Το Κρυφό Ημερολόγιο Του ΧΙΤΛΕΡ, Χάρης Βλαβιανός

                         Το κρυφό ημερολόγιο του Χίτλερ (Φυλακές Λάντσμπεργκ, Νοέμβριος 1923 - Δεκέμβριος 1924), Χάρης Βλαβιανός                                                                                                   
                                           Είδος Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                                                                      Βαθμολογία 8,5/10

Εκδόσεις Πατάκης
542 σελ.
ISBN 978-960-16-2051-0
Τιμή € 18,80- 11.80ευρώ

"Ουφ!Ακόμη ένα βιβλίο για τον Χίτλερ;"ίσως ρωτήσετε δυσφορώντας!
"Τι καινούριο έχει να προσφέρει στον αναγνώστη;"
Τι άλλο μένει να ειπωθεί;" θα απορήσετε εύλογα...
         Ειδικά μετά την κολοσσιαία δίτομη βιογραφία του Ίαν Κεσρόου για τον Αδόλφο Χίτλερ(Διλογία Ύβρις -Νέμεσις) φαντάζει απίθανο να έρθει ιστορικό βιβλίο γύρω από αυτό το όνομα, που δε θα προβάλλει ως επανάληψη και ξαναζεσταμένο φαγητό.
Πολλά δε βιβλία σχετικά με τον Αδόλφο Χίτλερ,προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή του κοινού και να προβληθούν ως "αποκαλυπτικά έργα", καταφεύγουν σε αστικούς μύθους γύρω απο τον Χίτλερ, 
διογκώνοντας πιπεράτες εικασίες γύρω από την αμφίβολη σεξουαλικότητα του 
και προσδίδοντας υπερβολικές διαστάσεις στη ροπή του προς τον Αποκρυφισμό.
Αύτη ήταν, λοιπόν, για μένα η πρόκληση στο νέο βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού "Το Κρυφό Ημερολόγιο του Χίτλερ":
Να διερευνήσω αν υπάρχει κάτι "καινοτόμο" σε αυτήν την αφήγηση η οποία έιχε επιπλεόν το φαινομενικό μειονέκτημα ότι περιοριζόταν σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια:
Tην 9μηνη φυλάκιση του Χίτλερ και των συν αυτώ μετά την παταγώδη αποτυχία του "Πραξικοπήματος της Μπιραρίας" στις 9 Νοεμβρίου του 1923, ΄οταν ένα πολιτικά ατσούμπαλο "Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα" με τον γραφικό μυστακιοφόρο Αυστριακό επικεφαλής του, προσπάθησε άτσαλα να ανατρέψει την εύθραυστη Γερμανική Δημοκρατία.

Ματαιωμένο, οργισμένο και εγκλωβισμένο στην ταπείνωση ενός κελιού παραλαμβάνει λοιπόν η πένα του Χάρη Βλαβιανού τον νεαρό τότε πολιτικό μετα μεγάλα όνειρα και τη μικρή καρδιά και τον συντροφεύει για εννέα μήνες!

          Το κελι των Φυλακές του Λάντσμπεργκ, ομως, γίνεται το κουκούλι όπου εκκολάφθηκε ένα "τέρας", αλλά και μια από τις κορυφαίες προσωπικότητες του 20ου αιώνα!
         Τούτη την "κυοφορία του κτήνους" λοιπόν διαγράφει στάδιο-στάδιο η πενα του συγγραφέα σε αυτήν την ιδιότυπη προσωπογραφία !

Ο Βλαβιανός συνθέτει ένα υπέροχο ιστορικό ψυχογράφημα γύρω από τον Χίτλερ, που επεκτείνεται από τη βιογραφία σε προβληματισμούς πολιτικής φιλοσοφίας, καθώς ενδύεται τον μανδύα της μυθοπλασίας!
Ο τρόπος αφήγησης είναι άμεσος και πραγματικά συναρπαστικός!

Κυλάει σα νερό κομίζοντας στα βαθη του ουσία, γνώση και στοχασμό, ενταγμένα αυστηρά στην ιστορική ενημερότητα...

Ο συγγραφέας δίνει τον λόγο στον ίδιο τον Χίτλερ χρησιμοποιώντας ένα σύνηθες αλλά καλοστημένο συγγραφικό εύρημα:

Επινοεί ένα ντοκουμέντο που στην πραγματικότητα ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ- όσο κι αν κάποιοι προσπάθησαν τις προηγούμενες δεκαετίες να προβάλλουν πλαστά πειστήρια για το αντίθετο.(60 πλαστά χειρόγραφα περιοδικού "Stern")

Ο Βλάβιανός βάζει τον έγκλειστο νεαρό Αδόλφο να κρατάει ένα ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ  και μέσα σε αυτό να ξετυλίγει τα έργα και τις ημέρες του ως τη στιγμή του πραξικοπήματος ,αλλά και την εμπειρία της φυλάκισής του.

Πρεπει να τονιστεί ότι "Ημερολόγιο του Χίτλερ", ιστορικά δεν υπάρχει- κι ο μόνος λόγος που ο Βλαβιανός το επικαλείται έιναι για να στηρίξει σεναριακά την επιλογή του α' προσωπου και να προσδώσει ζωντάνια στην αφήγηση!

        Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας θέλησε να καταδυθεί ανοχύρωτος στις δαιδαλώδεις διαδρομές ενός νου ευφυέστατου, αλλά σαφώς διαταραγμένου, και να ανιχνεύσει το βασανιστικό "γιατί και πώς" ένας τόσο ασήμαντος κι επί της ουσίας περιθωριακός άνδρας σαγήνευσε έναν λαό με αξιοθαύμαστο υπόβαθρο πολιτισμόυ κι επιστήμης!

         Και πόσο όμορφα το επιτυγχάνει αυτό ο Χάρης Βλαβιανός!

Ο χαρακτήρας που παραδίδει στις σελίδες του δεν είναι ένας Χίτλερ της φαντασίας του, ούτε ένα χάρτινο ομοίωμά του.

           Είναι ένας ένσαρκος Χίτλερ που βιώνει μέρα τη μέρα το γεγονός της φυλάκισής του και μορφοποιεί στο μυαλό του, σκέψη τη σκέψη, ολοκληρωμένο το παζλ του απεχθούς οράματός του- όπως το παρέδωσε στο προσωπικό του Μανιφέστο...

Μέσα σε ευέλικτους μονολόγους λοιπόν, παρακολουθούμε το χρονικό της δίκης, αλλά και της μετάπλασης ενός σκοτεινά ονειροπόλου, σε ώριμο θιασώτη ενός συμπαγούς πλάνου πολιτικής δράσης- ολέθριας!
Παρακολουθούμε πως ο Εβραίος έγινε ο απαραίτητος "Άλλος" για να βρει διέξοδο ένα μίσος ουσιαστικά στον ίδιο τον Εαυτό!

         Με λόγο πυρετικό κι ευέλικτο, όπως τα φλογισμένα του μάτια που ταραγμένα ατένιζαν το πλήθος, ο Αδόλφος μάς ξετυλίγει τα μύχια της ύπαρξής του- με τις παραδεδομένες λεπτομέρεις που η επίσημη Ιστοριογραφία αποδέχεται γι αυτόν, να αποκτούν αμεσότητα και πνοή ζώσα!

           Ο Βλαβιανός κατορθώνει να αναπαραστήσει πιστά το ύφος και τον τόνο του Χίτλερ όταν μιλούσε:
Λόγος αυταρχικός, ναρκισσιστικος και ενίοτε παιδαριώδης- περιχαρακωμένος σε κρίσεις μεγαλείου, που αναδρομικά υποβάλλει μια υφέρπουσα και πολύ πικρή ειρωνεία στον αναγνώστη που γνωρίζει...  

Έτσι ανακαλύπτουμε τον στερημένο συναισθηματικά άντρα και τον στοργικό γιο μιας τρυφερής μητέρας(Κλάρα Πετσλ) , που υπεφερε τα πανδεινα από εναν  τυραννο πατέρα(Αλόις Σιγκλγκρούμπερ) κι υπηρξε το μοναδικό ανθρώπινο πλάσμα που ο Αδόλφος Χίτλερ αγάπησε βαθιά κι οδυνηρά!

         Μέσα σε όλα συνοδεύουμε τον άεργο φοιτητή της Βιέννης σε περιπατους με τον φίλο Αουγκουστ Κιούπιτσεκ, αλλά κυρίως ανακαλύπτουμε την αμηχανία του απέναντι στον γυναικείο ερωτισμό, με εξαίρεση μια φίλη που τον επισκέπτονταν στη φυλακή(θα την ανακαλύψετε μέσα στο βιβλίο).

Συντροφεύουμε τις φαντασιώσεις του αποτυχημένου Ζωγράφου που περιφρονεί βαθιά την σύγχρονη τέχνη!

          Αδυνατούμε να μη χαμογελάσουμε- ίσως από κρυφό θαυμασμό ,ίσως από οίκτο- με τον αυτοδίδακτο στοχαστή, που πόθησε να γίνει ένας ήρωας του Βάγκνερ, και παραμόρφωσε τον λόγο του Νίτσε μέσα από τα προσωπικά του συμπλέγματα σε κοφτερή αιχμή που χαρακωσε ανεπούλωτα το κορμί της Ευρώπης.
Πως επιδρούσαν πάνω του μουσουργοί σαν τον Μότσαρτ, τον Μπετόβεν, τον Λιστ;;
Ποια στοιχεία τους θεωρούσε απειλή για το γερμανικό φρόνημα;;
Τι πίστευε για τον φιλόσοφο Σωκράτη;
Γιατί δε θεώρησε ποτέ εχθρό την Αγγλία;
Τι πίστευε για τον Κεμάλ Αττατούρκ;(γι αυτό υπάρχει επίσης το εξαιρετικό σύγγραμμα "Κεμάλ και Ναζί").
Όλα αυτά απαντώνται μέσα από απολαυστικό λόγο.

         Με ενδιαφέρον βλέπουμε τα ιδεολογικά και φιλοσοφικά δίπολα που κυριαρχούσαν στη γερμανική κοινωνία να μάχονται και να χτίζουν τις εμμονές εκείνες του Χίτλερ που έδωσαν στο εσωτερικό του μίσος το ιδεολογικό πρόσχημα να ξεχυθεί.

           Εντύπωση προξενεί η εωσφορική του περιφρόνηση του Χίτλερ προς τον λαό που εντελώς διπολικά φαντασιώνεται να φέρει στην κορφή του Κόσμου-τον λαό του!
           Πλάι στον συγκρατούμενο ναζί, τον φίλο Ρούντολφ Ες λοιπόν παρακολουθούμε τον Χίτλερ να υφαίνει τον ιδεολογικό ιστό που έδεσε τον γερμανικό λαό- μέσα από το βιβλίο του ο Αγών μου, που ολοκληρώνεται μέσα από ψυχολογικές διακυμάνσεις και την αναμονή της αποφυλάκισης.

  

Το κείμενο του Χάρη Βλαβιανού σπαρταράει!
Δονείται από τους φρενήρεις παλμούς ενός ανυπόμονου δελφίνου που διψάει για εξουσία , που διψάει να πάρει την αποδοχή , οπως ποτέ δεν την εισέπραξε στα πρώιμα χρόνια του!

Πρόκειται για ένα από τα γοητευτικότερα ιστορικά κείμενα που έχω διαβάσει...

Περιέχει συμπυκνωμένο όλο το πολιτισμικό πανόραμα της Γερμανίας του 19ου αιώνα μέσα από τη σκοπιά των ναζί.

         Η απόδοση του είναι υποδειγματική διότι η απαιτούμενη προφορικότητα(λόγω α προσώπου) συνδύαζεται από εύληπτα σχήματα πολιτικής σκέψης κι από μια τοιχογραφία του γερμανικού πολιτισμού, που σε αφήνει άφωνο με την πληρότητά της, ερμηνεύοντας επαρκώς το πλαίσιο που ανέδειξε τον Χίτλερ.

Η μεγάλη επιτυχία είναι πως το φορτίο αυτό γνώσης και των ονομάτων δεν κουράζει τον αναγνώστη,τουναντίον τον απορροφά,χωρίς να το καταλάβει...
Τα μικρά κεφάλαια καθιστούν την αναγνωση ευχάριστη εμπειρία!

Το φινάλε ,σε μια μονάχα φράση έντονα σημειολογικό υπό το πρίσμα της ιστορικής γνώσης υπαγορεύει μια αναδρομική φρίκη.

Το Κρυφό Ημερολόγιο του Χίτλερ λοιπόν συνιστά μια ιδανική προσωπογραφία του Χίτλερ μέσα από έναν πρωτότυπο τρόπο, γεμάτο αληθοφάνεια, συναισθήματα και καταιγιστική ροή.(ένας δικτάτορας μιλάει σε ημερολόγιο,για φαντάσου!)

Αριστοτεχνικό πορτρέτο κι από πίσω μια έντεχνη και εύστοχη ερμηνεία του φαινομένου Χίτλερ που στιγμάτισε το πεπρωμένο της Ευρώπης!

Προβληματίζομαι και αποτολμώ την εικασία πως ΑΝ η ιδέα αυτού του "Ημερολογίου",στο ίδιο ύφος, επεκτεινόταν χρονικά (ίσως μέχρι την έναρξη του Πολέμου ή ως το τέλος του,το 45)θα επρόκειτο για ό,τι πιο ενδιαφέρον διαβάστηκε ποτέ στην ελληνική γλώσσα για τον Αδόλφο Χίτλερ!

           Και πάλι όμως, παραμένει ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και το προτείνω ανεπιφύλακτα!

Αν δηλαδή αναζητάτε βιβλία ερμηνείας του Χίτλερ, το "Κρυφό Ημερολόγιο" από τον Χάρη Βλαβιανό σίγουρα αξίζει να είναι ανάμεσα στις 2-3 καλύτερες επιλογές για το θέμα αυτό!

ΜΕΤΑΞΙΑ ΚΡΑΛΛΗ, Κάποτε στη Σαλονίκη

                                                Κάποτε στη Σαλονίκη, Μεταξία Κράλλη
                                            Είδος: Ιστορικό Δράμα
                                            Βαθμολογία: 10/10

Η συγγραφέας Μεταξία Κράλλη αποτελεί μια ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς κατάφερε να καθιερωθεί με δυνατές, αισθηματικού προσανατολισμού ιστορίες ("Μια Φορά Κι Ένα Καλοκαίρι", "Η Αγάπη Φόβο Φέρνει", "Δεύτερη Πράξη"), χωρίς κανείς να γνωρίζει τη...δική της, αφού ένα μυστήριο πλανάται γύρω από την ταυτότητά και την εικόνα της.

         Ύστερα από συγγραφική σιγή δυόμιση χρόνων, λοιπόν, η Μεταξία Κράλλη κάνει το πολυπόθητο comeback με ένα έργο εντελώς διαφοροποιημένο από το μοτίβο που την ανέδειξε.

          Το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" διατηρεί κάτι από τα γνώριμα, (λατρεμένα) στοιχεία της, προεκτείνοντας όμως τους προβληματισμούς του σε ιστορικούς και κοινωνικούς δρόμους.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Λίγο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Χριστίνα Παπάζογλου καταφθάνει στη Θεσσαλονίκη, για να φιλοξενηθεί με τη μητέρα της από τον Μητροπολίτη αδελφό της, Άνθιμο.

Ενώ τη στοιχειώνει το εφιαλτικό τέλος του πατέρα της,η Χριστίνα θα γνωρίσει τον Αλμπέρτο Ματαλών, γόνο μιας εύπορης εβραϊκής οικογένειας.

Ένα βαθύ και τραγικό αίσθημα θα ενώσει τους δυο νέους και θα τους φέρει αντιμέτωπους με το θρησκευτικό χάσμα και τις προκαταλήψεις του Μεσοπολέμου.

Εν τω μεταξύ, η Ευρώπη θα βυθιστεί στο φασιστικό σκοτάδι, που θα κορυφωθεί στον αγριότερο πόλεμο της ανθρώπινης Ιστορίας.

Ο Αλμπέρτο και η Χριστίνα θα αντιπαλέψουν στη δίνη του αταίριαστου έρωτά τους και των καιρών.

          Πλάι τους, συνυπάρχουν πλήθος προσώπων, όπως ο αψύς Μίκης, η Ρούλα, η αέρινη, ρομαντική Νινόν κι η πικρόχολη Αλλέγκρα , ενώ ο φιλότιμος Προκόπης, ο περήφανος Μπενίκο κι ο άτεγκτος Αντώνης θα δώσουν τις δικές τους μάχες με τη συνείδησή τους και τις αντιξοότητες της δύσκολης εποχής τους.
Εργατιά και πλούτος αντάμα- σε πόθους και πάθη παράλληλα και ενίοτε διασταυρούμενα.

Θα επιβιώσει η αγάπη και τα ευγενικά όνειρα των ανθρώπων μέσα από τις μπόρες των καιρών;

   

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

       Η επάνοδος της Μεταξίας Κράλλη, ύστερα από σιωπή δυο χρόνων, γίνεται μέσα από ένα πολύ απαιτητικό έργο εποχής, που ανεβάζει τον πήχυ πολύ παραπάνω από εκεί που τον είχε αφήσει.
      Το "Κάποτε στη Σαλονίκη", λοιπόν, δικαιώνει την αποχή της Κράλλη από τα συγγραφικά δρώμενα, καθώς το διάστημα αυτό εκκόλαψε ένα σπουδαίο έργο, φανερώνοντας τη διάθεσή της να ξεφύγει από το αμιγώς αισθηματικό πλαίσιο, χωρίς όμως να το απαρνηθεί.
         Αντιθέτως, τώρα το συναίσθημα εμπλουτίζεται με ηθογραφικά στοιχεία μιας νοσταλγικής εποχής κι εντάσσεται σε ένα κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο πολυτάραχο, που δεν χρησιμοποιείται ως πρόσχημα σοβαροφάνειας, αλλά ιχνηλατείται σε παραλληλία με τους πρωταγωνιστές του βιβλίου, υπηρετώντας την ιστορική εγκυρότητα...
Μυθοπλασία και Ιστορία σε ένα αριστοτεχνικό κράμα αγάπης, κοινωνικού προβληματισμού και κριτικής ματιάς πάνω στα ιστορικές εξελίξεις.

            Πεδίο δράσης του βιβλίου είναι η Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και της Κατοχής, σκηνικό που έχει αξιοποιηθεί αρκετές φορές από τη σύγχρονη Λογοτεχνία, γιατί, ως σπουδαίο λιμάνι και μητρόπολη των Βαλκανίων, αποτελούσε ανέκαθεν ένα πολυεθνικό μωσαϊκό με οργιάζουσα εμπορική ζωή, που οι ιστορικοί κραδασμοί ανέδειξαν σε πεδίο συγκρούσεων...
Mη σας τρομάζει ο μεγάλος όγκος κι η πυκνότητα των 752 σελίδων του βιβλίου αυτού!
Η αφήγηση ρέει πολύ όμορφα, με έναν... "ανεξήγητα" ξεκούραστο τρόπο".
Το βιβλίο δεν πλατειάζει στιγμή, δεν υπάρχουν περιττολογίες και διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη αμείωτο, προκαλώντας τον να γυρίζει ανυπόμονα κάθε σελίδα, για να αναζητήσει άπληστα τη συνέχεια!
        Σε αυτό συμβάλλουν κυρίως η στρωτή γλώσσα και οι άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες του έργου, που στροβιλίζονται στις πολιτικοκοινωνικές αναταράξεις και τα προσωπικά τους πάθη.
Ο αναγνώστης λοιπόν, μαζί τους ερωτεύεται, θρηνεί, αγωνιά αλλά και απολαμβάνει μικρές μπουκίτσες νέας γνώσης, που αποδεικνύουν την εμβρυθέστατη έρευνα που η συγγραφέας διεξήγαγε με υπομονή και μεράκι.
           Το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" είναι από τα ιστορικά μυθιστορήματα, που αναδεικνύουν το δράμα του ατόμου μέσα στη συλλογικότητα, "επιστρέφοντας" στη μονάδα την ταυτότητα της, εκεί που η Ιστορία βλέπει μόνο αριθμητικές καταγραφές, όπως παραπονιέται δικαίως και ο Χρόνης Μίσσιος.
        Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα αρχετυπικά αντιθετικό αίσθημα ανάμεσα σε μια Ελληνίδα Χριστιανή κι έναν Εβραίο, τη Χριστίνα και τον Αλμπέρτο.
Ένας εκπρόσωπος των πολύπαθων Σεφαραδιτών και μια κοπέλα που εκφράζει τη γυναικεία απελευθέρωση και τη φιλοπονία του Επιστήμονα, στα δίχτυα ενός φλογερού, αναπόδραστου αισθήματος που ανθίζει και τους πλημμυρίζει.           Εδώ αναδύεται η πάλη του ατόμου με την ετερότητα του κοινωνικού του περιγύρου. Δεν είναι όμως μονάχα αυτό:
         Η συγγραφέας έχει σκηνοθετήσει άρτια, σχεδόν τηλεοπτικά τις εναλλαγές των προσώπων, δίνοντας σε κάθετι ορθά ισορροπημένο "χώρο" και χρόνο. 
          Το αξιοσημείωτο είναι πως οι δευτερεύοντες χαρακτήρες δε διαδραματίζουν διακοσμητικό ρόλο, αλλά σκιαγραφούνται διεξοδικά, αποκτώντας μια αυτόνομη γοητεία, και αναδεικνύοντας, μάλιστα, διαφορετικές πλευρές από το πολύπλοκο κοινωνιόγραμμα της Θεσσαλονίκης.
        Ένας χορός προσώπων σε αρμονικούς και συμμετρικούς σχηματισμούς γεγονότων και ψυχής.
Ποιος θα μείνει ασυγκίνητος από τη μάχη του βιοπαλαιστή Μπενίκο με τη φτώχεια και την παθιασμένη ψυχή του; (η προσωπική του ιστορία με άγγιξε περισσότερο κι από το κεντρικό ζευγάρι.Ήταν πολύ ρομαντική κι εξελίχθηκε σε μια υπέροχη αντίθεση.)
Ποιος δε θα εκπλαγεί από τον Αστέρη, και δε θα παρακολουθήσει με αποτροπιασμό τον σαγηνευτικό Μίκη κ την πορεία του;
Τόσα πρόσωπα κι ατομικές ιστορίες.
Η οικογένεια της Ρέινα, αλάνια του δρόμου και προσφυγιά... 
      Μέσα από τα τόσα πρόσωπα και τις ιδιαιτερότητες τους η συγγραφέας ανιχνεύει τη νοσταλγία των προσφύγων και την προσαρμογή του.
Παρακολουθούμε καπιταλιστές και φτωχολογιά στην αέναη πάλη τους, ενώ ερμηνεύεται πώς τα εθνικιστικά κινήματα σαν την Τρία Έψιλον που έγιναν μήτρα του δωσιλογισμού, ενώ συμπάσχουμε με τις δοκιμασίες της φτωχολογιάς και της Αντίστασης.
         Με έναν συγγραφικό ελιγμό παρακολουθούμε επιπλέον το κλίμα του φιλογερμανισμού στην μεγαλοαστική ελληνική τάξη, αλλά και τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς της ίδιας της Αυστρίας(!) με τον Άνσλους (Anschluss).Έχουμε την απερχόμενη πρώσικη αριστοκρατία και τους απηνείς διωγμούς των Εβραίων να εκπροσωπούνται εξίσου. Κάποιες στιγμές που έφεραν ευθέως στο νου σκηνές από τη "Δύναμη Της Αγάπης" του Έριχ- Μαρία Ρέμαρκ.
         Το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" με όλα αυτά ανάγεται σε ένα υποδόρια πολιτικό βιβλίο που αναμετράται με τις πολιτικές θύελλες της πατρίδας μας στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.
Η Μεταξία Κράλλη με τεκμηριωμένες αναφορές επισκοπεί το καθεστώς του Μεταξά και καταγγέλλει την κοινωνική αδικία και τον ρατσισμό, παρακολουθώντας τη γέννηση του Λαικού Κινήματος στις απεργίες- και τα ματωμένα χνάρια του στα χρόνια του Πολέμου, χωρίς να εξωραΐσει όμως τις αγκυλώσεις, που οδήγησαν στον διχασμό.
Eπιπροσθέτως, αναδεικνύει τον αγώνα της γυναικείας χειραφέτησης κόντρα στις συμβάσεις που εγκλώβισαν τη γυναίκα στο σπίτι κ την καρτερική σιωπή.
       Το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" είναι το τέταρτο βιβλίο που εστιάζει στη Θεσσαλονίκη αυτής της περιόδου.
Είχαμε "Τη Σκιά Της Πεταλούδας" του Ζουργού, και τους "Ψίθυρους του Βαρδάρη" της Βόικου,την "Πόλη Των Αθώων" της Κατερίνας Καριζώνη.
Η προσέγγιση της Κράλλη στον ξεριζωμό της εβραϊκής κοινότητας από τον Μαξ Μέρτεν έιναι υποδειγματική και άκρως βιωματική μέσα από πρόσωπα που προηγουμένως μας είχε κάνει να αγαπήσουμε κ να κατανοήσουμε: Είναι πιο πολυπρόσωπη κι από τα "Ρόδα Της Σιωπής" της Τραυλού.
          Αισθάνομαι, γενικά, πως το Κάποτε Στη Σαλονίκη προσεγγίζει όλες τις κοινωνικές τάξεις εκείνης της περιόδου πληρέστερα κι από τα άλλα τρία βιβλία, ενώ και τα ψυχογραφήματά του είναι βαθύτερα.
            Παρότι λοιπόν η Θεσσαλονίκη της Κατοχής και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων σε πολλά βιβλία, το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" αποτελεί μια ξεχωριστή περιήγηση στους καημούς των ανθρώπων της και στα σοκάκια της Νεότερης Ιστορίας μας.
Όλοι του οι χαρακτήρες, παραμένουν ανεξίτηλοι στη μνήμη σαν παλιοί γνωστοί- και σίγουρα θα "κακοφανεί" στον αναγνώστη ο "αποχωρισμός" στην 752η σελίδα!
Ένιωσα πως τους αφήσαμε σε μια κρίσιμη καμπή (παραμονές του Εμφυλίου).
Ίσως είναι κι επιτυχία της συγγραφέως ότι αρκετοί μπορεί να θέλησαν να δουν περαιτέρω την πορεία των ηρώων αυτών.

Είναι πάντως, σίγουρο πως το "Κάποτε Στη Σαλονίκη" θα συγκινήσει και θα ενθουσιάσει τους αναγνώστες και ειδικότερα το κοινό εκείνο, που τόσο αδημονούσε για την επιστροφή της Μεταξίας Κράλλη!
Ανακαλύψτε αυτό το σπουδαίο μυθιστόρημα- από τα πιο έντονα "εκφραστικά" ιστορικά μυθιστορήματα που διαβάσατε ποτέ!

ΘΑΛΕΙΑ ΚΟΥΝΟΥΝΗ, Μαμα,Μην Πας Στη Δουλειά!

                                Μαμά, Μην Πας Στη Δουλειά!  , Θάλεια Κουνούνη-Πολυβίου
                                 Είδος: Παιδικό (5-10 χρ)
                                 Βαθμολογία: 10/10

                                

                 Η αγαπημένη Κύπρια συγγραφέας Θάλεια Κουνούνη , που ξεχώρισε για ιδιαίτερη πένα της σε εξαιρετικά μυθιστορήματα ενηλίκων -αισθηματικού και κοινωνικού προσανατολισμού, επανέρχεται με ένα υπέροχο παιδικό βιβλίο, από εκείνα που γίνονται ανεκτίμητα παιδαγωγικά εργαλεία και βοηθούν τα παιδιά στην όμορφη κατανόηση του κόσμου!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Όλα τα παιδάκια έχουν ανάγκη τη μανούλα τους κοντά.Πόσες φορές δεν έχουν αναφωνήσει "Μαμά, μην πάς στη δουλειά!"

Έτσι κι η μικρή Ευτυχία, πονάει με την απουσία τη μανούλας της στο γραφείο.

Ώσπου η μεγαλύτερη αδελφή της, η ώριμη Μαργαρίτα, βρίσκει έναν σχεδόν σοφό τρόπο να της εξηγήσει, γιατί δεν μπορούν οι μανούλες να βρίσκονται πάντα κοντά στα παιδιά τους...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Ένα από τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που κηλιδώνουν την οικογενειακή ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, είναι πως οι γονείς -κι ειδικά οι μητέρες- αναγκάζονται να απουσιάζουν πολλές ώρες από το σπίτι.

       Οι κοινωνική μετασχηματισμοί έχουν βγάλει τη γυναίκα στην αγορά εργασίας ,ισότιμα με τους άνδρες 

           Το κυνήγι μιας καριέρας ή έστω μιας εργασιακής ασφάλειας, η βάναυση κατάλυση του 8ώρου κι η καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων έχουν διαμορφώσει μια αγχογόνο αρένα που απορροφά χρόνο κι ενέργεια από τους γονείς και δεν επιτρέπουν στις μανούλες να παραμένουν στο σπίτι για όσο θα ήθελαν.

         Ο χρόνος με τα παιδιά έχει συρρικνωθεί τρομακτικά.

 Το πρόβλημα είναι πως τα παιδιά ερμηνεύουν την απουσία των γονιών τους ως υπαιτιότητα δική τους!

       Αυτό συμβαίνει διότι σύμφωνη με τον κορυφαίο γενετιστή -παιδαγωγό, τον Ελβετό Jean Piaget τα μικρά παιδιά έχουν εγωκεντρικό τρόπο ερμηνείας της ζωής:Την απουσία του γονιού(είτε για δουλειά ,είτε για διαζύγιο, είτε για ταξίδι κλπ) την εκλαμβάνουν ενοχικά ως δικό τους λάθος, ως απόρριψη του γονιού προς τα ίδια κι όχι ως μια αντικειμενική αναγκαιότητα.Γι αυτό έχουν ανάγκη από εικόνες οικείες κι ευχάριστες για να κατανοήσουν καταστάσεις.

             Η Θάλεια Κουνούνη λοιπόν επιστρατεύει μια φαινομενικά απλή, αλλά στην ουσία της τρυφερή και ευρηματική ιδέα.

Αξιοποιεί μια μικρή-μικρή παραβολή, από προσιτά στα παιδιά ερεθίσματα, σαν εκείνες που παρέδωσαν στις ψυχές των ανθρώπων ο 'Υψιστος "Παιδαγωγός, ο Ιησούς Χριστός, και άλλοι πνευματικοί φάροι της ανθρωπότητας.

Μια άκρως συγκινητική και πανέξυπνη ιδέα, που αξίζει να την ανακαλύψετε !

Ενδιαφέρον παρουσιάζει κι η εικονογράφηση από τη νεαρή Enjia Schling,αφού ακολουθεί μια τεχνοτροπία που παραπέμπει στα ιαπωνικά Manga...

Ειδικότερα όσοι και όσες στιγματίστηκαν από την KANTY-KANTY, μπροστά στις εικόνες της Schling θα φέρουν στη μνήμη τους εκείνες τις χαρακτηριστικές φιγούρες με τα τεράστια λαμπερά μάτια! Κατά τα άλλα, η απαλή παλέτα της εικονογράφου αμβλύνει τη "σκληρή γεωμετρία των πόλεων, με παλ χρώματα που καταλύουν το γνώριμο γκρίζο.

          Ένα "φωτεινό" και τρυφερό παιδικό βιβλίο, λοιπόν, που αφουγκράζεται τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, μετουσιώνοντας την σε μια εμπειρία αγάπης.

Μετά από αυτό το ανάγνωσμα τα παιδάκια θα νιώσουν πιο ανάλαφρη την ψυχή τους κι ίσως εκλάβουν ακόμη κ αυτήν την αναγκαστική απουσία των γονιών στη δουλειά ως μία ακόμη έκφανση της γονεικής αγάπης και μέριμνας προς εκείνα!!

Το βιβλίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε προγράμματα Συναισθηματικής Αγωγής και διαθεματικές προσεγγίσεις στο μάθημα "Μελέτη Περιβάλλοντος", που συστήνει τον γύρω μας κόσμο στους μικρούς μαθητές!

         Συγχαρητήρια στη Θάλεια Κουνούνη που συνδύασε την οξυδέρκεια της συγγραφέως και την ευαισθησία μιας πολύτεκνης μητέρας 4 παιδιών!

Περιμένουμε το επόμενο μυθιστόρημά της με ανυπομονησία!

                 

Μ.Λ. Στετμαν, Το Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς

                                                  Το Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς, Στέτμαν
                                                 Είδος: Kοικωνικό Δράμα
                                                Βαθμολογία 9,5/10

                                      

Αυτές τις μέρες, (Νοέμβρης 2016) στις κινηματογραφικές αίθουσες κυκλοφόρησε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και συγκινητικά βιβλία των τελευταίων ετών παγκοσμίως!
Πρόκειται για αφοπλιστικό μυθιστόρημα "Το Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς", που φέρνει στο προσκήνιο την ξεχασμένη ανθρωπιά μας μέσα από ηθικά διλήμματα και το μεγαλείο της μητρικής αγάπης που προβάλλει σαν "φάρος" στις θάλασσες της ζωής.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στον μοναχικό, ανεμοδαρμένο φάρο του Τζεινους, μισή μέρα από τις δυτικές ακτές της Αυστραλίας(Παρταζέζ),ζει ο Τομ Σέρμπουρν πασχίζοντας να επουλώσει τις τραυματικές του μνήμες από τα φονικά χαρακώματα του Α Παγκοσμιου Πολέμου.
Η ζωή του αλλάζει όταν τον ερωτεύεται η νεαρή ίζαμπελ παίρνοντας την απόφαση να ζήσει μαζί του.
Μαζί ο Τομ κ η Ιζαμπέλ ζουν έναν υπέροχο έρωτα με μοναδικό μελανό σημείο το γεγονός ότι δε θα μπορέσουν να αποκτήσουν παιδιά.
'Ώσπου, ένα ανοιξιάτικο πρωινό στο μοναχικό νησί του φάρου ναυαγεί μια βάρκα- με το άψυχο σώμα ενός άντρα κι ένα μωράκι να κλαίει δίπλα του...
     Μπροστά στο ανυπεράσπιστο βρέφος, η φωνή της καρδιάς παραμερίζει τους κανόνες και το αγαπημένο ζευγάρι αποφασίζει να  αναλάβει ένα πρωτόγνωρο ρίσκο- γνωρίζοντας πως η αποκάλυψη της αλήθειας μπορεί να πυροδοτήσει ανυπολογιστες τραγωδίες ...
Από πού προέρχεται αυτό το μωρό;Ποιο παρελθόν κουβαλά;Ποιο μέλλον το περιμένει και ποιος θα πληρώσει το τίμημα;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 
Τo "Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς" είναι σίγουρα ένα ξεχωριστό βιβλίο που "ακτινοβολεί" βαθιά κι ανεπιτήδευτη αγάπη και λάμπει σα λογοτεχνικός "φάρος" ανάμεσα σε "πελάγη" αισθησιασμού που κυριαρχεί στη σύγχρονη λογοτεχνία!
Στο "Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς", η αγάπη προβάλλει πολυπρόσωπη και διαθλάται μέσα από πολλαπλά πρίσματα:Προβάλλει ως συζυγική λατρεία, ως ερωτική επιθυμία μα πάνω και πέρα από όλα αναδεικνύεται ο δεσμός γονέα και παιδιού κι από τις δύο πλευρές.
Σκηνικό μας, είναι μια απομακρυσμένη γωνιά στεριάς ανάμεσα στο Νότιο Παγωμένο Ωκεανό και τον ήπιο Ινδικό Ωκεανό.
      Στην άκρη αυτή, στέκεται στιβαρός και σταθερό σημείο αναφοράς ο πύργος του φάρου, με το προστατευτικό του φως να οδηγεί τους ανυπεράσπιστους ναυτικούς, σαν "μίτος" στους "υδάτινους λαβυρίνθους" του πελάγους~.
Η συγγραφέας μας ξεναγεί κατατοπιστικά στον μικρόκοσμο του φάρου, ανάγοντας τον σε σύμβολο σιωπηρής προστασίας και ασφάλειας.
Η απομόνωση του οριοθετεί μια μικροκοινωνία όπου απόλυτος άρχων μαζί και δεσμώτης του Χρέους, είναι ο φαροφύλακας!
Σε αυτήν την αποκομμένη γη, ο Τομ θα γλείψει τις πληγές που του άφησε το οικογεειακό του δράμα και ο Μεγάλος Πόλεμος , όπως σε κάθε ανώνυμο στρατιώτη που κατατρύχεται από τη μνήμη του αίματος κι εκείνο το βασανιστικό "γιατί".
Αυτή η απομόνωση για τον φαροφύλακα Τομ θα ανθίσει όταν τη συννεφιά του φωτίσε ο ήλιος του έρωτα.
        Είναι η Ίζαμπελ που προσωποποιεί την άδολη εκείνη αγάπη της ερωτευμένης γυναίκας, που αρκείται στην πληρότητα της συνύπαρξης κ οραματίζεται την από κοινού δημιουργία.
Παράλληλα με την αγάπη βιώνει ο αναγνώστης την απόλυτη ματαίωση μιας γυναίκας όταν γεύεται τη διάψευση της ίδιας της της βιολογικής της αποστολής.Η απώλεια δοκιμάζει το αγαπημένο ανδρόγυνο στη χειρότερη μορφή της προλειαίνοντας το έδαφος για το ηθικό δίλημμα που θα τους βρει οδηγώντας τους στα άκρα!
Μια διλημματική εικόνα που ο καθένας αισθάνεται ανυπεράσπιστος μπροστά της :
"Miα στοργική γυναίκα που αδυνατεί να γεννήσει ένα δικό της παιδί κι 'ατενίζει' την άδεια της αγκαλιά" από τη μια.
"Ένα μωράκι στο έλεος των κυμάτων , ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο ξεβράζεται στα 'πόδια' του απομονωμένου φάρου" από την άλλη!
Αντιμέτωπες, λοιπόν, η επιθυμία και το καθήκον στην πιο ακραία τους κ αρχετυπική τους "διαμάχη"!
        Κι αυτό θα είναι η αρχή σε ένα "γαϊτανάκι" εξελίξεων και δοκιμασιών που θα αποκαλύψουν την απώτερη αλήθεια όλων των πρωταγωνιστών του δράματος!
Ένα ακούσιο καρέ- με το ένα πρόσωπο, νοερά παρόν αλλά με νευραλγική συμβολή στα πράγματα, που το καθιστά έναν πραγματικό "φάρο" αγάπης κι ανεξικακίας, που γίνεται παράδειγμα κι ανοίγει δρόμους...
Κεντρικό διακύβευμα είναι όμως η μητρότητα.
Ο μεγαλειώδης δεσμός με το παιδί παρουσιάζεται ως μια μοναδική πραγματικότητα, που σμιλεύεται με τα χρόνια, με τις στιγμές, μέρα τη μέρα, κάτω απ' τη συνθήκη της ανάγκης μαι τίθεται το ηθικό ζήτημα, που χρόνια απασχολεί τις κοινωνίες:
Υπερβαίνει, άραγε, το συναισθηματικό δέσιμο τους βιολογικούς δεσμούς; 
Πώς μετράται η απώλεια; Μέχρι πού φτάνει η αγάπη;
          Μέσα από μια σειρά αυτών- και πολλών ακόμη- δυναμικών εξελίξεων κι εσωτερικών συγκρούσεων, σφυρηλατούνται πειστικά όλοι οι χαρακτήρες, εγείροντας την οργή, μαζί και τη συμπόνια του αναγνώστη σε εναλλαγή που αντιστοιχεί στις "σχετικότητες" της ίδιας της ζωής!
            Έτσι, οι χαρακτήρες παρουσιάζουν αληθοφάνεια, ακολουθώντας τις αντίστοιχες "φωτοσκιάσεις" της ανθρώπινης προσωπικότητας -με τις μικρότητες και το μεγαλείο που τη συνοδεύει!
        Μέσα από μια αληθοφανή πλοκή, παρακολουθούμε να αναπτύσσονται με φυσικότητα όλες οι παράμετροι των χαρακτήρων, και αναδεικνύονται μέσα από τους "μικρούς" του κόσμου, "μεγάλες" αξίες όπως η Συγχώρεση και η Αυταπάρνηση. Τις συναντάμε, καθώς η αγωνία κορυφώνεται και από άτομα που ίσως δε θα το περιμέναμε, πράγμα που, για μια ακόμη φορά, αποδεικνύει το "απρόβλεπτο" της ανθρώπινης φύσης!
           "Ανάμεσα Στους Ωκεανούς" συναντάμε το "Φως" της αγάπης "που μετρά το μπόι της με όσα απαρνούμαστε για χάρη της..."
Ειδικότερα οι αναγνώστες που έχουν βιώσει τον ρόλο του Γονέα θα συγκλονιστούν σίγουρα από τον τρόπο που η Στέτμαν ανατέμνει τον ιερό δεσμό γονέα και παιδιού, καθώς κι από την έκβαση των πραγμάτων, που φωτίζει παράξενα, από ετερόκλητες μεριές, την έννοια της Θυσίας.
        "Το Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς" είναι ένα μυθιστόρημα δυνατών συναισθημάτων που θα μείνει αξέχαστο, αγγίζοντας την ψυχή με την απέραντη τραγικότητα των ηρώων του και των κρίσιμων ηθικών ζητημάτων που θέτει.
        Το 2016 μπορέσαμε να απολαύσουμε το "Το Φως Ανάμεσα Στους Ωκεανούς" σε μια συγκινητική , δραματική ταινία.

H Νύφη Της Κευλάνης , Dinah Jefferies

                                                                               H Νύφη Της Κευλάνης , Dinah Jefferies

                                               Είδος :Εποχής

                                               Βαθμολογία 9,5/10

                                          

Συγγραφέας: Dinah Jefferies
Μεταφραστής: Χατχούτ Ρένα
Εκδόσεις: Κλειδάριθμος
Κατηγορία: Ξένη Λογοτεχνία
Έτος Έκδοσης: 2016
Αρ. σελίδων: 544
ISBN: 978-960-461-727-2

Τιμη στην αγορά : 16,50- 14,90 ευρω

Μετά το συγκλονιστικό πολεμικό δράμα, το"Αηδόνι" και το άκρως ρομαντικό "Παριζιάνικο Βιβλιοπωλείο" ,οι  Εκδόσεις Κλειδάριθμος συνεχίζουν την δυναμική τους είσοδο στον χώρο του κοινωνικού μυθιστορήματος με ένα ακόμη υπέροχο βιβλίο που είναι πλημμυρισμένο συγκίνηση και ανθρωπιά, διαποτισμένο με έρωτα- σε ένα πολυτάραχο κοινωνικό σκηνικο:
Η "Νύφη της Κευλάνης" μας προσφέρει μια ιστορία βαθιάς αγάπης και απειλητικών μυστικών, που κρύβονται πίσω από τις ευωδίες του τσαγιού στην εξωτική Σρι Λάνκα, μιας αλλοτινής εποχής και άφθονων κοινωνικών αναταραχών!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Βρετανίδα Γκουέντολιν Χούπερ φτάνει νύφη στην Κευλάνη σε μια φυτεία τσαγιού, γεμάτη όνειρα- ύστερα από έναν φλογερό έρωτα με τον δυναμικό ιδιοκτήτη της ,τον δεσποτικό Λώρενς Χούπερ.

Εκείνος όμως την περιμένει απόμακρος με ένα πέπλο μυστηρίου να τον περιβάλλει.

Ένα μπαούλο κι ένα κιτρινισμένο φόρεμα, που η Γκουέν ανακαλύπτει σε μια αποθήκη του σπιτιού, υπαινίσσονται ένοχα μυστικά κι ένα "πρόσωπο" του συζυγού της απροσπέλαστο, όσο κι ανεξήγητο, σε κείνη.

         Η Γκουέν προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια κοινωνία αντιφάσεων και να διατηρήσει τις ισορροπίες στον νέο κοινωνικό της κύκλο, με την παρουσία της εμμονικής αδελφής του Λώρενς, της Βέριτι, να δυναμιτίζει διαρκώς τον γάμο της.
Πλάι της η μποέμ ξαδέλφη της, η Φραν, και ο μυστηριώδης μιγάς ζωγράφος που γνώρισε τη μέρα της άφιξής της κ -για ανεξιχνίαστο λόγο- αντιπαθεί ο Λώρενς...
         Όταν η Γκουέν μένει, τελικά, έγκυος, η ευτυχία δείχνει να φωτίζει το σπιτικό της, παρά τις σκιές...
Τη μέρα της γέννας όμως, ένα παράξενο καπρίτσιο της τύχης , φέρνει τη Γκουεντολίν αντιμέτωπη με ένα βασανιστικό δίλημμα, που την καλεί να διαλέξει ανάμεσα στον έρωτά της για τον Λώρενς και στη μητρική στοργή!
        Η επιλογή της θα επιφέρει μια δίνη ενοχών και τρομακτικών μυστικών που απειλούν να τινάξουν στον αέρα την οικογενειακή της γαλήνη και την αγάπη του Λώρενς!
Θα φανεί η αγάπη πιο βαθιά από τις αλήθειες που θα αποκαλυφθούν;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 

Γοητευτικό και βαθιά συγκινητικό το μυθιστόρημα της Dinah Jefferies,"Η Νύφη Της Κευλάνης" είναι σπαρμένο ερωτικό σπαραγμό ,αναδεικνύοντας παράλληλα τη μητρική αγάπη και το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης όσο λίγα μυθιστορήματα εποχής! 
Πάνω από όλα, πρόκειται για μια από τις πιο τραγικές οικογενειακές ιστορίες που έχω διαβάσει- από κείνες που χαράσσονται ανεξίτηλα στο "είναι" σου.
"Η Νύφη της Κευλάνης" μάς ταξιδεύει στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα κι εκτυλίσσεται την εποχή που η Βρετανική Αυτοκρατορία έχει απλώσει την αποικιοκρατική της κυριαρχία στο μεγαλύτερο μέρος της Ασίας (κ σε κάποια αφρικανικά εδάφη)! 
Τόπος που ξετυλίγεται το δράμα στη "Νύφη της Κευλάνης" είναι η σημερινή Σρι Λάνκα, που η Μεγάλη Βρετανία απομύζησε και μετέτρεψε στην κορυφαία παραγωγό Τσαγιού στον κόσμο, για λογαριασμό των δικών της οικονομικών συμφερόντων!
O κεντρικός ήρωας είναι διαφεντευτής μιας μεγάλης φυτείας ως ένα τυπικό δείγμα Βρετανού εξαγωγέα, που έχει αφήσει τη ζωή στην Ευρώπη, στήνοντας ένα νέο σπιτικό σε μια εξωτική αποικία, στην κορυφή της κοινωνικής της πυραμίδας.
          Η συγγραφέας μας ταξιδεύει, λοιπόν, σε έναν τόπο, που το αρχικό όνομά του σημαίνει "Ευλογημένο Νησί", κι η ζωηρή εικονοπλασία από μια πολύχρωμη φύση και τρεχούμενα νερά ,επιβεβαιώνει το προσωνύμι αυτό!
Στο βιβλίο ξεπηδούν και ορισμένες ηθογραφικές αναφορές από το ιδιάζον κοινωνιόγραμμα της Κευλάνης- τόσο αλγεινό και τυπικό για μια αποικία.
Λευκοί και κίτρινοι σε μια συνύπαρξη φυλών που δυστυχώς δε γίνεται με όρους αλληλοπεριχώρησης:
Ήθη των ινδουιστών, λοιπόν, με μια έντονη εθιμοτυπία και κοινωνικές συγκρούσεις - όλα υπό τη ζοφερή σκιά του έντονου ρατσισμού, ο οποίος έχριζε τους Λευκούς αφέντες, στερώντας τους αυτόχθονες από τα δικαιώματα ενός Πολίτη.
             Στο βιβλίο πληροφορούμαστε για εξωφρενικές συνθήκες εξαθλίωσης που διέτρεχαν τη ζωή των ντόπιων εργατών.
Μπροστά μας ξετυλίγεται η βία, η έλλειψη υγειονομικής περίθαλψης,το "αποκλεισμένο" μέλλον των αθώων παιδιών και η αναλγησία του επιστάτη, θυμίζοντας στον Έλληνα αναγνώστη την τραγική μοίρα των κολίγων στη Θεσσαλία της ίδιας εποχής, κάτω από την κοινή συνισταμένη της Φτώχειας και της Εκμετάλλευσης!
Όλα αυτά στο βιβλίο καταγγέλλονται μέσα από θλιβερά περιστατικά και την σφοδρή αντίδραση της Γκουεντολάιν, που κομίζει ηχηρό το αντιρατσιστικό μήνυμα, χωρίς διδακτισμούς.
Αντιθέτως η αδικία προσωποποιείται, τα θύματα είναι αυθύπαρκτα υποκείμενα και γι αυτό ο λυγμός τους αποκτά φωνή που φτάνει ως τα αυτιά του αναγνώστη!!
Η βασική ηρωίδα κατακτά γενικότερα, τον αναγνώστη με την ανυπότακτη ευαισθησία της, η οποία υπακούει στο γλυκό στερεότυπο της ευσυνείδητης και συμπονετικής καλλονής, όπως τόσο το "αγαπούν" τα ρομαντικά βιβλία εποχής.
Η κοινωνική αφύπνιση όμως που επιδεικνύει η Γκουέν, απεμπλέκει το αξιόλογο αυτό μυθιστόρημα της Jefferies από το ξεκάθαρο αισθηματικό πλαίσιο, προσδίδοντας ένα βάρος στο βιβλίο πέρα από τον ρομαντικό του χαρακτήρα!
Σε αυτό το κομμάτι, η "Νύφη της Κευλάνης" παραπέμπει λίγο σε έναν Ρομαντισμό "παλαιάς κοπής", όπως τον 19ο αιώνα με πρωτοπόρο τον Βίκτορ Ουγκό συνδύαζε εξιδανικευμένους "έρωτες" με κοινωνικές αγωνίες!

Στη Νύφη, χωρίς να υπάρχει μυθοποίηση των χαρακτήρων, ακολουθείται ένα αντιθετικό μοτίβο.
Σε αντιδιαστολή προς την τόση πονετική Γκουέν, βρίσκεται ο δίκαιος, αλλά πιο ορθολογιστής και ηγεμονικός (δηλαδή "ιδανικά αρρενωπός") Λώρενς Χούπερ.
Μέσα από το ζευγάρι των δύο συμπληρωματικών χαρακτήρων, παρακολουθούμε έναν δυνατό και βαθύ έρωτα που προσφέρει τη γνώριμη συγκίνηση, όπως την "περιμένουμε" από τυπικά μυθιστόρημα εποχής.
Από το αίσθημα αυτό δεν απουσιάζουν οι μικρές αψιμαχίες κι οι ανταγωνισμοί.
Εντούτοις, στη "Νύφη της Κευλάνης", απλώνεται η σκιά ενός πρωτότυπου και συγκλονιστικού μυστικού που "κόβει την ανάσα" και αναδεικνύει όλες τις πτυχές της γυναικέιας τραγικότητας: Ένα παράδοξο τερτίπι της μοίρας, που υπακούει ωστόσο στους νόμους του ευφικτού και αναλύεται πειστικά.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τις κοινωνικές αγκυλώσεις της εποχής, πυροδοτώντας μια τρομακτική πάλη συναισθημάτων και ενοχών, που συμβάλλουν στην αληθοφανή κι εμβρυθή σκιαγράφηση των πρωταγωνιστών!
Η επιτυχία της Donah Jefferies είναι πως "συμπαρασύρει" και την ψυχή του αναγνώστη στα τρομακτικά διλήμματα των ηρώων της, κατορθώνοντας και να αιτιολογήσει επαρκώς τις επιλογές τους-ασχέτως αν συμφωνούμε με αυτές.
Η συγγραφέας χειρίζεται εύστοχα τις "εξάρσεις" και τις "υφέσεις" στην ψυχική πορεία των ηρώων κάτω από το κράτος του μυστικού, που μπροστά του καταρρέουν όλα: Οχυρώσεις, ψευδαισθήσεις κι εγωισμοί.

Παρά τις σχετικά "κοινότυπες" αρετές των πρωταγωνιστών, η οικογενειακή ιστορία φέρει αυθεντικό συναίσθημα στην τραγικότητά της, διατηρώντας την αγωνία.
          Παράλληλα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιφερειακοί χαρακτήρες, με πιο ξεχωριστό και πετυχημένο την αδελφή του Λώρενς Χούπερ ,την ιδιότροπη νεαρή Βέριτι (αν και, προσωπικά, θεωρώ ότι υπήρχε περιθώριο να αναλυθεί βαθύτερα ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του "ζωγράφου".)

Η κορύφωση του φινάλε διαγράφει μια κυκλική πορεία και μια ανατριχιαστική συμμετρία ανάμεσα σε "παρελθόν" και "παρόν",αναζητώντας θαρρείς να θεραπεύσει το ανατριχιαστικό χθες, σε μια αποκατάσταση της "πρότερης εικόνας"!
Ένα άλλο στοιχείο που ξεχωρίζει στη "Νύφη της Κευλάνης" είναι ότι το τέλος δεν ακολουθεί τη γλυκανάλατη πεπατημένη ενός αβασάνιστου Happy Εnd!
Αντιθέτως, ακροβατεί ανάμεσα σε αντικρουόμενα συναισθήματα ύστατης οδύνης και τρυφερότητας ,αφήνοντας μια γεύση χαρμολύπης, με τη γνησιότητα της ίδιας της ζωής!

             Η "Νύφη Της Κευλάνης" αποτελεί ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα που θα αγγίξει σίγουρα τις πιο ευαίσθητες χορδές- ιδίως της γυναικείας ψυχολογίας.
Την ίδια στιγμή, γλυκά εμπλουτίζει και τις ιστορικές γνώσεις μας γύρω από το όνειδος της αποικιοκρατίας που τόσο καταπίεσε τους λαούς της Αφρικής και της Ασίας, αποδεικνύοντας πως η Ευρώπη κατέκτησε τα μεγαλειώδη επιτεύγματα του Πολιτισμού,αλλά ίσως όχι την Ηθική Εξέλιξη που αυτά προδιέγραφαν...
Διαβάστε τη " Νύφη της Κευλάνης" και ανακαλύψτε τα συνταρακτικά μυστικά που ταλανίζουν τους ήρωές!
Βιώστε μαζί τους ολοκληρωτικά διλήμματα ζωής κι ανακαλύψτε τα όρια της ανθρώπινης ψυχής και του Χρέους!

ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ, Ιάκωβος ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ

                                                                          Μαουτχάουζεν, Ιάκωβος Καμπανέλλης
                                           Κλασσική Ελληνική Πεζογραφία
                                              Είδος: Μαρτυρία/Hμιβιογραφικό Μυθιστόρημα
                                              Βαθμολογία: 10/10!

Αριθμός σελίδων: 360
Εκδόσεις :         Κέδρος
Τελευταία Εκδοση :     2012
Έτος Πρώτης Εκδοσης : 1963
Πρωτος Εκδότης :       Θεμέλιο
Tιμή στην Αγορά : 15ευρώ - 10,60 ευρώ

Ο "πατριάρχης" του Σύγχρονου Ελληνικού Θεάτρου, ο σπουδαίος Ιάκωβος Καμπανέλλης, που τόσο αγαπήθηκε από έργα σαν το "Μεγάλο Μας Τσίρκο" και την "Αυλή των Θαυμάτων" ή ταινίες σαν τη "Στέλλα" και την "Οδό Ονείρων", κατέθεσε ένα και μοναδικό πεζογράφημα, που στάθηκε αρκετό για να αναδείξει την ευαισθησία και τον βαθύ του ανθρωπισμό, συγκλονίζοντας το κοινό.

           Πρόκειται για το "Μαουτχάουζεν", που συνιστά προσωπική μαρτυρία του Ιάκωβου Καμπανέλλη, από την εφιαλτική διετία 1943- 1945, που ο ίδιος- 24χρονος νεαρός- βρέθηκε όμηρος των Γερμανών στο ομώνυμο στρατόπεδο συγκέντρωσης κοντά στο Λιντς της Αυστριας .

Η μαρτυρία Μαουτχάουζεν συνιστά ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία του Β Παγκόσμιου Πολέμου και ένα από τα ηχηρότερα αντιπολεμικά έργα της Ελληνικής, αλλά και της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Βρισκόμαστε στις 5 Μαΐου του 1945.

Τα συμμαχικά στρατεύματα έχουν ήδη εισέλθει στην Αυστρία και απελευθερώνουν το στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν...

          Τους Αμερικάνους στρατιώτες της 31ης Τεθωρακισμένης Στρατιάς τους υποδέχονται περίπου 140.000 αποστεωμένοι όμηροι, περιχαρείς για την ανέλπιστη σωτηρία τους από τα νύχια της ναζιστικής θηριωδίας!Είναι ένα ποσοστό 1/9 που είχε γλυτώσει...

Ανάμεσά τους κι ο νεαρός τότε  Ιάκωβος Καμπανέλλης!(κάτω σε φωτο του από τις μέρες τις Απελευθέρωσης)

Εβραίοι, Ισπανοί, Σοβιετικοί, Γιουγκοσλάβοι, Πολωνοί, Ισπανοί, Τσέχοι, Έλληνες γίνονται μια αγκαλιά, πανηγυρίζοντας την επιβίωσή τους, καθώς οι Αμερικάνοι στρατιωτικοί επιχειρούν να περιθάλψουν τους αρρώστους και να οργανώσουν τους επιζήσαντες σε ομάδες ,ώστε να δρομολογηθεί η επιστροφή κάθε εθνικότητας στην πατρίδα της!

'Ωσπου να οργανωθούν οι αποστολές για κάθε χώρα, οι όμηροι αναγκάζονται να συνυπάρξουν στο απελευθερωμένο πλέον στρατόπεδο, "επανασυναρμολογώντας" τα κομμάτια της ψυχής τους και ανακτώντας την ιδιότητα του ελεύθερου πολίτη.

Έτσι ενώνονται πλήθος ετερόκλητων ανθρώπων, που, πληγωμένοι όλοι τους, μοιράζονται αναμνήσεις και περιστατικά από τη φριχτή τριετία τους στο Μαουτχάουζεν και τα χέρια των Ες Ες.

        Ο Αντώνης του Λατομείου, οι δραπέτες της Παράγκας 20, oi Ισπανοί Δημοκράτες όμηροι -"δωράκι" του Δικτάτορα Φράνκο στο Μαουτχάουζεν του "συμμάχου" Χίτλερ-, η κρυφή εβραϊκή σύναξη, η αλληλεγγύη των Ρώσων και πληθώρα προσώπων παρελαύνουν σε ένα σκηνικό φρίκης 3 περίπου χρόνων!
             Τώρα, οι επιζήσαντες (απελευθερωμένοι) όμηροι καλούνται να συνυπάρξουν με τις μνήμες και με την μικροκοινωνία των "αθώων" Αυστριακών αγροτών γύρω από το στρατόπεδο, οι οποίοι θα τους επιφυλάξουν δυσάρεστες εκπλήξεις και μια γνώση οδυνηρή.

            Στα μάτια του αναγνώστη λοιπόν παρελαύνουν στιγμιότυπα ασύλληπτης βαρβαρότητας, χωρίς την παρηγορητική ψευδαίσθηση ότι ανήκουν στη μυθοπλασία. Είναι όλα αλήθεια.

          Το εκπληκτικό αυτό τρίμηνο, μέχρι την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο νεαρός Ιάκωβος θα αποκτήσει έναν φίλο- στοχαστή, θα αισθανθεί το σφιχταγκάλιασμα των εθνών κάτω από τον πόθο της ειρήνης, ενώ θα αισθανθεί το σκίρτημα του έρωτα να επιστρέφει σαρωτικό, στα μάτια μιας παράξενης Εβραιολιθουανής, της νεαρής Γιαννίνα Ρίμκουτι.

             Θα αντέξουν οι επιζήσαντες κάτω από την απόλυτη γνώση της ανθρώπινης σκληρότητας;

            Θα καταφέρουν άραγε να χτίσουν ξανά  μέσα από τα ερείπια μια νέα εποχή ευτυχίας και συναδέλφωσης; Πότε η Ανθρωπότητα θα πετύχει επιτέλους το "Ποτέ Ξανά;"

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 
Το Μαουτχάουζεν του Ιάκωβου Καμπανέλλη συνιστά ένα αυτοβιογραφικό κείμενο, δοσμένο σαν ένα μυθιστόρημα με συγκινησιακή ισχύ μεγατόνων! Ένα βιβλίο που σοκάρει, προβληματίζει και χαράσσεται σαν καυτό τατουάζ στην ψυχή του αναγνώστη...
Όπως μαρτυρά και ο τίτλος, το "Μαουτχάουζεν" του Ιάκωβου Καμπανέλλη συνιστά έναν  φόρο τιμής σε όσα υπέφερε ο ίδιος και αμέτρητοι άλλοι αθώοι στο αυστριακό αυτό στρατόπεδο συγκέντρωσης- από τα χέρια των απάνθρωπων Ες Ες, (αλλά και της γερμανικής κοινωνίας όπως θα αποδειχθεί...)
               Το Μαουτχάουζεν του Καμπανέλλη ανήκει στη Λογοτεχνία του Ολοκαυτώματος, αποτελώντας μάλιστα ένα από τα κορυφαία της δείγματα!
                  Συνιστά ένα παζλ αναμνήσεων του Καμπανέλλη από το στρατόπεδο και τους συγκρατούμενούς του, που πρωτοδημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ". Το 1963, όμως η αφήγηση αυτή απέκτησε τη συμπαγή μορφή ενός καλοστημένου βιβλίου που πρωτοεκδόθηκε από τις εκδόσεις "Θεμέλιο".
Ακολούθησαν πολλές επανεκδόσεις από τον οίκο του Κέδρου και το έργο αποδείχθηκε σημαντικότατος λογοτεχνικός σταθμός, όχι μόνο για την Ελλάδα:
           Το Ολοκαύτωμα είναι θέμα που έχει συζητηθεί όσο ίσως κανενα άλλο ιστορικό ζήτημα!
Η παγκόσμια βιβλιογραφία καταμετρά πλήθος προσωπικών μαρτυριών και βιογραφιών, διασωθέντων Εβραίων.
Στην ελληνική βιβλιογραφία, ξεχώρισε η μαρτυρία του Χρήστου Σαμουηλίδη από το Μπούχενβαλντ, του Σλόμο Βενέτσια "Sonderkommando"(από τα Κρεματόρια του Άουσβιτς!) και το "Warum?" της Βάσως Σταματίου και αρκετά άλλα.
Από ξένα έργα έχουν διαδοθεί βιβλία σαν τη "Νύχτα" του Ελί Βιζέλ, το "Μυθιστόρημα Ενός Ανθρώπου Χωρίς Πεπρωμένου" του Κερτές ,"Το... Άουσβιτς όπως το Εξήγησα Στην Κόρη Μου" κι "Η Λίστα του Σίντλερ".Σε όλα αυτά αξίζει να συνυπολογιστεί το εμβληματικό έργο του φιλειρηνιστή Γερμανού Έριχ- Μαρία Ρέμαρκ "Σκελετός 509", που- αν και προϊόν μυθοπλασίας- αποτυπώνει με αφοπλιστική πιστότητα την ανθρωπογεωγραφία ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης και την ψυχολογία των τροφίμων του.
Την πρωτοκαθεδρία στα έργα του Ολοκαυτώματος, στην παγκόσμια συνείδηση, την κατέχει η κατάθεση του Ιταλοεβραίου χημικού Πρίμο Λέβι ,το "Εάν Αυτό Είναι Ο Άνθρωπος", από το Άουσβιτς
           Το "Εάν Αυτό Είναι ο Άνθρωπος" πέραν της προσωπικής μαρτυρίας, συνιστά μια ανατομία της κόλασης που ονομάζεται ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ο Πρίμο Λέβι με το νυστέρι του οξυδερκούς ψυχογραφήματος συνθέτει μια κοινωνιολογική πραγματεία, αποτιμώντας ψύχραιμα το ακραίο αυτό βίωμα, διατηρώντας την απαραίτητη απόσταση που κάποιες στιγμές, όμως, αγγίζει την ψυχρότητα. Ο Πρίμο Λέβι πασχίζει να επουλώσει το ατομικό του βίωμα μέσα από την επιστήμη κ τη συλλογική αποτίμησή του.
            To Μαουτχάουζεν του Καμπανέλλη, στον αντίποδα, δε "συμφιλιώνεται" με τη φρίκη είναι διαποτισμένο από τη μεσογειακό συναισθηματισμό κι έναν λυρισμό σπαρακτικό που το ανυψώνει ως το επίπεδο Ποίησης! Μεταδίδει αυτούσιο το βίωμα, έτσι που κανείς μας να μην... ξανακοιμηθεί πια ανυποψίαστος κι αμέτοχος!
          Επιπλέον η δομή του Μαουχάουζεν με τους πολυθάριθμους χαρακτήρες, δίνει το πλεονέκτημα μιας πολύπλευρης οπτικής που περιλαμβάνει εικόνες από διαφορετικά πρόσωπα του δράματος -κι όχι μονάχα τη μονόπλευρη οπτική "του ενός" όπως γίνεται στον Λέβι.
             Το κείμενο, σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση του νεαρού Ιάκωβου, είναι χτισμένο σε ένα διττό χρονικό επίπεδο: Αφετηρία είναι η μέρα της απελευθέρωσης του Μαουτχάουζεν -και η οργάνωση των επιζησάντων σε αποστολές επιστροφής στις χώρες τους.

Αυτή η συνύπαρξη των απελευθερωμένων πλέον -ανδρών και γυναικών- γίνεται αφορμή διαδοχικών flash back από διάφορα περιστατικά.
Το έργο, μέσα από την πολυπρόσωπη φύση του, ανάγεται σε ένα μωσαϊκό συγκλονιστικών διηγήσεων, που συνθέτει ένα αποτρόπαιο πανόραμα της πιο παράλογης δυστυχίας που εμπνεύστηκε ο άνθρωπος για άνθρωπο!
Ο άκρατος σαδισμός των Ες Ες στρατιωτών- από τον ανώτατη αρχή, τον Χίμμλερ και τον Τσιράις, μέχρι τον ανώνυμο φρουρό"του πολυβολείου- διαγράφεται ανάγλυφος και αποδεικνύει το εφιαλτικό αποτέλεσμα μιας αγωγής και μιας προπαγάνδας που έχει εξοβελίσει από την ψυχή του ατόμου τη Συμπόνια.
        Τα Στρατόπεδα Εξόντωσης σαν το Μαουτχάουζεν αποτελούν το τελικό στάδιο της ρήσης
"Όπου καίνε βιβλία, θα κάψουν και ανθρώπους!"
        Η "μαρτυρία" του Καμπανέλλη, λοιπόν, δίνει βήμα, όχι μόνο στην ατομική εμπειρία, όχι μόνο στις μνήμες των ζωντανών- αλλά και στους απαγχονισμένους της Πλατείας, στους αποστραγγισμένους από τη δουλειά, "στους φαγωμένους από τα σκυλιά", στους διάτρητους από σφαίρες σε παιχνίδια σκοποβολής των Ες Ες και των παιδιών τους ακόμη!
      Επιπλέον, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης με τη συναισθηματική του ματιά αναδεικνύει το μέγεθος της θηριωδίας και του υποβιβασμού της ανθρώπινης ύπαρξης στο "κτήνος".
Μας κάνει θεατές στη σκανδαλώδη διχοτόμηση του Ανθρωπίνου Όλου και τον χωρισμό του Αιώνιου Ζεύγους, πίσω από τα συρματοπλέγματα του Μαουτχάουζεν, πίσω από τον εξευτελισμό του ανθρώπινου κορμιού...
           "Οι Κυριακές" του Μαουτχάουζεν" αποτελούν ένα μοναδικό διαμάντι ερωτικής ποίησης που θα το ζήλευε ο κάθε Ρίλκε, ο και ο κάθε Σίλλερ κι όλοι οι ρομαντικοί του 19ου αιώνα...Ένα μεταμοντέρνο "Άσμα Ασμάτων"- όχι στα λιβάδια του Ισραήλ τώρα, αλλά στον "Κάμπο του Θανάτου...Ο έρωτας όμως είναι παρών και τις μέρες της απελευθέρωσης με τον Έλληνα Ιάκωβο να χάνεται στη μελαγχολική γοητεία της Γιαννίνα με τα μελαγχολικά μάτια-("μεγάλα για να χωράει ο φόβος").
Μια απροσδόκητη παρουσία θα σχηματίσει ένα ιδιότυπο ερωτικό τρίγωνο με απρόβλεπτη έκβαση!
              Συνοδοιπόρος, στο ταξίδι της επιβίωσης και της αυτογνωσίας του Ιάκωβου, καθώς και "συνωμότης του στον πρόσφατο έρωτά του με τη "Γιαννίνα", ο Βίλχελμ Σνάιντερ, ένας Γερμανός κομμουνιστής που με την αιχμηρή του διάυγεια στοχάζεται, ενώ θα ομολογήσει την πλήρη συνενοχή της γερμανικής κοινωνίας στο Έγκλημα :"Βλάκα! Oλα τα ξέρανε! Όλα τα βλέπανε...
Βλέπανε τους αποστεωμένους ομήρους να δουλεύουν στα έργα οδοποιίας,στα χωράφια,στα εργοστάσια". Μην τους πιστέυεις!Αν ισχυριστούν ότι δεν ξέρανε, πάει να πει ότι δε θέλουν να διορθωθούν."(Προς επίρρωσιν των λόγων του γλυκύτατου φιλέλληνα Σνάιντερ, ήρθε δυστυχώς η στάση των Αυστριακών αγροτών, απέναντι στους απελευθερωμένους ομήρους που θα τη δείτε στο βιβλίο...)
           Xωρία γνήσιας πολιτικής σκέψης και ζητήματα βαθιά ηθικά, λοιπόν, προσδίδουν φιλοσοφική διάσταση στην αριστουργηματική κι αιματηρή μαρτυρία του Ιάκωβου Καμπανέλλη.
Γι αυτόν τον λόγο μπορεί το Μαουτχάουζεν να συγκριθεί και με τη συγκλονιστική "Σπίθα Της Ζωής"του ανθρωπιστή συγγραφέα Ρέμαρκ που ο κεντρικός ήρωας είναι επίσης Γερμανός αντιφρονούς προ το ναζιστικό καθεστώς, που στοχάζεται στο κολαστήριο ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης.Έ χουμε κι εκεί δυνατούς χαρακτήρες και πολύ δυνατές στιγμές, όμως απουσιάζει ο λυρισμός με τον ίδιο τρόπο που λείπει από το "Ουδέν Νεότερον Από Το Δυτικό Μέτωπο"(για τα χαρακώματα του Α' ΠΠ) αν το συγκρίνουμε με τη "Ζωή Εν Τάφω" του Έλληνα Μυριβήλη.
Είναι ίσως ο "αιγαιοπελαγίτικος" λυρισμός μας, που απουσιάζει συνήθως από τον λόγο των Βορειοευρωπαίων.
       Το Μαουτχάουζεν κλείνει την περιήγηση στα τοπία της ανθρώπινης κτηνωδίας -λυπηρά, αφοπλιστικά, με μια σκοτεινή απειλή να αιωρείται ως το χειρότερο αμάρτημα του ανθρώπου, δηλαδή ως "Αμετανοησία"!
Για όλα αυτά, εγώ θεωρώ το "Μαουτχάουζεν" το ανώτερο έργο από όσα μας έχουν παραδοθεί σχετικά με το Ολοκαύτωμα. Προσωπικά, τολμώ να το βάλω πάνω κι από τα εξαίσια κοινωνιολογικά κείμενα του Ιταλοεβραίου Πρίμο Λέβι, πράγμα που ίσως κάποιοι κριτικοί κύκλοι ανά τον κόσμο δε θα συμμερίζονταν.
          Το βιβλίο του Καμπανέλλη, όμως, είναι "εξίσου παγκόσμιας εμβέλειας" ,αλλά συνάμα είναι λιγότερο "επιστημονικό, παραμένοντας πολύ πιο "ανθρώπινο", γι αυτό σπαρακτικό. Αγγίζει πρώτα την καρδιά και έπειτα τη λογική. Διαπερνά σαν κομπρεσέρ κάθε ρανίδα της ψυχής με τον πόνο, με την αποστροφή, αλλά και τη λαχτάρα για ζωή ,εγείροντας μιαν γλυκιά ενσυναίσθηση, που εξευγενίζει τον αναγνώστη! Δε σου επιτρέπει να μείνεις "αλώβητος", την ίδια ώρα που ο Λέβι αισθάνομαι πως ορθώνει ένα τείχος αξιοπρέπειας και α-πάθειας, που κάποιες στιγμές αποστεγνώνει τον τρόμο σου. Δεν ξέρω πόσο η "λαική ψυχή" μπορεί να εισπράξει τα διδάγματά του.
Το Μαουτχάουζεν του Καμπανέλλη, όμως αγκάλιασε με τρόπο προσιτό τον αγωνία του Ανθρώπου και τόσα πάσχοντα έθνη! Είναι ένα έργο διεθνές, δοσμένο με ελληνική σπιρτάδα και ποιητικότητα λόγου, που δύσκολα αφήνει ασυγκίνητο κάποιον, ανεξαρτήτως γνωστικής ετοιμότητας.
Η αξία του, όμως, στο παγκόσμιο στερέωμα αναδείχθηκε κυρίως μέσα από τη Μουσική, όταν ο Καμπανέλλης μετέγραψε τα μαρτυρία και τα πρόσωπα του βιβλίου, σε έναν κύκλο τραγουδιών, που ταυτίζονται με το κείμενο.
Μόλις  η μουσική ιδιοφυΐα του Μίκη Θεοδωράκη το 1966. ανέλαβε τα πολύτιμα λόγια του Καμπανέλλη, γεννήθηκε το μουσικό έπος "Μπαλάντα Του Μαουτχάουζεν", που το ερμήνευσε η 16χρονη τότε χαρισματική Μαρία Φαραντούρη ,με τρόπο ανεπανάληπτο.

Το κεντρικό κομμάτι του δίσκου , με τίτλο,"Άσμα Ασμάτων" είναι ο ωραιότερος ερωτικός θρήνος που γράφτηκε ποτέ και παραπέμπει στα θρηνητικό κάλεσμα του Βασιλιά Σολομώντα προς τη "Νύφη" στο βιβλικό "Άσμα Ασμάτων", που χρονολογείται 7 αιώνες πριν τον Χριστό.(μτφ Σεφέρης/Μεταγραφή Λ.Παπαδόπουλος)
Το τραγούδι συνιστά μια μεταφορά των μαρτυριών που πέρασαν οι Εβραίοι, όχι πλέον στην Αίγυπτο των Φαραώ, αλλά στις νέες "πυραμίδες των ναζιστικών κρεματορίων"... Από την εύφορη Χανάαν του "Ερωτευμένου Βασιλιά", στις "αφιλόξενες" βελανιδιές της Αυστρίας -κι αντί για χρυσούς "κέδρους", τώρα, ενώπιον του Νυμφίου ορθώνονται  οι καμινάδες... Είναι ο Άνθρωπος που μάταια αναζητά την Αγάπη του ξανά σε ένα Κάλεσμα Δημιουργίας".
              Στα υπόλοιπα κομμάτια συναντούμε τον Αντώνη από τους Αμπελόκηπους με την εκπληκτική ιστορία από το Λατομεία Βίντερ Γκράαμπεν, τους "δραπέτες της Παράγκας 10"(Γιάννος Μπερ) και το "τετ α τετ του Ιάκωβου με τη Γιαννίνα και τις αναμνήσεις τους στο απελευθερωμένο στρατόπεδο".
Το "Άσμα Ασμάτων" έγινε το τραγούδι μνήμης του Μαουτχάουζεν και στους εορτασμούς της Απελευθέρωσης του Μαουτχάουζεν είναι αυτό που ηχεί από τα μεγάφωνα σαν Ύμνος για χιλιάδες επιζώντες αλλά και διαδηλωτές της ειρήνης - σε κάθε επέτειο: Ναι. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης με το Μαουτχάουζεν και την "κραυγή" του έρωτα κόντρα στα πολυβόλα έγινε μια παγκόσμια προσωπικότητα!

Προσωπικά πρώτα γνώρισα τον δίσκο αυτόν -γύρω στα 11μου χρόνια και ως φοιτήτρια διάβασα το εξαίσιο βιβλίο που έδωσε σάρκα και οστά στα πρόσωπα των τραγουδιών αυτών .(Βάζω τον συνδεσμο και σας προτείνω να τα ανακαλύψετε παράλληλα.)

Με αυτές τις μελωδίες συντροφιά,  το βιβλίο γίνεται ένα αλησμόνητο βίωμα απανθρωπιάς και συνάμα ανθρωπιάς. Εμπειρία σπαραγμού και έρωτα. Βιβλίο επίγνωσης κι ευθύνης αναπόδραστης.
         Το "Μαουτχάουζεν" του Καμπανέλλη ενχαράσσεται στην ψυχή του αναγνώστη κι από φόρος τιμής μετουσιώνεται κάλεσμα ευθύνης  όλων μας προς "τους υπόλοιπους 8 άτυχους".Προς το 
"Κατ 'Εικόνα και κατ Ομοίωσιν", για το οποίο είμαστε πλασμένοι:
"Γιατί,... (όπως "μας κλείνει το μάτι" ο φιλέλληνας στοχαστής),...
"Αν πούμε ότι δεν ξέραμε, θα πει ότι δε θέλουμε να διορθωθούμε..."
                          
                                                               Δέδε Ελισσάβετ


                                                         ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Το βιβλίο αυτό έφερε (το 2012-2013) στο προσκήνιο ο σκηνοθέτης Θέμης Μουμουλίδης ανεβάζοντας μια σπουδαία παράσταση στο θέατρο Badminton.
Ο Στέλιος Μάινας υπήρξε ένας συγκλονιστικός "αφηγητής- γραφιάς", 
Η Μαριάννα Πολυχρονίδου μια σεμνή, βασανισμένη "Γιαννίνα",
Ο Γιώργος Πυρπασόπουλος ένας γεμάτος μεράκι για τη ζωή Ιάκωβος,
ενώ ο Άρης Λεμπεσόπουλος απέδωσε την πικρή στοχαστικότητα του Σνάιντερ.
Αυτή η παράσταση ήταν ο ιδανική μνεία στον υπέροχο Δημοκράτη και γνήσια πνευματικό άνθρωπο Ιάκωβο Καμπανέλλη και στο Μαουτχάουζεν που διαμόρφωσε ολόκληρο το καλλιτεχνικό του ύφος και την επίλογη του τα έργα του να πραγματεύονται πάντα φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα κ την πολυτάραχη Ιστορία μας,  παλεύοντας για την αναβάθμιση του Ανθρώπου...

Η γαλλική έκδοση του “ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ” του Ιάκωβου Καμπανέλλη τιμήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2020 με το σημαντικό βραβείο μεταφρασμένης λογοτεχνίας Prix du Livre Etranger 2020 France Inter – Le Journal du Dimanche (εκδόσεις Albin Michel, 2020 – σε μετάφραση της Solange Festal-Livanis).

ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ "ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ" και Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 1966 ο Ιάκωβος Καμπανέλλης πήγε 4 ποιήματα του από τις ενότητες του βιβλίου του στον Μίκη Θεοδωράκη για να τα μελοποιήσει.

Ο Μίκης επέλεξε ερμηνεύτριά του τη νεαρή τότε- μόλις 19 ετών!-  Μαρία Φαραντούρη και συμπλήρωσε αυτόν τον κορυφαίο δίσκο με έναν κύκλο 6 τραγουδιών τον Κυκλο Φραντούρη-πράγμα που δεν έκανε σε κανεναν αλλον ερμηνευτή του.

Έτσι γεννήθηκε ΤΟ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ κι έγινε ένας δίσκος παγκόσμιος , μια ωδή του έρωτα, ενάντια στον πόλεμο και το μίσος.

ΤΑ 4 ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΕΙΝΑΙ:

ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ (Οι όμηροι, χωρισμενοι σε άνδρες κ γυναίκες από τα συρματοπλέγματα ατενίζουν τη λαβωμένη εικόνα του αντίθετου φύλου,αναζητώντας χαμένους συντρόφους όπως ο Σολομών τη Νύφη στο βιβλικό Ποίημα σ. 219-231-"Ερωτικο") 

Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου
με το καθημερνό της φόρεμα
κι ένα χτενάκι στα μαλλιά.
Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.

Κοπέλες του Άουσβιτς,
του Νταχάου κοπέλες,
μην είδατε την αγάπη μου;

Την είδαμε σε μακρινό ταξίδι,
δεν είχε πια το φόρεμά της
ούτε χτενάκι στα μαλλιά.

Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου,
η χαϊδεμένη από τη μάνα της
και τ’ αδελφού της τα φιλιά.
Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.

Κοπέλες του Μαουτχάουζεν,
κοπέλες του Μπέλσεν,
μην είδατε την αγάπη μου;

Την είδαμε στην παγερή πλατεία
μ’ ένα αριθμό στο άσπρο της το χέρι,
με κίτρινο άστρο στην καρδιά.

Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου,
η χαϊδεμένη από τη μάνα της
και τ’ αδελφού της τα φιλιά.
Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.


ΑΝΤΩΝΗΣ (ο συγκατούμενος από τρους Αμπελοκήπους κι η ιστορία του Λατομείου  σ 129-138"ο Ηρωας Πουλουσε Φρουτα")

Εκεί στη σκάλα την πλατιά
στη σκάλα των δακρύων
στο Βίνερ Γκράμπεν το βαθύ
το λατομείο των θρήνων

Εβραίοι κι αντάρτες περπατούν
Εβραίοι κι αντάρτες πέφτουν,
βράχο στη ράχη κουβαλούν
βράχο σταυρό θανάτου.

Εκεί ο Αντώνης τη φωνή
φωνή, φωνή ακούει
ω καμαράντ, ω καμαράντ
βόηθα ν’ ανέβω τη σκάλα.

Μα κει στη σκάλα την πλατιά
και των δακρύων τη σκάλα
τέτοια βοήθεια είναι βρισιά
τέτοια σπλαχνιά είν’ κατάρα.

Ο Εβραίος πέφτει στο σκαλί
και κοκκινίζει η σκάλα
κι εσύ λεβέντη μου έλα εδω
βράχο διπλό κουβάλα.

Παίρνω διπλό, παίρνω τριπλό
μένα με λένε Αντώνη
κι αν είσαι άντρας, έλα εδώ
στο μαρμαρένιο αλώνι.

Ο ΔΡΑΠΕΤΗΣ (η αντιμετώπιση που είχαν οι όμηροι κι οι δραπέτες από τους Αυστριακούς πολίτες των γύρω αγροικιών σ. 65-77)

Ο Γιάννος Μπερ απ’ το βοριά
το σύρμα δεν αντέχει.
Κάνει καρδιά, κάνει φτερά,
μες στα χωριά του κάμπου τρέχει.

"Δώσε, κυρά, λίγο ψωμί
και ρούχα για ν’ αλλάξω.
Δρόμο να κάνω έχω μακρύ,
πάν’ από λίμνες να πετάξω."

Όπου διαβεί κι όπου σταθεί
φόβος και τρόμος πέφτει.
Και μια φωνή, φριχτή φωνή
"κρυφτείτε απ’ τον δραπέτη".

"Φονιάς δεν είμαι, χριστιανοί,
θεριό για να σας φάω.
Έφυγα από τη φυλακή
στο σπίτι μου να πάω."

Α, τι θανάσιμη ερημιά
στου Μπέρτολτ Μπρεχτ τη χώρα.
Δίνουν το Γιάννο στους Ες Ες,
για σκότωμα τον πάνε τώρα.

ΑΜΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ (Ο Ιάκωβος κι η Γιαννίνα επισκέπτονται τους τόπους των βασανιστηριών και κάνουν έρωτα εκεί για να ξορκίσουν τις μνήμες του θανάτου)

Κορίτσι με τα φοβισμένα μάτια
κορίτσι με τα παγωμένα χέρια,
άμα τελειώσει ο πόλεμος
μη με ξεχάσεις.

Χαρά του κόσμου, έλα στην πύλη
να φιληθούμε μες στο δρόμο
ν’ αγκαλιαστούμε στην πλατεία.

Κορίτσι με τα φοβισμένα μάτια
κορίτσι με τα παγωμένα χέρια,
άμα τελειώσει ο πόλεμος
μη με ξεχάσεις.

Στο λατομείο ν’ αγαπηθούμε
στις κάμαρες των αερίων
στη σκάλα, στα πολυβολεία.

Κορίτσι με τα φοβισμένα μάτια
κορίτσι με τα παγωμένα χέρια,
άμα τελειώσει ο πόλεμος
μη με ξεχάσεις.

Έρωτα μες στο μεσημέρι
σ’ όλα τα μέρη του θανάτου
ώσπου ν’ αφανιστεί η σκιά του.

Κορίτσι με τα φοβισμένα μάτια
κορίτσι με τα παγωμένα χέρια,
άμα τελειώσει ο πόλεμος
μη με ξεχάσεις.

Τον δίσκο συμπληρώνουν 6 ακόμη καταπληκτικά κομμάτια του Νίκου Γκάτσου k άλλων (όπως ο Λειβαδίτης,η ο Χριστοδούλου)- "άσχετα" ίσως προς το Μαουτχάουζεν -"σχετικά" όμως με την ελπίδα και τα όμορφα ιδανικά της ζωής, που όλοι μας πρέπει να υπηρετούμε για να μην ξαναυπάρξουν ποτέ Μαουτχάουζεν και Άουσβιτς.


Πηγές των φωτο: 
1)Εταιρεία παραγωγών 5η Εποχή(Πρόγραμμα Παράστασης "Mauthausen"
2)Διαδίκτυο
3) Η Επίσημη Ιστοσελίδα Του Ιάκωβου Καμπανέλλη!!! Περιηγηθείτε μέσω του link στην Οδό Ονείρων και στην Αυλή των Θαυμάτων ενός φωτεινού μυαλού των Νεοελληνικών Γραμμάτων!