Η Δικη Που Άλλαξε τον Κόσμο, Στέφανος Δάνδολος

                                                                                           Η Δίκη Που Άλλαξε Τον Κόσμο, Στέφανος Δάνδολος
                                      Είδος Ιστορικό- (Θρησκευτικό) Μυθιστόρημα

                                         Βαθμολογία: 10/10

Ο Στέφανος Δάνδολος δίνει χρόνια τα διαπιστευτήριά του στον χώρο του ιστορικού μυθιστορήματος.

Παρουσιάζει δε την τάση να προσεγγίζει την Ιστορία μέσα από ζευγάρια που τη σημάδεψαν συνθέτοντας μυθιστορήματα με θυελλώδη πάθη που πάντα "πατούν" στην ιστορική εγκυρότητα.
                   Φέτος όμως παρουσιάζει κάτι πραγματικά ξεχωριστό: "Η Δίκη Που Άλλαξε τον Κόσμο"- εκδ ΨΥΧΟΓΙΟΣ- δεν αποτελεί απλά την κορυφαία συγγραφική στιγμή του Στέφανου Δάνδολου, αλλα ένα από τα συγκλονιστικότερα ελληνικά μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στο Πραιτώριο της Ιερουσαλήμ,  ο Πόντιος Πιλάτος εν μέσω κραυγών δίκαζει τον Χριστό, όταν μια γυναίκα όρθωσε το ανάστημά της και προσπάθησε να σώσει τον Ναζωραίο, κάνοντας ό,τι δεν τόλμησαν δεκάδες άντρες γύρω της.

           Το όνομά της Κλαυδία Πρόκλα. Η σύζυγος του ίδιου του Πόντιου Πιλάτου, του ανθρώπου που δίκασε τον Ιησού.

Μια Ρωμαία της άρχουσας τάξης, που αγάπησε πολύ, πόνεσε περισσότερο κι έφτασε να ανακηρυχτεί Αγία της Χριστιανικής Εκκλησίας μετά τον θάνατό της!!!

Από τις ανεμοδαρμένες ερήμους της Ιουδαίας μέχρι τα ομιχλώδη μονοπάτια της αστραφτερής Ρώμης, παρακολουθούμε  το πορτρέτο μιας θαρραλέας ύπαρξης που αντιτάχθηκε στη βία των ημερών της.

Η ανατομία ενός γάμου που χτυπήθηκε ανελέητα από τη μοίρα.

Το δραματικό χρονικό μιας δίκης που σημάδεψε την ανθρωπότητα και εκείνου του τραγικού δικαστή που ένιψε τας χείρας του, του άντρα που είχε ξεκινήσει την καριέρα του με όνειρα και έσβησε στην αφάνεια.

Και, τέλος, η οδύσσεια ενός παλιού Ρωμαίου στρατηγού, που σαράντα χρόνια μετά τη Σταύρωση έφερε στο φως τα κρυμμένα μυστικά οδεύοντας προς τη δική του λύτρωση.
Ο Στέφανος Δάνδολος αντλεί έμπνευση από ένα καταγεγραμμένο γεγονός των τελευταίων ωρών του Χριστού, το οποίο ουδέποτε αναδείχτηκε, και, συνυφαίνοντας πραγματικότητα και μυθοπλασία, χτίζει ένα βαθιά υποβλητικό μυθιστόρημα για την ελπίδα, τον έρωτα και τα θαύματα της ανθρώπινης ψυχής.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Οι τελευταίες ώρες του Χριστού στη γη συνίστανται στο Θείο Πάθος και την ύψιστη έκφραση αγάπης που είναι η- παρά τη θεία Του μακαριότητα -κατάφαση της ανθρώπινης φύσης και η Εκούσια Θυσία Του στον Σταυρό.

          Σύμπασα η Χριστιανοσύνη παρακολουθεί με κατάνυξη τις Ιερές Ακολουθίες του Θείου Δράματος τις ημέρες του Πάσχα.

Μέσα στα Ευαγγέλια το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης όταν περιγράφεται η δίκη του Χριστού από τον Πόντιο Πιλάτο, ακούμε από το Ευαγγέλιο του Απ. Ματθαίου ένα σύντομο χωρίο για τη σύζυγο του Ρωμαίου Επιτρόπου του Ποντίου Πιλάτου, η οποία έστειλε μήνυμα στον αναποφάσιστο σύζυγό της, προσπαθώντας να αποτρέψει την καταδίκη του Ιησού  

..."επί τού βήματος απέστειλε προς αυτόν η γυνή αυτού λέγουσα· Μηδέν σοί και τώ δικαίω εκείνω· πολλά γάρ έπαθον σήμερον κατ' όναρ δι' Αυτόν."

Αυτή η λεπτομέρεια, συνήθως, παραμερίζεται μέσα στο ευρύτερο δέος και τη συντριβή για τα μαρτύρια και την ασύλληπτη θυσία του Χριστού, ενόσω "περιμένουμε" με αγωνία τη Σταύρωση.

          Από αυτήν όμως τη "λεπτομέρεια" της Δίκης του Χριστού στο Πραιτώριο εκκινεί ο Στέφανος Δάνδολος και συνθέτει ένα σημαντικό όσο και γοητευτικό ιστορικό μυθιστόρημα, που όμοιό του- αισθάνομαι ότι- δεν έχουμε διαβάσει στην Ελληνική Πεζογραφία του πρόσφατου αιώνα.

         Δεν είναι μονάχα η πρωτοτυπία του θέματος που καθιστά το βιβλίο αυτό σπουδαίο, αλλά κυρίως ο τρόπος χειρισμού της υπόθεσης κι ο τρόπος που ξετυλίγονται ιστορικές γνώσεις απρόσιτες στον μέσο αναγνώστη. 

         Ένα βιβλίο που θυμίζει παλιό συναξάρι.

Μια "περγαμηνή" σκονισμένη από το χώμα της τραχιάς ιουδαϊκής γης και νοτισμένο από το Άγιο Μύρο τη Ωραίας Θυσίας.

Ο Στέφανος Δάνδολος έχει πλέξει ένα αριστούργημα.

Με άξονα τη Δίκη του Ιησού αναπλάθει το πορτρέτο ολόκληρης της εποχής των πρωτοχριστιανικών χρόνων μέχρι περίπου το 70μ.Χ. , φωτίζοντας το τι έγινε την πρωτη 40ετία μετά την Ανάσταση του Χριστού, στην ταπεινή γωνιά της Ιουδαίας όπου άναψε η φλόγα της Πίστεως συνταράσσοντας ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία..

        Ήδη ξεκινούν οι πρώτοι διωγμοί από τον Τιβέριο και τον Βεσπασιανό ενώ ο παράφρων Νέρων πυρπολεί τη Ρώμη...

          Κεντρικό πρόσωπο στο βιβλίο ωστόσο δεν είναι άμεσα ο Ιησούς αλλά ο Πόντιος Πιλάτος, μια αινιγματική προσωπικότητα για την οποία ελάχιστα γνωρίζουμε .

           Αν και δεν υπήρξε φαύλος όπως οι Φαρισαίοι,ή ο Ηρώδης κ.α., στάθηκε το μοιραίο πρόσωπο κι έγινε συνώνυμο της ολέθριας ευθυνοφοβίας με τον περιώνυμο συμβολισμό "Νίπτω τας χείρας μου", με το οποίο συναίνεσε κάτω από ασφυκτικές πιέσεις στην άδικη θανάτωση του Ιησού αν και δεν την επικροτούσε.

Σε αυτήν την αντίφαση έγκειται η τραγικότητά του κι η καταδίκη του στη συνείδηση των επόμενων γενεών.

             Ο Δάνδολος όμως, κόντρα σε αυτό το αντανακλαστικό, με μια ενσυναίσθηση δίνει τον λόγο κ σε αυτόν τον αμφιλεγόμενο Ρωμαίο.

Διαμεσολαβητής για να γνωρίσουμε τον Πόντιο Πιλάτο γίνεται η σύζυγός του η Κλαυδία Πρόκλα.

Η Πρόκλα ήταν μια υπέροχη γυναίκα σπάνιας αρετής,  η οποία, ξεπερνώντας όλα τα στερεότυπα της ρωμαϊκής κοινωνίας,

 πίστεψε με πάθος στο Κήρυγμα του Ιησού,

έκανε πράξη το χριστιανικό έλεος

και αγίασε.

Ο Στέφανος Δάνδολος διαποτίζει, λοιπόν, δυσεύρετη ιστορική γνώση με μυθιστορηματική ευελιξία και κατορθώνει να σκιαγραφήσει αυτόν τον αμφιλεγόμενο άντρα, τον Πιλάτο.

           Τον ακολουθεί από τα φωτεινά κι ένδοξα χρόνια του στη Ρώμη, παρουσιάζοντας έναν ευγενικό έρωτα κι έναν υπέροχο ευτυχισμένο γάμο, μέχρι τη μετάθεσή του για την περιφέρεια της Ιουδαίας, που σκοτείνιασε τη ζωή του για πάντα...

           Στη "Δίκη Που Άλλαξε Τον Κόσμο" ανατρέπεται ο αυτοματισμός της απέχθειας ή της μομφής προς τον Πόντιο Πιλάτο καθώς ,διοτι απέναντι στη θεολογική διάσταση του ζοφερού του ρόλου στο Θείο Δράμα- ορθώνεται τωρα ο ανθρώπινος αντίλογος μιας ταλανισμένης ψυχής,

που δεν κατάφερε ποτέ τη σωτήρια υπέρβαση ,

ενός πατέρα που βίωσε την απώλεια με φριχτό τρόπο 

κι ενός συζύγου που αποξενώθηκε από τη σύζυγό που λάτρεψε χάνοντας τον ίδιο του τον εαυτό. 

         Ένας φέρελπις άντρας που τον συνέθλιψε το βάρος της Ίστορίας- ένας άνθρωπος που συνετρίβη από την αδύναμία του να επωμισθεί το Κόστος αυτού που θεωρούσε Δίκαιο.

              Πλάι του, μέσα στην ιουδαϊκή νύχτα, φωτοβολέι σαν ήλιος αγάπης η Κλαυδία Πρόκλα- πρόσωπο που η Εκκλησία έχει ανακηρύξει Αγία.

         Η πορεία της Αγίας Πρόκλας συγκινεί κι εμπνέει δίνοντας υπόσταση στην ουσία της Ελεημοσύνης και της Αυταπάρνησης.

Μια γυναίκα από τη Ρώμη με αγαθή ψυχή, που μετουσίωσε τον προσωπικό της πόνο σε συμπόνια προς τους πάσχοντες γύρω της ανακουφίζοντας τη δυστυχία που την περιέβαλλε.

Αποδύθηκε του πλούτου που της κλήρωσε η ευνοϊκή της τύχη για να ενδυθεί το στεφάνι της αγιοσύνης για χάρη του Χριστού.

Η Αγία Πρόκλα γιορτάζει στις 27 Οκτωβρίου και στις σελίδες αυτές ανακαλύπτουμε έκπληκτοι την πορεία της προς την αγιοσύνη. 

Δεν είναι όμως μονάχα αυτό το ζευγάρι.

             Η αφήγηση έχει χρονικά πισωγυρίσματα και εξελίσσεται σε δυο χρόνους-τα πρώτο διάστημα από τη δίκη του Χριστού από τη μια κι από την άλλη μερικές δεκαετίες αργότερα, όταν το χριστιανικό κίνημα έχει εδραιωθεί και έχει τεθεί στο στόχαστρο της επίσημης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ταυτόχρονα λοιπόν προς τον Πιλάτο,ο Δάνδολος φωτίζει το ρυπαρό εβραϊκό ιερατείο και τον πολιτικό ρόλο που διαδραμάτισε στην εκμετάλλευση του φτωχού και αγράμματου λαού της Ιουδαίας συμπράττοντας με το καθεστώς της Ρώμης, χειραγωγώντας τις μάζες.

          Ο συγγραφέας διερευνά την πολιτική χροιά που ενείχε το μίσος των Φαρισαίων για τον γλυκύ Ιησού κι όλο το βρομικο παρασκήνιο της υποκινούμενης καταδίκης Του.

Παράλληλα ιχνηλατεί τα βήματα μιας καταπληκτικής γυναίκας αλλά και του ίδιου του Ευαγγελιστή Ματθαίου, όταν αυτός με θάρρος έφτασε ως τη Ρώμη των πρώτων διωγμών για να κηρύξει το Ευαγγέλιο.

Με αφορμή αυτό αναδεικνύονται πολλά ακόμη ενδιαφέροντα πρόσωπα. Ο Μαξιμος, η Λίβια, ο Πετρώνιος με τη μνήμη μιας απωλειας  θα νιώσουν τον κίνδυνο να τους ζώνει κάτω από τους Διωγμούς του Βεσπασιανού .

Χωρία ενδοσκοπικής διάθεσης, συμβάλλουν στα άρτια ψυχογραφήματα όλων των βασικών προσώπων.
         Ο συγγραφέας κατορθώνει να φέρει ενώπιόν μας χειροπιαστούς και αληθοφανείς χαρακτήρες, με πάθη, αγωνίες που -όλοι- κερδίζουν την κατανόησή μας με το προσωπικό τους δράμα.

Ο Στεφανος Δάνδολος συμπλέκει αξεδιάλυτα και αριστοτεχνικά μυθοπλασία και ιστορική αλήθεια προσφέροντας ένα αρμονικό σύνολο, διαποτισμένο έρωτα, πόνο μα πάνω από όλα την ελπίδα που μονάχα η αληθινή πίστη γεννά.

           Η παρουσία του Χριστού -αν και δεν εμφανίζεται επουδενί ως "άμεσα δρων" πρωταγωνιστής στην αφήγηση- είναι διάχυτη με τον τρόπο που ευφραίνει κι αναμορφώνει τις κουρασμένες ψυχές, εμφυσώντας Πίστη και θάρρος για τον πιο ευγενικό αγώνα που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος-αυτόν της θυσιαστικής Αγάπης σε Εκείνον και τον κόσμο κατ'επέκτασιν.

Ο Χριστός γίνεται πυξίδα των προσώπων του μυθιστορήματος και καθορίζει τη διαδρομή τους 

             Ο Στέφανος Δάνδολος με τη "Δίκη [που] Άλλαξε Τον Κόσμο" πέτυχε έναν συγγραφικό άθλο, διότι έγραψε ένα πρωτότυπο έργο που διασώζει ιστορική γνώση εξυμνώντας τη χριστιανική αγάπη, χωρίς κοινοτυπίες ή ηθικολογίες.

            Αναδεικνύοντας φωτεινά πρόσωπα που έδρασαν σε σκοτεινούς καιρούς,  ο Στέφανος Δάνδολος προσφέρει ενα μυθιστόρημα που θεολογεί μέσα από τον ίδιο τον Άνθρωπο.

             Άλλο ένα διαμάντι λογοτεχνικό λοιπόν από μια εξαιρετική πένα που στολίζει το συγγραφικό μας τοπίο.

ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ. Γράμματα Στον Γιο Μου

                                                                               Γράμματα Στον Γιο Μου/
Φυλακές Κάστορος - Αβέρωφ - Καλλιθέας, 1955-1962, Έλλη Παππά
                                                                                 Είδος: Μαρτυρία 
                                                                              Βαθμολογία(;): 10/10 (Οπωσδήποτε!!!!)

Εκδόσεις Άγρα
Αριθμός Σελίδων 96
Διαστάσεις 21χ13
Τιμή 11,32- 6,83ευρω
Πρόλογος
Για τα γράμματα στον γιο μου
1. Φλεβάρης 1955, Φυλακές Κάστορος
2. Α' - Απομόνωση
3. Β' - Καλλιθέα

27 Οκτωβρίου τιμούμε τη μνήμη της αγωνίστριας -και διανοούμενης- Έλλης Παππά, μια από εκείνες τις απώλειες που ορφανεύουν πνευματικά έναν λαό.
Η Έλλη Παππά, εμβληματική προσωπικότητα του Λαικού Κινήματος και της ευρύτερης της Αριστεράς, μικρότερη αδελφή της σπουδαίας λογοτέχνιδος Διδώς Σωτηριου, υπήρξε σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη και μητέρα του γιου του.

               Ανάμεσα σε άλλα αξιόλογα δοκίμια σχετικά με τη Φιλοσοφία και την Πολιτική Οικονομία
("Μακιαβέλι ή Μαρξ",
Αρχαίοι Έλληνες Συγγραφείς στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ του Μαρξ",
"Σπουδή στο θέμα της Ελευθερίας, 
Ο Λένιν έξω από το Μαυσωλείο", 
Ο Πλάτων κι η Εποχή Μας") 
η Έλλη Παππά πρόσφερε στη σύγχρονη γραμματεία, ένα από τα πιο τρυφερά και βαθιά γυναικεία βιβλία που γράφτηκαν ποτέ, τα "Γράμματα Στον Γιο Μου", χρονικό από τις φυλακές Αβέρωφ.
          Βιβλίο διαθήκη όχι μόνο για το γιο της αλλά για κάθε προοδευτικό άνθρωπο.
Πρόκειται για ένα ιδιότυπο ημερολόγιο φυλακής σε α' πρόσωπο, που η εγκυμονούσα Έλλη Παππά συνέγραψε για χάρη του μωρού που κυοφορούσε 
τις σκληρές μέρες της Δίκης του Μπελογιάννη,
παραδίδοντας ένα ιδιότυπο χρονικό της αποτρόπαιης ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗ ΧΑΡΑΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 30 ΜΑΡΤΙΟΥ 1952.
Ένα βιβλίαράκι μικρό με μια "μεγάλη" και άκρως δραματική ιστορία στις σελίδες του, από μια μητέρα που συνέθεσε για το παιδί της το πορτρετο του μελλοθάνατου Αγωνιστή πατέρα του, ωστέ να τον γνωρίσει μέσα από τη χάρτινη προβολή του, όταν θα το διάβαζε στα 16 του χρόνια...
Έτσι γνωρίζουμε στιγμιότυπα από τη μετεμφυλιακή Ελλάδα, όχι με μια ψυχρή ιστοριογραφική προσέγγιση,  αλλά με μια συναισθηματική διάθεση, πιο βιωματική για τον αναγνώστη.
             Η Έλλη Παππά, λοιπόν, με θητεία στην Αντίσταση γνωρίστηκε με τον κομμουνιστή Νίκο Μπελογιάννη τέλη του 50 κι ερωτεύτηκαν παράφορα, με μια από κείνες τις αγάπες που θεριεύουν στη φωτιά μεγάλων οραμάτων κι αγώνων.
        Λίγο μετά την Πρωτοχρονιά του 51 η Έλλη , ο Μπελογιάννης, ο επίσης κομμουνιστής Μπάτσης κι άλλοι , συνελήφθησαν με την κατηγορία της..."κατασκοπείας" από μια κυβέρνηση άβουλη μαριονέττα των Ανακτόρων, που και μετά το πέρας του Εμφυλίου, ζητούσαν κι άλλο αίμα Ελλήνων, σε ένα αντικομμουνιστικό και ευρύτερα αντιδημοκρατικό κρεσέντο μίσους, προς όποιον οραματίστηκε ένα δικαιότερο μέλλον, σε μια καθημαγμένη πατρίδα.
        Όταν φυλακίστηκε με τον Μπελογιάννη και την υπόλοιπη ομάδα, η Έλλη Παππά ηταν ήδη έγκυος λίγων μηνών!
Παρόλαυτα, σύρθηκε κι εκείνη στο κελί και υπεβλήθη σε βασανιστικές ανακρίσεις με τη συνδρομή Αμερικανών πρακτόρων.

Οι μήνες της φυλακισης που ακολούθησαν στιγματίστηκαν από αγωνία, ματαιωμένους πόθους για κοινωνική δικαιοσύνη και την προσπάθεια δυο ερωτευμένων ανθρώπων να ξεκλέψουν ώρες και μηνύματα αγάπης με τους πιο ευρηματικούς τρόπους. 
Παράλληλα η έγνοια για την εκκολαπτόμενη νέα ζωή σαν ηλιαχτίδα ελπίδας κόντρα στα τουφέκια...
Ακολούθησε η γνωστή δίκη, όπου έλαμψε η συγκλονιστική Απολογία του Νίκου Μπελογιάννη, κουρελιάζοντας ένα Στρατοδικείο παρωδία:
Η απολογία του συνιστούσε μια "ανθολογία " στιγμών της Εθνικής Αντίστασης και "Βίβλο" για το ήθος του κομμουνιστή , "που προσφέρει το Είναι του χαμογελώντας στα πολυβόλα, γιατί δεν προσβλέπει σε ωφέλη παρα μονάχα σε μια δικαιότερη κοινωνία για τους Επόμενους".Τούτο το ευγενές όραμα είναι η αιωνιότητα του Κομμουνιστή, που διακήρυξε ο Μπελογιάννης κάνοντας τους στρατοδίκες κ τον Βασιλικό Επίτροπο να χλωμιάσουν..
Ο Λόγος της Θυσίας και της Ελευθερίας απέναντι στην Τυραννία.
Σε αυτήν τη δίκη η συγκατηγορούμενη και αγαπημένη της καρδιάς του, Έλλη Παππά, του σύστησε τον νεογέννητο γιο τους.
Ήταν Έλλη Παππά που πρόσφερε στον Μπελογιάννη το περιβόητο γαρύφαλο, με το οποίο πέρασε στην αθανασία, όπως τον αποτύπωσε το χαρακτικό του Picasso σα σύμβολο ευγενών αγώνων για ειρήνη και προκοπή...
              Σε αυτήν τη δίκη, οι περισσότεροι καταδικαστηκαν σε θάνατο.Αξιοσημείωτο είναι πως ένας από τους στρατοδίκες ήταν ο Γεωργιος Παπαδόπουλος ο οποίος μειοψήφησε καθώς ζήτησε κάθειρξη κι όχι εκτέλεση για τους υπόδικους!
Η θανατική ποινή της Έλλης εντούτοις, μετετράπη σε φυλάκιση επειδή ήταν πλέον λεχώνα, ωστόσο ένιωσε κι η ίδια τη σφαίρα να τη διαπερνά όταν τής πήραν τον Νίκο, οι θεματοφύλακες της...πατρίδας και της...Πίστης βαφοντας με αίμα ευγενικό την άγια ημέρα της Κυριακής, που κι οι ίδιοι οι Γερμανοί απέφευγαν ως μερα εκτέλεσης υπόδικων.
                 Αυτό είναι το ιστορίκό πλαίσιο του μικρού αυτού βιβλίου όμως τα "Γράμματα Στον Γιο μου" είναι ένα δευτερευόντως πολιτικό κείμενο, καθώς στις σελίδες του κυριαρχεί η μητρική τρυφερότητα, η προσμονή μιας γυναίκας να γίνει μάνα από τον άντρα που λάτρεψε κι ο απελπισμένος έρωτας που πασχίζει να επιβιώσει μέσα στο μίσος και κάτω από τη σκιά του θανάτου. 
Η γλώσσα γλυκιά, ευέλικτη, μπριόζα, μετουσιώνει τις σελίδες σε χάδι μητρικό κι έρχεται στην πιο σπαρακτική αντιδιαστολή προς το μίσος και την αδικία, που δοκιμαζε τον λαό μας ακόμη κι ύστερα από τη θεομηνία του πολέμου...
        Λίγα κείμενα μπορούν να γίνουν πιο καταγγελτικά απο τα "Γράμματα Στον Γιο Μου" της Ελλης Παππά προς αυτό το μωράκι που είδε "το φως του κόσμου" μέσα στο σκοτάδι της φυλακής.
Σε αυτήν την συγκινητική ιστορία αποτυπώνονται όλα τα μαρτύρια του λαού μας...
"Τα Γράμματα Στον Γιο Μου" της Παππά είναι το δεύτερο ευρείας αποδοχής βιβλίο που μια πολιτική προσωπικότητα απευθύνει στο αγέννητο παιδί της, αφήνοντας πολιτικό απόηχο:
Γνωστό πανευρωπαικά είναι το "Γράμμα σε Ένα Παιδί Που Δε Γεννήθηκε Ποτέ" που έγραψε η Ιταλίδα δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Οριάνα Φαλάτσι- σύντροφος επίσης ενός διεθνούς ακτινοβολίας αριστερού, του Αλέκου Παναγούλη (που έκανε την απόπειρα κατά του Γεωργιου Παπαδόπουλου και υπέστη πλήθος βασανιστήριων, ως και ηλεκτροσοκ για να σκοτωθεί τελικά σε ένα υποπτο τροχαίο το 1976)
Και το δικό της βιβλίο η Φαλάτσι το έγραψε σε κατάσταση κύησης κι, όπως εκείνο της Έλλης Παππά, εμπεριέχει πολιτικές προεκτάσεις, όντας και βαθιά φεμινιστικό, χωρίς να στερείται τρυφερότητας:
Για την Ιταλίδα δημοσιογράφο, όμως, διακύβευμα είναι το ίδιο το έμβρυο, καθώς η Φαλάτσι πραγματεύεται το ζήτημα της άμβλωσης μέσα από ένα βιωματικό πρίσμα:
 Είναι η ίδια Οριάνα που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην αγάπη για το έμβρυο που κυοφορεί, και την επιθυμία να κάνει έκτρωση ωστε να επιβληθεί σε μια αφιλόξενη κοινωνία κυνηγώντας μια καριέρα χωρίς το ανάχωμα της μητρότητας...
Το "Γράμμα" σε αυτό το "Αγέννητο μωρό" από τη Φαλάτσι, καταγγέλλει την καταπίεση της γυναίκας, κι όλα τα στεγανά της πατριαρχίας , που ορίζουν το πεπρωμένο της.Είναι ένα βιβλίο αντιφατικό όπου αντιπαλεύουν η χειραφέτηση και η τρυφερότητα με αμφίβολο νικητή...
Από την άλλη, τα "Γράμματα" της Έλλης υποδέχονται χωρίς δισταγμούς το θαύμα της μητρότητας- απότοκο του μεγάλου έρωτα- έχοντας την εγκυμοσύνη αυτή έμπνευση κι εστιάζοντας στους κοινωνικούς αγώνες του Λαικού Κινήματος, μέσα από τη Δική του Νίκου Μπελογιάννη.
Και τα δυο κείμενα, πάντως, αναδεικνύουν το μεγαλείο της μητρικής αγάπης.
            Η εγκυμοσύνη κι ο τοκετός παρουσιάζονται και στην Φαλάτσι και στην Παππά κάπως πιο φιλοσοφημένα, και πολύ  τρυφερά, απαλλαγμένα από τη στυγνή ιατρική πλευρά, χωρίς ταμπού,

όπως μόλις  1978 έκανρ και ΣουηδήΝτέα Τριρ Μερχ! στο διεθνές κοινωνικό της μυθιστόρημα "τα Παιδιά Του Χειμώνα", σε ένα χρονικό από ένα μαιευτήριο.
         Η Έλλη Παππά όμως συνθέυει ένα ντοκουμέντο σύγχρονης Ιστορίας διαποτισμένο με ιερή μητρική αγάπη και με αυτούς τους όρους ξεδιπλώνεται οι αλήθειες της στα ΓΡΑΜΜΑΤΑ αυτά:

ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ .
           Από τις πρώτες εβδομάδες της φυλάκισης της, η αγωνίστρια Έλλη, νιώθοντας το μωρό της να σκιρτά στα σπλάχνα της, άρχισε να καταγράφει τις ημερολογιακού τύπου σκέψεις της προς το μωράκι της, καταθέτοντας το χρονικό της αγάπης που το γέννησε κι όλη την πορεία μέχρι την εκτέλεση του πατέρα του.
        Ένα βιβλίο γεμάτο ποίηση και Ιστορία, συναίσθημα αλλά και λογική.
Χάριν του μωρού της, λοιπόν, η Παππά, αφηγείται έναν έρωτα στη σκιά της παράνομης δράσης, (όταν το δίκαιο χρίστηκε " έγκλημα") των κρυπτογραφημένων ονομάτων και των συλλήψεων.
Καθώς το έμβρυο μεγαλώνει στην κοιλία της, παρελαύνουν οι μαρτυρικές μέρες στη φυλακή, οι ανακρίσεις, τα ραβασάκια με στιχάκια, γραμμένα με κάρβουνο και οι εξοντωτικές συνεδριάσεις του Δικαστηρίου των ανόμων.
Παρακολουθούμε το ζευγάρι Παππά- Μπελογιάννη  να εφευρίσκει τρόπους ώστε να ανθίσουν τα κάγκελα της φυλακής που τους χώριζε. αγωνιώντας για την έκβαση μιας βρόμικης δίκης.
          Στιγμές σε μια γλώσσα άμεση με χάρη και πινελιές πνευματώδεις που κάνουν τον αναγνώστη συνοδοιπόρο και κάθε γυναίκα να συμπάσχει, αλλά και να νιώθει περήφανη για το μεγαλείο της θηλυκότητας.
Στα "Γράμματα",γνωρίζουμε, λοιπόν,δυο ανθρώπους που οραματίζονταν ένα μέλλον ευτυχίας και μόρφωσης για όλον τον λαό και γι αυτό επιδίδονταν στην εκπόνηση σπουδαίων κειμένων που εκτείνονταν από την αρχαιότητα μέχρι οικονομικές αναλύσεις και σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία.
Η Έλλη Παππά στη φυλακή έγραψε και μερικά παραμύθια για χάρη του μωρού που θα έφερνε στον κόσμο.(Επειδή ο Μπελογιάννης την αποκαλούσε "γατα", επεξηγώντας της ευφυιώς το "γιατί", σε ένα ερωτικό του γράμμα στη φυλακή, η Έλλη Παππά συνέγραψε το φιλοζωικό και αλληγορικό παραμύθι  ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ ΤΗΣ ΣΟΦΗΣ) ίσως υπαινισσόμενη τον ίδιο της τον εαυτό!
          Ακολούθησε η περιβόητη δίκη του Μπελογιάννη, όπου κι η ίδια ήταν συγκατηγορούμενη κι αναγκαζόταν να αφήνει το λεχούδι στις υπόλοιπες συγκρατούμενες του κελιού, εκτός από τις λιγοστες φορές που έδωσε την ευκαιρία στον Νίκο να συναντήσει τον νεογέννητο γιο του...
        Το βιβλίο κορυφώνεται με τις αγωνιωδεις προσπάθειες διασωσης του Μπελογιάννη και τις αιτήσεις χάριτος με τις οποιες ένωσε τη φωνή του όλος ο πολιτισμένος κόσμος της Ευρώπης...Εις μάτην όμως.
Κάποιοι "χρειάζονταν" αυτό το αίμα για να πνίξουν κάθε δημοκρατική φωνή κι ελπίδα στην ψυχή του λαού.
Εκείνη την Κυριακή της 30ης Μαρτίου 1952 κάτω από κείνη τη μάντρα έμειναν μερικά άλικα γαρίφαλα μονάχα να μπολιάζουν το αιματοβαμμένο δέντρο της ελευθερίας.Δυο μάτια γυναικεία πίσω από τα σίδερα, μάταια ψάχναν τον αγαπημένο "ήλιο" τους...
           Ένα γυναικείο βιβλίο που ανάγεται σε πανανθρώπινο...
Ένα κειμήλιο όχι μόνο για το αγόρι που γέννησε η αγάπη της Παππά και του Μπελογιάννη, αλλά για όλες τις επόμενες γενιές.
Βιβλίο διαποτισμένο από τις πικρες στιγμές της μεταπολεμικής Ελλάδας που διασώζει το όνειρο και το φως... 
             "Τα Γράμματα Στον Γιο Μου" θα μπορούσαν, λοιπόν, να απευθύνονται σε κάθε παιδί της νέας γενιάς, διότι αγωνισές σαν την Έλλη Παππά ενσάρκωσαν την "υπόσχεση"  του Νίκου Γκάτσου :       
                                            Εμείς που μείναμε 
                                            θα βγούμε μια βραδιά
                                           στην ερημιά να σπείρουμε χορτάρι.
                                          Και πριν για πάντα 
                                          η νύχτα να μας πάρει
                                          θα κάνουμε τη γη προσκυνητάρι
                                           και κούνια για τ' αγέννητα παιδιά...
.                                        

Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗ      
"Τα Γράμματα Στον Γιο μου" συμπεριελήφθησαν ως Επίμετρο στο μυθιστόρημα ΕΝΤΟΛΗ της Διδώς Σωτηρίου οπου εξιστορείται με παραλλαγμένα ονόματα το χρόνικο του έρωτα Ελλης και Νίκου και παρατίθενται ντοκουμέντα από τις μεθοδεύσεις ξένων κ εγχώριων υπηρεσιών καθώς και τα λαθη της Αριστεράς.
.Ίσως αυτό το μυθιστόρημα γράφτηκε ακριβώς για να στεγάσει συγγραφικά το χειρόγραφο της Παππά από τις φυλακές που πρώτη φορά εβλεπε το φως της δημοσιότητας.
      Σε αυτό το ιδανικό δείγμα σοσιαλιστικού ρεαλισμού η Διδώ Σωτηρίου παίρνει τον λόγο ως αφηγήτρια.
Γίνεται με την πένα της ένας αντικειμενικός θεατής κι εξιστορεί τους διωγμούς εις βάρος του Λαικού Κινήματος μέσα από το πρίσμα μιας αιφνίδιας αγαπης ανάμεσα στον άρτι αφιχθέντα από Μόσχα Νίκο Μπελογιάννη κ την ίδια της την αδελφή, την Έλλη!!!

Στο πρώτο μισό η Έλλη κι ο Νίκος παρουσιάζονται ως Άννα και Κωστής ως μέλη ενός ευρύτερου πυρήνα αγωνιστών και συντρόφων... 
         Με μια γλώσσα όμορφη και προσιτή, διαποτισμένη από τη γνώριμη σπιρτάδα της Διδώς η κορυφαία πεζογράφος συνεπαίρνει τον αναγνώστη, κάνοντας τον να συμπάσχει με τους νέους εκείνους ανθρώπους , που πίσω από το αυστηρό πολιτικό πλαίσιο, θυσίασαν τη νιότη τους γιατί οραματίζονταν μια ανθρώπινη ζωή δικαιοσύνης, πρόοδου και γνώσης.Αυτά δίνουν στην ιστορική αλήθεια πνοή ζώσα που συγκινεί τους αναγνώστες, παρότι η πολιτική θέση είναι ξεκάθαρη.
Αφού ξετυλίγει την αγάπη αυτή, υπό μυθιστορηματική σκοπιά,  η Διδώ πρωτοπαρουσιασε ως επίμετρο πρώτη φορά στη δημοσιότητα τα "Γράμματα Στον Γιο Μου" που η Παππά έγραψε για να συστήσει τον μελλοθάνατο Μπελογιάννη στον γιο του.
Ακολουθεί κι η αλήθεια για τη θυσία του Νίκου Πλουμπίδη αυτού του πρωτοπόρου μεγάλων ιδανικών.
Η Διδώ Σωτηρίου είναι η καθ' ύλην αρμόδια να μιλήσει γι' αυτό καθώς όχι μόνο πλαισίωσε με λογοτεχνικό κύρος τους αγώνες της Αριστεράς αντάμα με τη Ζωρζ Σαρρή, αλλά κι ήταν αυτή που ανέθρεψε τον γιο της Παππά και του εκτελεσθέντος Μπελογιάννη όσο η Παππά σερνόταν στις φυλακές.
Η Εντολή έρχεται σαν τελευταίος κρίκος σε μια σειρά κοινωνικών μυθιστορημάτων που ως χρόνος αφήγησης  ξεκινούν από τα Ματωμένα Χώματα ,συνεχίζει με το Νεκροί Περιμένουν , η Ηλέκτρα ,τα Παιδιά Του Σπάρτακου και κλείνει με την Εντολή, και το Κατεδαφιζόμεθα...
"Τα Γράμματα Στον Γιο Μου" συμπεριελήφθησαν και στην έκτακτη έκδοση γενικών απομνημονευμάτων της Ελλης Παππά από το Μουσείο Μπενάκη υπό τον τίτλο "Μαρτυρίες Μιας Διαδρομής".
Κυκλοφορούν όμως κι ως αυτόνομο βιβλίο από τις εκδόσεις Άγρα κι έτσι παρουσιάστηκαν στο άρθρο αυτό.


              

                  ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΛΛΗΣ ΠΑΠΠΑ Wikipedia
                                                          Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920 (η μικρότερη από πέντε παιδιά: Ηρώ, Γιώργος, Διδώ, Δέσποινα και Έλλη). Αδελφή της ήταν η συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η οικογένεια εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Φοίτησε αρχικά στη Φιλοσοφική και στη συνέχεια στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, χωρίς όμως να ολοκληρώσει τις σπουδές της, λόγω της κατοχής, ενώ παράλληλα εργαζόταν ως δημοσιογράφος. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση ως μέλος του ΕΑΜ. Κατά την ίδια περίοδο έγινε και μέλος του ΚΚΕ[2]. Εργάστηκε στην παράνομη έκδοση του Ριζοσπάστη μέχρι το 1949, οπότε άρχισε η συνεργασία της με τον Νίκο Πλουμπίδη και από τον Ιούνιο του 1950με τον Νίκο Μπελογιάννη που έγινε σύντροφός της.

       Η Έλλη Παππά και ο Νίκος Μπελογιάννηςσυνελήφθησαν τον Δεκέμβριο του 1950 και παρέμειναν σε απομόνωση έως την πρώτη δίκη τους (Νοέμβριος 1951). Στη φυλακή γεννήθηκε ο γιος τους Νίκος (Αύγουστος 1951).
Ακολούθησε δεύτερη δίκη (Φεβρουάριος 1952). Καταδικάστηκαν σε θάνατο, ο Μπελογιάννης εκτελέστηκε, αλλά η Έλλη όχι, λόγω του βρέφους, και τελικά αποφυλακίστηκε την πρωτοχρονιά του 1964. Εργάστηκε στην ΕΔΑ και από το 1965 ήταν αρθρογράφος και μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας Δημοκρατική Αλλαγή. Με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 συνελήφθη και εξορίστηκε στη Γυάρο (αποφυλακίστηκε τον Ιούλιο του 1968, λόγω σοβαρής ασθένειας).
   Ως δημοσιογράφος εργάστηκε στην Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, στην εφημερίδα Μακεδονία, στο περιοδικό Γυναίκα, στην εφημερίδα Εξπρές και στην εφημερίδα Έθνος. Δραστηριοποιήθηκε στη μεταπολιτευτική ΕΔΑ και στο ΚΚΕ. Λόγω των πολιτικών διώξεων της Έλλης Παππά κατά την περίοδο της κατοχής και του Εμφυλίου, μεγάλο μέρος του αρχείου της έχει χαθεί. Από την περίοδο της φυλάκισής της σώζεται αλληλογραφία, κείμενα και ενθυμήματα, πολλά από τα οποία φυλάχθηκαν από τον γιο της και την αδελφή της, Διδώ Σωτηρίου. Σε δεκατρία χρόνια φυλακής δεν έπαψε να δημιουργεί –κατάλληλα για την εκάστοτε ηλικία του– βιβλία για το παιδί που μεγάλωνε με τη φροντίδα της αδελφής της, Διδώς. Γραμμένα ή διασκευασμένα από την ίδια, ζωγραφισμένα και βιβλιοδετημένα στο χέρι με λεπτομέρεια, τα βιβλία που φιλοτέχνησε για τον γιο της η Έλλη Παππά.
Το 2002 η Έλλη Παππά εμπιστεύθηκε στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο ) το σύνολο του αρχείου της, που, ταξινομημένο πλέον, προστίθεται στις διαθέσιμες πηγές της μεταπολεμικής ιστορίας. Παρέδωσε το αρχείο της στο Μουσείο Μπενάκη. Μετά θάνατον εκδόθηκε το έργο που στηρίχθηκε στο αρχείο της, το Μαρτυρίες μιας διαδρομής.
Πέθανε στις 27 Οκτωβρίου του 2009

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ:ΟΙ 3 ΑΣΟΙ Παρουσίαση+ Διαδικτυακή ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

ΤΟ ΦΕΤΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΜΑΝΤΑ

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΣΟΙ 

2020: Άλλη μια χρονιά η Λένα Μαντά είναι ηχηρά παρουσα στα εκδοτικά δρώμενα ως διαχρονική συγγραφική αξία, 
με ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα, που από την πρώτη του σελίδα αρπαζει τον αναγνώστη σε μια αγωνιώδη διαδρομή γεμάτη πάθος παράφορο, φιλία, νοσταλγία.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Οι "3 Άσοι", λοιπόν, είναι η ιστορία τριών ανδρών που - από σύμπτωση- γεννήθηκαν πρώτη του μηνός.

Του Μάριου, του Αρσένη και του Δούκα, που συναντήθηκαν στα 10 τους χρόνια σε ένα αστυνομικό τμήμα.

Έκτοτε γεννήθηκε μια ισχυρή φιλία που θέλησαν να διαφυλάξουν παρότι οι πορείες τους στη ζωή στάθηκαν παράλληλες.

Ο ένας ακολούθησε την Οδό του Θεού, ο άλλος τον Δρόμο του Νόμου κι ο τρίτος τα σοκάκια της Νύχτας...

 Γύρω τους πρόσωπα που θα φέρουν το δικό τους στίγμα στις ζωές τους , όπως η Εριέττα ή η Τασία.

Ανάμεσά τους, όμως, η μοιραία "Ντάμα":H Λυδία!
Μια Ντάμα Μπαστούνι που σηματοδότησε τον όλεθρο όπως το γνωστό σύμβολο της τραπουλας...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το κρασί όσο παλιώνει τόσο μεστώνει στη γεύση και μεθά με τα αρωματά του.
Το ίδιο συμβαίνει και με τη Λένα Μαντά, που διαρκώς εξελίσσεται χωρίς να χάνει ποτέ το σφρίγος της γραφής της που τόσο αγαπήθηκε.
Το νέο της μυθιστόρημα, "Οι 3 Άσοι" σηματοδοτεί την πιο όμορφη συγγραφική στιγμή της, η οποία συμπυκνώνει τις αρετές της στην καλυτερη εκδοχή τους.
Ένα μυθιστόρημα πολύπλευρο, που συνδυάζει μυστήριο, βαθιά ψυχογραφήματα , κοινωνικούς στοχασμούς και εναλλασσόμενα συναισθήματα μεγάλης εντασης,  αναδεικνυοντας τα πολλά πρόσωπα της Φιλίας κάτω από τη σκιά του απόλυτου έρωτα.
        Στους 3 Άσους συναντούμε θεματολογικά μοτίβα αναγνωρισιμα για την πένα της κυρίας Μαντά, δοσμένα όμως  με έναν τρόπο ακόμη ωριμοτερο όσο και πιο συναρπαστικό από τις προηγούμενες φορές.

Κι εδώ στο επίκεντρο βρίσκονται αντρικοί χαρακτήρες όπως έγινε με την Άλλη Όψη του Νομίσματος(Ανδρέας) και το Τελευταίο Τσιγάρο (Μιχάλης).
Έχουμε 3 πρόσωπα ετερόκλητα όσο και ενδιαφέροντα.
Τον Μάριο, τον Αρσένη, και τον Δούκα

Διακύβευμα στους 3 Άσους, η φιλία όπως υπήρξε και στο Βαλς με 12 Θεούς, μόνο που εδώ τα γεγονότα κορυφώνονται με μεγαλύτερη ένταση και τραγικότητα όπως προδιαγράφουν κιόλας οι πρώτες σελίδες.
Είναι εμφανής η πίστη της Λένας Μαντά στο ιδανικό της Φιλίας.
Φιλία που δένει άρρηκτα ετερόκλητους ανθρώπους με δεσμούς αδελφικούς κατά το ρητό "Φιλία είναι τα αδέλφια που επιλέγουμε".Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο η Λένα Μαντά σκιαγραφεί αυτές τις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους προσωπικότητες που η πορεία τους θα διασταυρωθεί ξανά τοσο δραματικά!
Ένας ιερέας, ένας νονός της Νύχτας, κι ένας λειτουργός του Νόμου.Τρία πρόσωπα που καθένα μόνο του υπόσχεται βάθος και μια άκρως ενδιαφέρουσε πορεία, που η Μαντά ιχνηλατεί ιδανικά.
Αυτή η παράμετρος, μου έφερε στον νου το "Σπίτι δίπλα στο Ποτάμι" από την άποψη πως κι εδώ κάθε πρόσωπο έχει μια δική του αυτόνομη γοητεία εντελώς διαφορετική από των συμπρωταγωνιστών του στην πλοκή, όπως αντιστοίχως οι 5 αδελφές, σε κείνο...
            Η κρίσιμη διαφορά εδώ είναι όμως πως οι Άσοι δεν περιορίζονται στο αισθηματικό κομμάτι όπως ρο Ποτάμι:
Στους "3 Άσους", οι ζωές των τριών ηρώων δεν είναι σεναριακά αυθύπαρκτες, αλλά συμπλέκονται και συνδέονται από το νήμα της μοίρας σε ένα πιο συμπαγές ακόμη αποτέλεσμα, που φέρει δυνατό το κοινωνικό πρόσημο.
Σε αυτό συμβάλλουν οι σαφώς πιο πολυδιάστατες καταστάσεις που αγγίζουν όλο το φάσμα της σύγχρονης κοινωνίας, καθώς οι 3 φίλοι είναι "ακροβολισμένοι" στα κρίσιμα σημεία που σηματοδοτούν πλήρεις συμβολισμούς του κοινωνικού γίγνεσθαι και της ανθρώπινης ψυχής.
Ο εσωτερικός Μάριος που θα γίνει Επίσκοπος από επιθυμία προσφοράς κι αναζήτηση του Θεού 

και θα δοκιμαστεί σκληρά σε συμπληγάδες ηθικές, και πειρασμούς ανομολόγητους,  όπως ο Φτωχούλης της Ασσίζης στο τραγουδάκι του Μαχαιρίτσα.Έτσι γίνεται βαθια ανθρώπινος.

Ο Αρσένης που προσπαθεί να διαφυλάξει τις αρχές του, τον Νόμο και πάνω από όλα τη φιλία.
Ο Δούκας παλι έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από την παιδική του αθωότητα κι έχει καταδυθεί στα σκοτάδια του Εγκλήματος...
Αυτή είναι η τριανδρία της φιλίας γισ τους 3 Άσους.
Νόμος- Ανομία- Θεός.Αμαρτία-Δίκη- Συγχώρεση.
Έχουμε λοιπόν το θυμικό και την αμαρτία στο πρόσωπο του Νονού της Νύχτας, Δούκα, 
το υπερεγώ και  το καθήκον στο πρόσωπο του Αρσένη 
και το φτερούγισμα της ψυχής που αναζητά τη γαλήνη, την αγάπη και το απώτερο νόημα στον Ουρανό.
Τρεις τόσο διαφορετικοί φίλοι λοιπόν.
Το μοτίβο αυτό των τόσο διαφοροποιημένων προσωπικοτήτων είχε ακολουθήσει η Λένα Μαντά στο Βαλς με 12 Θεούς- μόνο που εδώ πρόκειται για αντρική υπόθεση , ενώ αναπτύσσονται  έννοιες πιο βαθιές- και σε επίπεδο σχέσεων και σε επίπεδο κοινωνικών προβληματισμών!
Όπως στο "Βαλς" με την αλησμόνητη μοναδική Ευγενία με όλη την ομορφιά στην ψυχή-
ή τη δύστροπη συγγραφέα Νάσια, 
οι πρωταγωνιστές "Άσοι" πλαισιώνονται κι αυτοί από εξαιρετικά ενδιαφέροντα πρόσωπα όπως η τόσο φαύλη Λυδία, η  Εριέττα αλλα κι η Τασία που στέκεται στον αντίποδα της γλυκιάς στοχαστικότητας του Μάριου, σε ένα δίπολο απολαυστικό, που υποβάλλει με ανάλαφρο τρόπο ευφυείς προβληματισμούς ακόμη και γύρω από την Πίστη. 
Σε κάθε περίπτωση το ιδανικό της Φιλίας είναι κυρίαρχο.Είναι εκείνο που φέρει την εξιλέωση σε αντίθεση με έναν έρωτα τυφώνα που σαρώνει τα πάντα με το αιματηρό του πέρασμα.
        Κι αν ο Όσκαρ Ουάιλντ όρισε πως "Φιλία είναι ο έρωτας χωρίς τα φτερά του" , η πένα της κυρίας Μαντά δίνει στη φιλία και πνοή κ φτεςρά καθώς τη διαποτίζει με υψηλές αξίες, όπως την πίστη τη συμπαράσταση, την κατανόηση, την προσφορά και φυσικά την 'ύψιστη στιγμή της, την άφεση...
Είναι απολαυστικό να βλέπεις μια συγγραφέα που αγαπησες από τα πρώτα της βήματα να εξελίσσεται τόσο όμορφα, με τόση ουσία και γοητεία , μεσουρανώντας δίκαια.
Ιδανική εξέλιξη για τη Λένα Μαντά αυτό το μυθιστόρημά της , (ίσως το καλύτερό της ως τώρα,).
Τελικά, οι"3 Άσοι"
δεν παρέμειναν ένα απλό "Φουλ του Άσου με Ντάμες" αλλά αποδεικνύονται 
ενα εξαίσιο συγγραφικό "Φλος Ρουαγιάλ"!

                                                               Δέδε Ελισσάβετ

Η ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΜΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟ.

Η ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ ΑΠΑΝΤΑ:
ΓΙΑ ΤΟΥΣ 3 ΑΣΟΥΣ
ΤΟ ΝΕΟ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟ
ΤΟ ΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΥΣΗΙΔΑ ΔΗΜΟΥΛΙΔΟΥ
ΤΟΥΣ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ ΤΗΣ

Μπορεί η πανδημία του COVID-19 να μην επιτρέπει στη Λένα Μαντά να πραγματοποιήσει δια ζώσης παρουσιάσεις για το νέο της βιβλίο , "οι 3 Άσοι", 
όμως δεν κατάφερε να την κρατήσει μακρυά από τους αγαπημένους της αναγνώστες.
Η κυρία Μαντα όλον αυτόν τον καιρό, επικοινωνούσε μαζί τους μέσω σκέψεων και καταγραφής της καθημερινότητάς της , σε έναν κύκλο άρθρων στο facebook, που τον ονόμασε Ημερολόγιο.
Την Παρασκευή όμως επεφύλαξε κι άλλη έκπληξη στο κοινό: Μια live " διαδικτυακή συνέντευξη!!!
Ανήμερα της γιορτής της, λοιπόν, η αγαπημένη Λένα Μαντά ξεπέρασε τα...εμπόδια της τεχνολογίας(!) κι απάντησε ζωντανά σε ερωτήσεις των αναγνωστών της, σε μια συζήτηση με χαμόγελα, αυτοσαρκασμό και ειλικρίνεια.
Οι ερωτήσεις έρχονταν "Σα Βροχή", όπως  ο... "Έρωτας" στο πετυχημένο της μυθιστόρημα που αφιέρωσε στον Γρηγόρη Ξενόπουλο!
Έτσι η Λένα Μαντά απαντούσε απανωτά για να μην αφήσει κανέναν παραπονεμένο!

3 ΑΣΟΙ
"Οι 3 ΑΣΟΙ εκτυλίσσονται στους Αμπελοκήπους γιατί κι εγώ εκεί μεγάλωσα.Αμπελοκήπους -Χολαργό...."
Αγαπώ και τους τρεις χαρακτήρες γιατί αλληλοσυμπληρώνονται κι ενέχουν στοιχεία απο παλαιότερους ήρωές μου.

Μπορεί φέτος να συγκίνησε το αναγνωστικό κοινό με τους ΤΡΕΙΣ ΑΣΟΥΣ,
όμως φαίνεται πως η αγαπημένη μας ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ κρύβει στο μανίκι και τον...ΤΕΤΑΡΤΟ!
Πρόκειται για την ευχάριστη είδηση που μοιράστηκε σε live διάλογο με το κοινό της στα μέσα δικτύωσης.

ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ (2021)!

Ανάμεσα σε όσα ειπώθηκαν υπήρξε και η είδηση για το  ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ η αγαπημένη Λένα Μαντά και που αναμένεται να κυκλοφορήσει άνοιξη του 2021.
Το νέο μυθιστόρημα,λοιπόν, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η αγαπημένη συγγραφέας,
 θα έχει τίτλο "ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΦΟΡΕΜΑ" και θα έχει ανατρεπτική εξέλιξη.
Η ηρωίδα του θα ονομάζεται Κοραλλία, που θυμίζει θάλασσα, κι όλα θα αρχίσουν όταν η κοπέλα γύριζει εσπευσμένα από ένα επαγγελματικό ταξίδι για να προλάβει την άρρωστη γιαγιά Μάγδα ζωντανή.
Εκείνη θα της ξετυλίξει ένα κουβάρι αφήγησης, προσπαθώντας να τη βοηθήσει να απεγκλωβιστεί από έναν δρόμο που η ίδια δεν εγκρίνει"
, όπως σημείωσε η ίδια η κυρία Μαντά.
Αυτή η αφήγηση θα βοηθήσει την Κοραλλία σε σημαντικές αποφάσεις, ενόσω το "Πράσινο Φόρεμα" θα διατρέχει με την παρουσία του ολόκληρο το βιβλίο..
"Mη φανταστείτε όμως ότι το πράσινο χρώμα συμβολίζει κάτι φωτεινό όπως η ελπίδα κι άλλα συναφή.Καμία σχέση!Κάθε άλλο..." σημειώνει όλο νόημα προετοιμάζοντας το κοινό για έντονες συγκινήσεις, αγωνία κι ένα ακόμη ταξίδι καρδιάς.

             Μετά το κόσμημα στο "Γράμμα Από Χρυσό", άλλο ένα ιδιαίτερο αντικείμενο - ένα φόρεμα- γίνεται από την κυρία Μαντά αφορμή για ένα ταξίδι σε αλλοτινές εποχές και πρόσωπα με ξεχωριστή πορεία και δυνατά συναισθήματα...


ΤΑ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΤΗΣ

          Κατά τα αλλα, η Λένα Μαντά μοιράστηκε στιγμές από τη συγγραφή και τις παρουσιάσεις των βιβλίων της ενώ απενοχοποίησε τις αρνητικές κριτικές: "Μη μου ζητάτε συγγνώμη όταν κάποιο βιβλίο δε σας άρεσε.
Δε με ενοχλούν τα αρνητικά σχόλια
-αρκεί να είναι κόσμια.(Μπλοκάρω τα υβριστικά ασφαλώς)
Δε γίνεται πάντως όλα να αρέσουν σε όλους.Να κάποια μου έγραψε ότι δεν της άρεσε το
"Όσο Αντέχει η Ψυχή".
Ε, κι εμένα , μη νομίζεις!Είχα πολλά θέματα με την ηρωίδα αυτή που ήταν τόσο ηττοπαθής.
Αλλα την Ντάτα την αγάπησα!"

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΙΡΙΑΛ

Η Λένα Μαντά απέρριψε το ενδεχόμενο να ξαναγίνει κάποιο βιβλίο της καθημερινό σίριαλ:
"Ο καθένας φαντάζεται τους ήρωες ενός βιβλίου όπως εκείνος θέλει...Μια μεταφορά περιορίζει αυτόν τον ορίζοντα.Εχουμε δει βέβαια σπουδαία σίριαλ από μεταφορές βιβλίων όπως η "Λωξάντρα" .
Όμως, η εμπειρία μου μού έδειξε ότι ένα βιβλίο δεν πρέπει να γίνεται καθημερινό σίριαλ. Ξεχειλώνει!
Βιβλίο μου σε καθημερινό δεν πρόκειται να ξαναδείτε!
Επίσης δεν πρόκειται να μεταφέρω ποτέ την αληθινή ιστορία κάποιου, όπως μου έχει ζητηθεί.
Η βιογραφία σε περιορίζει κι εγώ θέλω τη φαντασία μου ελεύθερη."

Η ΛΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΗΣ
'Πώς θα χαρακτήριζα τη Λένα με μια λέξη;...Θεοπάλαβη!
Δεν είμαι ρομαντική, είμαι εγωίστρια κι έχω πολύ λίγους φίλους που μετριούνται στο ένα χέρι, γιατί  λέω αλήθειες και την αλήθεια δεν την αντέχουν όλοι.
Είμαι δύσκολος άνθρωπος και απρόβλέπτη.
Πάντως, [επειδή με ρωτάτε], -όχι!- τον εαυτό μου δεν τον θεωρώ celebrity:Επουδενί.
Τον εαυτό μου τον θεωρώ πρωτίστως "Νοικοκυρά"!
Οι συγγραφείς δεν είναι celebrity, δεν ασχολούνται με τον χώρο του θεάματος...

ΜΕ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ μίλησε για το έργο της χωρίς ΠΟΤΕ ΝΑ  "ΥΠΕΡΤΙΜΗΣΕΙ" τα βιβλία της
"Μα μου γράφετε ότι τα '5 Κλειδιά' είναι αστυνομικό;
Έ, όχι και "αστυνομικό , βρε παιδιά!Κοινωνικό με "άρωμα αστυνομικού ίσως, αλλά όχι και αστυνομικό, μην τρελαθούμε!

Σε ανάλαφρο τόνο αποκάλυψε το αγαπημένο της τραγούδι
Η Κόκκινη Γραμμή της Θεοδωρίδου!Η Θεοδωρίδου είναι πάθος αλλά με αυτό το κομμάτι θα σηκωνόμουν κ να χορέψω!


ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΔΗΜΟΥΛΙΔΟΥ ΚΙ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ
"Ποια είναι η σχέση της Λένας Μαντά με τη Χρυσηίδα Δημουλίδου";Η Χρυσηίδα Δημουλίδου αποτελεί κι αυτή κορυφαίο όνομα του οίκου Ψυχογιός. Είναι μια λογοτέχνιδα αντισυμβατική , εκρηκτική- με το θάρρος της γνώμης, με κοινωνικές ευαισθησίες, αλλά και την τάση να πειραματίζεται σε διάφορα είδη Λογοτεχνίας, σημειώνοντας επίσης τεράστια εκδοτική επιτυχία, όπως η κυρία Μαντά.
Υπάρχει άραγε ανταγωνισμός στην κορυφή; 
Απαντώντας απιοστομωτικά η Λένα Μαντά είπε με γλυκό χαμόγελο
"Το βιβλίο που αγαπησα περισσότερο από τη Χρυσηίδα Δημουλίδου είναι τα "Δάκρυα του Θεού" καθώς και το "Κελάρι της Ντροπής", αλλά με εκείνο μου σφίχτηκε η ψυχή...
Μην περιμένετε να εκμαιεύσετε κάποια ίντριγκα ή αανταγωνισμό.Δεν υπάρχει.
Μπορεί να ακολουθούμε διαφορετικό τρόπο ζωής, αλλά όποτε έχουμε βρεθεί με τη Χρυσηίδα Δημουλίδου έχουμε γελάσει πάρα πολύ μαζί.
Mάλιστα όταν αντιμετώπισα το πρόβλημα υγείας μου κ είδε ότι φορούσα μαντίλια μετά τις χημειοθεραπείες, η Χρυσηίδα μου έκανε δλωρο 2 υπέροχα μαντήλια κ ένα κολιέ για γούρι , που ακόμη το φοράω!!!!
Έχω και το ελάττωμα εγώ να μην ξεχνάω...
[Ούτως ή άλλως], εγώ προσωπικά, δε σηκώνω κουβέντα για κανέναν συγγραφέα- εγώ πάντα θα προστατεύω τους συγγραφείς!

ΟΙ ΕΠΙΚΡΙΤΕΣ 
Δε μου αρέσει καθόλου αυτή η αντιπαλότητα που βλέπω στο facebook μερικές φορές...
Εν τω μεταξύ  τα πιο χυδαία σχόλια τα έχω δεχθεί από ανθρώπους που υποτίθεται υπηρετούν την...Κουλτούρα και τον Πολιτισμό-αυτά που εγώ κι οι ομοιοί μου συγγραφείς δήθεν τους κάνουμε ζημιά'! 
Συνειδητά εγώ "απέχω χιλιόμετρα" από κάθε λογική ίντριγκας, πάντως.
Στην ίντριγκα πρέπει και να συμβάλλεις κι εσύ, για να συνεχιστεί.
Επειδή ως γνωστόν ένας καυγάς χρειάζεται δύο, εγώ δε θα γίνω αυτός ο δεύτερος πόλος. 

Δεν τρέφω την ίντριγκα.Δε συμμετέχω.
Απέχω και αδιαφορώ για ό,τι σχόλια τέτοιου είδους μου μεταφέρουν.
Τα κουτσομπολιά δε μου αρέσουν.
Ποτέ δεν εκθέτω ομότεχνους.
Δεν απαντώ και πάντα προστατεύω τους συγγραφείς. "

Έτσι λοιπόν η φράση "ΖΩΗ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ" αφορα τη Λένα Μαντά μόνον ως τίτλος σε βιβλίο της...

Μια υποδειγματική, αξιομίμητη στάση, λοιπόν,από μια αληθινή "Κυρία του Βιβλίου" ,που χρόνια τώρα αποδεικνύει πως η Κουλτούρα δεν περιορίζεται μονάχα σε περισπούδαστα νοήματα, αλλά πρωτίστως διασώζεται στο ήθος, στην αλληλεγγύη και στον αγώνα να αναδεικνυόμαστε μέσα από τη δημιουργία κι όχι υπονομεύοντας ή υποτιμώντας άλλους.
               Το ήθος της Λένας Μαντά και τα όμορφα, ειλικρινή μυθιστορήματά της είναι αυτά που συντηρούν την αυτόφωτη λάμψη της στον χώρο του βιβλίου και τις καρδιές των αναγνωστών!

ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΛΙΝΚ