φιλόπονη έρευνα της συγγραφέως κι η βαθιά της κατάρτιση φαίνονται από την πειστικότητα με την οποία αναπαριστά τα στάδια της αξιολόγησης ενός αρχαιολογικού ευρήματος, αλλά και στα μικρά τεκμήρια ιστορικής γνώσης που παρέχει.Χαρακτηριστική είναι η περιήγηση του αναγνώστη στα δαιδαλικά περάσματα της Γραμμικής Β μέσα από ένα απολαυστικό παιχνίδι του μυαλού και πληθώρτα αναφορών σε ιστορικά στοιχεία τηε αρτχαίας μάλιστα γραμματείας.
            "Στο Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" η Βασιλική Μακρή επιχειρεί μια γοητευτική αναδρομή στην πολιτισμική πορεία της Κρήτης διαμέσου των Αιώνων από τη μινωική εποχή, μέχρι την Ενετοκρατία, της Κατοχής και τη σύγχρονη εποχή (Μεταπολίτευση) -μέσα από τις ψηφίδες ενός καλοστημένου μυστηρίου. 
              "ΣΤο Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" η Β. Μακρή αποτολμά επίσης μια κατάβαση στα ψυχογραφικά και ιδεολογικά βάθη που μπορεί να εμπεριέχει η μαγεία της Τέχνης - Τέχνη σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης και του χρόνου. Η Ζωγραφική που επιχειρεί μια δική της κοσμογονία κι η ποίηση που μετουσιώνει το δάκρυ σε λόγο και μέλος.
Εκείνο που με συγκινεί στο "Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" είναι ότι παρότι ξεκινά ως μια περιπέτεια ανακάλυψης, σταδιακά μεταπηδά σε πιο ανθρωποκεντρική προσέγγιση, αναδεικνύοντας τελικά το πάθος της ανθρώπινης ψυχής ώστε το αληθινό "εύρημα"  να είναι η ίδια η αλήθεια του ανθρώπου.
Οι βασικοί χαρακτήρες του έργου είναι σκιαγραφημένοι επαρκώς και ικανοποιητικά "τεκμηριωμένοι".
        Η συγγραφέας δε διστάζει να περιδινηθεί στα ερέβη της ανθρώπινης παράνοιας - και κάνει ένα καίριο και συγκινητικό "πέρασμα" κι από την ελληνική "Povelia", τη Λέρο- κάτι που μόνο άλλη μια Ελληνίδα συγγραφέας το αποτόλμησε -η υπέροχη Κλαίρη Θεοδώρου στην "Αποικία της Λήθης".
Από την άλλη η Βασιλική Μακρή επιτυγχάνει να ιχνηλατήσει τη διάβρωση που μπορεί να επιφέρει μια ολοκληρωτική ιδεολογία σε μια εύθραυστη ψυχή- όχι απαραιτήτως φαύλη.
Πάνω από όλα όμως, ο έρωτας , ο ενορχηστρωτής των πιο ιερών μυστηρίων της ψυχής.
Ο ερωτικός σπαραγμός στο "Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" δεσπόζει σε μια αλληγορική συνομιλία με τον θρυλικό Ερωτόκριτο, ενώ παρεισφρύουν εντέχνως ψήγματα της γερμανικής κουλτούρας, όπως οι νορδικοί κόσμοι του Βάγκνερ προσδίδοντας στο κειμενο μια διάσταση παραμυθιακή.
Το μυθιστόρημα βρίθει μεταφορών που εκπορεύονται από ετερόκλητα ερεθίσματα Πολιτισμού, γεγονός που κανει την αφήγηση πιο υποβλητική, φορτίζοντάς την.
 Ένας λυρισμός σκοτεινός διαπνέει το έργο, μεθυστικός σαν το άρωμα ενος νυχτολούλουδου παρασέρνοντας την ψυχή του αναγνώστη.
Είναι σκηνές όπου συμπλέκεται -σε κράμα ιδιόρρυθμο- η γκροτέσκα πλευρά της μυθολογίας μας, η αρχαιοελληνική τραγωδία και ο γοτθικός ρομαντισμός-σαν σε ονειροφαντασία-σαν σε πίνακα αποτρόπαιο μαζί κι ονειρικό. 
        Η κάθαρση επέρχεται τοποθετώντας σχδόν όλους στη θέση τους.
Η εκτονωση του  φινάλε φτάνει  λίγο ίσως απότομα.
Εντούτοις,  το "Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" αφήνει ως απόηχο μια επιγευση αποδοχής κι ελπίδας, διότι "η σημαντικότερη ανακάλυψη που καθένας μας καλείται να κάνει, είναι η αλήθεια του κι η συμφιλίωσή του με αυτήν".
 Το "Αίνιγμα του Ερωτόκριτου" από τη Βασιλική Μακρή είναι από εκεινα τα βιβλία που δυσκολα ξεχνάς και όποιος αναγνώστης το ανακαλύψει, θα το αφήσει γοητευμένος , κουβαλώντας - καιρό μετά- τους δυνατούς χαρακτήρες του και το πλήθος των συναισθημάτων του- αντάμα με ενδιαφέρουσες, γοητευτικές γνώσεις