ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ, ΣΕΡΡΑ ,Η Ψυχή του Πόντου

                                            Σέρρα , η Ψυχή του Πόντου, Γιάννης Καλπούζος
                                                Είδος: Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                Bαθμολογία: 10/10

                                         

 Ύστερα από 3μιση χρόνια απαραίτητης παύσης και μελέτης ο Γιάννης Καλπούζος επανήλθε με ένα εμβληματικό ιστορικό μυθιστόρημα- σπονδή στην εθνική μνήμη, που ανέδειξε πολύπλευρα τα βάσανα του ποντιακού Ελληνισμού.
Τοι βιβλίο "Σέρρα, η Ψυχή του Πόντου" είναι 'ένα σπουδαίο κείμενο που χορεύει στον παλμό της Ιστορίας.
 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο  Γαληνός Φιλονίδης είναι ένας νεαρός διανοούμενος από την Τραπεζούντα, που ετοιμάζεται για τον επικείμενο γάμο του με τη νεαρή Φιλάνθη...
      Τη Νύχτα της σφαγής των Αρμενίων- Ιούνη του 1915-αναζητά καταφύγιο στο σπίτι του μια μικρή Αρμένισσα με αγγελικό πρόσωπο, η Ταλίν.Ο Φιλονίδης με κίνδυνο της ζωής του την κρύβει από τους Τούρκους, ανοίγοντας άθελά του έναν τραγικό κύκλο μίσους κι εκδίκησης, που θα τον συνοδέψει σε όλο του τον βίο.
        Παράλληλα, έρχεται αντιμέτωπος με ένα οριακό ηθικό δίλημμα ανάμεσα στο πάθος και το χρέος...Όλα αυτά ενόσο θεριεύει το κίνημα των Νεοτουρκων κι οι απηνείς εκτοπισμοί με άλλοθι τη θρησκεία.
Η έλευση των Κεμαλιστών σηματοδοτεί το νέο ξεκίνημα στη Σοβιετική Ένωση ,για να ακολουθήσει νέα αναμέτρση με τον σταλινικό ολοκληρωτισμό.
Από τα παράλια και την Ανατολία , από τα στρατόπεδα εργασίας της Σιβηρίας μέχρι το αχανές Καζακστάν- ακολουθούμε τα χνάρια της αιματοβαμμένης διαδρομής του ποντιακού Ελληνισμού που στροβιλίζεται στον ατέρμονο χορό της ζωής και του θανάτου, όπως τον αποτυπωνουν τα βήματα της Σέρρα.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ο Γιάννης Καλπούζος δε χρειάζεται πια συστάσεις, καθώς έχει επάξια κερδίσει τον τίτλο του μετρ στο ιστορικό μυθιστόρημα, έχοντας ήδη προσφέρει μια πολύτιμη παρακαταθήκη στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία με σημαντικά έργα όπως το "Ιμαρέτ και το Άγιοι και Δαίμονες, ενώ το αλληγορικό"ΣΑΟΣ" και το κοινωνικό το "Ο,τι Αγαπώ"  "ακολουθούν".
             
Αυτή τη φορά μετουσιώνει την πένα του σε... δοξάρι λύρας ποντιακής και συνθέτει έναν "πυρρίχιο λέξεων εικόνων και συναισθημάτων", που μας ταξιδεύει στα βάθη του Πόντου και της ελληνικής καρδιάς που πάλλεται εκεί για αιωνες, ποτίζοντας με το αίμα της τα παρευξείνεια χώματα.
           
Η "Σέρρα" συνιστά έναν αριστοτεχνικό συγκερασμό μυθοπλασίας, Ιστορίας και γλωσσικής αρτιότητας.            
           Μαζί με τα τρία άλλα ξεχωριστά του ιστορικά έργα, συνθέτει μια άτυπη τετραλογία που έχει κεντρικό άξονα τη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων σε διάφορες εκφάνσεις της Ιστορίας.
Ξεκινάμε χρονολογικά από την Τουρκοκρατία και τη φαντασμαγορική Κωνσταντινούπολη(Άγιοι και Δαίμονες) για να οδηγηθούμε με το Ιμαρέτ στην Άρτα παραμονές της απελευθέρωσής της (1864), ώσπου να καταλήξουμε στον Πόντο του 20ου αιώνα με τη Σέρρα και την Κύπρο(Ουρανόπετρα).

Η Σέρρα θεωρώ ότι μαζί με το Ιμαρέτ στέκεται στο ύψος ένος κλασσικού πια έργου της πεζογραφίας μας.
       Το βιβλίο αυτό του Καλπούζου συνιστά το έπος της περιπλάνησης του ποντιακού ελληνισμού  στους ωκεανούς της Ιστορίας προς αναζήτηση της "Ιθάκης του" που δεν είναι αλλη από την ειρήνη.
Η "Σέρρα" αφουγκράζεται το χώμα, όπου τα χνάρια απ' τον  πυρρίχιο των αρχαίων πολεμιστών εγγράφουν την ακρυπτογράφητη "Γραμμική" της αδούλωτης ψυχής.
Είναι το δράμα του Πολέμου, που- όπως ακριβώς και η αρχετυπική Ιλιάδα του Ομήρου- κραυγάζει για καταπαυση του πυρός και συναδέλφωση.
          Παράλληλα, η Σέρρα του Καλπούζου συνιστά μια εναγώνια περιπλάνηση του ανθρώπου στα κύματα της συνείδησής του καθώς αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στο σωστό και το λάθος, την προδοσία και την ακεραιότητα.

Στον αρχικό καμβά της ακατέργαστης και τραχιάς ποντιακής γης, ιχνογραφείται ένας πλουμιστός "πίνακας" λαογραφικών στοιχείων κι εθίμων, που συνθέτουν ένα πολυφυλετικό μωσαικό αντιφάσεων και συνύπαρξης.
Τοπωνύμια κι επεξηγήσεις, που χαρτογραφούν πλήρως τη γη του Πόντου, χωρίς να κουράζουν.
Σύντομα ο "πίνακας των περιγραφών" θα αμαυρωθεί από τις στάχτες και θα πορφυρωθεί από το αίμα των σφαγών που αποδίδονται με ενδεικτικά περιστατικά και στιγμές χωρίς κατάχρηση της φρίκης.

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε κεφάλαια που ξεκουράζουν και προσδίδουν ευελιξία στην αφήγηση.
Αφόρμηση κάθε κεφαλαίου συνιστά μια αποφθεγματική ρήση ή σύντομη παράγραφος διδακτική ,που προοικονομεί το θέμα του μέσα από συμβολισμούς.
Μικρά αποστάγματα λαικής σοφίας, που ακολουθούν τη σκέψη του αναγνώστη πολύ μετά το τέλος του βιβλίου.
       Έχουμε εναλλαγές ανάμεσα σε μονολόγους και τριτοπρόσωπη αφήγηση, σε μια διαδοχή έντονης θεατρικότητας.
Ο κύκλος των αφηγηματικών εναλλαγών κλείνει και τεκμηριώνεται απροσδόκητα από την έκβαση των πραγμάτων και την κατάληξη των ηρώων.
Τεχνική που τελικά υπηρετεί τη μυθοπλασία υποδειγματικά.
Η γλώσσα είναι προσεγμένη, αλλά γνωρίζει κάποιες στιγμιαίες εξάρσεις εκζήτησης με εκφράσεις σε αρχαίζουσα εκδοχή.
         Η πλοκή ακολουθεί το ρεύμα της Ιστορίας, διατηρώντας όμως παράλληλα μια "αυτεξούσια" γοητεία, που δεν καθορίζεται μόνο από τις καταιγιστικές εξελίξεις της πολυτάραχης εποχής ,αλλά κι από τα ίδια τα πρόσωπα της μυθοπλασίας, όσο αναμετρώνται με τις ιδιότυπες καταστάσεις που έχει εμπνευστεί ο συγγραφέας.

 Στο επίκεντρο της "Σέρρα" βρίσκεται ο Γαληνός Φιλονίδης, ένας υπέροχος χαρακτήρας που συμπυκνώνει τις αρετές της ανθρωπιάς, της ηθικής ανωτερότητας και της αγάπης στη γνώση, χωρίς όμως να προβάλλει εξιδανικευμένος:
        Ο συγγραφέας επιδέξια τον τσαλακώνει τις κατάλληλες στιγμές - από την εξαθλίωση ,τον φόβο αλλά και την οργή, που αγγίζει τα όρια της-δικαιολογημένης- εμμονής.

 Γύρω από την τραγική φιγούρα του Γαληνού- πλήθος πρόσωπα, αντιπροσωπευτικές ψηφίδες μιας πλουραλιστικής ανθρωπογεωγραφίας, που σημαδεψε την ιστορία του Πόντου κι αποτελείται από ετερόκλητες εθνότητες και προσωπικότητες. 
Συναντάμε Αρμένιους, γυναίκες υποταγμένες στην καταπιεστική τους μοίρα, αριβίστες, Τούρκους θυμόσοφους, Κρυπτοχριστιανούς της Ανατολίας, Αντάρτες,
αλλά και Ρώσους σε αμφιλεγόμενο ρόλο, ενώ ο συγγραφέας εντάσσει τους ηρωές του σε μια μοναδική ιστορία κατασκοπίας που αναδεικνύει τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα της περιοχής.
Μεθοδεύσεις κυβερνήσεων και εθνικιστικά οράματα με μαριονέττες τους ανυπερασπιστους λαούς σε ένα αιματοβαμμένο γα'ι'τανάκι.
        
Σε αυτό το βιβλίο λίγο "υποχωρεί" η φιλία που ήταν ο κεντρικός άξονας στο προηγούμενα βιβλία του Καλπούζου.
       Σε αυτήν την πτυχή, ξεχωρίζουμε ,εντούτοις, έναν Τούρκο θυμόσοφο, τον Φειζελ, που προσομοιάζει στον αξέχαστο Παππού- Ισμαήλ από το Ιμαρέτ- όντας φορέας της ίδιας ελεύθερης σκέψης και μηνυμάτων ανθρωπισμού.
              Δεσπόζουσα θέση στη Σέρρα κατέχει ο έρωτας.
Έρωτας σπαρακτικός και βαθύς, πειστικότερος από κάθε άλλο έργο του Καλπούζου, γι αυτό και οδυνηρότερος.
Ερωτας πάνω από τον θάνατο και τη λησμονιά...
Έρωτας Νυν και Αεί οπως τον προδιέγραψε κάποτε στην επίσης σπουδαία ποίησή του ο συγγραφέας Καλπούζος.
             Το περιώνυμο πάθος της Ταλίν και του Γαληνού  πορεύεται αντάμα με τους απανωτούς ξεριζωμούς αλλά και τις ανατροπές μιας συναρπαστικής πλοκής, που ρέει γρηγορότερα από κάθε αλλο βιβλίο του συγγραφέα.
Γιατί το πεπρωμένο των ηρώων σαρώνεται από τον άνεμο της Ιστορίας, που θα φέρει εκτοπισμούς, σφαγές και ξενητειά- πυροδοτώντας το ατομικό τους δράμα- καθώς η ατομικότητα δεν εγκλωβίζεται στη συλλογικότητα.
                 Οι ήρωες του Καλπούζου είναι χειροπιαστοί, "προσλαμβάνουν σάρκα και οστά", με αποτέλεσμα να αναδεικνύονται "οι καθημερινοί, πάσχοντες άνθρωποι εκεί που η Ιστορία τοποθετεί άψυχους αριθμούς", όπως επεσήμανε με πικρία ο κοινωνικός αγωνιστής, συγγραφέας Χρόνης Μίσσιος.
            
Η ποντιακή Γενοκτονία έχει συζητηθεί ξανά στην ελληνική λογοτεχνία("Το Κορίτσι Απ'τη Σαμψούντα", Ούτε Το Όνομά μου" κ.α.) 
Ένα καινοτόμο όμως ιστορικό στοιχείο που αγνοεί ο μέσος Έλληνας αναγνώστης και παρουσιάζεται κατατοπιστικά στη Σέρρα, είναι η κατάσταση στη Σοβιετική Ένωση, μετά την επικράτηση του κομμουνισμού, συναρτήσει και του ποντιακού ζητήματος.
Ευγενή οράματα που εξετράπησαν σε μια νέα καταδυνάστευση του Ανθρώπου.Χαφιεδισμός, τρόμος και η NKVD του αιμοσταγούς ηδονιστή Λαυρέντι Μπέρια να κονιορτοποιεί κάθε όνειρο ελευθερίας κι αυτοδιάθεσης, όχι μόνο για τους Ρώσους αλλα΄και για τις εθνότητες στα εδάφη της.
Μέσα σε όλα ιχνηλατούνται προσωπικότητες σαν τον ηγέτη της Απχαζίας, τον ξεχωριστό "Νέστωρ" Λακόμπα και τις προσπάθειες του να αναχαιτίσει τον ολοκληρωτισμό του Στάλιν στην οικοδόμηση της νέας κοινωνίας.
             Ο Καλπούζος, μέσα από την διαδρομή των ηρώων του αναδεικνύει τον ασφυκτικό κρατισμό των Σοβιετικών και την αυθαιρεσία της εξουσίας που συνθλίβει τον ανυποψίαστο πολίτη- ακόμη και στο όνομα του δικαιότερου κόσμου, πράγμα που σηματοδοτεί την ήττα του.
            Φυλακές και σιβηριανά στρατόπεδα εργασίας αναβιώνουν σε εικόνες που πιο αναλυτικά έχουμε συνατήσει σε εμβληματικά έργα, όπως το ντοστογιεφσκικό "Αναμνήσεις Από το Σπίτι Των Πεθαμένων (προεπαναστατικές φυλακές Σιβηρίας), "Μια Μέρα από τη Ζωή του Ντενίσοβιτς"(Σολτζενίτσιν), "Τα Παντα Ρει" -"Ζωή και Πεπρωμένο" Βασίλι Γκρόσμαν.

Το πέρασμα από τον ΒΠΠ(Πατριωτικό για τους τότε ηρωικούς Ρώσους) είναι ίσως πιο σύντομο από ό,τι θα έπρεπε, αλλά αρκούντως επώδυνο.
             Φωτίζεται όμως το παρασκήνιο του νέου, μεταπολεμικού ξεριζωμού των Ελλήνων του Πόντου από τη Σοβιετική Ένωση, ενώ η τελευταία ανατροπή αφήνει άναυδο τον αναγνώστη, κορυφώνοντας τη συγκίνηση.

Η "Σέρρα" του Καλπούζου όμως, πάνω από την αδιαφιλονικητη λογοτεχνική της και πολιτιστική της αξία επιτελέι έναν σπουδαίο παιδευτικό και κοινωνικό ρόλο- ειδικά αυτές τις επικίνδυνες εποχές της αποσιώπησης και της παραχάραξης.
Συνιστά την πιο αφοπλιστική απάντηση σε κείνους που επιχειρούν να επιβάλουν την ιερόσυλη λήθη.
            Με όχημα την ιστορική ενημερότητα και τη γνώση ο Γιάννης Καλπούζος αποδίδει τις τιμές που η μνήμη οφείλει στους άδικα νεκρούς, (όπως ορίζει κι η αρχαιοελληνική παράδοση) καταδεικνύοντας πως η αποσιώπηση των μαρτυρίων που υπέστησαν οι λαοί, δεν είναι συγκατάβαση αλλά έγκλημα, διότι απενοχοποιεί τους υπαίτιους και ανοιγει δρόμο να επαναληφθούν.

Στη Σέρρα μας απασχολούν η Γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Τουρκίας και η κορυφαία ιδεολογική συγκρούση του 20ου αιώνα,λοιπόν.
Δυο πολιτικά θέματα που καίνε, καθώς ακόμα αποτελούν πεδίο εθνικιστικών τάσεων, φανατισμού και αντιπαραθέσεων.
              Ο συγγραφέας κατορθώνει να κρατήσει τις απαραίτητες αποστάσεις και να διαφυλάξει το πολύτιμο μήνυμά του:
Είτε Τοπάλ Οσμάν είτε Λαυρέντι Μπέρια τον πεις, είτε Κεμάλ είτε Στάλιν ή όπως αλλιώς- κοινός παρονομαστής είναι πάντα η τραγωδία των λαών που γίνονται σφάγια ανυποψίαστα σε κατευθυνόμενα μίση και άρρωστες επιδιώξεις.
            Ο Γιάννης Καλπούζος απαλλάσει όλες τις σφαγές από το παραπλανητικό, ιδεολογικό ή εθνικό φορτίο και εντοπίζει την αιτία στο εγγενές κτήνος που ελλοχεύει σε κάθε άνθρωπο αν εκείνος δεν το εξημερώσει με τις ανώτερες αξίες της ευσυνειδησίας, της ανεκτικότητας και της δημοκρτατίας.
Του άνω θρώσκειν με άλλα λόγια.
             Αυτός είναι ο "τόπος όπου ο Καλπούζος επαναπατρίζει τελικα τους πολύπαθους ήρωές του - η μόνη ακατάλυτη πατρίδα και αντίσταση στον παραλογισμό της τυφλής μισαλλοδοξίας.
             Με αυτόν τον τρόπο, ο συγγραφέας δεν επιτρέπει στις απόψεις του να γίνουν άλλοθι φανατισμού, αφού αντιτείνει ως λύση στο μίσος τη συμφιλίωση, την κριτική σκέψη και την ανοχή στο διαφορετικό.
          
Επιστέγασμα στη "Σέρρα" τελικά μένει η μνήμη και το ηχηρό το μήνυμα του Εξανθρωπισμού και της ειρήνης με τον ίδιο τρόπο που 56 περίπου χρόνια πριν μάς το άφησε κι η Διδώ Σωτηρίου, όταν στα Ματωμένα Χώματα περιέγραφε μεν τις απάνθρωπες σφαγές, αλλά φώτιζε το βρόμικο παιχνίδι σε βάρος των λαών και αναζήτησε εκείνα που ενώνουν κι όχι αυτά που διχάζουν.

Ας διατηρήσουμε στη μνήμη τις στιγμές των προγόνων μας τιμώντας την Ελλάδα
κι ας κρατήσουμε στην καρδιά μας τα ανεκτίμητα, τα μαλαματένια λόγια του "ποιητη" Γιάννη Καλπούζου
τιμώντας την Ανθρωπιά.    

Εγώ να συγχαρώ τον συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο για το νέο του πνευματικό επίτευγμα, που κομίζει σπάνιες συγγραφικές αρετές, κληροδοτώντας διδάγματα διαχρονικά και για τις επόμενες γενιές, όπως κάθε σπουδαίο έργο που άφησε το ίχνος του ανεξίτηλο στον χώρο των Γραμμάτων.

                       Δέδε Ελισσάβετ

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΚΑΙ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ

IΜΑΡΕΤ

ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ (Εις Ταν Πολιν)

ΣΑΟΣ ,ΠΑΝΤΟΜΙΜΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΩΝ


Ο,ΤΙ ΑΓΑΠΩ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΟ ΣΟΥ


...ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΛΠΟΥΖΟΥ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ!!!

Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ (Νόμπελ 2015)

                                     Τσέρνομπιλ, Ένα Χρονικό του Μέλλοντος, Σβετλάνα Αλεξίεβιτς (Βραβείο Νόμπελ 2015)
                                      Κριτική και λίγες σκέψεις
                                            Είδος: Mαρτυρία
                                           Βαθμολογία: 9/10

                                   

Μέχρι την άνοιξη 1986, το Τσέρνομπιλ ήταν μια μουντή, βιομηχανική πόλη της Ουκρανίας κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία.
Ωστόσο, στις 26 Απριλίου στις 1:23.56΄΄ ένα σφοδρό πυρηνικό ατύχημα τη μετουσίωσε απροσδόκητα σε αποτρόπαιο σύμβολο- σε μια εφιαλτική "Γκίζα του 20ου αιώνα":
Στην Αίγυπτο, η επιβλητική Πυραμίδα του Χέοπα απέδειξε πόσο "μικρός" είναι ο άνθρωπος μπροστά στο μυστήριο του θανάτου.
          Η... μεταμοντέρνα "πυραμίδα" του τσιμεντωμένου αντιδραστήρα "Ουκρίτιε"(= "Καταφύγιο") απέδειξε, όμως, πόσο "μικρός" είναι ο άνθρωπος μπροστά στο μυστήριο της ζωής.
          Αυτό το πυρηνικό ατύχημα στον Σταθμό Πυρηνικής Ενέργειας του Τσέρνομπιλ, που στιγμάτισε μια ολόκληρη γενιά σε όλη την Ευρώπη πραγματεύεται η Ρωσίδα Νομπελίστρια Σβετλάνα Αλεξίεβιτς στο βιβλίο που πρωτοεκδόθηκε το 2001(εκδ Περίπλους) για να επανεκδοθεί από τις εκδόσεις Πατάκη 30 χρόνια μετά το ατύχημα..

            Δε συνθέτει όμως ένα δοκίμιο η Αλεξίεβιτς , ούτε ένα χρονογράφημα.
Αντιθέτως "σωπαίνει ευλαβικά", ενόσο δίνει τον λόγο στους Μάρτυρες του ατυχήματος. Μάρτυρες όχι λόγω παρουσίας αλλά κυρίως λόγω της οδύνης και της αθωότητας τους τα πρόσωπα, που μιλούν στο βιβλίο για το Τσέρνομπιλ φέρουν την ιδιότυπη αγιοτητα του Πόνου. .
         Με τη θουκυδίδεια μέθοδο, η συγγραφέας ιστοριογραφεί αξιοποιώντας κάθε συνεντευξιαζόμενο πρόσωπο ως μια ψηφίδα σε ένα εφιαλτικό παζλ που συνθέτει το απόκοσμο σκηνικό του πυρηνικού ολέθρου στο Τσέρνομπιλ.
Με τόλμη η Αλεξίεβιτς αφήνει την αλήθεια να λάμψη κρυστάλλινη κι αιχμηρή.
           Στις σελίδες παρελαύνει ένα πλήθος από τραγικές μητέρες και εργαζόμενους στο σταθμό, μέχρι γιατρούς και κομματικούς παράγοντες.
Πάνω από όλα η "ερωτευμένη Λόυτσενκα" στην πιο συνταράκτικη μαρτυρία από όλες...
          Οι μαρτυρίες συγκλονίζουν και αποδίδουν τη φρίκη για εκείνη την άγνωστη εχθρό, που αναστρέφει παράλογα κι ανεξήγητα τη ροή της ζωής σαν κατάρα απρόσιτη στις αισθήσεις: Τη ραδιενέργεια.
Η ραδιενέργεια που δεν αναγνωρίζει σύνορα, τάξεις, τείχη και όπως ο θάνατος εισηγείται μια μακάβρια συναδέλφωση των εθνών κάτω από το ζοφερό νέφος ενός κοινού πεπρωμένου.
Δεν είναι υπόθεση ενός κράτους...Ένα ατύχημα μπορεί να απλώσει το θανατερό του αγκάλιασμα σε πολλές χώρες, πράγμα που υπογραμμίζει την κοινή μας μοίρα κι ευθύνη, την ανάγκη ομόνοιας μεταξύ των ανθρώπων μπροστά στην περατότητά τους.
             Παράλληλα μέσα σε όλα παρακολουθούμε άναυδοι κι αγανακτισμένοι τον παράλογο κρατισμό ενός καθεστώτος που κανιβαλικά προσπάθησε να μειώσει το πολιτικό κόστος του ατυχήματος με τίμημα ανυπολόγιστο σε ζωές όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, μέσα από τα λόγια των πρωταγωνιστών -πολιτικών παραγόντων κι ευσυνείδητων επιστημόνων.
            Διαγράφονται επίσης φυλετικά πάθη και αψιμαχίες στους κόλπους του αχανούς σοβιετικού κράτους. 
     Μέσα σε όλα παρούσα η ρώσικη ψυχή, η ανίκανη να υποταχθεί στη πειθαρχία της ζωής, αλλά η ταγμένη σε ένα ηρωικό θάνατο που οδηγεί πολλούς σε πράηξεις αυταπάρνησης.
        Μοιράια παρούσα η φιλοσοφία μετά το ατύχημα και η ηθική της επιστήμης προβάλλουν σε γόνιμους προβληματισμούς από τους συνετευξιαζόμενους, που σαν ένας σοφόκλειος χορός δείχνουν να αναφωνούν:"Πολλά τα τρομερά , τίποτα δεινότερο και τραγικότερο από τον άνθρωπο..." 
          Ο παραλογισμός , η άγνοια, η κατάπληξη κι η απώλεια, αντάμα με τον πόνο, τον θάνατο και τον ιδιότυπο στιγματισμό:
                   Ta θύματα του Τσέρνομπιλ, άλλωστε βίωσαν έναν ιδιότυπο "ιδρυματισμό κ μια περιθωριοποίηση με τον ίδιο τρόπο που τον δοκίμασαν 40 χρόνια πριν η επιζήσαντες των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης.
Άλλωστε ο Τριαρίδης στον Πρόλογο του αντιπαραβάλλει το βιβλίο της Αλεξίεβιτς με τη μαρτυρία του Λέβι στο "Εάν Αυτό Είναι Ο Ανθρωπος". 
Εγώ θα το παρομοιαζα και με το Μαουτχάουζεν του Καμπανέλλη. Αν και το έργο του διαπνέεται από έναν σπαρακτικό λυρισμό, συνδέει κι εκείνο ποικίλες ετερόκλητες μαρτυρίες σαν το βιβλίο της Αλεξίεβιτς - κι όχι το βίωμα του ενός όπως ο Λέβι.

Το μόνο που μου έλλειψε ίσως από την έκδοση αυτή είναι μια παράθεση του χρονικού στο Τσέρνομπιλ και την περιρέουσα ατμόσφαιρα στη Σοβιετική Ρωσία με τις χίλιες αντιφάσεις κ συγκρούσεις που το ατύχημα επέτεινε.
Μια τελική αποτίμηση.
Αυτό είναι κάτι που επαφίεται στον αναγνώστη να το κάνει, γιατί το Τσέρνομπιλ της Αλεξίεβιτς προσφέρει στον αναγνώστη αγωνιώδη ερωτήματα γύρω από την πορεία του ανθρώπινου γένους που αντάμα με την Επιστήμη βλέπει πια αμείλικτη την πρόκληση της Ηθικής.
         Με πικρία αναρωτιόμαστε μήπως ο Άνθρωπος αποζήτησε να πετάξει στο Διάστημα, γιατί δεν άντεξε να "περπατήσει όρθιος" στη Γη...
Το Τσέρνομπιλ έδειξε ξανά πώς η ευλογία της Γνώσης έγινε κατάρα σε χέρια άνομα.
Διότι το ατύχημα στάθηκε αποτέλεσμα της σπασμωδικής χρήσης ενός παντοδύναμου όπλου - όχι από αγάπη στη ζωή αλλά από τάση επιβολής κι επιδείξεως ισχύος...
           Σαν τον απόπλου ενός Τιτανικού, με τα "βιολιά" της αρχομανίας και της ψυχροπολεμικής κενοδοξίας να συνοδεύουν απαθή το ναυάγιο αυτό της Ανθρωπότητας.
          Διασπώντας το Άτομο ο Άνθρωπος χώρισε τον Αιώνα του στα δυο αποκομίζοντας μια ψευδαίσθηση αθανασίας που αποδείχθηκε "θανάσιμη".
Η ανθρωπότητα, όμως, στάθηκε μπροστά στο μέγεθος της τρομερής αυτής Επιστημονικής Γνώσης, όπως η ανυπόμονη Σεμέλη, που μεγαλοπιάστηκε από τον έρωτα του Δία και "απαίτησε" βίαια να αναμετρήσει την απροετοίμαστη, θνητή ματιά της με το θείο, άρρητο μεγαλείο του "Ουράνιου Διός" αξιώνοντας να τον δει σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια: Mε την πανουργία και το πάθος της, η Σεμέλη του μύθου διατάραξε τις ισορροπίες κι όρθωσε θρασύτατα το μικρό ανάστημα μπρος στη θεία φωτιά.
Η ανωριμότητά της την οδήγησε να καεί η χθόνια μικρότητα της ζωντανή από το απροσπέλαστο φως του "Κεραυνού".

          
Με αυτό ακριβώς το "ολοκαύτωμα της Σεμέλης" ήρθε η ανθρωπότητα αντιμέτωπη στο Τσέρνομπιλ.
Ο Άνθρωπος παρά το γνωστικό του έυρος , αποδείχθηκε ηθικά ανεπαρκής για κάτι τόσο μεγάλο σαν τα μυστικά του Ατόμου.
Διέρρηξε το μεγαλείο της φύσης ζητώντας να το καθυποτάξει στα μέτρα του.
Μεθυσμένος ο άνθρωπος από την εκπληκτική του ευφυΐα , που του αποκάλυψε μυστικά προαιώνια της Φύσης, απαίτησε να βάλει βίαια χαλινάρι σε έναν μικρόκόσμο τρομερό,που υπερβαίνει τα μέτρα και τον χωροχρόνο μας- με τρόπο σχεδόν θεϊκό.
               Δε σεβάστηκε ο άνθρωπος το μεγαλείο της πυρηνικής ενέργειας...
Δε στάθηκε ταπεινός προσκυνητής ευγνωμονώντας τη φύση για τα εκπληκτικά δώρα και τα άφατα μυστήριά της.
Άρπαξε ασυλλόγιστα και άπληστα την πυρηνική γνώση και την έβαλε διαμαντάκι στο στέμμα της ματαιοδοξίας του.
Ζήτησε να υποτάξει το "πυρηνικό δώρο" σε σκοπούς πολέμου, μίσους ή να το κάνει αντικείμενο κερδοσκοπικών δοσοληψιών.
        Μπορεί να όμως να μπει ο ουρανός σε τραπεζική θυρίδα;
Η χο'ι'κή ύβρις  του Ανθρώπου επέφερε την Άτι που καθρεφτίστηκε στο έγκλημα της Χιροσίμα, στα ραδιενεργά κατάλοιπα και σε ένα παράλογο τιτάνιων διαστάσεων ατύχημα που έγινε πάλι πεδίο πολιτικών σκοπιμοτήτων, παραμερίζοντας την ανθρώπινη ζωή.
        Αυτό συνέβη διότι δεν ακούσαμε τους Ποιητές πριν από τους Επιστήμονες.
Δεν αναλογιστήκαμε πως Πολιτισμός δεν είναι η Γνώση, αλλά η Συνείδηση που την "κοινωνεί" και την τάσσει στην υπηρεσία του συνόλου και στη μεγάλη Υπόθεση του "Εξανθρωπισμού" μας.
Πριν από τον Αινστάιν και τον Χάιζενμπεργκ δεν ακούσαμε τον Πλατωνα που κήρυττε στον "Μενέξενο" πως
"Πάσα Επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής , πανουργία, αλλ' ου σοφία φαίνεται...", ούτε τον Ινδό πασιφιστή Μαχάτμα Γκάντι που όριζε πως "Ένα από εκείνα που καταστρέφουν την κοινωνία έιναι Επιστήμη Χωρίς Ανθρωπιά".
          Η σπαρακτική επιστολή του Νικηφόρου Βρεττάκου "Στον Ρόμπερτ Οππενχάιμερ" δε βρήκε ποτέ της παραλήπτη...
Σαν τα λόγια του Αποστόλου Παύλου στην Πρωτη προς Κορινθίους Επιστολή ο άνθρωπος έγινε κύμβαλο αλαλάζον να περιφέρει μια Επιστήμη χωρίς ψυχή, κατασπαράσσοντας τις σάρκες του σαν τον Ερυσίχθονα...

Τα αίτημα της Αγάπης από τον Αποστολο Παύλο ας μείνει απόσταγμα και φάρος πριν από κάθε επιστημόνικο απόπλου στους Ωκεανούς της επιστημονικής Εξέλιξης

Πριν τη Γνώση ας μάθουμε να αγαπούμε τον Άνθρωπο, γιατί μόνο έτσι η Γνώση θα έιναι ωφέλεια για το σύνολο. και θα ορθώσει τον Άνθρωπο στο μεγαλείο για το οποίο είναι πλασμένος.

Η μαρτυρία μιας γενιάς λοιπόν, προίκα στις επόμενες είναι το "ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ, Ένα Χρονικό του Μέλλοντος" από τη Σβετλάνα Αλεξίεβιτς που άξιζε το Νόμπελ, γιατί έταξε το λογοτεχνικό της χάρισμα στην αφύπνιση του Ανθρώπου..                                                                 

                                                          ΔΕΔΕ ΕΛΙΣΣΑΒΕΤ      


                                                 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
       

Η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς γεννήθηκε το 1948 στο Ivano-Frankovsk της Ουκρανίας και μεγάλωσε στη Λευκορωσία. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος, ενώ έγραψε διηγήματα, θεατρικά έργα, σενάρια για ντοκιμαντέρ. Το κύριο έργο της, όμως, είναι τα βιβλία μαρτυριών που συγγράφει, προσδίδοντας νέα διάσταση στο γραμματολογικό είδος της λεγόμενης τεκμηριωτικής πεζογραφίας.
Το πρώτο της βιβλίο, "Ο πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας"(1985), περιέχει μαρτυρίες γυναικών που πολέμησαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε το βιβλίο της "Τελευταίοι μάρτυρες", στο οποίο ενήλικοι ανακαλούν τις παιδικές τους αναμνήσεις από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το 1989, η Αλεξίεβιτς αποκάλυψε με το βιβλίο της "Οι μολυβένιοι στρατιώτες" τη σκληρή αλήθεια για τον δεκαετή "άγνωστο" πόλεμο των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν. Η έκδοση, απαγορευμένη επί πολλά χρόνια, προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις τόσο από στρατιωτικούς κύκλους όσο και από εκπροσώπους του παλαιού καθεστώτος, οι οποίες μάλιστα κατέληξαν σε δικαστική δίωξη της συγγραφέως. 

Το 1993 η Αλεξίεβιτς εξέδωσε το βιβλίο της "Γοητευμένοι από τον θάνατο", με θέμα τις αυτοκτονίες που σημειώθηκαν στην πρώην ΕΣΣΔ μετά την πτώση του κομμουνισμού, ενώ το 1996 κυκλοφόρησε το βιβλίο της "Τσερνόμπιλ - Ένα χρονικό του μέλλοντος", που περιλαμβάνει μαρτυρίες για το πυρηνικό ατύχημα του 1986, τις οποίες συνέλεξε η συγγραφεύς περιπλανώμενη επί δύο χρόνια στην Απαγορευμένη Ζώνη, με κίνδυνο της υγείας της και της ζωής της. 

Τα βιβλία της κυκλοφορούν μεταφρασμένα σε δεκάδες χώρες, όχι όμως και στην πατρίδα της, όπου η ίδια είναι στιγματισμένη ως αντικαθεστωτική. 

Από τον Οκτώβριο του 2000 ζει κάποιες περιόδους στην Ποντεντέρα, πόλη-άσυλο λογοτεχνών στην Τοσκάνη. Τα περισσότερα από τα βιβλία της διασκευάστηκαν για το θέατρο, τον κινηματογράφο ή την τηλεόραση ενώ η ίδια τιμήθηκε για τα έργα της με πλήθος διεθνών διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το βραβείο της Ένωσης Συγγραφέων Σουηδίας, το βραβείο Αντρέι Σινιάφσκι, το ρωσικό βραβείο Θριάμβου, το Βραβείο Λειψίας "για αμοιβαία κατανόηση στην Ευρώπη -1998", το γαλλικό Βραβείο "Μάρτυρας του Κόσμου - 1999", το Βραβείο Χέρντερ και το Βραβείο Καλύτερου Πολιτικού Βιβλίου της Γερμανίας. 

Το 2015 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

(2015)	Τσέρνοµπιλ, Εκδόσεις Πατάκη
(2002)	Οι μολυβένιοι στρατιώτες, Σύγχρονοι Ορίζοντες

Ο ΥΜΝΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ
Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. 

Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί.
Και εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου, και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυθήσομαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι.
Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, 

η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, 

ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, 

συγχαίρει δε τη αληθεία, πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. 

Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.
Είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνώσις καταργηθήσεται. 

Εκ μέρους δε γινώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν όταν δε έλθη το τέλειον, τότε το εκ μέρους καταργηθήσεται. 

Ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος έλάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. 

Βλέπομεν γαρ άρτι δι’ εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον άρτι γινώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. 

Νυνί δε μένει πίστις, έλπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα μείζων δε τούτων η αγάπη.                                             

ΤΕΣΥ ΜΠΑ'Ι'ΛΑ, Άγριες Θάλασσες, Ψυχογιός

                                                                                Άγριες Θάλασσες, Τέσυ Μπάιλα
                                                Είδος : Iστορικό/ (Βιογραφικό)                                                                                 Βαθμολογία : 10/10      

Ύστερα από δυο χρόνια παύσης, μετά το Ουίσκι Μπλε , η Τέσυ Μπάιλα επανέρχεται και μας αρμενίζει ξανά στα... χωρικά ύδατα της καλής Λογοτεχνίας.
Αυτή τη φορά κάνει σταθμό στα δύσβατα χρόνια της Κατοχής μέσα από πλευρά σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Μιλτιάδης Χούμας είναι το στερνοπαίδι μιας πολύτεκνης οικογένειας από τη Σάμο, που μεγαλώνει στην προπολεμική Ελλάδα.
Από νωρίς θα τον σαγηνεύσει η θάλασσα και θα πρωτοσυλλαβίσει τη ζωή παρέα με τον φλοίσβο των κυμάτων και το πανέμορφο καίκι της οικογένειας, τη ζηλευτή "Ευαγγελίστρια".
Δεν μπορεί να φανταστεί όμως πως το πανέμορφο σκαρί της οικογένειας - σύντροφος αχώριστος στα παιδικά παιχνίδια του- θα τον σεργιανίσει στις τρικυμίες της Ιστορίας και θα τον αναδείξει σε παρασημοφορημένο αγωνιστή της Ελευθερίας.
          Η αληθινή ιστορία ενός "μικρού ήρωα" με μια μεγάλη ελληνική καρδιά, όπου μέσα της παλεύουν ο έρωτας για την πατρίδα και δυο αθώα μάτια που του δίνουν κουράγιο να ατενίζει μες στον Πόλεμο, το όνειρο της ειρήνης....
.                                            
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Τέσυ Μπάιλα, που τα τελευταία χρόνια μας προσέφερε ηθογραφικά διαμαντάκια για την Ελλάδα του 20ου αιώνα (Το Μυστικό ήταν Η Ζάχαρη, Ουίσκι Μπλε), φέτος επανέρχεται με ένα δυναμικό πολεμικό δράμα, που αποτείει φόρο τιμής σε έναν αληθινό ήρωα που οφείλει να γνωρίσει κάθε Έλληνας:
Οι Άγριες Θάλασσες αποτελούν το συναρπαστικότερο από όλα τα βιβλία της Μπαίλα.
          Πρόκειται για ένα αλησμόνητο χρονικό από μια άγνωστη, αλλά λαμπρή σελίδα του Β Παγκοσμίου Πολέμου, όπου ο ελληνικός ηρωισμός έλαμψε παγκοσμίως.

Είναι οι μέσω θαλάσσης αποστολές φυγάδευσης Εβραίων, Άγγλων κι Ελλήνων αγωνιστών για να πολεμήσουν ελεύθεροι στη Μέση Ανατολή το ναζιστικό θηρίο.
Στην απόδραση τους από τα κατεχόμενα εδάφη προς ουδέτερες ζώνες, για να αναδιοργανωθούν, αποφασιστικό ρόλο έπαιξαν οι καπετάνιοι των μικρών καϊκιών που με αυταπάρνηση διέσχιζαν τις θάλασσες ανάμεσα στις "συμπληγάδες" των εχθρικών περιπολιών και των ναρκοθετήσεων, σώζοντας ζωές.
         Στις Άγριες Θάλασσες, λοιπόν, η συγγραφέας φιλοτεχνεί το πορτρέτο ενός τέτοιου αυθεντικού ήρωα της Ναυτικής μας Ιστορίας:
Πρόκειται για τον Μιλτιάδη Χούμα , ο οποίος τα χρόνια της Κατοχής εντάχθηκε σε συμμαχική οργάνωση διαφυγής.
   Η Τέσυ Μπάιλα αξιοποιεί το προσωπικό του ημερολόγιο, όπως διασώθηκε από τα παιδιά του και συνδυάζει τις προσωπικές τους μαρτυρίες με μια πλουσιότατη εξειδικευμένη βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα.
           Δεν παραθέτει όμως μια στεγνή βιογραφία, αλλά καλύπτει με την ευαίσθητη μυθιστορηματική της ματιά όσα κενά αφήνουν τα πραγματικά στοιχεία, ώστε να συνθέσει μια γοητευτική πολεμική ιστορία.
Η επιλογή της συγγραφέως να προσδώσει μυθιστορηματική χροιά σε αυτήν τη βιογραφία απογειώνει το αποτέλεσμα καθώς το πασπαλίζει με τον απαραίτητο λυρισμό, που αγγίζει την ψυχή κι επειτείνει τη συναισθηματική εμπλοκή του αναγνώστη.
           Σε αυτό συνδράμει η γλωσσική δεινότητα της συγγραφέως.
Μια γλώσσα ηδυπαθής, που ξετυλίγει ένα μοναδικό "χορό" εικόνων, περίτεχνων εκφράσεων σε ένα μοναδικό υφαντό λεξιλογικού πλούτου και διάχυτου συναισθηματισμού!
Έχουμε μνεία σε στίχους μεγάλων ποιητών της θάλασασας που ενισχύει τη λυρικότητα και τη διακειμενικότητα σε αυτό θαλάσσιο έπος.(Ελύτη-"το καράβι λικνίζει τον ερχομό"/ "γευση τρικυμίας στα χείλη" και Καββαδία "άγια σκουριά")

Έτσι ο αναγνώστης, βιώνει σε βάθος όλην την πορεία του ήρωα από τις ειρηνικές ακρογιαλιές μέχρι την καταιγίδα του Πολέμου.
Πλάι στον ήρωα αυτόν, πλήθος προσώπων μ ε αυθύπαρκτη γοητεία.
Οι πολύπαθοι νησιώτες, οι αλαζονικοί κατακτητές, ο 'Αγγλος Κέιπς, η μυστηριώδης Ισμήνη με τις γάτες, η μάνα, οι σύντροφοι- προσωπα σκιαγραφημένα υποδειγματικά, έτσι που Ιστορία και μυθοπλασία να συμπλέκονται αξεδιάλυτα και να μην ξεχωρίζεις τι υπήρξε και τι είναι προϊόν "φαντασίας".
         Εν αντιθέσει με τις προηγούμενες ηθογραφίες της που κινήθηκαν με μια βραδύτητα στην πλοκή, στις Άγριες Θάλασσες η δράση ισορροπεί καλύτερα προς το περιγραφικό μέρος μαι μας συνεπαίρνει με τις γρήγορες εναλλαγές.
        Στιγμές "ποίησης" συνυπάρχουν με αγωνιώδεις διασώσεις, καταδιώξεις και στιγμιότυπα του υποβρυχιακού πολέμου, άρτια σκηνοθετημένα.

Από τα βαθιά νερά του πελάγους όμως η συγγραφέας καταδύεται στα "βαθιά νερά" μιας ψυχής ανήμερης, αντρίκειας  και περήφανης:
Είναι η δεσπόζουσα προσωπικότητα του Χούμα- του "Οδυσσέα" της Αντίστασης που όρισε Ιθάκη του την τιμή της Πατρίδας μας.
           Αντάμα, λοιπόν, με όλες τις εξελίξεις, η Τέσυ Μπάιλα ιχνηλατεί του "ναύτη την ορφάνια"(όπως την ονομάζει ο Καββαδίας),τον ιερό δεσμό του με το καράβι, που θυμίζει ιππέα και αναβάτη, καθώς και τη μέθεξη του ναυτικού με την απεραντοσύνη της θάλασσας.
Ένας "έρωτας" εγγεγραμμένος στο DNA του Έλληνα και που συνυπάρχει με την χειροπιαστή εκείνη αγάπη που γεννά ευγενή όνειρα και αποτελεί κίνητρο ζωής αληθινής.
Μια αγάπη που αναγκάζεται να αναστείλει την ορμή της ,θύμα κι αυτή του Πολέμου, αλλά προβάλλει ως το ηχηρότερο αντιστάθμισμα της φρίκης και σάλπισμα της Ελπίδας.
        Κυρίαρχος όμως σε όλα, είναι ο πόθος της Λευτεριάς καθώς το θηρίο του Πολέμου κατασπαράσσει τις σάρκες της Ελλάδας.

Η διαδρομή του Σάμιου Μιλτιάδη Χούμα πέραν της προσωπικότητάς του, φώτισε την κατάσταση στο Ιταλοκρατούμενο Αιγαίο και απομυθοποίησε την πλάνη του "καλού Ιταλού κατακτητή" σε σχέση με τον "άκαμπτο δήμιο Γερμανό".
Οι Ιταλοί αποδεικνύονται εξίσου σκληροί, επιβάλλοντας στους υπόδουλους Ελληνες επίσης ταπεινώσεις και πείνα, όπως γλαφυρά πληροφορούμαστε σε σπαρακτικά στιγμιότυπα του βιβλίου.
             Απλώς το μεσογειακό ταμπεραμέντο τους και η συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο τους εξιλέωσε για τα φασιστικά τους εγκλήματα, που σίγουρα δεν πήραν τις συντριπτικές διαστάσεις του γερμανικού ολοκληρωτισμού.

Για όλα αυτά, οι "Άγριες Θάλασσες" συνιστούν ένα έπος.
Είναι η Οδύσσεια των καθημερινών ανθρώπων, που περιπλανώνται στα πελάγη της ιστορίας αντιμέτωποι με "Λαιστρυγόνες" του φασισμού και τους ανθρωποφάγους "Κύκλωπες" του ιμπεριαλισμού
      Οι "Άγριες Θάλασσες" είναι ένας παιάνας των αφανών ηρώων, που ορθώνουν το ανάστημα της αξιοπρέπειας και ανυψώνονται ως το μεγαλέιο που αναγνωρίζει ο Καζαντζάκης, λέγοντας πως "Όταν αγωνίζεσαι για τη Λευτεριά είσαι ήδη λεύτερος"...

Η Τέσυ Μπάιλα είναι αξιέπαινη γιατί ως λογοτέχνιδα αναμετράται με απαιτητικά θέματα και δεν αποζητά συγκινήσεις φτηνής κατανάλωσης, τουναντίον, με ήθος γραφής αναδεικνύει ξεχασμένες αξίες της Λογοτεχνίας αλλά και της ζωής...
Ειδικότερα το βιβλιο αυτό, προσκύνημα σε μια εμβληματική φιγούρα της Εθνικής μας Αντίστασης , έναν εξαίσιο αγωνιστή, που δικαιώνει τις υψηλότερα ιδανικά της ζωής:Toν Μιλτιάδη Χούμα!!!
Αξίζει να ακολουθήσουμε λοιπόν, την Τέσυ Μπάιλα στην κορυφαία της ίσως στιγμή.
         Αρμενίστε τις "Άγριες Θάλασσες" της πολυτάραχης Ιστορίας μας με καπετάνιο έναν από τους πιο εκλεκτούς εκπροσώπους της ελληνικής λεβεντιάς που αναμετρήθηκε με το τέρας του Φασισμού, πολεμώντας με ένα "άγιο κα'ι'κάκι" για την παγκόσμια ειρήνη.

                                                                                            Δέδε Ελισσάβετ


Ανακαλύψτε στη σελίδα μας τα άλλα δυο έργα της Τέσυς Μπάιλα από τις εκδόσεις Ψυχογιός

Τέσυ Μπάιλα, To Μυστικό ήταν Η Ζάχαρη.

Τέσυ Μπάιλα,"ΟΥΙΣΚΥ ΜΠΛΕ",

                                     

ΜΑΙΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥ , Ζωη Μου Εσυ...

   Ζωή Μου Εσύ, Μαρία Κωνσταντούρου
                                            Είδος: Aισθηματικό
                                             Βαθμολογία: 8/10 (κάθε βιβλιο αξιλογείται αυστηρα με γνωμονα την ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ)

                                                                       
Η Μαρία Κωνσταντούρου επέλεξε να μας μιλήσει για τις μπόρες του 20ου αιώνα με ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα, που φυσικά διατηρεί τις αρετές της ευαισθησίας και των δυνατών συναισθημάτων που διακρίνουν συνολικά το έργο της.
Το "Ζωή Μου, Εσύ"- χωρίς να είναι το καλύτερό της βιβλίο- σίγουρα κατέχει μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα σε αυτά.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Αννέζα είναι το 10ο παιδί μιας πολύτεκνης αλλά εύπορης οικογένειας από το Αϊδίνι της Μικράς Ασίας κι απολαμβάνει μια όμορφη ζωή ανάμεσα στα αδέλφια της και τους τρεις αγαπημένους της φίλους.
Ανάμεσά τους ο γλυκός Μιλτιάδης, με τον οποίο η Αννέζα θα μοιραστεί έναν αγνό, φλογερό έρωτα και την υπόσχεση μιας ευτυχισμένης οικογένειας.
Τα σχέδια τους θα ανατραπούν αφού το ξέσπασμα του Α Παγκοσμίου Πολέμου θα επιφέρει επιστράτευση κι ο αγαπημένος της Αννέζας θα φύγει για το μέτωπο.
Οι Χριστιανοί άμαχοι της τουρκικης ενδοχώρας θα υποστούν τα πρώτα αντίποινα από τις ορδές των ατακτων κεμαλιστών κι η Αννέζα θα βιώσει τη φρίκη της ανθρώπινης θηριωδίας και της άδικης απώλειας με εικόνες που θα τη στιγματίσουν για πάντα με μια ανομολόγητη ενοχή.
Μαζί με τα μικρότερα αδέλφια της θα πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς και θα πασχίσει να επιβιώσει σε μια πατρίδα- μητριά...
Με πείσμα και με πολλαπλά σφάλματα, θα ορθώσει ανάστημα στις δοκιμασίες της ζωής και της Ιστορίας, διαφυλάττοντας λίγο χώμα από τη χαμένη πατρίδα και τη φωτογραφία μιας αλλοτινής ευτυχίας.
Και τα χρόνια περνούν, η ζωή φυλλορροεί και το μόνο που μένει είναι τα δυο ερωτευμένα μάτια, πολύτιμο κληροδότημα στην ευαίσθητη εγγονή της.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το Ζωή Μου , Εσύ αποτελεί ένα από τα πιο ξεχωριστά βιβλία της αγαπημένης μας Μαίρης Κωνσταντούρου.
         Με το "Ζωή Μου, Εσύ" μάς χαρίζει μια δυνατή αισθηματική ιστορία ενσωματωμένη στο κάδρο των τραγικότερων στιγμών που σημάδεψαν την Ελλάδα τον 20ο αιώνα.
Σίγουρα δεν πρόκειται για πρωτότυπη έμπνευση καθώς αυτή η ιστορική περίοδος αποτελεί κυρίαρχο θέμα στη λογοτεχνική μας παραγωγή, καθώς χαρακτηρίζεται από βιώματα οδυνηρά και οικογενειακές μνήμες νωπές ακόμη, που έχουν εγγραφεί στο DNA κάθε Έλληνα.
         Ωστόσο η Μαίρη Κωνσταντούρου χειρίζεται πολύ όμορφα αυτήν την πρώτη ύλη, πλέκοντας στον αρχικό καμβά ένα πολυπρόσωπο οικογενειακό δράμα, που εκτείνεται σε ψυχογραφικές προεκτάσεις και δύσκολα θα αφήσει κάποιον ασυγκίνητο.
Γλώσσα που ρέει άνετα σε μια γραμμική χωρίς περιπλοκές αφήγηση. 

Ηρωίδα μας είναι η Αννέζα μια τυπική Μικρασιάτισσα των αρχών του αιώνα, που απόλαυσε όλην την ευμάρεια του Ελληνισμού της Ιωνίας.
Στο σημείο αυτό, η Μαίρη Κωνσταντούρου κάνει ένα σύντομο αλλά περιεκτικό ηθογραφικό πέρασμα από τα μικρασιατικά έθιμα και τις παραδόσεις, που χάρασσαν τη φιλοσοφία της καθημερινής ζωής. Επίσης παραδίδει ένα πολύ γοητευτικό πλαίσιο που φωτογραφίζει τη συνύπαρξη των ετερόκλητων εθνοτήτων.
          Ίσως θα ήθελα να έχει δώσει πιο εκτεταμένα αυτές τις ιδιαίτερες φιλίες και τις ξέγνοιαστες μέρες με τη συντροφιά του Ταλάτ και της Ελένης, που χάνονται γρήγορα από το σκηνικό.Ήρθε κάπως βιαστικά το ξέσπασμα του πολέμου κι ο ξεριζωμός, αν και η καταστροφή δόθηκε με πολύ δυνατά και χαρακτηριστικά στιγμίοτυπα...

Κατά τα άλλα, ξεδιπλώνεται το προσφυγικό δράμα και ένας αγώνας επιβίωσης μιας πολύ δυνατής γυναίκας, της Αννέζας, που κάποιες στιγμές ενδίδει, πράγμα που την καθιστά αληθοφανή κι όχι "χάρτινη"...
Ταυτόχρονα αποδίδονται οι αδερφικοί δεσμοί κι οι πολύπλοκες οικογενειακές σχέσεις, ενώ ιχνηλατείται η μικροκοινωνία της εξαθλίωσης και της πενίας που ανέδειξε ανώτερες ψυχές και -μεταξύ άλλων έγινε γενέτειρα της λαϊκής-ρεμπέτικης- τέχνης.
Η θέση της γυναίκας 
        Είναι προφανές όμως πως είναι δύσκολη η συμπύκνωση τόσων χρόνων και τόσων προσώπων κι αυτό αντανακλάται στο γεγονός ότι κάποιοι σημαντικοί χαρακτήρες, όπως ο Μανόλης, ο Μάρκος κι η Ρηνιώ προσεγγίζονται πιο επιδερμικά από ό,τι τους αναλογούσε.
Ωστόσο κατορθώνουν να εκπροσωπούν συγκεκριμένες πτυχές της πολυτάραχης πολιτικής κατάστασης της Ελλάδας μας.
          Η Αννέζα είναι όμως σκιαγραφημένη άρτια σε όλες της τις πλευρές:
Ερωτευμένη γυναίκα, χαροκαμένη κόρη, σιδηρά βιοπαλάιστρια, στοργική μάνα, πεθερά, φίλη.
       Μέσα από την Αννέζα, η Μαίρη Κωνσταντούρου συνθέτει το άρτιο ψυχογράφημα ενός ανθρώπου που οι ενοχές του τον στρέφουν να γίνει αυτοκαταστροφικά ένας ψυχαναγκαστικός ταγός της δυστυχίας- κι εδώ διερευνάται ακροθιγώς η ευθύνη του ατόμου στις ματαιώσεις και τις απώλειες που γεύεται...
         Παράλληλα προβάλλει έντονα το τραύμα της ανεπούλωτης νοσταλγίας κι ο ανεκπλήρωτος έρωτας, που αιμορραγεί το αίμα της καρδιάς, συμπαρασύροντας τον αναγνώστη στο πένθος του. 
Ιδιαίτερη θέση στο έργο κι από τα στοιχεία που το απογειώνουν είναι η πολύπλοκη σχέση γιαγιάς κι εγγονής που ανάγεται σε μάθημα ζωής και για τις δυο ηρωίδες, επηρεάζοντάς τες δραματικά.
Ένα άλλο θέμα, που προκύπτει, μέσα από μια νεαρή ηρωίδα, είναι το πάθος του καλλιτέχνη και το σαράκι του θεάτρου:
             Χαρακτηριστικό στιγμιότυπο είναι η αναφορά στη συγκλονιστική πολιτική παράσταση- ορόσημο του Ιάκωβου Καμπανέλλη "Το Μεγάλο Μας Τσίρκο" .
Η Κωνσταντούρου θέτει εύστοχα τον ένα από τους πρωταγωνιστές της ως φάρο έμπνευσης για τη φερέλπιδα ηθοποιό, προτάσσοντας το ηθικό του μεγαλείο ως παράδειγμα...

Κατόπιν, η συγγραφέας ρίχνει ένα διεισδυτικό βλέμμα στο αναδυόμενο σταρ σύστεμ της μεταπολίτευσης και τη δύναμη του Τύπου και των κυκλωμάτων.

Σε όλο αυτό αντιτάσσει τις ηθικές αξίες και την αξιοπρέπεια που καθένας πρέπει να διατηρεί με κάθε κόστος.

Όσο αναπτύσσεται το τελευταίο μέρος η εστίαση σε συγκεκριμένα πρόσωπα είναι πιο εμφανής,με αποτέλεσμα η δύναμη των συναισθημάτων να εντείνεται σε βαθμό σπαρακτικό.
          Το φινάλε κορυφώνεται σε έναν διττό προβληματισμό:
         Από τη μια έχουμε ένα ηθικό δίλημμα ανάμεσα σε δόξα και οικογένεια, πίσω από τον οποίο κρύβεται η ματαιοδοξία του ατόμου κι η χειραφέτηση της γυναίκας μακρυά από το πατροπαράδοτο πρότυπο της μάνας - νοικοκυράς.
Η συγγραφέας φέρνει αντιμέτωπους το Εγώ και την αυταπάρνηση της αγάπης με "αμφίβολο νικητή" ως την τελευταία σελίδα...
        Από την άλλη, συναντάμε μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές αγάπης που έχουν γραφτεί σε σύγχρονο αισθηματικό μυθιστόρημα...
             Η Μαίρη Κωνσταντούρου με τη γνωστή της ευαισθησία υμνογραφεί μέ τη εικονοπλαστική δύναμη των λέξεων για το μεγαλείο της αγάπης, που υπερβαίνει τη φθαρτότητα των ανθρώπων και τα καπρίτσια της μοίρας, χαρίζοντάς της μια ιδιότυπη νίκη, μέσα από μια άρτια σκηνοθετημένη εξέλιξη, που σαφώς θα φέρει δάκρυα στα μάτια σας.

Το "Ζωή μου, Εσύ" παρέχει στον αναγνώστη ανεκτίμητα διδάγματα ζωής και ανάταση ψυχής, όπως μια τόσο ευαίσθητη πένα σαν της Μαρίας Κωνσταντούρου ξέρει να κάνει. 

Kώστας ΚΡΟΜΜΥΔΑΣ, ΟΥΡΑΝΟΕΣΣΑ

                                                  Ουρανόεσσα, Κώστας Κρομμύδας
                                               Είδος Αισθηματικό/Μυστηρίο
                                               Βαθμολογία: 9,5/10

                        

                   
Φέτος, ο αγαπημένος ηθοποιός και συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας μας ταξιδεύει στη μυστηριακή Σαμοθράκη,τη γη του φεγγαριού και του έρωτα, με ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα, όπου το φως και το σκοτάδι εναλλάσσονται  μοναδικά!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
1949:Ο αρχαιολόγος Ανδρέας Στάης, κουβαλώντας μια ιδιότυπη "λαβωματιά" από τα χρόνια  του εμφύλιου μίσους, παραδίδεται στη σαγήνη των αρχαίων μυστικών ,αναζητώντας το κεφάλι της Νίκης που ως τότε ακέφαλη εκτίθεται στο Λούβρο.
Στη Σαμοθράκη όμως ,δεσπόζει η παρουσία του αινιγματικού τοπικού άρχοντα Βάρβη, που κατέχει κτήματα με ενδιαφέρον για την Αρχαιολογική υπηρεσία.
Η περίοδος αυτή στιγματίζεται από μια σειρά γεγονότων αλλά κι από έναν σαρωτικό έρωτα.
               Στη σημερίνη εποχή, ο ελληνικής καταγωγής ντέτεκτιβ της Ιντερπολ, επίσης "Ανδρέας Στάης", καταφθάνει στη Σαμοθράκη για την κηδεία της γιαγιάς του.
Εκεί θα έρθει αντιμέτωπος με συγκλονιστικές αποκαλύψεις κι έναν κόσμο ανεξιχίαστα σκοτεινό...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Η Ουρανόεσσα αποτελεί το τέταρτο και πιο δυνατό από όλα τα μυθιστορήματα του Κώστα Κρομμύδα.
       Πρόκειται για ένα βιβλίο σαγηνευτικό και έμπνευση άκρως πρωτότυπη στο είδος.
Ένα βιβλίο αισθηματικό στη βάση του, που συνδυάζει Ιστορία και στοιχεία ενός καλοστημένου θρίλερ.
              Μια ιστορία δραματική, που εκτυλίσσεται κάτω από τα φτερά της Νίκης, όπως τη σμίλεψαν οι αιώνες κι οι δοκιμασίες αυτού του τόπου.
Ένα κάστρο που σε καλεί να καταδυθείς στον καλά κρυπτογραφημένο του μικρόκοσμο.
Ένας έρωτας περιπλανώμενος ανάμεσα σε αιματοβαμμένα μάρμαρα και στα κύματα των καιρών...

Ο τίτλος Ουρανόεσσα φέρει κάτι από όνειρο και υπακούει στη διττή ροπή του Κώστα Κρομμύδα να υποβάλλει από την αρχή το μυστήριο,αιχμαλωτίζοντας τον αναγνώστη, καθώς φέρνει στο επίκεντρο πάντα μια γυναικεία φιγούρα (Όπως στην "Ογκρέσα" και το "Μη Με Λησμόνει")

"Ουρανόεσσα" στην πραγματικότητα είναι η ομηρική ονομασία για τη Σαμοθράκη- τόπος ιερός και λίκνο μυστηρίων - όπου η γη σφιχταγκαλιάζεται με τον ουρανό κι η Σελήνη απλώνει την ασημένια κυριαρχία της. 
           Αυτό είναι το σκηνικό του δράματος, λουσμένο στο φεγγαρόφως και τους γραφικούς καταρράκτες μιας οργιάζουσας φύσης, καταφύγιου των θεών και των μυημένων. 

Η πένα του συγγραφέα χαρτογραφεί τις καταπράσινες διαδρομές της Σαμοθράκης και αφουγκράζεται ευλαβικά το αρχαίο κλέος της, ακολουθώντας τα χνάρια ιερών πομπών που κόβουν την ανάσα .

Έχουμε ένα μυθιστόρημα καθαρά κινηματογραφικής δομής,χωρισμένο σε ευέλικτα κεφάλαια με υποδήλωση του τόπου- σαν σε cuts στο σινεμά.
Η γλώσσα είναι πολύ λιτή με απλές εκφράσεις, χωρίς καλολογικά στοιχεία -είναι ξεκάθαρο πως δεν αποτέλεί προτεραιότητα κ δεν είναι φροντισμένη.
(Kάποιες στιγμές, επίσης, μου έλειψε ο λυρισμός, που ενίοτε άρμοζε στο κλιμα του βιβλίου, καθώς και μια μεγαλύτερη ανάλυση σε κάποια σημεία.)

Ωστόσο η συναρπαστική πλοκή, με τις ανατροπές και τα θαμμένα μυστικά της, αφοπλίζει και τον πιο απαιτητικό, όντας σφιχτοδεμένη και καλύτερα δομημένη από κάθε προηγούμενο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα.

Ενώ και στην Ουρανόεσσα ο συγγραφέας συνδέει παρελθόν με παρόν, σε αυτό το βιβλίο διαχειρίζεται τα δύο χρονικά επίπεδα πολύ καλύτερα από τα προηγούμενά του.
Αντί να συμπλέκει το χθες και το σήμερα με εναλλάγές- ίσως κουραστικές που θα ανέκοπταν το συναίσθημα- χωρίζει άτυπα σε δυο μέρη το βιβλίο του με βάση τον χρόνο.
          Έχουμε τα γεγονότα του παρελθόντος να φτάνουν σε μια καμπή  συγκλονιστικά οριακή και έρχεται το σήμερα σαν επιστροφή και κάθαρση να λύσει τα μυστήρια.

Η ενότητα του χθες εκκινεί από τα αιματοκυλισμένα χρόνια του Εμφυλίου, όπου ο Κώστας Κρομμύδας δίνει ένα αντιπροσωπευτικό στιγμιότυπο για να καταδείξει τον παραλογισμό της αδελφοκτόνας σφαγής.
Από το αίμα αναδύεται απροσδόκητα ένας έρωτας σπαρακτικός-αντιστάθμισμα θαρρείς στο μίσος και τον τρόμο.
Η συνέχεια εστιάζει σε ένα πραγματικό γεγονός:
Είναι η ανακάλυψη του τρίτου αγάλματος της Νίκης από το ζεύγος των Αμερικάνων αρχαιολόγων Φίλις Ουίλλιαμς και Καρλ Λίμαν το 1949, το οποίο σήμερα εκτίθεται μετά από αγώνα στη "γενέτειρά" του,τη Σαμοθράκη!
             Σε αυτή την ανασκαφή ενσωματώνεται αρμονικά ο μυθιστορηματικός ήρωάς μας κι όσα τον συνοδεύουν, έτσι που μυθιστορία κ πραγματικότητα να συνδυάζονται αξεδιάλυτα. 
            Η πένα του συγγραφέα αποδίδει υποδειγματικά την αγωνία των ανασκαφών , τη σχεδόν ερωτική λαχτάρα για τα μαρμάρινα πρόσωπα τα σημαδεμένα από τον χρόνο, αλλά και την έκσταση του αρχαιολόγου, "όταν αγγίζει όσα θαυμαστά άγγιξαν τα χερια των προγόνων του χιλιάδες χρόνια πριν"- όπως όλοι οι Ελληνες τη θυμόμαστε στα μάτια του Μανώλη Ανδρόνικου στη Βεργίνα!
               Ο έρωτας κατορθώνει να διεκδικήσει τη θέση του, συνυπάρχοντας με την υποβλητικότητα του τόπου.
               Τα γεγονότα του παρελθόντος κλείνουν με μια σκηνή από τις πιο ατμοσφαιρικές, όπου ο συγγραφέας κεντά λέξη τη λέξη την κτηνωδία, τον ιερό φόβο και το Απροσδόκητο θαυμα, που θα αποσαφηνιστεί στο τέλος του βιβλίου...

Η μετάβαση στο σήμερα έρχεται με συνδετικό κρίκο μια κηδεία και μια εξαφάνιση.
Οι χαρακτήρες στροβιλίζονται έκτοτε σε έναν αγωνιώδη χορό αισθησιασμού, αποκαλύψεων και θανάτου.
Καθένας φέρει το προσωπικό του βάρος -ψηφίδα πολύτιμη σε έναν γρίφο παραμυθιακό, μαζί κι εφιαλτικό.
Ο Βασίλης με τα μυστικά και τη λαική του σοφία,
η αέρινη Ηρώ,
η φλογερή Ζωή,
ο παθιασμένος ακέραιος Ανδρέας,
ο στιβαρός Νικόλας,
ο αμφιλεγόμενος Σίμωνας,
η ωραιοπαθής Μαρίκα
και δυο παιδικά μάτια που καθρέφτισαν μέσα τους τις στάχτες μιας θυσίας και κρίματα ανομολόγητα.
        Ανάμεσά σε όλους, ξεχωρίζει η επιβλητικη φιγούρα του Αλέξανδρου με την ιδιαίτερη προσωπικότητα και την  πολυτάραχη οικογενειακή ιστορία- 
μύστης μαζί και ιερόσυλος, από τους πιο ιδιαίτερους χαρακτήρες σε βιβλίο του συγγραφέα.
   Συγκίνηση ιδιαίτερη προκαλεί η ανάδειξη του δεσμού ανάμεσα σε άνθρωπο και τα ζώα, που διαδραματίζουν τον "δικό τους ρόλο" στη συναισθηματική φόρτιση και στην ίδια την πλοκή.
      
Σε ολόκληρο το βιβλίο αναδεικνύεται η ύβρις της αρχαιοκαπηλείας, αλλά και η βάναυση κλοπή των αρχαίων μας θησαυρών που κοσμούν πια ξένα μουσεία χωρών δίχως την άιγλη του φωτοδότη πολιτισμού μας- με ενδεικτικότερα τα "βιασμένα" μάρμαρα του αετώματος της Ακρόπόλεως- λαβωμένα από τον άρπαγα Ελγίν...
        
Η άλλη παράμετρος που ανακαλύπτουμε έκθαμβοι  στην "Ουρανόεσσα"  είναι η μακράιωνη παράδοση των Καβειρίων Μυστηρίων, που ο Κώστας Κρόμμύδας ξετυλίγει σε ζωηρή αναπαράσταση, σεβόμενος όσα ο χρόνος άφησε απρόσιτα στη γνώση.
         
Μέσα σε ολα, αδιαπραγμάτευτη και μεγαλόπρεπη, σαν τη Νίκη της Σαμοθράκης δεσπόζει η ζωοδότρια αγάπη, που δίνει φτερά στις ψυχές και αποτελεί Μυστήριο πανόσιο , άβατο στους κάπηλους.

Αυτή είναι η Ουρανόεσσα του Κρομμύδα.
Μια μυσταγωγία ερωτική.
Ένα μαγικό σεργιάνι στα άδυτα του αρχαίου μεγαλείου που δεν περιορίστηκε σε καλοσμιλεμένα έργα Τέχνης, αλλά συνίσταται σε συνομιλία του ανθρώπου με τη θεία προέλευσή του, επαναπατρίζοντάς τον στον ουράνιο προορισμό του.

Eίναι φανερό ότι ο Κώστας Κρομμύδας πάντα αποζητά νέους δρόμους και ζητά να εξελίσσεται θεματολογικά και τεχνικά, πράγμα που τον δικαιώνει με πολύ καλά βιβλία όπως αυτό, που αγγίζουν την ψυχή, χαρίζοντας ταυτόχρονα και κάποιες όμορφες γνώσεις στους αναγνώστες.

Ανακαλύψτε,λοιπόν, την "Ουρανόεσσα" του Κώστα Κρομμύδα κι αφεθείτε στη σαγήνη των φεγγαρολουσμένων σελίδων μιας ιστορίας που θα αγγίξει την καρδιά σας και θα σας εξιτάρει.

                                       Δέδε Ελισσάβετ


    Ακούστε το τραγούδι της Ουρανόεσσας σε μια μοναδική σύνθεση που αποδίδει την ατμόσφαιρα του βιβλίου.