Πασχαλία ΤΡΑΥΛΟΥ, Η Γιατρίνα

                                                            Η Γιατρίνα, Πασχαλία Τραυλού
                                                             Είδος: Εποχής
                                                             Βαθμολογία: 10/10
                                                               

Ύστερα από το ευφυές φινάλε της Τριλογίας της για το Ολοκαύτωμα, φέτος η Πασχαλία Τραυλού ταξιδεύει στις αρχές του 20ου αιώνα παρέα με μια ξεχωριστή ηρωίδα.

Μη σας ξεγελάσει ο τίτλος όμως, διότι αυτή η Γιατρίνα είναι διαφορετική από τις άλλες κι αποζητά την ίαση μιας εσωτερικής ,ανομολόγητης πληγής.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Σε ένα συντηρητικό  χωριό του Αυστρουγγαρίας, το Ναγκιρέβ, καταφθάνει μια άγνωστη νέα γυναίκα.

Με τις γνώσεις στην πρακτική ιατρική και στα βότανα της φύσης,

 και με τη διάθεσή της να βοηθά, 

κερδίζει μια θέση στην μικροκοινωνία του χωριού και τον τίτλο της "Γιατρίνας"
Με τις μυστικές της δεξιότητες προσπαθεί να απαλύνει σώματα και ψυχές.
Οι πληγές όμως είναι πολλές για μια πατριαρχική κοινωνία, που έχει χρίσει τη γυναίκα υποζύγιο του ανδρός κι έρμαιο αρτηριοσκληρυντικών θεσμών .
Όταν όμως η νεοφερμένη αποφασίζει να κινήσει τα νήματα της μοίρας αποδίδοντας τη δική της ιδιότυπη δικαιοσύνη τα πάντα θα ανατραπούν.

Η ζωή κι ο θάνατος συμπλέκονται αξεδιάλυτα ενώ το δίκαιο και το άδικο συγχέονται, στην καθημερινότητα του Ναγκιρέβ, όταν το πέρασμα του Α Παγκοσμίου Πολέμου σαρώνει την καθημερινή ζωή του χωριού φέρνοντας ανακατάξεις και θαμμένα μυστικά στο φως.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η "Γιατρίνα" αποτελεί ένα από τα πιο ξεχωριστά μυθιστορήματα όχι μόνο της Πασχαλίας Τραυλού , αλλά και των  τελευταίων χρόνων.
Το πρώτο θεαματικό στοιχείο είναι πως η "Γιατρίνα" ξεφεύγει από τον ελληνοκεντρικό πυρήνα που χαρακτηρίζει τη συντριπτική μερίδα της λογοτεχνικής μας παραγωγής, καθώς μας ταξιδεύει στην κεντρική Ευρώπη και μάλιστα σε μια μεταβατική της περίοδο.
Ένα βιβλίο που σε πρωτογενές επίπεδο διαβάζεται απνευστί κυοφορώντας πίσω από το κοινωνικό του προκάλυμμα μια δραματική ρομαντική ιστορία που τη σαρώνει η θύελλα της Ιστορίας, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται  κι ένα δράμα εσωτερικό.

Μια δυνατή ιστορία αγάπης, πολέμου κι επιβίωσης.

Ένα γοητευτικό μυστήριο κι ένα πλέγμα ανθρώπινων σχέσεων που συγκινούν.
Γύρω από την πρωταγωνίστρια Φαζέκας ένας χορός ετερόκλητων προσώπων , που κινούνται στο αποπνικτικό πλαίσιο μιας συντηρητικής κοινωνίας, όπου τον πρώτο λόγο έχουν οι προκαταλήψεις και η εκκλησιαστική εξουσία.

        Φορέας της, ο πατήρ Αμπρούς που με τη βιβλική ακαμψία ενσπείρει τον φόβο στην κοινωνία του χωριού και κηρύττει τον πόλεμο σε οποιοδήποτε απόπειρα προόδου...

Στον αντίποδα η αιρετική Άγκνες που διατηρεί το πορνείο της περιοχής , με τη μελαγχολική ανιψιά της, την ευαίσθητη  Μπιάνκα να αποτελεί τη βασική εκπρόσωπο του ερωτικού σπαραγμού.

Ανάμεσα σε όλους, το ρομαντικό αγόρι με τα τριαντάφυλλα που κυνηγά μεγαλεπήβολα οράματα με ανυπολόγιστο κόστος, 

κι ο μορφωμένος Γκόρκι, που παραμένει εγκλωβισμένος στις απαρχαιωμένες αντιλήψεις και συμβολίζει την κοινωνική ομοιόσταση όσων επιλέγουν να μένουν αμέτοχοι, φοβούμενοι την ευθύνη.Η περίπτωσή του κι άρνησή του να στηρίξει το δίκαιο και την εξέλιξη, ενώ έχει επίγνωση πως αποτελούν τον σωστό δρόμο- θυμίζει λίγο τη ρήση του Dante Aligueri πως 

"Τα σκοτεινότερα διαμερίσματα της κόλασης είναι φυλαγμένα γι αυτούς που σε καιρούς μεγάλης ηθικής κρίσης έμεινα  ουδέτεροι..." 
          Η "Γιατρίνα" της Πασχαλίας Τραυλού έχει όμως να δώσει περισσότερα από αυτό το [ρωτογενές επίπεδο της  μυθιστορίας που συνεπαίρνει αφεαυτής:

Όπως και το "Φιλί Στα Μάτια" της ίδιας, η Γιατρίνα αποτελεί ένα βαθιά κοινωνικό-αν όχι και... καταγγελτικό βιβλίο.

Από τις σελίδες της ξεπηδά μια αγωνία για τη γυναικεία μοίρα και τη θέση της γυναίκας στο κοινωνικό γίγνεσθαι διαχρονικά.

Έκδηλη και στη "Γιατρίνα"  είναι η απερίφραστη καταδίκη της πατριαρχίας, που αλυσοδένει το συλλογικό ασυνείδητο ακόμη και σήμερα με τα σκοινιά της προκατάληψης που οδηγεί σε παντός είδους βία-ηθική, σωματική, ψυχική-διαβρώνοντας σχέσεις , οικογένειες και κατ επέκταση τους αρμούς της κοινωνικής ζωής...

            Η πρωταγωνίστρια, Σουζάννα Φαζέκας, είναι από τις πιο αμφιλεγόμενες πρωταγωνίστριες βιβλίου που έχω συναντήσει.
Καταρχήν, η ηρωίδα αποποιείται τη στερεοτυπική γυναικεία γλυκύτητα και συγκατάβαση, μη διστάζοντας να πάρει τη ζωή της στα χέρια της και να δραστηριοποιηθεί σε πιο ανδροκρατούμενα χωράφια.
Δυναμική, άκαμπτη , κυριαρχική, η Σουζάννα Φαζέκας "αρνείται" να αναλωθεί σε... ρομαντικές προσδοκίες, ρισκάροντας -συγγραφικά- να γίνει και αντιπαθής " όπως ακριβώς κι η σκανδαλωδώς κυνική "Δεσποινίδα" του Ίβο Άντριτς.
Η Φαζέκας, όμως, υπηρετεί μια δική της εσωτερική ηθική και επιθυμία για απόδοση δικαιοσύνης όπως τη στερήθηκε η δική της ύπαρξη.

Είναι περισσότερο από πρόδηλη η τραγική συνάφεια της Φαζέκας προς τη Φραγκογιαννού του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που με την τόλμη του Ευρυπίδη-αλλά δίχως την αισιοδοξία εκείνου- συνθέτει κι αυτός ένα ιδιότυπα φεμινιστικό αλλά και υπαρξιακό δράμα :

        Εν αντιθέσει, όμως, με τον Σκιαθίτη πεζογράφο,

στο δράμα που στήνει η Παχαλία Τραυλού βλέπουμε μια ιδιότυπη" εξωστρέφεια":

Εδώ η γυναίκα αρνείται τη "θυματοποίηση", την "αυτοκαταστροφή" και την "αναδίπλωση", που εισηγείται έμμεσα στη Φόνισσα ο Παπαδιαμάντης, εσωτερικοποιώντας την καταπίεση και τον θυμό στα πλαίσια του ιδιου του φύλου...

Εδώ η γυναίκα αντεπιτίθεται-με απόληξη όμωςε το ίδιο εν τέλει ηθικό δίλημμα και την ταλάντευση ανάμεσα στη θεία και την ανθρώπινη δικαιοσύνη.... 
Τούτη η ηθική αμφιταλάντευση ανάμεσα στο καλό και στο κακό σχετικοποιεί τις έννοιες τους πέρα από τη μανιχαϊστική ακαμψία προσδίδοντας ένα βάθος ψυχογραφικό.
Η ψευδαίσθηση της κυριαρχίας ενός Ανθρώπου πάνω στο πεπρωμένο άλλων ανθρώπων υποβάλλει ένα έμμεσο σχόλιο γύρω από την -επικίνδυνα ενίοτε- κοντόφθαλμη ανάγνωση του κόσμου και του δικαίου μέσα από το ασφυκτικό πρίσμα της περιορισμένης οπτικής γωνίας ενός ατόμου:

Άπό αυτήν την άποψη , η Γιατρίνα συνομιλεί μυστικά με τον "Μυστηριώδη Ξένο" του Μαρκ Τουέιν, μια νουβέλα που εξελίσσεται σε ένα χωριό της Αυστρίας σαν το Ναγκιρέβ (πολλούς αιώνες πρίν) κι αναδεικνύει τη σχετικότητα που διέπει τον φθαρτό κόσμο και την ανθρώπινη ηθική.

Και στη Γιατρίνα ενυπάρχει ένας στοχασμός γύρω από τον Χρόνο και τον Θάνατο, που συχνά δαμάζουν ή μεταμορφώνουν τα ανθρώπινα έργα και τις χθόνιες προσδοκίες.

Η Πασχαλία Τραυλού κατορθώνει να στήσει μιαν ομιχλώδη και μυστηριακή σκηνογραφία, όπου μια λασπώδης  φύση προεικονίζει τις σκιές στις ψυχές των ανθρώπων και συμπράττει μαγικά στα πάθη τους.

Το Ναγκιρέβ της Τραυλού κι οι άνθρωποί του  βρισκονται σε ομολογία προς το πολωνικό χωριό ΑΡΧΕΓΟΝΟ της Νομπελίστριας, Olga Tokarguk, όπου επίσης το διατρέχουν οι μπόρες των καιρών και τα ηθικά διλήμματα των κοινωνικών ανατροπών-με τη μυστηριακή φύση να παρακολουθεί βουβός, αλλά φιλοπερίεργος θεατής.

Υπάρχει κι εκεί ένα αθώο πλάσμα όπως ο Βίτορ, μια κοπέλα περιθωριακή η Σταχούλα, και πλήθος άλλοι αντιπροσωπευτικοί ανθρωπότυποι που συνθέτουν από κοινού το κοινωνιολογικό μωσαϊκό της υπαίθρου στις απαρχές του 20ουαιώνα...

Η συγγραφέας κατορθώνει να αποδώσει με ψυχογραφική αρτιότητα όλες τις διακυμάνσεις της ηρωίδας της σκιαγραφώντας τα κίνητρα και την απώτερη αλήθεια της.

          Η Φαζέκας και τα διλήμματα της υπήρξαν στα αλήθεια όπως ακριβώς συνέβη και με μια ανάλογη πρωταγωνίστρια ενός άλλου βιβλίου, την Αγκνές της Hanna Kent στα "Έθιμα Ταφής".Μια αντιστοίχως τραγική φιγούρα επέλεξε κι η Πασχαλία Τραυλού και με παρεμφερή τρόπο καθιστά τον αναγνώστη κοινωνό της αγωνιώδους εσωτερικής διαδρομής που διέσχισε η Φαζέκας μέχρι τη δική της Νέμεση, αφού μας σύστησε τη μικροκοινωνία όπου έζησε και μας "έχρισε νοερά ντόπιους", όπως συνέβη σε κείνο το οξυδερκές μυθιστόρημα της Ιρλανδής Κεντ.

           Από τους συσχετισμούς με τόσα άλλα ξένα μυθιστορήματα, εύλογα προκύπτει πως η "Γιατρίνα" της Πασχαλίας Τραυλού  είναι μια εμπνευση καινοφανής για τα ελληνικά δεδομένα που παρουσιάζει συνάφεια με μεγάλα έργα [περισσότερο] του εξωτερικού- 

όχι μονο λόγω της τοπογραφικής της "μετατόπισης" προς την Κεντρική Ευρώπη,

αλλά και λόγω ενός ζόφου σχεδόν γοτθικού, που ξεφεύγει από τα ελληνοκεντρικά μοτίβα της πεζογραφίας μας.

          Είναι ενθαρρυντικό να συναντάς πέννες διαπρεπείς, που δεν επαναπαύονται στις δάφνες της αναγνωρισιμότητας τους, αλλά αναζητούν να διαβούν νέα μονοπάτια.

Η "Γιατρίνα" της Τραυλού συνιστά ένα ακόμη δείγμα πρωτοτυπης αλλά και φλογερής γραφής που ο  αναγνώστης το κλείνει πλούσιος σε συναισθήματα αλλά κυρίως σε ηθικούς στοχασμούς. 

Με αγωνία αναμένουμε την επόμενη έμπνευση της αγαπημένης συγγραφέως που ανεβάζει τον πήχυ κάθε φορά και ψηλότερα..

ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, 'Αγγελοι Από Στάχτη (3)

                                           Η Ελεγεία Της Στάχτης (3): Άγγελοι Από Στάχτη, Πασχαλία Τραυλού                                                              Είδος: Κοινωνικό Θρίλερ 
                                                              Βαθμολογία: 10/10                                                        

Να διαβαστεί μετά τα 2 πρώτα μέρη.
Α Μέρος: Θεοί Από Στάχτη (1) - Πατήστε εδώ

Β Μέρος: Άνθρωποι Από Στάχτη (2) - Πατήστε εδώ 

Γ Μέρος Άγγελοι Από Στάχτη (3) Παρουσίαση

Η  Πασχαλια Τραυλού φέτος κλείνει την Τριλογία της Στάχτης με το τρίτο και τελευταίο μέρος.
Μετά το νοσταλγικό εποχής "Θεοί Από Στάχτη" και το ταξίδι της Ροζαλίας στην Τέχνη και τον Έρωτα,
ακολούθησαν οι "Άνθρωποι Από Στάχτη", όπου κορυφώνεται η αγάπη της Ροζαλίας με τον Ανατόλ Κοβάλσκι και ξετυλίγεται το χρονικό του δωγμού των Εβραιων και τα μαρτυρια τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
"Οι Άγγελοι από Στάχτη" ολοκληρώνουν τον κύκλο προσφέροντας ένα δυστοπικό θριλερ διαποτισμένο με  αστυνομικό μυστήριο, που διερευνά την απώτατη διαστροφή του ναζισμού ανά τον χρόνο και την οδύνη της Διαφορετικότητας...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βερολίνο, 1997.Η φοιτήτρια Εύα βρίσκεται φριχτά κακοποιημένη, πλάι στον νεκρό εγχρωμο φίλο της, τον Ααλίφ, σε μια υπόγεια στοά του Πανεπιστήμου κι ο μοναχικός αστυνομικός επιθεωρητής Νόρμπερτ Γουόκερ καλείται να εξιχνιάσει την επίθεση που δείχνει να προέρχεται από νεοναζιστικούς κύκλους.
Στην άλλη ακρη της πόλης, ο διαπρεπής ψυχίατρος Χανς Εμπερχαρντ παλεύει με τους προσωπικούς του δαίμονες του, πασχίζοντας να κατακτήσει μιαν οδυνηρή αυτογνωσία, στα συντρίμμια μιας χαμένης φιλίας που τον σημάδεψε για πάντα.
Το νήμα της αλήθειας θα αποκαλύψει το πιο εφιαλτικό μυστικό του ναζιστικού οράματος που δυστυχώς δεν εξαερώθηκε στις καμινάδες των κρεματορίων αλλά εξακολουθεί να σημαδεύει ζωές κ συνειδήσεις.
          Παράλληλα θα απαντηθούν όλα τα ερωτήματα γύρω από τη μυστηριώδη και φλογερή Ροζαλία Σεφεριάδη, για να αποδείχθει πως στον άνθρωπο ενυπάρχει 
το καλύτερο και το χειρότερο -
η άδολη αγάπη και το διεστραμμένο μίσος,
ο Ουρανός κι ο Άδης - με αμφίβολο νικητή...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Εκεί που καίνε βιβλία θα κάψουν και ανθρώπους!" προφήτευσε ζοφερά ο Χαίνε.
Αν στο "Φαρενάιτ 451" ο Bradbury Ray διερευνούσε τη...θερμοκρασία καυσης των βιβλίων από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, η Πασχαλία Τραυλού παιρνοντας άτυπη σκυτάλη, στη δική της δυστοπία διερευνά την συνέχεια της ρήσης -το στάδιο όπου καίνε τους ανθρώπους!
             "Οι Άγγελοι Από Στάχτη" είναι ίσως το πιο πρωτότυπο από όλα τα βιβλία της Πασχαλίας Τραυλού και μια απόπειρα σε αχαρτογράφητα νερά, καθώς επέλεξε να δώσει απαντήσεις για τους προσφιλείς μας ήρωες με έναν τρόπο που ξαφνιάζει και συνάμα συγκλονίζει.
Ένα καλοστημένο αστυνομικό μυστήριο που κλιμακώνεται επιδέξια- στα πρότυπα της νορβηγικής σχολής φέροντας κάτι από την ατμόσφαιρα του Κοκκινολαίμη.
Προσθέστε σε αυτό, τον ζόφο και το φανταστικό στοιχείο μιας δυστοπίας  κι έχετε μια καινοτόμα έμπνευση.
Με τρόπο παραστατικό η πλοκή αρπάζει κατευθείαν τον αναγνώστη σε μια υπόθεση ρατσιστικής επίθεσης με τραγικές συνέπειες.
Και σταδιακά μπαίνουν στη σκηνή ένας ένας οι ήρωες κερδίζοντας ο καθένας τον χώρο του με τη μοναδικότητα του, σε μια απρόσμενη , νοερή ή μη, " συνύπαρξη" με πρότερους χαρακτήρες της Τριλογίας από τη Ροζαλία και την Κλοντέτ, μέχρι τη Νεφέλη Παπανδρέου και το απέραντο πάθος της με τον ανάπηρο πολέμου Πάκη.
          Μεσα σε όλα, ξετυλίγεται μια συγκινητική ανδρική φιλία, γεμάτη αυτοθυσία κ αλληλοπεριχώρηση, θέμα που ανέδειξε με άλλον τρόπο κ στο Κλειδωμένο Συρτάρι.
Εδώ ομως η Φιλία θυμίζει μεγάλες στιγμές από τη διεθνή λογοτεχνία:
Μου έφερε στο νου το "Ξαναβρήκα Τον Φίλο Μου" του Φρεντ Ούλμαν , αλλά κυρίως τη φιλία ανάμεσα στον σαστισμένο Μαξ και τον αψύ Λουτσγιαν στο αριστουργημα της Scali MAX , που διερευνησε αριστοτεχνικά το πρόγραμμα Lebensborn -αυτό που αποτελεί πυρήνα και στους "Αγγελους Από Στάχτη".
 Η ακραία αυτή έκφραση της ναζιστικής πολιτικής όπως εκφράστηκε στα Πρόγραμμα της Ευγονικής,
κάτω από την πένα της Πασχαλίας Τραυλού  εμπλουτιζεται με γόνιμη φαντασια, κι έτσι διαστέλλεται σε ενα ευρηματικό  θριλερ που αποκτά πολιτικές αλλά και υπαρξιακές προεκτάσεις,αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη δύναμη της αγάπης .
          Η Πασχαλία Τραυλού στην "Ελεγεία της Στάχτης" δεν ιστοριογραφεί:
Αξιοποιεί την ιστορική γνώση για να στήσει έναν δικό της κόσμο καμωμένο από υλικά της πραγματικότητας, για να χαρτογραφήσει τα όρια της Ανθρώπινης Ηθικής,
και  να ανιχνεύσει τα άδυτα της ανθρώπινης νοσηρότητας, όπως αυτή ενισχύεται από την οδύνη, ή την αποχαλίνωση της ανθρώπινης ιδιοφυίας σε υψιπετή οράματα, που έχουν εξοβελίσει τη συμπόνια, το έλεος και το Φως.
Ιστορία και μύθος συμπλέκονται αξεδιάλυτα σε ένα σκηνικό βγαλμένο από τους πιο ακραίους δυστοπικούς εφιάλτες καταδεικνύουν πόσο ολέθριος  μπορεί να γίνει ο διαχωρισμός των Ανθρώπων κι πόσο επικίνδυνη είναι η Επιστήμη χωρίς την ανθρωπιά που της ζητούν ο Αριστοτέλης και ο Γκάντι.
Αυτό το είδαμε πράγματι στα πειράματα της Bayern από τα επιτελεία του Μένγκελε, του Φόρστερ, κι άλλων επίορκων γιατρών του Ναζισμού στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (Dahau, Ravensbrik, Auschwitz).
Με ακραίο τροπο η Τραυλού επεκτείνει αυτα τα ναζιστικά πειράματα σε μιαν ασύλληπτη εξέλιξη που θρυμματίζει τη λογική , αλλά δεν απέχει από τη συγχρονη παγματικότητα, αφού ο εφιαλτης της Πασχαλίας υλοποιείται σήμερα, σε σκοτεινά εργαστήρια, όπου μεθοδεύονται βιολογικά όπλα , νέοι ιοί, κλωνοποιήσεις και μια βεβήλωση της φυσικής ισορροπίας σε πειράματα άγνωστα κ συγκλονιστικά,  πίσω από την πλάτη των Λαών...
Ο Νομπελίστας Kazuo Ishinguro μίλησε κι αυτός στο "Μη Μ Αφήσεις Ποτέ"  άλλωστε για μια τέτοια δυστοπική μικροκοινωνία πειραματόζωων, με την ανθρωπία να αντιμάχεται μιαν αδυσώπητη κανιβαλική Επιστήμη.
Μια τέτοια πολιτικοποιημένη ματιά επιχειρεί η Πασχαλία στο φαινόμενο του ναζισμού , ανασυστήνοντας το σκοτεινό έπος του Μίσους πίσω από το Ολοκαύτωμα.
Ως Μάρτυρες Κατηγορίας επιστρατεύει τα αθώα θύματα ενός διεστραμμένου σχεδίου.

Γιατί στόχος της Πασχαλίας Τραυλού δεν είναι αναναμασήσει συγκλονιστικές μεν αλλά χιλιοειπωμένες ιστορίες μιας εποχής ντροπιαστικής για το Γένος μας ,ούτε να εκμεταλλευτεί συγγραφικά την αυτονόητη δυναμική μιας πεπατημένης συνταγής γύρω από το Ολοκαυτωμα που ακόμη καίει.
Είναι να εκριζώσει τον σπόρο που γέννησε τους δυσώδεις και σκοτεινούς βλαστούς του θανάτου εκεί που θα πρεπε να ανθίζει ζωή, χαρά, δημιουργία..
.Για να αφυπνίσει λοιπόν παρουσιάζει το πιο ακραίο σενάριο και το παρακολουθεί να διαλύει τις ψυχές των ηρώων της.Το όραμα του Χίμμλερ για βιολογική επικράτηση της Αρίας Φυλής μέσα από πειράματα - στην Τραυλού επεκτείνεται με μια δυναμική και πειστική εικασία "Και...αν ?", με τη λογική που την  επεχείρησε κι ο Robert Harris στo Fatherland.
Παρότι οι "Αγγελοι Από Στάχτη" διαθέτουν μια σφιχτοδεμένη πλοκή με καλοδομημένους χαρακτήρες, πίσω από τη μυθιστορηματική δομή τους ενυπάρχουν γνωρίσματα ποίησης , όπως  η "υπέρβαση, η αλληγορική διάθεση , η αφαιρερικότητα και κάποια στοιχεία υπερρεαλισμού, που προσδίδουν συμβολική διάσταση σε ορισμένα πρόσωπα και καταστάσεις.
Λχ η αναμετρηση Χίτλερ κ Κοβάλσκι, παρότι ο Φύρερ δεν πάτησε ποτέ στο Αουσβιτς ήταν μια εικόνα που -ποιητική αδεία- εξυπηρετεί μια λυρική κορύφωση του δράματος σαν αναμέτρηση του Πολιτισμού με την Αποκτήνωση του Πολέμου.
Ηχηρό στοιχείο Υπερρεαλισμού είναι σαφώς η φρανκενσταινική φιγούρα του ξεχωριστού Χανς Έμπερχαντ - βγαλμένη θαρρείς από τις σελίδες μιας Μαίρης Σέλλευ κι ενός αντεστραμμένου Ουάιλντ.
Η περίπτωση  του κι ο τερατώδης κατοπτρισμός του θυμίζουν οργουελικο εφιαλτη κι έρχονται σαν προφητικό σημάδι από ένα μέλλον που η ανθρωπότητα έχει χρέος να αποτρέψει.
Από την άλλη ο Χανς Έμπερχαντ  εκφράζει τη μοναξιά και τον φόβο του διαφορετικού.Είναι μια άλλη έκφανση της  έννοιας του "Ξένου".
Κάποιες στιγμές η μόνωσή κι η τραγικότητα του Χανς μου έφεραν στο νου τον Μπεν Λόβατ από το "Πέμπτο Παιδί" της Νομπελίστριας Doris Lessing καθώς και την ακατέργαστη ενηλικίωση του ήρωα της στο δεύτερο μέρος, "Ο Μπεν Στον Κόσμο"...Άλλος ένας ξένος τρομαγμένος από μια εχθρική κοινωνία βρίσκει καταφυγή σε κείνους που δοκίμασαν ένα στίγμα.
Παράλληλα με την κεντρική στοχοθεσία στους "Αγγελους Από Στάχτη" της Τραυλού παρόν ο έρωτας σε όλες του τις μορφές από την πιο αγνή ως την πιο παράφορη και αιματηρή, πάντοτε όμως τραγικός ,σαρωτικός και αναμορφωτής ψυχών- ενίοτε δε και ολετήρας.
           Ανάμεσα στους ήρωες της Πασχαλίας Τραυλού, όμως, δεσπόζει κι αστραποβολά η ωραία ερωτική φιγούρα του έγχρωμου φοιτητή  Ααλίφ. 
Ένας ήρωας που σε σημαδεύει όσο την πολύπαθη αγαπημένη του ,Εύα- ένα πλάσμα αγαθό σε νοερή κι ακούσια ομολογία με τον έγχρωμο "άγιο" της Αναστασίας Καλλιοντζή, τον αθώο καλοκάγαθο Αφρικανό μετανάστη "Ροτίμι" στην Παρανοια.
Ο Ααλιφ , με την φωτεινή σοφία της αγάπης και της αξιοπρέπειας πρεσβεύει τους Αθώους τούτου του κόσμου και κομίζει ένα επίκαιρο αντιρατσιστικό μήνυμα σε μια εποχή που η σκιά της Ξενοφοβίας κηλιδώνει τον πολιτικό λόγο και βίο σε όλη  την Ευρώπη.
Παράλληλα, η σαγηνευτική καλλιέργεια του Ααλίφ, και η αντίσταση του σε πάσης φύσεως σκοταδισμό υπογραμμίζουν τη συμβολή της Παιδείας στην αναμόρφωση των κοινωνιών, επισημαίνοντας έτσι την Ευθύνη όσων κρατούν στα χέρια τους τη Μόρφωση των παιδιών ...το προμηθεικό πυρ που οι Εξουσίες συχνά ζητούν να αποστερούν από τις συσκοτισμένες μάζες.
Στο πρόσωπό του Ααλιφ λοιπόν, η Τραυλού συνόψισε μια φλογερή νιότη, που δε σιωπά στο Αδικο
κι απλούστευσε όμορφα τα κηρύγματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Νέλσον Μαντέλα,  διατρανώνοντας την Ισότητα και τη Συναδέλφωση των Εθνών.
Παράλληλα η συγγραφέας σαρώνει με την κριτική ματιά του Ααλίφ τα οπισθοδρομικά ήθη  καταδυνάστευσης του γυναικείου σώματος στη  Αφρική κ τον Τρίτο Κόσμο, χωρίς να εξιδανικεύει κανέναν.
Ο Ααλιφ είναι ενας αυθεντικός Πολίτης Του Κόσμου πρότυπο για κάθε δημοκράτη.
Η αδικη δολοφονία του Ααλίφ από νεοναζιστικούς κύκλους σε μια καθημερινή του βόλτα, δεν είναι απλά μοχλός της πλοκής αλλά η ουσία της.

Εκφράζει το μοτίβο ενός προβληματισμού που απαντάται, όχι συχνά αλλά καίρια ,σε καλά δείγματα της σύγχρονης Λογοτεχνίας μας, σαν κώδωνας κινδύνου
Έτσι δολοφονήθηκε ο αδικοχαμένος "Ροτίμι" ,όπως κι ο μετανάστης παντοπώλης από το νεανικό μυθιστόρημα της Λότης Πέτροβιτς "Τα Τέρατα Του Λόφου" -κι εδώ το Βιβλίο διασταυρώνεται με τη ζωή, καθώς αυτή η διπλή, ζοφερή προφητεία πραγματώθηκε όντως το 2010 με τον γλυκύ κι άφταιγο μετανάστη Σαχζάτ Λουκμάν που κάθε μέρα πήγαινε γελαστός με το ποδηλατό του στη δουλειά, πριν τον δολοφονήσουν αναίτια Έλληνες νεοναζί στα Πετραλωνα.
Ασφαλώς μην ξεχνάμε τη δολοφονική απόπειρα κατά του φοιτητή Κουσουρή από νεοναζι.
Η διπλή ιδιότητα του Φοιτητή Ααλίφ συμπυκνώνει αυτές τις τις επίθεσεις κατά του Μεταναστη και του δημοκρατικού λόγου, σε διττό συμβολισμό.  

Η Τραυλού κάνει μια έντεχνη υπόμνηση αυτού του διαχρονικού κινδύνου, που έμεινε ίδιος από τα πογκρομ του 1938 και τα κερματόρια, μέχρι την τυφλή βία των σύγχρονων κοινωνιών με γνώμονα το χρώμα και την ανημπόρια όπως κορυφώθηκαν στο Προσφυγικό Ζήτημα.

             Είναι γιατί το Μίσος στην Ετερότητα είναι παντού το ίδιο ειδεχθές, το ίδιο παράλογο, το ίδιο δολοφονικό:
Είναι γιατί ο Ναζισμός δεν έσβησε το 1945 με τον Χίτλερ κάτω από την Καγκελαρία, αλλά είναι εδώ ,και κραταιός!
Ενέδρευει πίσω από τη  Αμάθεια, τις διαλυμένες οικογένειες, τη βία.
Μασκαρεύεται με προσωπεία επικής κι εθνικής υπερηφάνειας.
Μα πάντα πλάνη είναι ο Ναζισμός.
Εχθρεύεται τα νιάτα, τη συμφιλίωση και τα λουλούδια, γιατί ζητά Αίμα.
Φοβάται τα Βιβλία, τη Δημοκρατία και τον Διάλογο, γιατί ζητά τα Όπλα.
Φθονεί την Ανδρεία, τον Έρωτα και τους Αθώους, γιατί εκφράζει τη Θρασυδειλία και τα Κατώτερα Ένστικτα.
Απορρίπτει τον Άνθρωπο κι επιστρέφει στο Θηρίο.
Ο Ναζισμός προωθείται από διεφθαρμένα Συμφέροντα που διχάζουν , που κατακερματίζουν τις κοινωνίες σε χειραγωγησιμες αγέλες που μισούν τυφλά- για να μη διεκδικούν οι πολίτες τη δικαιοσύνη που τούς στερούν οι κρατούντες, αλλά να εκτονώνονται στοχοποιώντας άκριτα το Ξένο.
Μισούμε τον Άλλον γιατί αρνούμαστε να δούμε και να γιατρέψουμε την προσωπική μας "αθλιότητα"
Είναι απερίφραστος και επιδέξιος ο τρόπος που η Πασχαλία τα καταδεικνύει όλα αυτά, συμπεριλαμβανοντας την ευθύνη των θεσμών- μέσα από το αίμα του Ααλίφ, την αγωνία του Νόρμπερτ, το μαρτύριο της Εύας, τη λεηλατημένη ξεγνοιασιά της Άπεργκειλ, το σαρδόνιο χαμόγελο του Σλάντερ
          Παρά λοιπόν την εντυπωσιακή - και σχετικά άγνωστη στην Ελλάδα- ιστορία γύρω από την Ευγονική, για μένα αυτός ο Ναζιστικός Κίνδυνος είναι το κεντρικό μήνυμα που η Πασχαλία Τραυλού περνά διαμέσου της Εύας και του Ααλιφ- -κ δευτερευόντως μεταμφιέζοντάς το σε μια αλληγορική βουτιά σε αυτη την αποκρουστική πτυχή της  Ιστορίας.Είναι αξιέπαινη για την τόλμη της αυτή και σε λογοτεχνικό και σε κοινωνικό επίπεδο η συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού που πάντα ζητά νέους δρόμους να αναδείξει κρισιμα κοινωνικά ζητήματα.
          Ας την ακούσουμε όλοι, όσο θα απολαμβάνουμε την εκπληκτική της αφήγηση,  για να μη βλέπουμε άλλο τους άφταιγους Αγγέλους του κόσμου τούτου να γίνονται Στάχτη!

Α Μέρος: Θεοί Από Στάχτη (1) - Πατήστε εδώ

Β Μέρος: Άνθρωποι Από Στάχτη (2) - Πατήστε εδώ 

Λότη Πέτροβιτς, Τα Τέρατα Του Λόφου

Μαξ , Sarah Coen Scali

Dorris Lessing , Tο Πέμπτο Παιδί

Dorris Lessing Ο Μπεν Στον Κόσμο

ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, Άνθρωποι Από Στάχτη(2) ΔΙΟΠΤΡΑ

                                    Άνθρωποι Από Στάχτη(2), Πασχαλία Τραυλού, ΔΙΟΠΤΡΑ
                                      Είδος Ιστορικό Δράμα
                                      Βαθμολογία 9/10

                

 Αριθμός Σελίδων 504
 06/06/2018
Πασχαλία Τραυλού, Θεοί Από Στάχτη (1), εκδ Διόπτρα

ΒΙΒΛΙΟ 2
Επιτέλους ήρθαμε στο δεύτερο μέρος της συγκλονιστικής Τριλογίας που η Πασχαλία Τραυλού ξεκίνησε να συνθέτει για το θέμα του Ολοκαυτώματος, ανιχνεύοντας πίσω από αυτό τον σπόρο του ρατσισμού, που παραμονεύει αδιάλειπτα και διαχρονικά, σε κάθε έκφανση του κοινωνικού μας βίου,
ακόμη κι ύστερα από τοσα ...παθήματα.
Οι "Θεοί πλέον έγιναν Στάχτη" κάτω από τον νόμο της ανάγκης, κάτω από τη φλόγα των εφηβικών ονείρων και τη διάψευση της πραγματικότητας...
Τώρα είναι η σειρά των ανθρώπων, που θα αφήσουν τα αποκαίδια τους στο βωμό παρανοϊκών ιδεοληψιών- μαριονέττες του πιο αποτρόπαιου σχεδίου στην Παγκόσμια Ιστορία...
"Άνθρωποι Από Στάχτη" ζητούν να αφηγηθούν την δική τους ιστορία αφήνοντας τα δικά τους απομεινάρια στη Λίκιθο της Μνήμης.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Ροζαλία Σεφεριάδη προσπαθεί να στήσει τη ζωή που ονειρεύτηκε στο Παρίσι υπό τους ήχους της Μουσικής.
Δυστυχώς όμως τα όνειρά της γκρεμίζονται όταν ο αγαπημένος της και μέντοράς της Ανατόλ Κοβάλσκι εξαφανίζεται μυστηριωδώς χωρίς να δίνει σημεία ζωής.
               Σταδιακά, θα ανακαλύψει ότι πίσω από τον φημισμένο καλλιτέχνη κρύβεται ένα οικογενειακό δράμα ζυμωμένο με τα υλικά του πολέμου και του χρέους.
              Μετρώντας απώλειες κι ενοχές η Ροζαλία θα διαπιστώσει ότι έχει μείνει έγκυος από τον απόντα πια Κοβάλσκι.
Σε μια συντηρητική εποχή η μόνη λύση για να γλυτωσει το στίγμα της ανύπαντρης μητέρας είναι ο Γαλλοεβραίος ζωγράφος φίλος της , ο Ζαν Πιέρ, που δέχεται να προστατεύσει την αγαπημένη του εκδηλώνοντας γι άλλη μια φορά την ανεκπλήρωτη αγάπη του για κείνη.
              Η εισβολή των Γερμανών στο Παρίσι του 1940 βρίσκει την Ροζαλία μητέρα ενός αγοριού και στιγματισμένη σύζυγο Εβραίου...
Σύντομα ο Πόλεμος θα αγγίξει αγαπημένα πρόσωπα της Ροζαλίας στην Έλλάδα όπου ο θείος της παλεύει με το ανεπόυλωτο του πάθος, ενώ η Νεφέλη υποφέρει στην απάτη ενός ψευδεπίγραφου γάμου και από το μίσος για τη Ροζαλία και τον Αλμπέρτο που την παγίδευσαν.
                 Η Ροζαλία θα μπει σύντομα στο στόχαστρο του σατανικού αξιωματικού των Ες Ες Μαξ Μάισνερ, που την εμπλεκει σε ένα σαδιστικό παιχνίδι, με ενέχυρο τη ζωή όσων αγαπά.
Ανάμεσα στον τρόμο και στην προδοσία, η άκρη του δρόμου αυτού θα οδηγήσει τη Ροζαλία στο Άουσβιτς κι από κεί στην περίφημη χορωδία γυναικών.
Τα πάθη της Ροζαλίας όμως δεν έχουν τελειωμό καθώς θα αναγκαστεί να υπηρετήσει στο πορνείο του Άουσβιτς!!
             Κι όμως, επιμένει να ελπίζει ότι -έστω κι έτσι- θα μάθει νέα για τον γιο της και τον χαμένο της αγαπημένο, τον Ανατόλ Κοβάλσκι που είναι εν αγνοία του πατέρας.
Θα βρει η Ροζαλία την πολυπόθητη εξιλέωση;
Θα ξανασμίξει με τα αγαπημένα της πρόσωπα ή θα γίνουν όλοι 3 ακόμη αριθμοί στη λίστα των απωλειών, που απρόσωπα καταγράφει η ιστοριογραφία...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η πολυαναμενόμενη συνέχεια των "Θεών Από Στάχτη" ήρθε κάνοντας παρανάλωμα τους Ανθρώπους...
       Άνθρωποι Από Στάχτη, λοιπόν με τον Πόλεμο να δείχνει το αποκρουστικό πρόσωπο του σε μια ολοκληρωτική φρίκη μίσους.
Η υπόθεση του δεύτερου μέρους από την Τριλογία της Στάχτης διαδραματίζεται την περίοδο 1939-1943, παρακολουθώντας τη βίαιη ενηλικίωση της Ροζαλίας.
             Τώρα, η κόρη του προσφυγικού ζεύγους από τη Φώκαια, του Αρίστου και της Ελπινίκης Σεφεριάδη, παίρνει την σκυτάλη από εκείνους, καθώς είναι η δική της σειρά να πληρώσει το προσωπικό της μερίδιο στον αιματοβαμμένο βωμό της Ιστορίας.
Ήδη από το προηγούμενο βιβλίο εκκρεμούσε η αγωνία για την τύχη του μαέστρου, Ανατόλ Κοβάλσκι:
          Η ιστορία του αποκαλύπτεται στον αναγνώστη και στη Ροζαλία με την μέθοδο του τρίτου παρατηρητή (όπως αξιοποιήθηκε σε πολλά κλασσικά έργα της Μπροντέ, του Λερού κλπ), όσο ο στενός του συνεργάτης και θυρωρός της Μουσικής Ακαδημίας ξετυλίγει το οικογενειακό δράμα του Κοβάλσκι, που συμπλέκεται με άγνωστα όσο κι αποτρόπαια  στιγμιότυπα από τη ναζιστική κατοχή στην Πολωνία, επιβεβαιώνοντας την απέχθεια του Χίτλερ για τους πνευματικά ασθενείς και οποιονδήποτε αντιπροσωπευε τη σωματική αδυναμία...
Ο Κοβάλσκι έκτοτε, διατρέχει το βιβλίο ως αόρατη παρουσία, ως πόθος και ανεκπλήρωτο όνειρο...
Μια παρουσία επιβλητική όσο και γοητευτική κομίζει κάτι από την αύρα του συνονοματου , μοιραίου  προκατόχου του στο κλασσικό ρεπερτόριο...
Απρόσιτα γοητευτικός, αδάμαστος, μύστης πραγματικός της Μουσικής.
Μια από τις πιο μυστηριακές φιγούρες του Σύγχρονου μυθιστορήματος!
Ο αθέατος καταλύτης μέχρι τη Μεγάλη Στιγμή.
     Κατά τα άλλα, παρακολουθούμε ένα πλέγμα ενοχών που έχει παγιδεύσει την Ροζαλία, καθώς η ώρα της απόδοσης πλησιάζει.
Στους "Ανθρώπους Από Στάχτη", κεντρικό ρόλο διεκδικεί ο ζωγράφος Ζαν Πιερ Λαρούζ, ο πιο πολυεπίπεδος ίσως χαρακτήρας του έργου, που διατηρεί το αίνιγμά του ως το τέλος.
Ο ερωτευμένος άντρας, που δε συμβιβάζεται με τη ματαίωση της αγάπης του και τη μετουσιώνει σε συμπαράσταση, θυσία αρπάζοντας την ευκαιρία να δηλώσει παρών, για να φτάσει στον απώτατο εγωισμό ,που οδηγεί στα άκρα. 
 Γενικότερα είναι χαρακτηριστικό πως στους "Ανθρώπους Από Στάχτη" κανένας δε δικαιούται το στέφανο της αγνότητας και κανένας δεν παρουσιάζεται εξιδανικευμένος ή μονοδιάστατα ταγμένος στη μια πλευρά...
Όλοι οι ήρωες  αποτελούν άθροισμα φωτός και σκότους..
Διατηρώντας τη σκοτεινή τους πλευρά, εναλλάσσουν την αυτοθυσια με τη μικροψυχία και τον ατομισμό, ανάλογα τις περιστάσεις.Αυτό προσδίδει αληθοφάνεια και συνιστά ίδιον συγγραφικής ωριμότητας.
Κάτι άλλο που χαρακτηρίζει το βιβλίο της Τραυλού  είναι η τόλμη να αναμετρηθεί με ζητήματα- ταμπού.
              Από τη μια τα αδέλφια Λαρούζ, Άμπελ και Κλωντετ, εκπροσωπώντας ένα από τα πιο αδιάσπαστα τανπού της κοινωνίας ενδεχομένως και της Φύσης.
Από την άλλη, έχουμε και την περίπτωση της τραβεστί Βεντέτα, που γνωρίζει την απόρριψη της οικογένειάς του για να οδηγηθεί ως τα ναζιστικά στρατόπεδα.
           Σε επίπεδο ψυχολογίας του έργου, η συγγραφέας επιστρατεύει σχήματα γνώριμα από την αρχαία τραγωδία παίζοντας επιδέξια με το μοντέλο της Ύβρεως και της Νέμεσης καθώς και με το μοτίβο της Αναγνώρισης, όπως συνέβη στην "Οδύσσεια" και στην "Ιφιγένεια Εν Ταύροις",  επιτείνοντας την ένταση και τη συγκίνηση...
     Είναι εντούτοις γεγονός, πως παρατηρούμε τα πάθη ορισμένων ηρώων αποσπασματικά, μέσα από την περιστασιακή αλληλογραφία της Ροζαλίας με αποτέλεσμα να αποστασιοποιείται ο αναγνώστης από τις δικές τους ψυχικές διαδρομές έχοντας μια ημιτελή εικόνα των ψυχικών τους συγκρούσεων...
Ήθελα να δω περισσότερα από τον άλλοτε ανέμελο ναυτικό θείο Πάκη με τις προοδευτικές ιδέες, που τον λάβωσε ο Πόλεμος, καθώς κι από τα αδιέξοδα της Ντελίσια, που την παγίδευσαν η Ροζαλία κ ο Εβραίος Αλμπέρτο σε έναν γάμο απάτη για να καλύψουν την ομοφυλοφιλία του βιβλιοπώλη φίλου της Ροζαλίας.
             Νομίζω ανακόπηκε η ορμή  τούτης της ιστορίας και η συγγραφέας ίσως δεν εκμεταλλεύτηκε στο επάκρο τη δυναμική αυτού του ζεύγους.
Ίσως υπάρχει ειδικός λόγος γι αυτό.
Ενδεχομένως πάλι, αυτό το κομμάτι θυσιάστηκε στην επιθυμία της Πασχαλίας Τραυλού να ξεφύγει από τα τετριμμένα και να μην ακολουθήσει την εύκολη οδό, αφού δεν ασχολείται τόσο με την χλιοσυζητημένη Κατοχή στην Ελλάδα ,αλλά μεταφέρει τη δράση της στη Γαλλία, εκεί που πάιζεται το δράμα της Ροζαλίας...
Η συγγραφέας στήνει το ιστορικό πλαίσιο χωρίς να αναλύει το  διχαστικό σκηνικό στην κατεχόμενη Γαλλία, όπως το είδαμε σε έργα όπως η Γαλλική Σουίτα της Νεμιρόφσκι, Το Αηδόνι της Χάννα ή Τα Παιδιά Της Ελευθερίας. 
Εδώ ρόλο παίζουν τα ατομικά δράματα- ψηφίδες που συνεργάζονται" στο μωσαικό του εβραικού ολοκαυτώματος, καθώς διασχίζουν τον δρόμο- από το Βισύ και το κιτρινό άστρο, ως το γκέτο του Ντρανσί και τα τρενα χωρίς γυρισμό.
         Θα έλεγε κανείς πως η ίδια Ιστορία προσωποποιείται κ μεταμορφώνεται μέσα από τις αλλάγές της Ροζαλίας
           Μιας νεαρής γυναίκα που παραμερίζει τη φιλαυτία του καλλιτέχνη και προτάσσει την αυταπάρνηση της Μητέρας, όπως ο αιώνας μετέβη από την ανεμελιά του Μεσοπολέμου στη δίνη του Πολεμου....
Αύτό ακριβώς φέρνει τη Ροζαλία στο κρεβάτι του Κατακτητή ,του αξιωματικού Μαξ Μάισνερ.
Αυτός ο ήρωας συνιστά το πρότυπο του Ναζί, σαν α πλάστηκε από το ιδεολογικό εκμαγείο, όπου  ο Χίμμλερ προ΄σαρμοζε την εκπαίδευση των υποτακτικών του.
Λάτρης της δύναμης και με μια πνευματική καλλιέργεια που τροφοδότητσε την έπαρσή του κι όχι την ψυχή του, ο Μάισνερ συμπυκνώνει τα αρχετυπικά χαρακτηριστικά του Άρειου όπως τον αντιλαμβανόταν η χιτλερική ιδεοληψία, με κύρια γνωρίσματα την ατσάλινη πειθαρχία τον άκρατο σαδισμό, που διαστρεβλώνουν τον έρωτά του για τη Ροζαλία...
Στο πρόσωπό του Μάισνερ η Πασχαλία Τραυλού ενσαρκώνει ιδανικά το πρότυπο του αξιωματικού των Ες Ες.Ένας από τους επίλεκτους δημιους που στρατολόγησε ο Χάινριχ Χίμμλερ για θεματοφύλακες του οράματος του περί Φυλετικής Καθαρότητας και εκκαθαρισης του Εβραϊσμού.
        Ο Μάισνερ είναι ο κρίκος την πρότερης ζωής στο Παρίσι με την ενότητα του Άουσβιτς.
Εδώ η Πασχαλία Τραυλού συνθέτει ένα ντοκουμέντο από άγνωστες πτυχές του Ολοκαυτώματος.
        Στον εφιαλτικό μικρόκοσμο του Άουσβιτς η Ροζαλία βρίσκει τη Νέμεσή της κι η συγγραφέας Τραυλού συγκλονίζει το κοινό καθώς παρέχει πληροφοριακό υλικό που πρώτη φορά έφερε στο φως ο Laurence Rees σε συνεργασία με το BBC κι ήταν άγνωστο στους περισσότερους.
Πειράματα, δεσμοφύλακες,άγνωστοι έρωτες, η Μουσική... 
Κάπως έτσι, η Ροζαλία "μας " συναντά τον αμφιλεγόμενο Διοικητή του Άουσβιτς Rudolph Hoess, συγκαταβατικό οικογενειάρχη από τη μια και υποτονικό  γραφειοκράτη , βετεράνο των Freikorps, υπέυθυνο για 2 εκατομμύρια θανάτους αθώων ομήρων!
(Που ο μύθος τον θέλει να σύναψε δεσμό με Εβραία, την οποία οδήγησε στους θαλάμους των αερίων)
          Μέσα από τη Ροζαλία, ανακαλύπτουμε την Ορχήστρα του Άουσβιτς που μάς την είχε πρωτοσυστήσει  η μαρτυρία της Φάνια Φένελον.
Η Τραυλού εκμεταλλεύεται τους δύο της κεντρικούς της ήρωες για να αναδείξει τη λατρεία των Γερμανών για τη Μουσική ως γκροτέσκο σύντροφο στις θηριωδίες τους.
Η κιθάρα της Ροζαλίας αποκτά την τελετουργική σημειολογία που είχε το "Βιολί Του Άουσβιτς" της Maria Anglada...
Ανάμεσα στα πρόσωπα, δεσπόζει η θηριώδης δεσμοφύλακας των Ες Ες Μάντελ με το περιώνυμο βλέμμα, που θα το διερευνήσετε μέσα στο βιβλίο.
       Κατά τα άλλα ανακαλύπτουμε το Πορνείο του Άουσβιτς, όπου ανταμοίβονταν πειθήνιοι Kapos και κατώτεροι αξιωματικοί
και το εργαστήρι του σαγηνευτικού Γιόζεφ Μέγκελε όπου ξεκινά νέος ασύλληπτος εφιάλτης για τη Ροζαλία.
Μέσα στα όλα, συναντάμε Τσιγγανους, που βασανίστηκαν κι εξοντώθηκαν στο Άουσβιτς, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση των Εβραίουγγρων νάνων Όβιτς, που επέζησαν των πειραμάτων του Μέγκελε.
(οι οποίοι στην πραγματικότητα κατείχαν ξεχωριστά μπλοκς από τους υπόλοιπους).
Από το έργο κάνει τ απροσδόκητο πέρασμα ο Καρλ Σβαρτς, ο ευαίσθητος Γερμανός ξυλογλύπτης που λατρεψαμε από το βιβλίο "Άγαλμα Στη Σοφίτα" κι ήταν μια ευχάριστη προσθήκη στο παζλ της προσωπικότητάς του.    

        Η παρουσία του Σβαρτς αποτελεί στολίδι ανθρωπιάς και απαλύνει τις σκληρές ώρες των ομήρων.
Οι στιγμές του στο στρατόπεδο είναι σα να συμπληρώνουν το ημερολόγιό του από το "Άγαλμα".
      Η αγωνία, πάντως, για τον ανυπότακτο μαέστρο Ανατόλ Κοβάλσκι τη Ροζαλία και τον μικρό τους γιο διατηρείται αμείωτη μέχρι το αποτρόπαια ποιητικό φινάλε με τις καθαρά συμβολικές στιγμές, που αντιπαραβάλλει την Τυραννία και την επιστροφή στο Θηρίο, απέναντι στην Τέχνη, που ανυψώνει τον άνθρωπο διασώζοντας την ουράνια κληρονομιά του.
              Αυτός ο Ουρανός, που τον ήλιο του σκίασε η Στάχτη των Κρεματορίων, είναι το ζητούμενο της συγγραφέως που χρίζοντας του ήρωές της Ταγούς της Τέχνης και του Έρωτα, "τον ζητά πίσω".
         Είναι βέβαιο πως "Οι Άνθρωποι Από Στάχτη" διαθέτουν αυτοτέλεια, ολοκληρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τον κύκλο της Ροζαλίας, ωστόσο αφήνουν ανοικτά μέτωπα που ετοιμάζουν το έδαφος για ένα δυναμικό τρίτο μέρος.
Ένα τρίτο βιβλίο, όπου Θεός κι Άνθρωποι ζητούν εξιλέωση απέναντι σε κείνον τον όμηρο που οργισμένος συνόψισε τη φρίκη των Αθώων στη ρηση
"Εάν Υπάρχει Θεός Θα Πρέπει να Μου Ζητήσει Συγγνώμη". 

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ
Πασχαλία Τραυλού, Θεοί Από Στάχτη (1), εκδ Διόπτρα

Διαβαστε Πλούσια βιβλιογραφία για 
ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, Θεοί Από Στάχτη (1)

                                 Θεοί Από Στάχτη (1), Πασχαλία Τραυλού 
                                        Είδος:Εποχής
                                      Βαθμολογία : 10/10

ISBN:978-960-605-506-5
Συγγραφέας:Πασχαλία Τραυλού
Έκδοση:1η
Ημερομηνία έκδοσης:21/03/2018
Αριθμός σελίδων:440
Μέγεθος:140 x 205

Μετά το "Φιλί Στα Μάτια" και το ζήτημα της γυναικείας καταπίεσης καθώς και του Trafficking, η Πασχαλία Τραυλού επανέρχεται σε ένα πεδίο όπου διέπρεψε με "Το Άγαλμα Στη Σοφίτα", εμβαθύνοντας περισσότερο.

Αυτή τη φορά μάς προσφέρει μια φιλόδοξη ιστορική τριλογία, φιλοσοφικών προεκτάσεων, διαποτισμένη ανθρωπιά κι έρωτα -που ζητά να φωτίσει ολόπλευρα το εβραικό ζήτημα αρχές του 20ου αιώνα, όπως ίσως δεν έχει συμβεί σε τόσο εκτεταμένο βαθμό στη σύγχρονη ελληνική μυθιστοριογραφία.

Το πρώτο μέρος που σηματοδοτεί την αρχή είναι ένα διαμαντάκι εποχής, που διαβάζεται απνευστί:

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στη Φωκαια της Μικράς Ασίας, ο επιδέξιος και πείσμων ραφτάκος Αρίστος Σεφεριάδης ερωτεύεται την ευκατάστατη Ελπινίκη κάνοντας σχέδια για μια νέα, ανέφελη ζωή μαζί της!

Το θρησκευτικό μένος των Νεοτούρκων κι ο Α'ΠΠ ανατρέπουν τα σχέδια του με τρόπο δραματικό, φέρνοντάς τον πρόσφυγα σε μια πατρίδα- μητριά...

Με εκπτώσεις που ούτε ο ίδιος φανταζόταν και με τον ρατσισμό να διχάζει τη μικροκοινωνία της κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης , ο Αρίστος θα στήσει το σπιτικό του.

        Χρόνια αργότερα, η κόρη του η Ροζαλία, πνεύμα ανυπότακτο, θα αρνηθεί τον συμβιβασμό με τα καθιερωμένα πρότυπα της γυναικείας υποταγής, αναζητώντας να πετάξει με τα φτερά της Μουσικής.

Οδηγός της στο όνειρο η φιγούρα του διεθνούς φήμης μαέστρου, Ανατόλ Κοβάλσκι, σε ένα απόκομμα εφημερίδας.

Πλάι της ο συνεσταλμένος Εβραίος Αλμπέρτο Μαλάχ, που κουβαλά το δικό του ανομολόγητο μυστικό. 

    Ένα ραδιούργο σχέδιο κι ένα γράμμα θα φέρουν τη Ροζαλία στο Παρίσι όπου θα συναντήσει τελικά το πολυπόθητο ίνδαλμά της, τον Ανατόλ.

Η ζωή στη Γαλλία θα της επιφυλάξει και μια νέα, μοιραία φιλία με τον ζωγράφο Ζαν Πιερ Λαρούζ.

Πάνω που η Ροζαλία ψηλαφεί το όνειρό της όμως, μια απροσδόκητη εξέλιξη θα ανατρέψει τις ισορροπίες της, όταν ο αγαπημένος της μαέστρος αποκαλύπτει ένα άλλο "πρόσωπο" .

Τι κρύβει ο Ανατόλ Κοβάλσκι;

Ποιος είναι τελικά ο μυστηριώδης μέντορας που τόσο αγάπησε η Ροζαλία;

Τι ρόλο θα παίξει ο παράφορος ζωγράφος στη ζωή της;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η Πασχαλία Τραυλού αυτή τη φορά επιχειρεί ένα μεγαλεπήβολο συγγραφικό εγχείρημα.

Έχει γνωστοποιηθεί πως ετοιμάζει μια τριλογία για το Εβραικό Ζήτημα με αθέατες αλήθειες, η οποία, όμως, στο υπόστρωμα της πραγματεύεται το μείζον πρόβλημα του ρατσισμού εν γένει! Είναι η ολιστική προσέγγιση του ρατσισμού που καθιστά την έπνευσή της ξεχωριστή.

              Πρωτο μέρος της τριλογίας αυτής ειναι οι "Θεοί Από Στάχτη", ένα από τα πιο δυνατά και συμπαγή μυθιστορήματα εποχής των τελευταίων χρόνων, που "τα εχει όλα":

Ρομαντική διάθεση, εναλλαγή τόπων και ανθρώπινα πάθη.Ένα δράμα αισθηματικών και συνάμα κοινωνιογραφικών αποχρώσεων, όπου προτάσσονται οι θρησκευτικές διαφορές σε ποικίλες εκφάνσεις τους.

           Το πρώτο αυτό μέρος ("Θεοί Από Στάχτη") μπορεί να αναγνωστεί σε διττό επίπεδο, ικανοποιώντας και τον αναγνώστη που αποζητά απλώς ένα βιβλίο δυνατών συγκινήσεων, μα και όποιον θέλει ταυτόχρονα να πάει σε βαθύτερους προβληματισμούς...
Η ιστορία μας ακόμη παραμένει πιο προσωποκεντρική, με έξυπνη ένταξη του ιστορικού πλαισιου στη διαδρομή των πρωταγωνιστών.

           Εν πρώτοις, λοιπόν, στους "Θεούς Από Στάχτη" προβάλλει ένα δράμα εποχής γεμάτη συναισθήματα, εντάσεις και άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες. 

            Στο επίκεντρο έρχεται αρχικά ο αποφασιστικός Αρίστος Σεφεριάδης και ο πεισματικός αγώνας του να ξεφύγει από το πεπρωμένο της μιζέριας, που εχουν προδιαγράψει γι' αυτόν η Ιστορία και η προκατάληψη μιας απρόθυμης πατρίδας.Είναι τα πρώτα σπέρματα του ρατσισμού -εις βάρος του πρώτου προσφυγικού κύματος το '14. Έλληνες της παλαιάς Ελλάδας εναντίον Ελλήνων από Χαμένες Πατρίδες.

Η συγγραφέας ιχνηλατέι τη βιοπάλη, το μεράκι του δουλευτή, τη μοναξιά του πρόσφυγα και την απώλεια, σκύβοντας με κατανόηση πάνω από την ταπείνωση της συνθηκολόγησης.

            Τη σκυτάλη παίρνει η ονειροπόλα Ροζαλία που μάς γοητευει από την αρχή, βρίσκοντας τον δικό της "θεό" στις νότες του Πενταγράμμου και σε ένα είδωλο από χαρτί, τον διαπρεπή μουσικό Ανατόλ Κοβάλσκι.

Εδώ πυρπολούμαστε από τη φωτιά της εφηβικής ψυχής που ζητά να σπάσει τα δεσμά.

Ένας στροβιλισμός που θυμίζει την καταραμένη, την ακαταμάχητη σαγήνη

του"Μαγεμένου Αυλού" των Γκριμ.

Πλάι στη Ροζαλία, ένας ντροπαλός άντρας, ο Αλμπέρτο Μαλάχ, που κάποιοι του αρνούνται το δικαίωμα στον αυτοκαθορισμό, αναδεικνύοντυας ένα ακόμη ευαίσθητο κοινωνικό ζήτημα.

Μέσα σε όλα, η δίκαιη αγανάκτηση, για τη Μοιραία Πλεκτάνη που θα παγιδεύσει ένα ολότελα αθώο θύμα αλλά και την ίδια τους τη συνείδηση για πάντα!

           Αυτό το βιβλίο της Πασχαλίας ακολουθεί τον δρόμο που επέλεξε στο "Φιλί Στα Μάτια" με έναν τρόπο γραφής λιγότερο "περίτεχνο"(για κάποιους και "περίπλοκο") από πρότερα έργα της...

Στους "Θεούς Από Στάχτη" σημειώνεται μεγαλύτερη οικονομία λόγου και λίγο απλόυστερη γλώσσα, που έχει αποτέλεσμα μια εξέλιξη πλοκής πιο γρήγορη σε σχέση με παλαιότερα βιβλία της Τραυλού, διατηρώντας όμως τη γοητεία των εμπνεύσεων της.

Παρόλαυτα η σκιαγράφηση των χαρακτήρων παραμένει πλήρης, ενώ η συγγραφέας κατορθώνει να χαρτογραφήσει ετερόκλητες κουλτούρες και μέρη ακολουθώντας  τους ήρωες της στις γεωγραφικές ανατροπές της πορείας τους.

Η παραθαλάσσια Φωκαία με τον ακμάζοντα ελληνισμό αντάμα με τον μερακλή Τούρκο, μέχρι το μίσος να σωριάσει τα πάντα σε καπνισμένα ερείπια...

Η πολύβουη Θεσσαλονικη χωνευτήρι εθνοτήτων...

Το ονειρικό Παρίσι του ερωτισμού και  του Κάλλους.

Σε όλα πανταχού παρούσα η Τέχνη που τόσο εμπνέει σχεδόν όλα τα έργα της Τραυλού...

Κι εδώ, όπως στο Φιλί , στο "Άγαλμα", στο "Έστω Μια Φορά", η Τέχνη αναζωογονεί, δίνει ταυτότητα και υπόσταση στο όνειρο.

Αυτή τη φορά είναι η Μουσική που κυριαρχεί! 

           Ο απώτερος προβληματισμός του έργου ωστόσο, προδιαγράφεται ήδη από τον σημειολογικό τίτλο του...

"Θεοί Από Στάχτη", λοιπόν:

Ο πρώτος όρος αντιπροσωπεύει τις Ψευδαισθήσεις και τις προκαταλήψεις,

ενώ ο δεύτερος τη Διάψευση και τον Όλεθρο,

με πιθανή αιτιοκρατική σχέση μεταξύ τους, αφου το θρηκευτικό μένος επέφερε ρήξη σχέσεων, κοινωνικών δομών  και εκρίζωση ολόκληρων εθνοτήτων.

Στο πρώτο αυτό μέρος έχουμε τον ρατσισμό με αφορμή τις θρησκευτικές διαφορές.Αλάαχ, Γιαχβέ, Χριστός που αντί να ενώνουν διχάζουν.

Χριστιανοί και μουσουλμάνοι στη Μικρά Ασία , αρχικά, μαριονέττες συμφερόντων.

           Οι θρησκευτικές προκαταλήψεις στην όμορφη Ιωνία σύντομα πυροδοτούν τον φανατισμό και καταστρέφουν τα ωραία έργα της ειρηνικής συνύπαρξης.

Η πληγωμένη ειρήνη, άλλωστε, αντιπροσωπεύεται με μια ιδιαίτερη φιλία κι ένα σύμβολο αθωότητας, που συναντάμε και στον Λειβαδίτη ("Ο Χανς Με τη Φυσαρμόνικα") για να έχουμε αντίστοιχη αιματηρή κατάληξη και την προσφυγιά.

       Κατόπιν ακολουθεί το εβραϊκό στοιχείο της Θεσσαλονίκης, που κινεί τα νήματα στην οικονομική άνθηση της πόλης,μένοντας όμως δέσμιο θρησκευτικών αγκυλώσεων, και μιας εκατέρωθεν εχθρότητας με τους Χριστιανούς.Αυτό διαγράφεται ανάγλυφα στις εσωτερικές συγκρόυσεις του Αρίστου και στο δράμα του νεαρού Αλμπέρτο.Χαρακτηριστικός φορέας του θρησκευτικού φανατισμού είναι ο παπα-Γιωργης που ο λάβρος λόγος του εναντίον των Εβραίων έρχεται σε αντίθεση με το κήρυγμα της χριστιανικής αγάπης.Μια εμπάθεια, που κρατά τους πρόσφυγες δέσμιους της φτώχειας δυσχεραίνοντας την ένταξή τους ενώ την ίδια ώρα οι αντίστοιχες αγκυλώσεις των Εβραίων κι η προσήλωσή τους στους θεσμούς δηλητηριάζουν τις οικογενειακές σχέσεις...

            Μήπως όμως, σε επίπεδο ψυχογραφικό, δεν έχουμε έναν ακόμη "θεό" όπως συχνά η γυναικεία μυθοποίηση χρίζει τον άντρα της καρδιάς της, θέτοντας τον πυξίδα των επιλογών της, αφού έχει κάνει εκπτώσεις ίσως στην αυτοεκτίμησή της την ίδια;

Άλλωστε η εποχή της Ροζαλίας ,εκεί στον Μεσοπόλεμο, θέλει τη γυναίκα δορυφόρο του ανδρός κι αυτό είναι κάτι που επίσης η συγγραφέας εμμέσως καταγγέλει μέσα από το δράμα των ηρώων της.

            Πόλεμος, μόχθος, ανθρώπινες σχέσεις και σαγήνη, λοιπόν!

"Οι Θεοί Από Στάχτη" προσφέρουν μια πολυδιάστατη αναγνωστική εμπειρια που σε απορροφά στη δίνη της και δε θέλεις να βγεις με τίποτα από αυτή.

           Υπάρχει μόνο ένα "ελάττωμα":Χρειάζεται να αναμένουμε ,με μπολικο καρδιοχτύπι, τη συνέχεια που θα κυκλοφορήσει στις 21 Ιουνίου!
Κρατώντας τον όρο Στάχτη κι όσα τρομακτικά υπαινίσσεται 

στο δεύτερο μέρος μαθαίνουμε τι συμβαίνει με τον αινιγματικό Ανατόλ Κοβάλσκι, ακολουθούμε την τραγωδία που σημαδέυει για πάντα τη Ροζαλία και βλέπουμε την εξέλιξη όλων των ηρώων, ενόσο η ναζιστική μπότα σαρώνει την Ευρώπη, έτοιμη να θέσει σε εφαρμογή το εφιαλτικότερο σχέδιο που μηχανεύτηκε ποτέ στρατηγικός νους...

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

Πασχαλία Τραυλου, Το "Άγαλμα της Σοφίτας "

                                                 Το Άγαλμα Της Σοφίτας, Πασχαλία Τραυλού
                                                   Είδος: Ιστορικό Δράμα
                                                   Βαθμολογία: 10/10

                                        
Φέτος επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Διόπτρα το κορυφαίο βιβλίο της συγγραφέως Πασχαλίας Τραυλού και σίγουρα ένα από τα πιο ιδιαίτερα μυθιστορήματα για την περίοδο του Β Παγκοσμίου Πολέμου, "Τα Ρόδα της Σιωπής".
Τωρα πια, το έργο μας συστήνεται ως Το "Άγαλμα της Σοφίτας" και ταξιδεύει με ένα ανανεωμένο, ανθρωποκεντρικό εξώφυλλο, βγαλμένο- θαρρέις- από τα "σπλάχνα" της σπαρακτικής ιστορίας του!  
                 Με επουσιώδεις αναθεωρήσεις- κυρίως σε εκφραστικά μέσα και όχι στις δυνατές σκηνές του ή στην ουσία της ιστορίας του- το "Αγαμα της Σοφίτας διατηρεί τις αρετές που ξεχώρισαν στην πρότερη εκδοχή του , αφήνοντας ανέπαφους τους λατρεμένους χαρακτήρες και την οδύνη τους.
             "Το Άγαλμα της Σοφίτας" μας δίνει την ευκαιρία να ψηλαφίσουμε από νέα σκοπιά, αυτό το "λογοτεχνικό γλυπτό" του έρωτα και της ανθρωπιάς, που φιλοτέχνησε η ταλαντούχα Πασχαλία Τραυλού- υμνώντας τον Άνθρωπο που δεν αφομοιώνεται από το μισός!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τέλη δεκαετίας του 60, ο Γερμανός γλύπτης Καρλ Λούντβιχ ζει στο Βερολίνο με φαντάσματα κι ως άλλος "Πυγμαλίωνας" προσκυνά ολημερίς ένα γυναικείο γλυπτό, παραδίδοντάς του όλη του τη λατρεία...
       Τούτο το γυναικείο γλυπτό συμπυκνώνει την ψυχή του άλλοτε Καρλ Σβάιτς, που την απέθεσε, νεαρός στρατιώτης, στα πόδια της Ελληνοεβραίας Άννας, όταν από την κόλαση του Άουσβιτς μετατέθηκε στη Μακεδονία...
         Την ίδια ώρα, στη Θεσσαλονίκη του '60, υπό το άγρυπνο βλέμμα του καλοσυνάτου  γερο-Θύμιου, ένα παλικάρι, ο Σπύρος, βρίσκεται κατηγορούμενος για τον φόνο του ίδιου του του πατέρα, του παλιού Αντάρτη, Λουκά...
Η νεαρή δικηγόρος ,Εύα, προσπαθώντας να σώσει τον μελαγχολικό Σπύρο, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα συγκλονιστικό μυστικό, ενώ μια αδιανόητη θυσία θα της διδάξει το μεγαλείο του ανθρώπου, που κυοφορείται "υπομονετικά" στους Μικρούς του κόσμου τούτου...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Το Άγαλμα της Σοφίτας" αποτελεί το πιο γοητευτικό μυθιστόρημα της Πασχαλίας Τραυλού, καθώς στηρίζονται στον άξονα ενός απαγορευμένου έρωτα -από τους πλέον τραγικούς- αλλά κατορθώνει να συμπεριλάβει προβληματισμούς γύρω από  το ιδεώδες 
της ειρήνης, την αυταπάρνηση, αλλά και την Τέχνη...
               Το μυθιστόρημα αυτό ξεκίνησε ως ένα απλό διήγημα της συγγραφέως για κάποιο τοπικό διαγωνισμό, κατόπιν όμως η αρχική ιδέα επεκτάθηκε κι εξακτινώθηκε σε πολυποίκιλες ψυχογραφικές παραμέτρους, συνθέτοντας το υπέροχο πολυσέλιδο μυθιστόρημα που έφτασε στο κοινό...
              Μέσα από μια Δικογραφία για έναν νεαρό πατροκτόνο, λοιπόν, ξετυλίγεται το κουβάρι του μεγάλου οικογενειακού μυστικού, που διαπέρασε τόσες ζωές!
             Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, έχουμε εναλλαγές χρονικών επιπέδων, ενώ η συγγραφέας στο δεύτερο, πολύ ορθά επιλέγει να παρουσιάσει ως ενιαία ενότητα την ιστορία του χθες ,"αφήνοντας τους πρωταγωνιστές του δράματος, Καρλ και Άννα, να "δράσουν" σε "ζωντανό χρόνο"- κι όχι από αποσπασματικές αφηγήσεις...
Έτσι το δράμα καθίσταται βίωμα και αποκτά ένταση, ώσπου να βρει τη λύση του στο "σήμερα"....
                 Επίκεντρο του έργου είναι ο Καρλ, ένα νεαρό παλικάρι που η "πατρίδα- Γερμανία" το πρόσταξε να υποτάξει τη μοναδικότητά του στη μάζα ενός φονικού στρατού!!!
              Ο εύθραυστος Καρλ, με την αγάπη της μάνας και της αδελφούλας του Μπριγκίτε στην αγνή καρδιά του, παρακολουθεί με οδύνη τη φρίκη που σκορπά η Βέρμαχτ, όντας ακούσιο γρανάζι της...
              Η προσωπική κατάθεση του Καρλ Σβάιτς για τη θητεία του στο Άουσβιτς, ένα μοναδικής ευαισθησίας κείμενο, συνιστά μια από τις σπαρακτικότερες μυθοπλαστικές αναφορές για το Ολοκαύτωμα και μέσα σε λίγες σελίδες περικλείει την ανυπολόγιστη κτηνωδία που υπέστησαν οι όμηροι των στρατοπέδων...
        Παρουσιάζει μοναδικό ενδιαφέρον,λοιπόν, ότι η Πασχαλία Τραυλού θέτει το ζήτημα Άουσβιτς από την πλευρά του ανώνυμου φρουρού.
Ο αναγνώστης, συμπάσχει με τον τρυφερό ήρωά της και κατανοεί την αμηχανία εκείνου σε όλα τα εγκλήματα που συντελέσθηκαν μπρος στα έκπληκτα μάτια του, τραυματίζοντας την αγαθή ψυχή του...
 Έτσι η συγγραφέας αναιρεί την έννοια της συλλογικής ευθύνης, καταδεικνύοντας πως "δεν ήταν όλοι οι Γερμανοί εξορισμού εκούσιοι δολοφόνοι"...
        Ο νεαρός Γερμανός της Τραυλού, αντιπροσωπεύει ιδανικά τον "Μικρό Στρατιώτη" που τραγούδησε ο ποιητής Δημήτρης Χριστοδούλου δια στόματος Νίκου Ξυλούρη!
Τα νέα παιδιά, δηλαδή, που αλέθονται σε οράματα ψυχοπαθών και ζουν τη μοναξιά "μιας ζωής που- τους- έντυσε- στρατιώτες" όπως τραγουδούσε ο Αλκίνοος Ιωαννίδης στη "Ζήνωνος"...

Ο έρωτας που ακολουθεί, ανάμεσα στον Καρλ και την Άννα, είναι γεμάτος στιγμιότυπα που συγκινούν και στοιχειοθετούν ένα φλογερό αίσθημα, σε αντιδιαστολή προς το σιδερένιο πρόσωπο του πολέμου.
            Η σκηνή της "Γνωριμίας" είναι από τις πιο παραστατικές και διαπνέεται από τον ευγενέστερο ερωτισμό αναμεμειγμένο με μια αφοπλιστική αρρενωπότητα.
         Η συγγραφέας, με έξοχους διαλόγους και υπέροχους χαρακτήρες κατάφερε να σκηνοθετήσει τη συναισθηματική κλιμάκωση των σκηνών αυτών αριστοτεχνικά σε στιγμές γεμάτες αβίαστο ρομαντισμό και αθωότητα...
             Ένας έρωτας που ανθίζει στην τοξική σκιά ενός από τα μεγαλύτερα ναζιστικά εγκλήματα στην Ελλάδα:
Πρόκειται για την εκρίζωση της εβραϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη και την υφαρπαγή του εβραϊκού πλούτου από τον "δήμιο" Μέρτεν...
          Ύστερα από σπουδή η συγγραφέας,αναπαριστώντας και τη μεταπολεμική ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης, ανέδειξε μεταξύ άλλων το πολιτικό σκάνδαλο της αμνήστευσης του ναζί Μέρτεν, ο οποίος πλούτισε χυδαία από το αίμα τόσων αθώων...
           Παράλληλα, στο "Άγαλμα της Σοφίτας" προβάλλει μια έντιμη χωρίς εξιδανικεύσεις αποτίμηση των πολιτικών παθών που ταλάνισαν τη χώρα μας στον Εμφύλιο.
Στο πρόσωπο του Λουκά, αποδομείται το ψυχαναγκαστικό φωτοστέφανο του "Αγωνιστή", καθώς έρχονται στο προσκήνιο οι ψυχολογικές διακυμάνσεις ,κίνητρα όχι πάντα τόσο... ανιδιοτελή, κι ο τρομακτικός ενίοτε αντίκτυπος της κομματικής προσήλωσης στην οικογενειακή ζωή.
Αυτήν την ρεαλιστική αποπολιτικοποιημένη οπτική και το δράμα στα μετόπισθεν του Εμφυλίου, τα συναντάμε στο ΔΙΚΙΟ του Νίκου Αραπάκη, αλλά και στο μεταγενέστερο Στεφάνι Από Ασπάλαθο της Σ Θεοδωρίδου.
             Ένα ακόμη ζήτημα που δε συναντάμε σε ελληνόφωνη βιβλιογραφία είναι η εστίαση στο δράμα που βίωσαν οι Γερμανοί πολίτες με την ήττα του Άξονα το 1945, ειδικότερα με την είσοδο του Κόκκινου Στρατού στα γερμανικά εδάφη...
Σύγγραμματα που εστίασαν σε αυτό ήταν η Δρέσδη του αμφιλεγόμενου D. Irving, καθώς και η εργασία του Beevor "Βερολίνο 1945"!
           Είναι τόλμημα που η Ελληνίδα Πασχαλία Τραυλού αναδεικνύει βάρβαρες πράξεις που διεπράχθησαν εις βάρος και αθώων Γερμανών, μέσα από το οικογενειακό δράμα του ήρωά της, Καρλ.
Ο ανθρώπινος πόνος και τα δεινά του πολέμου είναι ίδια για όλα τα έθνη!

             Πέρα από την ιστορική πλευρά όμως, στο προσκήνιο έρχονται ηθικά ζητήματα με τους ήρωες να παλεύουν στα μαρμαρένια αλώνια της Συνείδησης...
            Μια πάλη που ανέδειξε ηττημένους, αθόρυβους δημίους, απροσδόκητους ήρωες.
Πάνω απ'όλα μια "οικειοθελής 'σταύρωση' ", που σηματοδοτεί την επιστροφή στον "θείο προορισμό" του ανθρώπου κι εξαγνίζει!
Η Πασχαλία Τραυλού αποδεικνύεται ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, διεισδύοντας με ανάγλυφα ψυχογραφήματα στις αδυναμίες και το μεγαλείο των ηρώων της.
        Μια ακόμη σημαντική παράμετρος του έργου είναι η μέθεξη του ανθρώπου με την Τέχνη, εκείνη την "κόρη της αιωνιότητας" που τολμάει να δαμάζει τον χρόνο...
       Έτσι ο Καρλ Λούντβιχ βιώνει την Τέχνη εκείνη που κυοφορεί σύμπαντα με τη ζωοδότρια πνοή της κι αναμετράται με το απόλυτο!
Η συγγραφική σμίλη της Πασχαλίας Τραυλού σφυρηλατεί τον κοσμογονικό δεσμό ανάμεσα στον Δημιουργό και τη μυσταγωγία της Τέχνης, προσδίδοντάς της την ατμόσφαιρα "άχραντου μυστηρίου"...
Η πένα της φιλοτεχνεί εξαίσια αριστουργήματα γλυπτικής, με το μάρμαρο να αποκτά φλόγα και ψυχική υπόσταση μέσα από την αγάπη του Καλλιτέχνη!
        Η οπτική αυτή θυμίζει κάτι από τη σχέση του αθώου ζωγράφου Μπαζίλε με την Τέχνη του στο Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρει ,ενώ αναβιώνει ξανά στη βραβευμένη Καρδερίνα της Ταρττ (2014).
           Από τεχνικής απόψεως, κυρίαρχο στοιχείο στο 'Αγαλμα της Σοφίτας", όπως και σε όλα τα βιβλία της Τραυλού είναι η "δεσποτεία" της γλώσσας...
Μια γλώσσα κεντημένη βελονιά-βελονιά σε σπάνιας ομορφιάς λεκτικό υφαντό, προσεγμένη στη λεπτομέρεια σαν την πιο ακριβή δαντέλα...
         Ένα αντιπολεμικό βιβλίο που, πραγματικά, θα το απολαύσετε από κάθε άποψη -αισθηματική, ιστορική και υπαρξιακή ακόμη!
          Γι αυτό μην... "τρομάξετε" από τη μεγάλη του έκταση και τη διεξοδικά αναλυτική διάθεση του κειμένου!
Ετοιμαστείτε για ένα σεργιάνι στους κήπους της ανθρώπινης ψυχής όπου ανθίζουν τα πιο απροσδόκητα ρόδα της αγάπης!
          "Το Άγαλμα της Σοφίτας" αποτελεί ένα από τα βαθιά βιβλία που θα αγγίξουν την καρδιά κάθε αναγνώστη και θα χαραχθούν ανεξίτηλα στην ψυχή του, σκορπώντας το άρωμα των ευγενέστερων ιδανικών του Ανθρώπου!

Διαβάστε επίσης μια ολοκληρωμένη παρουσίαση
για το τόσο ιδιαίτερο ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΣΥΡΤΑΡΙ 
της Πασχαλίας Τραυλού