Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2019

Πηνελόπη Κουρτζή, ΤΟ ΠΡΙΓΚΙΠΟΤΟ

                   Πηνελόπη Κουρτζή, Το Πριγκιπότο
                                   Είδος Αστυνομικό Εποχής
                                      Βαθμολογία 9,5/10
                  

Ονειρικό και παράφορο,
πηγαίο κι ανεξήγητα γοητευτικό,
δαιδαλικά ιδιοφυές 
-και, μέσα στο παιχνιδισμά του, διδακτικό σαν... το "παίγνιον" κατά τον Πλάτωνα, 
είναι το καινούριο βιβλίο της Πηνελόπης Κουρτζη, ακριβώς όπως το προδιαγράφει ο ιδιότυπος τίτλος του:
Νοσταλγικός σαν κοριτσίστικη ονειροπόληση και με ένα λεκτικό παιχνίδισμα,
Ας ανοίξουμε τις χάρτινες πύλες του βιβλίου αυτού και παρέα με μια ταλαντούχα πένα ας ανακαλύψουμε το Πριγκιπότο!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στο κατώφλι του 20ου αιώνα, στην αρχοντική Κέρκυρα της Μουσικής και του Θεάτρου, μια νεανική φιλία θα ανθίσει, ανάμεσα στην Αμάντα και στην Κλημεντίνη, χάρη στις εύπορες οικογένειες τους που παραθερίζουν εκεί.
Μεσω αλληλογραφίας θα διατηρήσουν άσβεστη την επαφή τους, ξεπερνώντας το εμπόδιο του χειμώνα και της απόστασης, και μαζί διαβαίνουν το κατώφλι της εφηβείας, καταφεύγοντας κάθε καλοκαίρι στον λόφο των εκμυστηρεύσεών τους ,το δικό τους ιδιωτικό "Πριγκιπάτο".
Σύντομα η στάμπα του έρωτα θα σημαδέψει πρόωρα τις ζωές τους, συνδιαμορφώνοντας την κοσμοθεωρία τους και τις επιλογές τους:
Η μία θα ζήσει μια ζωή στη περιδίνηση του θυμού που μόνο ο ματαιωμένος έρωτας μπορεί να φέρει, σβήνοντας τη λογική.

Η άλλη, κρύβοντας βαθιά τις πληγές της , θα επιχειρήσει να χειραφετηθεί και να ορθωθεί πέρα από τα πατριαρχικά στερεότυπα μέσα από ένα παράτολμο όνειρο:
Να στήσει το λαμπρότερο ξενοδοχείο της Ελλάδας, που θα συγκεντρώνει τις αρετές των σπουδαιότερων ξενοδοχειακών συγκροτημάτων της εποχής, ανά τον κόσμο, και θα γίνει τόπος συνάντησης των σημαντικοτερων προσωπικοτητων.

Η Αμάντα κι η Κλημεντίνη θα δουν τις ζωές τους να ενώνονται, τελικά, στο Πριγκιπότο για να διαπιστώσουν πως , μερικές φορές "τα όνειρα" ζητούν "να λάβουν εκδίκηση", όπως το όρισε κι ο ποιητής:
Το αδικο αίμα, λοιπόν, ζητά δικαίωση όσο ο θυμός σαρώνει τα πάντα κι οι δυο φίλες καλούνται να αναμετρηθούν επιτέλους, δίχως υπεκφυγές, με όσα τις πονουν.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Πηνελόπη Κουρτζή επανέρχεται με μια όμορφη κ πρωτότυπη έμπνευση, δημιουργώντας ένα εξαιρετικό ρομαντικό μυθιστόρημα με αστυνομικές πινελιές.
Το Πριγκιπότο της Πηνελόπης Κουρτζή είναι ένα λογοτεχνικό σταυροδρόμι όπου συναντιούνται η επτανησιακή φινέτσα του Ξενόπουλου, το αθηναικό αστικό ρομάντζο και το αστυνομικό μυστήριο που σύστησε στο ελληνικό κοινό ο Γιάννης Μαρής, χωρίς να στερείται μιας ηθογραφικής προσέγγισης.
Σαν το κουμκουάτ αυτή η όμορφη ιδέα κάρπισε ιδανικά, προσφέροντας ζωηρή εικονοπλασία, συγκίνηση αλλά και και αγωνία.
 : Ήδη η σημειολογία του τίτλου συμπυκνώνει όλην την ουσία και τη στοχοθεσία του μυθιστορήματος αυτού. "Πριγκιπότο": Δηλαδή "τόπος ειδυλλιακός, τόπος ονείρου, χαράς και πολυτέλειας. Μια ούτοπία, ποθητή", όπως τα εξιδανικευμένα τοπία της φαντασίας, που πυροδοτεί οράματα ζωής καθώς αποζητά ανάπαυλα και καταφύγιο από μιαν απαιτητική- συχνά μουντή πραγματικότητα.
Αυτό ακριβώς αποτελεί το υπέροχο αυτό βιβλίο: Μια γλυκιά, πολύχρωμα διαφυγή, σε έναν λαμπερό μικρόκοσμο που ιδανικά ιχνηλατεί η Πηνελόπη Κουρτζή.
Εύλογα ο νους του αναγνώστη, βέβαια, συνειρμικά πάει στον γεωπολιτικό όρο "Πριγκιπάτο" κι απορεί , τώρα, με τον γλωσσοπλαστικό νεωτερισμό της συγγραφέως που με  μια παράφραση κατα ένα γράμμα κ μας τον παραδίδει ως "Πριγκιπότο". Γράμμα επίμαχο, γράμμα σκανδαλιάρικο που ανατρεπει τις εντυπώσεις& τις εύθραυστες ισορροπίες.
Είναι ακρως ευφυής και παιγνιώδης ο τρόπος που η κ. Κουρτζή δικαιολογεί αυτόν τον νεολογισμό, προσδίδοντάς του συμβολικό ρόλο στην πλοκή.
Το Πριγκιπότο της λοιπόν,  ξεκινά με δυο επάλληλα στιγμιότυπα από τη ζωή της Αμάντας και της Κλημεντίνης την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, που αποτελούν το εναρκτήριο λάκτισμα της πλοκής.
Κατόπιν έχουμε αναδρομή που αποσαφηνίζει πώς φτάσαμε στο σημείο που βρίσκουμε τις δύο πρωταγωνίστριες...
Γενικά η αφήγηση δεν είναι ακριβώς γραμμική , αλλα παρεμβάλλονται μικρα πισωγυρίσματα ή αλματα στον χρόνο, τοποθετημένα σωστά ώστε να επιτείνουν τα συναισθήματα και να αναδείξουν τις ανατροπές στη σωστή στιγμή.
Το πρώτο μέρος του " Πριγκιπότου", ξεκάθαρα ρομαντικών αποχρώσεων, αναβιώνει στιγμιοτυπα μιας νοσταλγικής εποχής, εστιάζοντας στον τρόπο ζωής της υψηλής κοινωνικης βαθμίδας, τα "φημολογούμενα ως ξέγνοιαστα" χρόνια της Belle Epoque.
Καμιά από τις πολιτικές αναταράξεις της εποχής δεν διασαλεύει την ανεμελιά των κοριτσιών, που η ζωή τους μένει παραχαρακωμένη στις χοροεσπερίδες και στα προσωπικά ζητήματα.
Τότε κάνει την εμφάνισή του ο έρωτας, με τη συγγραφέα να αποφεύγει τις έντονα συναισθηματικές περιγραφές, των καθεαυτών ειδυλλίων, εστιάζοντας στην καταλυτική επίδραση που είχαν τα πρώτα σκιρτήματα στον ψυχισμό των δύο φιλενάδων.
Για ένα μεγάλο διάστημα μετά το κομβικό καλοκαίρι οι χρόμοι της Αμάντας κ της Κλημεντίνης θα χωρίσουν:
Παρέα με μια ηρωίδα της η Πηνελόπη Κουρτζή χαρίζει στο  αναγνώστη ένα απολαυστικό ταξίδι στα κορυφαία ξενοδοχεία της εποχής, κρατώντας ιδανικές ισορροπίες: Χωρίς να αναλωθεί σε διεξοδικές αρχιτεκτονικές περιγραφές ,η συγγραφέας κατορθώνει να δώσει το στίγμα καθε ξενοδοχείου και να αναδείξει την ιδιατερότητα καθενός.
Μας συστήνει λοιπόν κομψοτεχνήματα φιλοξενίας, μας προσφέρει τσάι με θέα τον Πύργο του Άιφελ, μάς συνοδεύει σε αστραφτερές αίθουσες χορού, μας κερνά δείγματα υψηλής γαστρονομίας στην Ισπανία, μας μιλά για το πρώτο πανδοχείο της Ευρώπης,  και τη μαυλιστική Νέα Υόρκη.. .Όλα αυτά όμως αποτελούν συστατικά ώστε κι εκείνη σα νεραίδα να συνθέσει το δικό της ονειρικό ξενοδοχείο, ένα κράμα των αρετών από όλες τις όμορφες γωνιές του κόσμου,
Κι όμως αυτή η ζωηρή παραστατικότητα κι οι ονειρικές καρτ ποστάλ που φιλοτεχνούνται  από τις σπουδαιότερες πρωτεύουσες- εξυπηρετούν συγκεκριμένο σκοπό, καθώς αποτελούν διδαχές κι έμπνευση για δημιουργία.
Θαύμασα τον δεκάλογο που η συγγραφέας παραδίδει δια μέσου της ηρωίδας της όχι μόνο χάριν της πλοκής, αλλά ως χρήσιμο εργαλείο για όποιον έχει παρεμφερή επαγγελματικά όνειρα με την ηρωίδα.Είναι απολαυστικό να βρίσκεις σε ένα ρομαντικό μυθιστόρημα πληροφορίες γνωστικής ή πρακτικής αξίας , ενταγμένες αρμονικά στην πλοκή.
Γιατί τελικά η Πηνελόπη Κουρτζή, μέσα από τη σαγηνευτική Κλημεντίνη της,  περνά το μήνυμα πως το όνειρο εκείνο που πυρπολεί την ύπαρξή μας δεν είναι μια παθητική αναμονή, αλλά απαιτεί μέθοδο, ορθολογιστικές επιλογές και δράση καλά σχεδιασμένη για να το κατακτήσουμε.
Τα δε όνειρα, που προάγουν την ύπαρξή μας δεν μπορούν ποτέ να θεμελιωθούν στον ετεροφωτισμό της ζηλοφθονίας και της επιβουλής των άλλων...
Όπως το όριζε  κι ο Ρίτσος,: 
" Όχι να' μαι πάνω από σενα[...]
Να ναι ο καθένας μας πάνω από τον εαυτό του"
Μόνο οι αυτόφωτοι αξίζουν και κατακτούν τα όνειρά τους, " ψηλώνοντας" όπως το προσεγγίζει ο Σεφέρης
Ένα μήνυμα στον αντίποδα του νοσηρού ανταγωνισμού που πρεσβεύει η εποχή μας 
αλλά και της..."κοελικής" αισιοδοξίας που  παθητικά προσβλέπει σε συμπαντική συνωμοσία για τους βαθύτερους πόθους μας.
Η ηρωίδα της Πηνελόπης Κουρτζή, δυναμική κι ανθρώπινη,  παίρνει τη μοίρα της στα χέρια της και παλεύει παλικαρίσια, με όπλο την πατρική παρακαταθήκη και την προσωπική της αξία- μήνυμα σπουδαίο και επαναστατικό, αν αναλογιστεί κανείς τη δυσμενή θέση της γυναικας στην ανδροκρατούμενη Ελλάδα με τη ζηλοφθονία, την επιχειρηματική ένδεια κσι τις ηθικές αγκυλώσεις
Άλλωστε, οι παντός είδους πρωτοπόροι πάντα χρειάστηκε να πολεμήσουν με τις καθηλώσεις της εποχής τους κ να επιχειρησουν το άλμα προς το επισφαλές Νέο.
.Έτσι κι η ηρωίδα στήνει τον δικό της καινοτόμο παράδεισο κι εκεί προσκαλεί πρόσωπα σημαίνοντα , επιστήμονες αλλά και παλιούς μας γνωριμους από πρότερα βιβλία της κ Κουρτζή σε ρόλους εκπληξη!(13 Μπαλώματα, Κουμκουάτ)!
Πάνω από όλα το Πριγκιπότο μετουσιώνεται σε έναν περίκλειστο μικρόκοσμο γεμάτο γοητεία, λουλούδια, μουσικές κι έρωτα, από όπου ο αναγνώστης δε θέλει να βγει, όπως κι η πρωταγωνίστρια αφού εκεί οχυρώνεται μακρυά από την παλιά της πληγή.
Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να γλυτώσει από τον εαυτό του αν δεν τον αντιμετωπίσει...
Έτσι, αξαφνα ο μικρόκοσμος αλώνεται βίαια:
Το όνειρο σκληρά θα δοκιμαστεί.Αίμα θα το σπιλώσει και τριγμοί θα το απειλήσουν.Τότε θα αναδειχθούν δυο απρόσμενοι παραστατες , που θα καθορίσουν τις εξελίξεις.
Σίγουρα, η χρονική περίοδος που εξελίσσεται το Πριγκιπότο, (Ελλάδα στα τέλη του 19ου αιώνα - πρώτα χρόνια του 20ου ,)καθώς και η ανατρεπτικότητα που όμως εξηγείται άρτια, και δομείται από άριστα διαχείριση των ρεαλιστικών  υλικών,παραπέμπουν ευθέως στον Γιάννη Μαρή.
Το αίμα, και στο "Πριγκιπότο" καταστρέφει την φωτεινή, χαρούμενη στιγμή, βάφει πολυτελή μάρμαρα και χαρακώνει εκτυφλωτικά κάτοπτρα.
Σαν τον θρυλικό αστυνομικό συγγραφέα, όμως, και η Πηνελόπη Κουρτζή διστηρεί την αγωνία, στοιχειοθετεί σελίδα- σελίδα την τραγωδία.
Τελικά επεξηγεί επαρκώς το κίνητρο και τις ψυχολογικές συγκρούσεις που οδήγησαν στο έγκλημα, σκηνοθετώντας επιδέξια, σαν σε συνθεση ενός παζλ, την αποκάλυψη.
Και στο τέλος;
Θα αντέξουν τα Όνειρα ως το τέλος;
Η παιδική φιλία θα ωριμάσει ή θα διαλυθεί;
Και...ποιος ο ρόλος του έρωτα, που κλείνει το μάτι πανταχού παρόν εναλλάσσοντας μορφές και προσωπεία;;
Ενδώστε στο κάλεσμα του Πριγκιπότου  που ευωδιάζει από τα άνθη του, τις γαστρονομικές δημιουργίες και το δυναμικό, μα  και γλυκό άρωμα της...κλημεντίνης!
Αφήστε πίσω τις έγνοιες και σεργιανίστε σε ένα μέρος όπου η ομορφιά γίνεται προσφορά και τα όνειρα πραγματικότητα!
Βρείτε μαζί με τις πρωταγωνίστριες το δικό σας Πριγκιπότο και - όπως μας προτρέπει η Πηνελόπη Κουρτζή- αγωνιστείτε με θέληση, αρχές κι αξίες, να το οικοδομήσετε για να στεγάσετε όσα αγαπάτε!
Εγώ να συγχαρώ την Πηνελόπη Κουρτζή για το πρωτότυπο μυθιστόρημά της και λοσα πολύτιμα διδάγματα πρόσφερε με τη γοητευτική της ιστορία.



ΜΙΝΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣη ΚΟΥΡΤΖΗ
Ενα απόγευμα του Φλεβάρη, σε μια ζεστή παρουσιαση της συγγραφέως με τη θαλπωρή του τζακιού και της φιλικής συζήτησης η Πηνελόπη Κουρτζή μας αποκάλυψε μικρά μυστικά του ΠΡΙΓΚΙΠΟΤΟΥ


Πώς προέκυψε ο νεολογισμός ΠΡΙΓΚΙΠΟΤΟ;
Τυχαία.Ενώ ήμουν διακοπές και εγραφα τις πρωτες σημειώσεις μου για το μυθιστόρημα μου, είχα γράψει το αρχικό όνομα Πριγκιπάτο.Ο μικρός μου γιος όμως κατά λάθος μουντζουρωσε τη λέξη " σβήνοντας" το μπαστουνακι του " α" , το οποίο έγινε "ο"
Είπα πως ήταν μοιραία και θα αφήσω το όνομα όπως προέκυψε απο το χέρι του γιου μου
Έτσι κι η ηρωίδα αντιμετωπίζει το λάθος στη  ταμπέλα ως μοιραίο, αλλάζοντας το όνομα! Θα δείτε όμως πως μέσα στην πλοκή δικαιολογείται τελικα!

Παρατηρώ ότι στον τίτλο μέσα συνοψίσατε τελικά τον τρόπο εξέλιξης της πλοκής
Γενικά ενω για πολλούς ο τίτλος είναι η αφορμή ή η αρχή, για μένα ο τίτλος είναι ο προορισμός.
Δηλαδή η εξέλιξη των πραγματων οδηγεί στον τίτλο.
Δεν είναι η αφετηρία, αλλά το επιστέγασμα.Το...συμπέρασμα.Το τέλος.

Το Πριγκιπότο, δηλαδή το ονειρικό ξενοδοχείο στην Κηφισιά,  υπήρξε για την ηρωίδα ο τόπος εκπλήρωσης των ονείρων και της αυτοπραγματωσης της εν τέλει.
Τι θα ορίζε η Πηνελόπη Κουρτζή ως προσωπικό της ΠΡΙΓΚΙΠΟΤΟ;
Το Πριγκιπότο μου ειναι ξεκάθαρα η οικογένειά μου.Ο σντρας μου και τα παιδιά μου.Πάντα ονειρευόμουν μια αγαπημένη οικογένεια.
Το συγγραφικό μου ΠΡΙΓΚΙΠΟΤΟ, πάντως είναι σίγουρα οι Εκδόαεις Ψυχογιός που αγκάλιασαν τις εμπνεύσεις μου και με στηρίζουν στο έργο μου.Και βέβαια η αγάπη των αναγνωστών.
Μακάρι, ο καθένας να ανακαλύψει στη ζωή του το δικό του Πριγκιπότο.



Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 2019

Τίτσα Πιπίνου, Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο

                                     Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο, Τίτσα Πιπίνου
                                               Είδος : Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                  Βαθμολογία 10/10
                                
  
Παρότι η Ελλάδα τα μαύρα χρόνια 41- 44 γνώρισε Τριπλή Κατοχή από Γερμανούς Ιταλούς, αλλά και τους Βουλγάρους σε Μακεδονία- Θράκη, στη συλλογική συνείδηση δεσπόζει - καταλυτική- η παρουσία των Γερμανών , που έφερε το ιδεολογικό στίγμα αυτού του "αμετανόητου" ολοκληρωτισμού και συντόνισε τους δυο συμμάχους της στον διαμελισμό της δύσμοιρης Ελλάδας.
Έτσι, τα περισσότερα έργα - είτε στην ιστοριογραφία, είτε στον κινηματογράφο, είτε στην Λογοτεχνία και τα Εικαστικά- εστιάζουν στα φριχτά πεπραγμένα των Γερμανών, δίνοντας συχνά τον απενοχοποιητικό ρόλο του κομπάρσου σε Ιταλούς και Βουλγάρους.
Στην πραγματικότητα, όμως, ενώ οι Βούλγαροι έμειναν γνωστοί για την ακατέργαστη βαρβαρότητά τους, ήδη από τον Μακεδονικό Αγώνα και τους Βαλκανικούς Πολέμους ,οι πιο..."συμπαθείς και χαριτωμένοι" Ιταλοί υπήρξαν κι αυτοί πολύ σκληροί κατακτητές , με τη νησιωτική Ελλάδα μάλιστα να υποφέρει για πολύ περισσότερα χρόνια κάτω από τα δεσμά τους.
Ίσως η συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο και οι διώξεις που αρκετοί Ιταλοί υπεστησαν από τον Σεπτέμβρη του 1943 από τους άλλοτε συμμάχους τους τους Γερμανούς, τούς ξεπλένει παραπλανητικά από όλο το αίμα που έφεραν κι αυτοί στην Ελλάδα.
Από τους λίγους συγγραφείς που εστίασαν στην ιταλική κατοχή ήταν η Τίτσα Πιπίνου που, μέσα από μια ξεχωριστή κοπέλα και την οικογενειά της, μάς έδωσε μια σύντομη αλλά διαφωτιστική επισκόπηση της σκλαβιάς που γνώρισαν τα Δωδεκάνησα από τους άπληστους Ιταλούς που κάτω από το καθεστώς του Μπενίτο Μουσολίνι οραματίζονταν ήδη κυριαρχία στη Μεσόγειο...
"Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο" διαφωτίζει με έναν πολύ εύληπτο τρόπο αυτό το επίσης δραματικό κομμάτι της Ιστορίας μας, μέσα από μια πληθώρα ατομικών παθών

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Δωδεκάνησα 1937.Η Άννα είναι η τρίτη κόρη της Δωροθέας και του ονειροπόλου Νικηφόρου -η πιο φιλελεύθερη & πιο παραμελημένη από τις 3 αδελφές, την πειθαρχημένη Πηνελόπη, που προετοιμάζεται για τον κοινωνικά ιδανικό γάμο, και την ανέμελη Φραγκίσκη, που απολαμβάνει να εξερευνά τη φύση.Ασφυκτυώντας κάτω από τον ιδεοληπτικό συντηρητισμό της δεσποτικής γιαγιάς της, κι έναν ορίζοντα κλειστό για ένα κορίτσι δίχως προίκα, η Άννα εγκαταλείπει το φτωχό ιταλοκρατούμενο νησί της και μεταβαίνει στη Ρόδο να βρει την τύχη της.
Η συνάντησή της με την κορυφαία μοδίστρα της εποχής τη Φραγκολεβαντίνα μανταμ Φλώρα θα της δώσει την ευκαιρία που αναζητά. Υπό την καθοδήγηση εκείνης, η Άννα θα αναδείξει το ταλέντο της , που θα της ανοίξει τις πόρτες των σαλονιών, προσφέροντάς της σύντομα την καθιέρωση.
Συμπαραστάτριά της θα έχει την ξαδέλφη της, τη γλυκιά Βερονίκη, που απρόσμενα θα γνωρίσει τον αλέγκρο Ιταλό αξιωματικό Ντάριο 
Στη Ρόδο, όμως, η Άννα θα συναντήσει τον Ιταλό μηχανικό Αλεσάντρο Κιοράντο και μαζί του θα παραδοθεί στη δίνη ενός κρυφού έρωτα, που θα δοκιμαστεί σκληρά:
Ο φοβερος πόλεμος θα ανατρέψει τις ζωές όλων.Οι φιλήσυχοι άνθρωποι θα αναμετρηθούν με τον φόβο, την απώλεια και τη ναζιστική θηριωδία.
Όλοι θα δουν τις ως τότε ισορροπίες να ανατρέπονται, ενώ μια επιστροφή θα σαρώσει τις πρότερες προκαταλήψεις.
Η δε Άννα θα χάσει τον Αλεσάντρο και πιεσμένη από την αμείλικτη κοινωνική κατακραυγή θα οδηγηθεί σε έναν συμβατικό γάμο.
 Η μοίρα όμως έχει διαφορετική γνώμη και καραδοκεί να πει την τελευταία της λέξη...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο" της Τίτσας Πιπίνου αποτελεί ένα από τα πιο  πλούσια, μεστά και γοητευτικότερα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει με θέμα την Κατοχή.
Αυτό είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα που εστιάζει στην παρουσία των Ιταλών κατακτητών κι όχι των Γερμανών.
Αισθάνομαι ότι ο λίγο "αφελής" τίτλος το αδικεί και προδιαθέτει ίσως για ένα πιο "ανάλαφρο και μονοδιάστατο" ανάγνωσμα, ενώ το μυθιστόρημα της Τίτσας Πιπίνου προσφέρει πολλά περισσότερα, καθώς αποτελεί μια πολυπρόσωπη ηθογραφία με πλούτο συναισθημάτων, διαθέσεων και εικόνων!
Κοιτά κατάματα τα άλλα δυο δημοφιλέστερα ελληνόφωνα μυθιστορήματα με θέμα την ιταλική κατοχή.
Ανάμεσά τους φυσικά κυριαρχεί το αριστουργηματικό "Μαντολίνο Του Λοχαγού Κορέλι" από τον Λουί ντε Μπερνιέρ, που  μίλησε κι αυτό για την ιταλική κατοχή- στα Επτάνησα, δίνοντας όμως μια θεώρηση αντιμιλιταριστική, γεμάτη ανθρωπισμό, με τον φωτεινό και γλυκύ μουσικό αξιωματικό Αντόνιο Κορέλι να αποτελεί προσωποποιημένη καταγγελία του Πολέμου και τον τραγικό Κάρλο Γκουέρτσο να προσωποποιεί την αυτοθυσία του αγνού έρωτα.
Από την άλλη, ο Στέφανος Λίβος με το "Μυστικό του Λεβάντε" προσέγγιζε κι αυτός την ιταλική κατοχή  στα Επτάνησα επίσης ανθρωποκεντρικά, με μιαν αμείλικτη ιστορική εγκυρότητα κι αληθοφάνεια στους ήρωές του , χρησιμοποιώντας μια γλώσσα χωρίς λυρισμό και λογοτεχνικά σχήματα.
"Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο" ξεχωρίζει γιατί αγγίζει πειστικά το περιπετειώδες ζήτημα της ιταλικής κατοχής στα Δωδεκάνησα πριν τον πόλεμο και μέχρι το οριστικό τέλος του για τα νησιά, το 1947, φανερώνοντας το δράμα των καθημερινών ανθρώπων, με μια γλώσσα καλοδουλεμένη, που διατηρεί άσβεστη τη φλόγα της αγάπης και τον συναισθηματισμό της.
Η Τίτσα Πιπίνου, τιμώντας τη ροδίτικη καταγωγή της, εστιάζει στην ιστορία των Δωδεκανήσων και στο βίωμα της ιταλικής κατοχής που διαδέχθηκε την οθωμανική.
Είναι εμφανές ότι γι' άλλη μια φορά, έχει πραγματοποιήσει φιλόπονη ιστορική έρευνα και εχει αξιοποιήσει ιδανικά τις βιβλιογραφικές πηγές της και τις μαρτυρίες, ώστε να αναπαραστήσει γλαφυρά και πιστά το σκηνικό εκείνης της εποχής στον αναγνώστη.Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο ανάγεται σε μια πολύ ζωντανή ηθογραφία.
Η βιοπάλη και η καταπιεσμένη θέση της γυναίκας αναδεικνύονται από κάθε πλευρά, μέσα από το χτίσιμο των χαρακτήρων και της ίδιας της πλοκής.
Μια σχεδόν εξοργιστική εθιμοτυπία που υπακούει σε και μια διαστρεβλωμένη μητριαρχική εξουσία καταπνίγει την ελευθερία και υποσκάπτει την ατομική ευτυχία και ρην αυτοπραγμάτωση , εκεί που το να γεννηθείς κορίτσι τελευταίο στη χρονική σειρά συνιστούσε καταδίκη κι αιτία κοινωνικής περιθωριοποίησης!!
Εκπρόσωπος αυτής της τάσης η γιαγιά Πηνελόπη , η πρωτοτοκη εγγονή της, κη μητέρα, η Δωροθέα.
Η συγγραφέας όμως κατορθώνει να ιχνηλατήσει την κοινωνική αλλαγή που επιφέρουν οι καιροί, οι ανατροπές και φυσικά μια νέα γενιά που ζητά να σπάσει τα ανόητα στεγανά.
Ασφαλώς η κεντρική ηρωίδα η Άννα αντιπροσωπεύει την επιθυμία του ατόμου για αυτοδιάθεση κι αυτοπραγμάτωση κυνηγώντας τα όνειρά της και παραδινόμενη στα πάθη της. Δεν είναι όμως μόνον η Άννα, καθώς την πλαισιώνουν πλήθος χαρακτήρων άρτια σκιαγραφημένων.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Λουκής, ένας άντρας θλιμμένος, αλλά οξυδερκής που θα παλέψει με το κοινωνικό στίγμα και τον ανεκπλήρωτο έρωτά του.
Ή δε Πηνελόπη θα διαπιστώσει πόσο λανθασμένο και παραπλανητικό ήταν το κοσμοείδωλο που της υπέβαλε 
Είναι ο μακρόθυμος Μαρής Κομνηνός που αντιτάσσει την καλοσύνη στις δοκιμασίες της ζωής.
Από την αλλη, ο ιταλικός πόλος στη μυθοπλασία εκπροσωπείται από ανθρώπους της λογικής , που εμφορούνται από δημοκρατική αντίληψη και θα γευθούν τη ναζιστική σκληρότητα...
Ασφαλώς, ο Αλεσσάντρο αλλά και ό Ντάριο ή ο τραγικός αξιωματικός Βιτόριο διατηρούν την ανθρωπιά τους και απέχουν από το μοτίβο του άδικου κατακτητή.
Δεν υπάρχει δηλαδή κάποιος Ιταλός ήρωας που να ανήκει στους αμετανόητους φασίστες., εντούτοις, η συγγραφέας κατορθώνει να παρουσιάσει τους φαύλους ηγέτες σαν τον Ντε Βέκι και τον αφελληνισμό που επιχείρησαν.
Η καθεαυτή πλοκή εκτυλίσσεται γραμμικά με ορισμένα επεξηγηματικά φλας μπακ, σχετικά με το υπόβαθρο των ηρώων.( Σε κάποια σημεία ίσως αντί της περιγραφής θα προτιμούσα απευθείας διαλόγους.)
Εντούτοις, η γενική εντύπωση είναι πως "Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο" είναι ένα μυθιστόρημα με εναλλασσόμενες εικόνες και πρόσωπα , που κυλάει ευχάριστα και διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον, μέχρι την τελευταία του σελίδα, συνδυάζοντας την αγάπη και την Ιστορία.
Πρόκειται για ένα θαυμάσιο μυθιστόρημα, όμορφο, αέρινο αλλά και δραματικό, όπως το υπέροχο και αντιφατικό εξώφυλλό του, με την πανέμορφη φινετσάτη κοπέλα στον φόντο του πολέμου.
Συνιστά μια ιδανική αναγνωστική επιλογή- ειδικότερα για το επετειακό κλίμα των ημερών.

Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2019

Olga Tokarczuk, Το Αρχέγονο κι οι Άλλοι Καιροί (NOΜΠΕΛ 2018)

                                           Το Αρχέγονο κι οι Άλλοι Καιροί, Όλγκα Τόκαρτζουκ
                                                              Είδος: Ιστορικό/ Αλληγορικό
                                                                              Βαθμολογία 8,5/10

                                                                               
Εκδόσεος Καστανιώτη, 2016
Μετάφραση Αλεξάνδρα Δ. Ιωαννίδου
Σελίδες 268
Πρωτότυπος Τίτλος Prawiek i inne czacy
Τιμή στην αγορά 15, 51€- 9, 54€

Φέτος ανακοινώθηκε και το Νόμπελ του 2018 το οποίο απονεμήθηκε από κοινού στον Αυστριακό  Πήτερ Χάντκε και στην Πολωνή Όλγα Τόκαρτσουκ.
Η Πολωνή ψυχολόγος, γεννημένη το 1962, έκαμε αίσθηση με ένα έργο ,στο σύνολό του, ανατρεπτικό, που απηχεί τις προοδευτικές της απόψεις, και τις επιρροές της από τον Καρλ Γιουνγκ, συντασσόμενη μάλιστα επίσημα με την παράταξη των Πρασίνων.
 Το τελευταίο της, μάλιστα, βιβλίο "Τα Βιβλία του Ιακώβ", 2014) την έθεσε στο στόχαστρο ακροδεξιών κύκλων.
Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό γνώρισε την Όλγκα Τόκαρτσουκ από τη μετάφραση του βιβλίου της "Το "Αρχέγονο και οι άλλοι Καιροί", και με αυτό θα μυηθούμε τώρα στο συγγραφικό σύμπαν της Πολωνής Τόκαρτσουκ - Νομπελίστριας πλέον.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Το Αρχέγονο είναι ένα χωριό καλυμμένο από την αχλύ του θρύλου, που το προστατεύουν ακροβολισμένοι στα τέσσερα σημεία του ορίζοντά του, οι τέσσερις Αρχάγγελοι όπως μας τους παραδίδει η βιβλική παράδοση: Ο Μιχαήλ, ο Γαβριήλ, ο Ραφαήλ και ο Ουριήλ.
Μέσα στα στενά αυτά όρια, ξετυλίγονται οι ζωές των απλών χωρικών, από τα χρόνια του Α Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τη σύγχρονη εποχή, διασχίζοντας την Ιστορία της Πολωνίας.
Στο επίκεντρο, η μυλωνού Γκενοβέφα κι ο σύζυγός της, Μιχάλ, η κόρη τους, η Μίσια, και ο μικρός γιος της οικογένειας ο Ίζίντορ, που πάσχει από υδροκεφαλία, όμως έχει μάθει να αφουγκράζεται τους σπαραγμούς της αγάπης και να ψηλαφεί την άλγεβρα του κόσμου.
Δίπλα τους χαρακτηριστικές φιγούρες, όπως ο προυχοντας του χωριού, ο παπάς, η αλαφροίσκιωτη Φλορεντίνκα, η απόβλητη πόρνη Σταχούλα, ένας φυγάς που απαρνήθηκε τον κόσμο...
Στο ομιχλώδες αυτό τοπίο οι μικροί δρουν, ζουν, πονούν και- τελικά- αλέθονται από τα θραύσματα της ίδιας της Ιστορίας και του πανδαμάτορα χρόνου.
Σε μια ονειροφαντασία περνούν οι καιροί, οι στρατοί, οι ζωές και μόνον η ανθρώπινη οδύνη μένει σταθερή...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
 Η Όλγκα Τοκαρτσουκ είναι, εδώ και χρόνια, μια δεσπόζουσα προσωπικότητα στον χώρο των πολωνικών γραμμάτων, μέχρι τη φετινή χρονιά που τη δικαίωσε με το Βραβείο Νόμπελ.
Το έργο της, τολμηρό, ξεσήκωσε πολιτικές θύελλες προκαλώντας τη μήνιν των φασιστικών κύκλων.
Στα ελληνικά, όμως, έχει μεταφραστεί μόνο ένα από τα πρώτα της βιβλία , που έγραψε στα μέσα της δεκαετίας του 90.
Πρόκειται για το αλληγορικό μυθιστόρημα , "Το Αρχέγονο και οι Άλλοι Καιροί".
Στην αλληγορία της αυτή, η νεαρή τότε Τοκαρτσούκ αναπτύσσει μια μικρή κοσμογονία, στήνοντας ένα φανταστικό σκηνικό- ζυμωμένο, όμως, από τα οικεία υλικά της πολωνικής επαρχίας, της καθολικής παράδοσης και των μικρών ανθρώπων.
Το όνομα του πολωνικού χωριού που επινοεί η Τόκαρτσουκ , ενδεικτικό: "Αρχέγονο". Δηλαδή, ένας κόσμος πρωτόλειος, ακατέργαστος κι ανόθευτος:
Στο χωριό αυτό κυριαρχεί ένας κοινωνικός πριμιτιβισμός ως αντίβαρο στην αστική ματαιοδοξία που άρχισε να αναφύεται το 19ο αιώνα- κυρίως με τη Βιομηχανική Επανάσταση και την γέννηση της ελεύθερης αγοράς για να κορυφωθεί τον 20ο αιώνα.
Εδώ τίποτα από αυτά δεν αγγίζει το μικρό χωριό, όπου ο άνθρωπος συμφιλιώνεται ξανά με τη φύση, σε μια ανάσχεση και αντιστροφή της ρήξης του αστικού τοπίου με το φυσικό περιβάλλον.
Το Αρχέγονο είναι ένας περίκλειστος μικρόκοσμος , με την τυπική ανθρωπογραφία της ημιαγροτικών κοινωνιών της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης.
Εντούτοις, δεν πρόκειται για ένα τυπικό ιστορικό μυθοστόρημα, αφού η έμπνευσή της Τόκαρτσουκ είναι διαποτισμένη από έναν παράξενο "ανιμισμό που παραπέμπει στον μαγικό ρεαλισμό που διαπνεέι την λατινοαμερικάνικη σχολή, με προεξάρχοντες τον Γκαμπριέλ Μαρία Μαρκές, ακόμη και την Ιζαμπέλλα Αλιέντε.
Παρόλαυτά, το βιβλίο της Τόκαρτσουκ υπακούει σε μια συγγραφική οικονομία στην πλοκή, έναν εκφραστικό μινιμαλισμό, και μεγάλα άλματα στον χρόνο, απέχοντας από μακροσκελή έργα της κλασσικότροπης γραφής, παρά τη βαθυστόχαστη διάθεση που το διακρίνει.
Η ατμόσφαιρα στο "Αρχέγονο" παραμένει στο μεγαλύτερο μέρος, ομιχλώδης κι ακαθόριστα υποβλητική, συγχωνεύοντας αξεδιάλυτα το υπερφυσικό στοιχείο με τον ρεαλιστικό ρουν των γεγονότων, φέρνοντάς μου στο νου το αυστριακό εκείνο αόριστο χωριο όπου ο Μαρκ Τουέιν ξετύλιξε το φιλοσοφικων αποχρώσεων φλεγματικό δράμα του, "Ο Μυστηριώδης Ξένος".
Και στο Αρχέγονο, λοιπόν, όλες οι βαθμίδες της Δημιουργίας- άγγελοι , άνθρωποι, ποταμοί, αμανίτες συμπλέκονται σε έναν χορό γεγονότων και συναισθημάτων.Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί λόγου χάρη, το Φεγγάρι που και στο "Αρχέγονο" προσωποποιείται, καθώς αναμετράται ανατρεπτικά με την ανθρώπινη μοίρα - άλλοτε φθονερό, άλλοτε εκκλιπαρώντας λίγη κατανόηση να το λυτρωσεί από τη μοναξιά του- με τον ίδιο τρόπο που η φιγούρα της Πανσεληνου (Luna)- φθονερή, θανατερή και μόνη-συνδιαλέγεται με τη "Νύφη" στο "Ματωμένο Γάμο" του Ανδαλουσιάνου ποιητή, του αντιφασίστα Federico Garcia Lorca.
Τα παραμυθιακά στοιχεία ξεθωριάζουν και αποχωρούν σταδιακά από το προσκήνιο προς το φινάλε, όσο επελαύνει ο τεχνικός πολιτισμός και ο εκσυγχρονισμένος τρόπος ζωής που απέκοψε τον σύγχρονο άνθρωπο από το όνειρο και τη φύση(Σκηνές όπως η επιστροφή της Ανελούκ ή το γηροκομείο).
Από αυτό το παραμυθιακό κλίμα ως την κλιμακωτή "απομάγευση", πάντως, ξεπηδούν βαθιές αλήθειες της ζωή:
Ο κοινωνικός αποκλεισμός, η φτώχεια, ο πόλεμος, ο ματαιωμένος έρωτας, ανακύπτουν μέσα από τις σχεσεις των ηρώων με τον περίγυρό τους και την Ιστορία.
Κάθενας στο βιβλίο παίρνει τον χώρο του σε μικρά, εναλλασσόμενα κεφάλαια που εισάγονται πάντα με το στερεοτυπικό προοίμιο "Ο Καιρός του/ της..." , παρουσιάζοντας τον Καιρό του καθενός σε μια ιδιότυπη σκυταλοδρομία.
Έτσι - αφενός έχουμε μια ψυχογραφική προσέγγιση, που φέρνει υφολογική ποικιλομορφία, από την άλλη, υποβάλλονται και πολιτικοί υπαινιγμοί, όπως μια ελαφρώς σκωπτική στάση προς την Εκκλησία- που εκπροσωπείται από τον "μάλλον φαιδρό παπά"- ή  η "παλιά αριστοκρατία" που αποχωρεί στον νέο κόσμο που αναφύεται βίαια από τια ιδεολογικές ανακατατάξεις του Β Παγκοσμιου Πολέμου.
Η διάλυση της Αυστροουγγαρίας, η γερμανική κατοχή , ο ελευθερωτής Κόκκινος Στρατός που μετουσιώθηκε σε νέο δυνάστη, ενόσο εγκαθίδρυόταν το Κομμουνιστικό καθεστώς, όλοι οι σταθμοί του πολυτάραχου 20ου αιώνα στην Πολωνία, περνούν σα φωτογραφικό φλας, με ενδεικτικές παρουσίες που αναστατώνουν το χωριό.
Η Ιστορία εισχωρεί εμβόλιμα στον μικρόκοσμο και του δημιουργεί ρήγματα χωρίς να ανατρέψει,δυναμικά όμως, τις νομοτέλειές του.
Σε τριτογενές επίπεδο η Τόκαρτσουκ επιχειρεί μια φιλοσοφική θεώρηση του κόσμου, με έναν τρόπο που προσδίδει μια ιδιαίτερη "λάμψη"στοχαστή στον πιο αδικημένο ήρωά της:
Όπως, λοιπόν, ο Αριστοτέλης χώρισε το κοσμοείδωλο σε τριαδικότητες, βρίσκοντας την "αρετή" (μέτρο) στο μέσον τους (λ.χ. 2- 6- 10 / 
έλλειψη- μέσον- υπερβολή / 
δειλία- σύνεση- αποκοτιά),
 όπως ο Πυθαγόρας αναζήτησε χρυσές τριάδες στο "Θεώρημά" του (κάθετες πλευρές 3-4, με υποτείνουσα 5), 
έτσι η Τόκαρτσουκ, μέσω του  πιο ευάλωτου ήρωά της, φιλοσοφεί τον κόσμο αναζητώντας τη νομοτελειά του σε τετραδικές ισορροπίες!
Είναι μια ιδιότυπη φιλοσοφία που επισκοπεί σταθμούς του ανθρώπινου πνέυματος από τους Προσωκατικούς ως την καββάλα.
Ο ερωτοχτυπημένος Ιζιντόρ, με την υδροκεφαλία του, συγκινεί κι εκπλήσσει.Στην ουσία, ο ήρωας αυτός αποτελεί φόρο τιμής σε  κείνους, που η ιδιαιτερότητά τους αποτρέπει την ένταξή τους στης καθεστυκύίες νόρμες της μάζας και κομίζει κάτι από την απολυτότητα των αγνών και τη μοναξιά των Διαφορετικών.
Στον Ιζιντόρ η λατινική "anima"- όπως και στις περιπτώσεις της Φλορεντίνκα και της πόρνης Σταχούλας- συντρίβεται από τη σκληρή πραγματικότητα.
Υπάρχει όμως και μια ακόμη πλευρά, καθώς, στο
 πρόσωπο του ανυποψίαστου Ιζιντόρ- όσο πουθενά ίσως στο βιβλίο- το άτομο αναμετράται με τον ολοκληρωτισμό,όπως τον δοκιμασαν χώρες στη σφαιρα επιρροής του σταλινισμού.
Κάπως έτσι, μέσα από το οικογενειακό δράμα, στο "Αρχέγονο" προβάλλονται σχεδόν σιβυλλικά, σπαράγματα από ιστορικές στιγμές της Πολωνίας που ξεκάθαρα υποτάσσονται στο πρίσμα του ατόμου.
Άλλωστε το ίδιο μωσαικό της Ιστορίας αυτού του κόσμου, αποτελείται απο δισεκατομμύρια ψηφίδες , δηλαδή την προσωπική πορεία των δισεκατομμυρίων μικρών ανθρώπων που πέρασαν από τον πλανήτη αυτόν, κι έγιναν λεία ηγετών, φιλοδοξιών και ανακατατάξεων.
Αυτήν ,ακριβώς, την παρουσία των μικρών, αναδεικνύει η προοδευτική Νομπελίστρια ,και σε αυτούς δίνει φωνή, αρθρώνοντας με αυτόν τον τρόπο ένα υπόκωφο αίτημα ειρήνης.Υπό αυτήν τη σκοπιά το Αρχέγονο συνιστά ένα πολιτικό βιβλίο, χωρίς το ίδιο να υπαγορεύει πουθενά επέφρασμένα σχόλια, συγκεκριμένες στάσεις ή σχηματοποιημένες αξίες.
Όπως, δηλαδή, κάθε ουσιαστική αλληγορία.
Το "Αρχέγονο και οι Άλλοι Καιροί",λοιπόν, χωρίς δυναμικές εξάρσεις και συναισθηματικές κορυφώσεις που θα ταξίδευαν τον αναγνώστη ,κυλά με μια φυσικότητα σαν την ίδια τη ζωή, κι έτσι διατηρεί μια ιδιότυπη δυναμική, ενχαράσσοντας τα βαθυστόχαστα νοήματά του στην ψυχή του αναγνώστη.
Το "Αρχέγονο κι οι Άλλοι Καιροί" αποτελεσε ένα ενθαρρυντικό δείγμα μιας δυνατής πέννας, που τα επόμενα χρόνια μεγαλούργησε και κατέκτησε τη λογοτεχνική κορυφή.
          Εύχομαι σύντομα το Νόμπελ αυτό να γίνει αφορμή ώστε να μεταφραστούν στα ελληνικά και άλλα σημαντικά βιλία της Τόκαρτσουκ ειδικότερα οι βραβευμένες με BookerPrize "Πτήσεις" και "Τα Βιβλία του Ιακώβ", που πυροδότητσαν την οργή των ακροδεξιών κύκλων.
Σίγουρα, η συσκοτισμένη σήμερα κοινωνια της Κρίσης, με τον φασισμό να την ζώνει με όλα του τα πολλαπλά πρόσωπα, έχει ανάγκη από ανοιχτόμυαλες φωνές και ταλαντούχες γραφίδες να της θυμίσουν ξεχασμένες αξίες και να της κεντρίσουν ξανά τα ευγενή αντανακλαστικά της αντίστασης και της αλληλεγγύης , που αποτελούν ανάχωμα σε κάθε είδους φασισμό.


                                          ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ 


Η Όλγα Ναβόγια Τοκάρτσουκ (πολωνικά: Olga Nawoja Tokarczuk‎, γεννηθείσα στο Σούλεχουφ κοντά στην Ζιελόνα Γκούρα, στις 29 Ιανουαρίου 1962) είναι πολωνή συγγραφέας, ακτιβίστρια και διανοούμενη, η οποία έχει περιγραφεί ως μια από τις καλύτερες και πιο επιτυχημένες συγγραφείς της γενιάς της.
 Το 2018, κέρδισε το Διεθνές βραβείο Μπούκερ για το μυθιστόρημά της Πτήσεις. Τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το έτος 2018 (βραβεύτηκε το 2019).Έχει έναν γιο τον 33χρονο ψυχολόγο Zbigniew Fringas

Τετάρτη 16 Οκτωβρίου 2019

Δήμητρα Ιωάννου, Η Κληρονόμος Του Ποταμού

                                                                 Η Κληρονόμος Του Ποταμού, Δήμητρα Ιωάννου
                                    Είδος: Θρίλερ Εποχής
                                    Βαθμολογία: 10/10
              

Η Δήμητρα Ιωάννου έχει αγαπηθει για τις ξεχωριστές εμπνεύσεις της, που προσφέρουν άφθονο συναίσθημα διαποτισμένο με την αχλύ του μεταφυσικού- στοιχεία που τάσσονται πάντα  στην αέναη πάλη του Καλού με το Κακό..
"Η Κληρονόμος του Ποταμού" είναι το πιο σκοτεινό ίσως δείγμα της γραφής της: Μια ιστορία γεμάτη άφθονες συγκινήσεις κι ένα μυστήριο πλεγμένο  από την μακραίωνη παράδοση σχετικά με το μυστήριο του θανάτου. 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αθήνα του σήμερα: Η Ρόζα Παλαιολόγου , ιδιοκτήτρια του θρυλικού ινστιτούτου Αισθητικής Rosaline, θα βρεθεί νεκρή μια νύχτα γιορτινή, μπρος στα μάτια της έντρομης εγγονής της, της Λευκής, που θα ζητήσει τη βοήθεια του ιδιωτικού ερευνητή, Χρήστου Βαράγκη.
Το νήμα της αλήθειας θα οδηγήσει τη νεαρή κοπέλα σε έναν πολύπλοκο γρίφο, που φτάνει ως το Σταυροδρόμι της Ζωής και του Θανάτου:
Τούτος ο δρόμος όμως εκκινεί από τη δεκαετία του 50:
Δίπλα στις όχθες του Αχέροντα, σε ένα χωριό της Ηπείρου μεγαλώνει η Φιλίτσα, καρπός του δεσμού ανάμεσα σε μιαν έκλυτη γυναίκα κι έναν βίαιο μέθυσο.
Μοναδική παρηγοριά της μέσα στη βία και την ορφάνια, η ελπίδα που της δίνει το σχολείο της και οι τρεις φίλοι της:Ο Βάσος, ο Φώτης, κι η εκθαμβωτικά όμορφη Ειρήνη, παρουσία ανέλπιστη για τη μικρή, απόβλητη Φιλιώ.
Θρέφοντας το όνειρο "να αναζητήσει την τύχη της στην Αθήνα", η Φιλιώ θα γευθεί τη χειρότερη μορφή προδοσίας.
Πάνω στην απόγνωση της, όμως, θα συναντήσει τη μυστηριώδη Λευκοθέα που θα τη μυήσει στα άδυτα του Βασιλιά- Ποταμού και στα θαυματουργά βότανα της ηπειρωτικης γης...
     Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν θα φέρουν ανατροπές για όλους. Αναβαπτισμένο στα νερά του "Βασιλιά"- θα αναδυθεί τελικά ένα θηλυκό διψασμένο για έρωτα κι εκδίκηση, που θα συντρίψει τους εχθρούς του για να δικαιώθουν τα δάκρυά του....Θα επιβάλλει μια νέμεση ανθρώπινη που θα εγείρει την Άτη...Θα περιδινηθεί στις διαδρομές του έρωτα, σαρώνοντας ο,τι της σταθεί εμπόδιο.
Ποιο θα είναι, όμως, το τίμημα της Συνείδησης;
Ποια μυστικά κουβαλά ο ποταμός στο αδιάκοπο κελάρυσμά του για αυτούς που έχουν μάθει να αφουγκράζονται;

Πού οδηγεί η λύση του γρίφου;
Πού θα καταβάλει το τίμημα την ώρα της πληρωμής;


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η γητεύτρα της γραφίδας, Δήμητρα Ιωάννου, το 2018, μας άνοιξε ξανά τον λογοτεχνικό της κόσμο, που είναι πασπαλισμένος με έρωτα και όνειρο, για να μας προσφέρει αυτήν τη φορά, ένα σκοτεινό, μυστηριακό παραμύθι, κεντημένο με θρύλους, πάθη, θυμό και θάνατο: Ένα βιβλίο που συναρπάζει, εγείροντας συνάμα ποικίλους στοχασμούς γύρω από την προσωπική ηθική, αλλά και την ύπαρξη του ανθρώπου:
"Η Κληρονόμος του Ποταμού" , με μια φράση, αποτελεί μια κατάδυση στον Άδη που επιζητά την άνοδο στο Φως, με όχημα τον έρωτα και την αυτογνωσία.
Συνάμα συνιστά μια δυνατή κοινωνική ιστορία για την αδικία και την εκδίκηση, σε ένα κράμα ρεαλισμού και λυρισμού που ταξιδεύει την ψυχή στη μυσταγωγία της Φύσης.
Ολοκληρη η αφήγηση κινείται στον διττό άξονα του παρόντος και του παρελθόντος.
Το παρόν κομίζει το αστυνομικό μυστήριο ,ενώ η εμβόλιμη και πολυσέλιδη αναδρομη του χθες εξελίσσεται με τους όρους μιας κοινωνικής ιστορίας -αισθηματικής διάθεσης, που συγκινεί κι ξετυλίγεται συναρπαστικά ,για να βρει τις απαντήσεις στο σήμερα.
              Συνδετικός κρίκος και των δύο, η Φιλιώ μια μάλλον τυπική περίπτωση κοινωνικής περιθωριοποίησης στη φοβική και περίκλειστη  ελληνική επαρχία του 60.
Την ύστατη στιγμή της πιο βαθιάς απόγνωσης, βλέπει έναν καινούριο δρόμο να της ανοίγεται, γεμάτος θαύματα και μυστικά αρχέγονο που εδράζονται σε παλιούς θρύλους
Είναι ο υδάτινος δρόμος του αεικίνητου ποταμού που οδηγεί στη Γνώση. Μια γνώση που μαζί της φέρνει ευθύνη και συνεπάγεται  ηθικό χρέος όπως το όρισε ο Αριστοτέλης "Πάσα επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής, πανουργία, αλλ' ου σοφία φαίνεται."
Αντίστοιχος προβληματισμός, αλλωστε,  ενυπήρχε άλλωστε σπαρακτικά και σε ένα ακόμη  βιβλίο της Δήμητρας Ιωάννου, "Το Τραγούδι της Αννέτας"
Η πορεία της ηρωίδας στην "Κληρονόμο του Ποταμού", τρικυμιώδης. Η προσωπικότητά της φλογερή, αδάμαστη και ανεξιχνίαστη, καθώς πορεύεται στον χρόνο μαζί με πλήθος προσώπων που κι εκείνα κρύβουν δικά τους μυστικά κι απωθημένα. Ειρήνη, Ισμήνη, Τηλέμαχος, Λευκή, Χρήστος, Διονύσης, Φώτης, Άγγελος, πατήρ Ιωαννίκιος, Μαριά και πλήθος άλλοι...Τόσα πρόσωπα! Χαρακτήρες πειστικοί-  αρκετά δουλεμένοι, που δεν εκπίπτουν σε μια απλουστευτική μονοσημία, αλλά παρουσιάζουν φωτοσκιάσεις, παλεύοντας με τη συνείδησή τους, και συχνά ενδίδοντας καβαφικά. Κανείς δεν είναι απόλυτα αθώος και κανείς δεν είναι απόλυτα φαύλος.Θύτες και ταυτόχρονα θύματα όλοι- οπως μια ωριμη συγγραφική ματιά μπορούσε να τους παρουσιάσει.
Οι ήρωες έχουν όλοι μερίδιο στη συμπόνια της συγγραφέως που τους αντιμετωπίζει με κατανόηση και προσπαθεί να ερμηνεύσει τα σφάλματα και τις επιλογές τους.
Ιδανική είναι η ένταξη του βιβλίου στο χωροχρονικό πλαίσιο όπου εκτυλίσσεται: "Η Κληρονόμος του Ποταμού" εμπεριέχει ηθογραφικά στοιχεία καθώς ιχνηλατεί τις προκαταλήψεις , τις δεισιδαιμονίες και τη φτώχεια που χαρακτήριζε την εληνική ύπαιθρο μετά τον Εμφύλιο.
Η κοινωνική κατακραυγή, προς κάθετι διαφορετικό, η γυναικεία υποτακτικότητα καθώς κι ο θεσμός της ψυχοκόρης αναδεικνύονται μέσα από την πορεία των πρωταγωνιστών.
Ταυτόχρονα υπογραμμίζεται και η γοητεία της μεγαλούπολης που αποτελεί το απώτατο όνειρο για τη φτωχολογιά της υπαίθρου στην κορύφωση της αστυφιλίας, αφού στην πόλη έχει αρχίσει να αναφύεται ένας νέος, αστραφτερός κόσμος, γεμάτος ανέσεις, παραστάσεις, λάμψη, έστω και απατηλή.
Στις σελίδες του βιβλίου, ζωντανεύουν μουσικές και θρυλικά κέντρα διασκέδασης των Αθηνών ενώ  κάνουν σύντομο περάσμα προσωπικότητες του θεάματος που σημάδεψαν μιαν ολόκληρη εποχή όπως η Ρένα Βλαχοπούλου ή η Τζένη Καρέζη, προσδίδοντας άλλη αίγλη στις σελίδες μας και τα εγχειρήματα των ηρώων.
Δεν αποκρύπτεται όμως και μια κοινωνική μάστιγα που έχει αρχίσει να απλώνει τα πλοκάμια της στη νεολαία , τα ναρκωτικά που θα διαδραματίσουν τον δικό τους ρόλο στην πλοκή.
Εκείνο όμως που σίγουρα ξαφνιάζει τον αναγνώστη προκαλώντας τον θαυμασμό του αναγνώστη είναι τα πλούσια λαογραφικά στοιχεία.
Θρύλοι από την αρχαιοελληνική και τη νεότερη λαική μας παράδοση μέσα από την πένα της Δήμητρας Ιωάννου αποκτούν πνοή ζώσα και υπόσταση στην πλοκή.
Κυρίαρχος όλων ο Ποταμός Αχέρων , το τρομερό υδάτινο μονοπάτι του Βαρκάρη Χάροντα, που μεταφέρει τις ψυχές.Το πέρασμα από το εφήμερο στο αιώνιο, από τη δράση, στην Κρίση, από τη Ζωή στον Θάνατο.
Εκεί όπου τρέμουν κι οι όρκοι των θεών.
Τόπο φοβερόν, "φρικτόν", που μόνον ο ηρωισμός του Ηρακλή, η δολιότητα του Σισύφου και ο έρωτας του Ορφέα σε αναζήτηση της Ευρυδίκης του τόλμησαν να διαβούν -κι η χιουμοριστική πέννα στους "Νεκρικούς Διαλόγους" του Λουκιανού να καταλύσει σαρκαστικά...

Εδώ η πλοκή διαποτίζεται με ένα πέπλο μαγείας και στοιχεία παραμυθιακά τυλίγουν τους ήρωες και την ψυχή μας, συμπλέκοντας μύθο και ρεαλισμό αξεδιάλυτα.
Γέφυρα ανάμεσα στους δυο αντιφατικούς κόσμους, η παράξενη Λευκοθέα με το διαπεραστικό " δίκροκο βλέμμα ξεπηδά θαρρείς μέσα από την ηπειρωτική γη ως "από μηχανής θεός" σε τραγωδία του Ευρυπίδη, επιτρέποντας όμως στους ήρωες την ευθύνη των επιλογών τους και της προσωπικής τους μάχης.
Υπάρχει κι εδώ ένα μυστηριώδες αντικείμενο που συμβολίζει τον πόθο των ανθρώπων για την Αθανασία, όπως η φιλοσοφική λίθος για τους αλχημιστές.
Το μυστήριο συνδυάζεται αριστοτεχνικά με έναν αστυνομικής υφής γρίφο που οδηγεί στην εξιχνίαση μιας δολοφονίας. Με εντυπωσίασε ο ευφυής τρόπος που η Δήμητρα Ιωάννου σκηνοθέτησε τη σταδιακή αποκάλυψη των στοιχείων σε ένα επιδέξιο παζλ φιλοσοφικών αποχρώσεων.
Η πορεία της έρευνας και της ανακαλυψης των στοιχείων παραδόξως ακολουθεί τη διαδρομή του ίδιου του ανθρωπίνου πνεύματος ανά τους αιώνες...
Ξεκινά από τα ομηρικά έπη και τη Νέκυια, συνεχίζει με τις κορυφαίες στιγμές της ελληνικής φιλοσοφίας από τον Πλάτωνα για να συναντηθεί με τους νεοπλατωνικούς του Χριστιανισμού και εν τέλει το απώτατο ευαγγελικό μήνυμα.
Από την σχεδόν ανιμιστική λοιπόν θεώρηση της φύσης όπου -και- η ελληνική μυθολογία προσωποποιούσε ως μικρές θεότητες ποικίλα στοιχεία της φύσης- όπως οι ποταμοί ή οι δρυάδες των δένδρων- τελικά η συγγραφέας κλιμακωτά μας οδηγεί στην ανώτατη ηθική στιγμή της Ανθρωπότητας, τη Σταυρική Θυσία και την ελπίδα που κόμισε στον κόσμο.
Κεντρικό διακύβευμα , όμως, που διατρέχει σχεδόν όλα τα βιβλία της κυρίας Ιωάννου( άρα και την Κληρονόμο του Ποταμού) είναι η αιώνια δίαμάχη  του Καλού με το Κακό, που εκπροσωπήθηκε άλλωστε, σε όλες τις Μυθολογίες και τα θρησκευτικά κείμενα ως εναρκτήριο λάκτισμα και κινητήριος μοχλός της Δημιουργίας και της Ιστορίας.
Από την Τιτανομαχία και το σταυροδρόμι της Αρετής και της Κακίας, ως τη βιβλική ανταρσία του Εωσφόρου και τη μάχη των ψυχών, τούτος ο υπαρξιακός ηθικός πόλεμος Καλού και Κακού είναι- με τις άπειρες εκπροσωπήσεις και τις απειράριθμες εκδοχές του- το αρχετυπικό δίπολο που προσδιορίζει τη Δημιουργία και την ίδια τη ζωή.
Είναι εμφανής η αγωνία της συγγραφέως γι' αυτή τη μάχη που την παρακολουθεί μέσα από τα πάθη των ηρώων της. όπου επιστρατεύει τα γήινα αλλά και τα ακατάληπτα για τις ανθρώπινες αισθήσεις. Θυμίζει τα δημοτικά μας τραγουδια όπου ξωθιές, νεράιδες και σοφοί συντροφεύουν τα ευγενή παλικάρια και τις δίκαιες κόρες στον αγώνα της ζωής και της αγάπης κόντρα στο Σκότος.
Το λογοτεχνικό σύμπαν της Δήμητρας Ιωάννου στην αν;ζήτηση της Αγάπης πάντα, δεν μένει προσκολλημένο στα χθόνια αλλά πασχίζει να αποκωδικοποιήσει εκείνα που δε βλέπουν τα μάτια, ενόσο επιθυμία συμφιλίωνεται  με τη φύση.
Με άλλα λόγια, η Δήμητρα Ιωάννου  ψηλάφεί τις διαδρομές της ψυχής και το θείο σε πολλές εκφάνσεις του, ως ενατένιση του Αγαθού. Γιατί τελικά η οδός του ουρανού ανοίγει όταν ο άνθρωπος συμφιλιώνεται με τη Φύση που τον γέννησε επιλέγοντας τον δύσβατο δρόμο του Καλού και της υψίστης ίσως έκφρασής του, της Συγχώρεσης. Γιατί η συγχώρεση είναι Ελευθερία κι αυτή τελικά επιφέρει τη θέωση που κάθε ανθρώπινη ψυχή κυοφορεί.
Η "Κληρονόμος του Ποταμού" εγχαράσσεται βαθιά μες στην ψυχή όχι μόνο για τη θυελλώδη αισθηματική ιστορία που αφηγείται, ούτε για το αρχικό δέος που προξενεί μπρος στους αχαρτογράφητα ακόμη μονοπάτια του πνευματικού κόσμου.
Είναι κυριως για τη βαθιά του αλήθεια που το Ποτάμι ψιθυρίζει στις αγαθές ακόμη ψυχές που έχουν μάθει να "ακούν" και στα νερά να αναζητούν τη μυστική πηγή της αλήθειας κι οχι το καθρεφτισμά του εαυτού τους...
Αυτή η πνευματική γενναιοδωρία διακρίνει τη γραφή της Δήμητρας Ιωάννου που μας ταξιδεύει όμορφα ψυχή και νου και που στην "Κληρονόμο του Ποταμού" μεγαλούργησε.


Πολιτική Απορρήτου

Πολιτική Απορρήτου (Privacy Policy) για το ιστολόγιο «Στον Αστερισμό του Βιβλίου»

Εισαγωγή & Ιδιοκτησιακό Καθεστώς
Το παρόν ιστολόγιο ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ  φιλοξενείται στην πλατφόρμα Blogger / Blogspot, η οποία αποτελεί ιδιοκτησία και τελεί υπό τη διαχείριση της εταιρείας Google LLC. Ο διαχειριστής του παρόντος Ιστολογίου ελέγχει αποκλειστικά το αναρτώμενο περιεχόμενο και όχι την τεχνική υποδομή ή τον πηγαίο κώδικα της πλατφόρμας.
2. Υπεύθυνος Επικοινωνίας
Για οποιαδήποτε ερώτηση σχετικά με το περιεχόμενο του Ιστολογίου, μπορείτε να επικοινωνείτε στο:
  • Ηλεκτρονική Διεύθυνση (Email): ellimdede@gmail.com
3. Cookies Πλατφόρμας Blogger
Ο Διαχειριστής του Ιστολογίου δεν συλλέγει, δεν επεξεργάζεται και δεν εγκαθιστά ιδιόκτητα cookiesΚΑΘΩΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΑΥΤΑ. Ωστόσο, η ίδια η Google εγκαθιστά αυτόματα τεχνικά cookies ερήμην των διαχειριστών για τη σωστή λειτουργία του Blogger. Η Google ενημερώνει αυτόματα τους επισκέπτες από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ειδικό αναδυόμενο banner (cookie προειδοποίηση). 
 Cookies & Προσωπικά Δεδομένα
ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 
  • Δεν συλλέγουμε cookies: Ο διαχειριστής αυτού του ιστολογίου δεν χρησιμοποιεί, δεν εγκαθιστά και δεν επεξεργάζεται cookies. Οποιαδήποτε τεχνικά cookies χρησιμοποιούνται για να λειτουργεί η σελίδα, εγκαθίστανται αυτόματα από την ίδια την Google.
  • Σχόλια & Επικοινωνία: Αν επιλέξετε να αφήσετε ένα σχόλιο, εμφανίζεται δημόσια το όνομα που επιλέξατε. Αν στείλετε μήνυμα, το email σας χρησιμοποιείται μόνο για να σας απαντήσουμε.
  • Καμία προώθηση: Δεν κρατάμε αρχεία, δεν φτιάχνουμε λίστες και δεν δίνουμε κανένα στοιχείο σε τρίτους.
4. Προσωπικά Δεδομένα που υποβάλλετε οικειοθελώς
  • Σχόλια: Εάν επιλέξετε να αφήσετε σχόλιο, το όνομα χρήστη (ή το προφίλ Google σας) και το κείμενο του σχολίου σας θα είναι δημόσια ορατά.
  • Φόρμα Επικοινωνίας: Εάν στείλετε μήνυμα μέσω φόρμας επικοινωνίας, το email σας θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για να σας απαντήσουμε και δεν αποθηκεύεται σε καμία άλλη βάση δεδομένων.
5. Διαβίβαση σε Τρίτους
Ο Διαχειριστής δεν συλλέγει, δεν αποθηκεύει στοιχεία χρηστών σε εξωτερικά αρχεία και δεν πουλάει ή διαμοιράζεται κανένα προσωπικό στοιχείο με τρίτες εταιρείες.
6. Τα Δικαιώματά σας
Έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε τη διαγραφή ή τη διόρθωση οποιουδήποτε σχολίου έχετε αναρτήσει στο Ιστολόγιο, επικοινωνώντας μαζί μας στο email διαχείρισης.
Τελευταία Ενημέρωση: 23 Αυγούστου 2026

Σύμφωνα με την κείμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων,
η διαχείριση προειδοποιεί γι αυτό κάθε αναγνώστη,
παρότι η χρήση των cookies ΔΕΝ σχετίζεται με τη βούληση του διαχειριστή,
Η χρήση cookies ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ BLOG,
H xρήση cookies ΔΕΝ μπορεί να αποτραπεί από τη διαχειρίστρια
Η χρήση cookies ΔΕΝ αξιοποιειται καθουδένα τροπο από τη διαχειριση αλλα μονο απο την ίδια την Google ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΑ COOKIES.

Η παραμονή σας, λοιπόν σε αυτό το ιστολόγιο- κι η περιήγηση σε αυτό- συνεπάγεται αυτόματα ότι αποδέχεστε τη χρήση cookies από την Google, με δική σας απόλυτη ευθύνη, οπως συμβαινει σε καθε ιστοσελίδα,
γεγονός με το οποίο η παρούσα διαχείριση δεν έχει ουδεμία σχέση
κai δε φέρει την παραμικρή ευθύνη!