Κυριακή, 13 Οκτωβρίου 2019

Νίκος Κυριαζής, Τα Χελιδόνια του Χειμώνα

                                                          Τα Χελιδόνια του Χειμώνα, Νίκος Κυριαζής
                                          Είδος : Ιστορικό
                                          Βαθμολογία: 8,5/10

Νοέμβριος 2018
Σελ 486
Τιμή 14,39ευρω

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Προτείνεται ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ το ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΜΕΡΟΣ 
"Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ 
(Αναλυτική Παρουσίαση του βιβλίου πατώντας εδώ πάνω)


Ύστερα από δύο μυθιστορήματα, το" Έρωτας κι Όνειρο" για τον ποιητή Σικελιανό, και τον " Έρωτα Στα Χρόνια του Πολέμου",που συνέγραψε με τη συνδρομή του καθηγητή Γουργουλιανη, ο Νίκος Κυριαζής ανέλαβε μονάχος να ολοκληρώσει την άτυπη αυτή τριλογία τους με το τρίτο μέρος "Χελιδόνια του Χειμώνα" να κορυφώνεται στην πιο τραγική ιστορική συγκυρία της σύγχρονης Ελλάδας.
           Με αρωγούς του το βαθύ συγγραφικό του ήθος, την πλουσιότατη κι εξειδικευμένη βιβλιογραφία και πλήθος τεκμηριωμένων υποσημειώσεων, ο φιλόπονος Νίκος Κυριαζής προσφέρει ένα τολμηρό ιστορικό μυθιστόρημα που καίει, πληγώνει, συγκλονίζει...


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε στα 1945.Οι Γερμανοί έχουν αφήσει πίσω τους μια ρημαγμένη Ελλάδα και το σκηνικό του πολέμου έχει πλέον μεταφερθεί μακρυά.
Το γνωστό Σανατόριο του Πηλείου, που γνωρίσαμε στο "Έρωτας & Όνειρο", έχει γίνει καταφύγιο για ορφανά του πολέμου και για τους ασθενείς φυσικά.
Εκεί ποτέ δεν έγιναν διακρίσεις στον ανθρώπινο πόνο και βρήκαν καταφύγιο φίλοι κι εχθροί
Ο μικρόκοσμος αυτός έμεινε αλώβητος από το μίσος του Πολέμου.
Η Αντιγόνη εξακολουθεί να υπηρετεί τον γιατρό Καραμάνο στο Σανατόριο ,ως γραμματέας του και πιστή αρωγός στον ανθρωπιστικό του έργο.
Παράλληλα όμως περιμένει με αγωνία την επιστροφή του αγαπημένου της, του ευγενούς Νίκου Δενδρινού ο οποίος ως έφεδρος έχει πολεμήσει στη Μέση Ανατολή και στο Ρίμινι.Δυστυχώς, όμως, εκείνος δεν μπορεί να επιστρέψει ακόμη κοντά της.
Η επιστροφή της εξόριστης -ή λιπόψυχης κατ άλλους- εξόριστης κυβέρνησης από το Κάιρο εκτράχυνε την ήδη πολωμένη κατάσταση στη χώρα, πυροδοτώντας εντάσεις.
Ο Νίκος Δενδρινός θα υπηρετήσει την χώρα του στις τάξεις του Εθνικού Στρατού ,άοκνος στρατιώτης με την καρδιά του πάντα δοσμένη στην Αντιγόνη του.
Από τη μεριά του, ο παλιός του συμπολεμιστής, ο Λευτέρης με το προσωνύμι "καπετάν Τραμουντάνας" επιλέγει κι αυτός  το δικό του μετερίζι, στον ΔΣΕ, όμως σύντομα η αγάπη θα χτυπήσει και τη δική του πόρτα.
Οι δυο παλιοί φίλοι, λοιπόν, θα βρεθούν στη δίνη του φριχτού εμφυλίου που για 4 χρόνια έκανε την Ελλάδα πεδίο ανταγωνισμών ιδεολογικών, στρατιωτικών και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο.
Από τα Δεκεμβριανά και την αμφιλεγόμενη Συμφωνία της Βάρκιζας, μέχρι τις μάχες στα βουνά της Κεντρικής Ελλάδας, τον Γράμμο και το Βίτσι, κι από τις οδομαχίες της Αθήνας ως τα σαλόνια των διαπραγματεύσεων και τα υπουργικά γραφεία των ΗΠΑ, παρακολουθούμε τη μεγαλύτερη τραγωδία από συστάσεως του ελληνικού κράτους, που δίχασε όσο ποτέ άλλοτε τον ελληνικό λαό.
Και στο τέλος θα μείνουν μερικά χελιδόνια πληγωμένα από τα χειμώνα, να προσβλέπουν στο φως της άνοιξης που μόνο η αγάπη μπορεί να τους προσφέρει.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας και συγγραφέας, Νίκος Κυριαζής, αποτολμά κάτι πολύ δύσκολο, ανασκαλεύοντας μια ιστορική πληγή ακόμη χαίνουσα.
Κλείνει, λοιπόν,ο συγγραφέας με τον πλέον δραματικό τρόπο  την τριλογία που ξεκίνησε από τον Έρωτα&το Όνειρο (ανάμεσα στον  ποιητή Σικελιανού και την Άννα) και διέσχισε τα ζοφερά χρόνια της Κατοχής , για να  αγγίζει το καυτό και  ακόμη θέμα του Εμφυλίου .
Τα "Χελιδόνια του Χειμώνα", λοιπόν, φτερουγίζουν μέσα στις μπόρες των καιρών- χωρίς να βρίσκουν μια "γη ηλιόλουστη να ξαποστάσουν....
Ο λυρικών διαθέσεων τίτλος και το ειδυλλιακό εξώφυλλο , ίσως λιγάκι παραπλανούν, ως προς το περιεχόμενο, καθώς προδιαθέτει για ένα  αισθηματικό μυθιστόρημα έστω εποχής.Κάθε άλλο.
Τα "Χελιδόνια του Χειμώνα" προσφέρουν όμορφές αλλά ελάχιστες στιγμές προσωπικές.
Με τα πρόσωπα της πλοκής, πλέον, γνωστά από τα προηγούμενα μέρη,  η μυθοπλασία, εδώ, υποχωρεί αισθητά και δεσπόζουν οι καθεαυτές ιστορικές εξελίξεις- ενόσο το πολιτικό παρασκήνιο της εμφυλιακής περιόδου διαγράφεται ανάγλυφα...
Θα έλεγα ότι το τελευταίο αυτό μέρος της τριλογίας, "Τα Χελιδόνια του Χειμώνα", δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα , αλλά-περισσότερο- ένα δραματοποιημένο χρονικό των σημαντικότερων στιγμών του Εμφυλίου:
Το βιβλίο λοιπόν αρπάζει κατευθείαν τον αναγνώστη, καθώς ο συγγραφέας εκκινεί από τη γνωστή διαδήλωση της 3ης Δεκεμβρίου του 1945:
Εκεί όπου ειρηνικοί και άοπλοι δημοκρατικοί πολίτες, διαδήλωσαν για μια δικαιότερη ζωή και μια πραγματική ελευθερία, όταν με εντολή Παπανδρέου η αστυνομία άνοιξε άνανδρα πυρ εναντίον τους, πνίγοντας στο αίμα την ειρηνική διαδήλωση του απλού αθηναϊκού λαού.
Από αυτήν ακριβώς την αιματοβαμμένη στιγμή ξεκίνησε το θρυλικό πια νεανικό μυθιστόρημα της Ζωρζ Σαρρή "Οι Νικητές", όταν η τόσο ευαίσθητη και σπουδαία αυτή συγγραφέας μυούσε τα παιδιά της επόμενης γενιάς στην πολιτική σκέψη και σε κρίσιμα ζητήματα της πρόσφατης Ιστορίας μας.
Σε αυτήν τη διαδήλωση διασταυρώθηκαν η Σαρρή και το έργο του κύριου Κυριαζή.
Από κει και πέρα, η Ζωρζ Σαρρή, γνωστή για τον αριστερό της προσανατολισμό, είχε παρουσιάσει μέσα από τον τραυματισμό της νεαρής ηρωίδας της Ζωής, τη δεινή θέση, στην οποία βρέθηκαν οι αντάρτες αποκλεισμένοι από Εγγλέζους, ταγματασφαλίτες και κυβερνητικούς, χωρίς καν λίγες σουλφαμίδες να σώσουν ζωές πληγωμένων.
Η σκοπιά του Κυριαζή είναι πιο αποστασιοποιημένη ,με σαφή προσπάθεια να τηρήσει την αντικειμενικότητα, προσφέροντας μια συνολική επισκόπηση του αποτρόπαιου Εμφυλίου Πολέμου,
Για να τον σκοπό αυτόν, ο Κυριαζής συμπλέκει υπαρκτά πρόσωπα με λιγοστά στοιχεία μυθοπλασίας τόσο επιτυχημένα που συμπλέουν σε ένα αρμονικό σύνολο.
Με όχημα τους δυο κεντρικούς ήρωες, τον Δενδρινό και τον παλίο του φίλο, Λευτέρη, περιηγούμαστε, λοιπόν, και στα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα.
Από τη μια παρακολουθούμε την υπεροπλία των κυβερνητικών και τον οξυδερκή στρατηγό Θρασύβουλο Τσακαλώτο, να ισορροπεί ανάμεσα σε μικροπολιτικές βλέψεις φαύλων πολιτικών κάτω από το άγρυπνο βλέμμα των αποικιοκρατών Εγγλέζων του Τσώρτσιλ και του Σκόμπι.
Πίστό άνθρωπο του ικανότατου Τσακαλώτου βρίσκουμε τον τόσο συμπαθή για τις αρετές και την ακεραιότητα έφεδρο Νίκο Δενδρινό, που είναι ο βασικός πρωταγωνιστής στο βιβλίο.
Μέσα από τη δική του πορεία ρίχνουμε μια νηφάλια ματιά στις τάξεις του Εθνικού Στρατού και τον σχεδιασμό των επιχειρήσεών του.
Ο υποψιασμένος αναγνώστης θα διακρίνει την άκρατη ξενοδουλεια και την οικονομική εξάρτηση από τα συμφέροντα Αγγλοαμερικανών, που επέφερε για τη χώρα μια ηγεσία που προτίμησε να εξοντώσει τους πολιτικούς της αντιπάλους από το να ανοικοδομήσει τη δύστυχη πατρίδα και να χορτάσει τους βασανισμένους πολίτες της.Στο όνομα μιας επίπλαστης ελέυθερίας κι ενός κατευθυνόμενου κοινοβουλευτισμού, αγγλικά αεροπλάνα βομβάρδιζαν την άλλοτε συμμαχική χώρα ,και αμερικάνικες ναπάλμ έσπερναν μικρά ολοκαυτώματα σε Έλληνες για λογαριασμό άλλων Ελλήνων...
Η δεύτερη ιδιότητα του Δενδρινού ως δημοσιογράφου δίνει την ευκαιρία στον συγγραφέα να κάνει  μια αυτοβιογραφική αναφορά στον πατέρα του, Κώστα Κυριαζή ο οποίος υπήρξε από τους θεμελιωτές της εφημερίδας "Εθνος", απορρίπτοντας μετα βδελυγμίας τον κατευθυνόμενο και εμπαθή λόγο, κρατώντας αποστάσεις από κάθε προπαγάνδα, που όξυνε τα μίση και κολακευε τους κρατούντες. .
Μέσω του δήμοσιογραφικού διδύμου, ο συγγραφέας εκφράζει την ιδεολογία που ο ίδιος πρεσβεύει, δηλώνοντας τη δική του θέση:
Ο ιδεολογικός φάρος που καθοδηγεί την πένα του Κυριαζή μες στην τρικυμία του Εμφυλίου είναι η επιθυμία της ειρήνευσης και της συνεννόησης, με αδιαπραγμάτευτη την αφοσίωση στα ιδανικά του κοινοβουλευτισμού και της δημοκρατίας.
Δε λείπει όμως η κατανόησή του προς τον άλλον πόλο.
Μέσω του άλλου ήρωά του, του Λευτέρη, που πια έχει ως ΕΛΑΣιτης μια νέα ζωή με το προσωνύμι καπετάν Τραμουντάνας, ο Κυριαζής επιχειρεί να φωτίσει και τα διαμειφθέντα στο στρατόπεδο των κομμουνιστών, όπου δειλά ανθεί κι ένα ειδύλλιο...
Ο συγγραφέας επιχειρεί να κατανοήσει τα ολέθρια σφάλματα της Αριστεράς, που απέβησαν σε κινήσεις αυτοχειρίας.
Παράλληλα ο συγγραφέας διερευνά τον ύποπτο ρόλο του Ζαχαριάδη και σκιαγραφεί το ανυπότακτο φρόνημα του Άρη Βελουχιώτη ως τον τρομακτικό θάντό του.
Ταυτοχρόνως αναδεικνύεται κι η εγκληματική αρτηριοσκλήρυνση, που έχουν καταγγείλει κ πολλοί ανοιχτόμυαλοι αγωνιστές , όπως ο Χρόνης Μίσσιος.
Ξεγυμνώνεται η θρασυδειλία μερικών κομματικών κομισάριων που με το πρόσχημα της κομματικής ιεραρχίας έγιναν τυρρανίσκοι κι αυτόκλητοι δικαστές, απσιτώντας τον αγώνα από τους...
άλλους.
Παρουσιάζονται, επίσης, τα πενιχρά μέσα του Δημοκρατικού Στρατού, όταν κόντρα στις ναπάλμ και τα αεροπλάνα οι αντάρτες "γέμιζαν τα κανόνια τους μόνο με την καρδιά τους", όπως λέει κι ο Γιάννης Ρίτσος στη Ρωμιοσύνη του.
Παακολουθούμε τις αναγκαστικές στρατολογήσεις και τις λεηλασίες των ορεινών χωριών.
Παράλληλα, διαγράφονται οι αυταπάτες του ΚΚΕ οι οποίες κατέρρευσαν , συμπαρασέρνοντας τις ανθρώπινες ζωές και την κοινωνική υπόσταση όσων το πίστεψαν κι έγιναν, για δεκαετίες, βορά μιας εκδικητικής Δεξιάς .
Το μόνο που μου έλειψε είναι το κομματι των συλλήψεων και των βασανισμών που υπέστησαν οι συλληφθέντες αριστεροί: Επειδή οι μοναδικοί τους εκπρόσωποι στο βιβλίο, ο Τραμουντάνας και η νεαρή μαχήτρια Κατίγκω πολεμούσαν διαρκώς στα βουνά, δεν έχουμε εικόνα από τις φρικιαστικές φυλακές, κι οι φυλακισμένοι μάρτυρες της Εξορίας και των κελιών, έμειναν απρόσωπες αναφορες.
Κάτι άκρως ενδιαφέρον είναι ο λιτός και συνάμα παραστατικός τρόπος που ο Κυριαζής μετέρχεται για να παρουσιάσει τις πολιτικές διεργασίες που έφεραν την Ελλάδα κάτω απο την κηδεμονία των Αμερικάνων, αλλά και το Κ.ΚΕ. σε μια διεθνή απομόνωση- με τη Μόσχα να κωφεύει και τη Γιουγκοσλαβία να κλείνει τελικά τα σύνορά της, μετά τη ρίξη Τίτο- Στάλιν...
Ευέλικτα κεφάλαια με θεατρικά παρουσιασμένες στιχομυθίες πολιτικών (όπως λχ αυτή του Υπουργού Marshal και του Harry Truman της ατομικής βόμβας) που φωτίζουν ένα βρόμικο παρασκήνιο.
Σύντομα, εύληπτα και περιεκτικά, με μια γλώσσα πολύ εκφραστική τελικά, ο Νίκος Κυριαζής ιχνηλατεί τη βασική εικόνα του επονείδιστου Εμφυλίου που απέβη αναλογικά πιο φονικός κι από τον ίδιο τον πόλεμο με τους Γερμανούς.
Ψυχογραφικές πινελιές και απολαυστικά δηκτικοί σχολιασμοί προβληματίζουν τον αναγνώστη κ οξύνουν την ευαισθητοποίησή του.
        Ως προς το κομμάτι του μύθου, θα έλεγα ότι στο μεγαλύτερο μέρος δεν υπάρχουν εξάρσεις, και τα "Χελιδόνια" δεν είναι το βιβλίο για κείνους που θέλουν να ταξιδέψουν σε πάθη και πολυκύμαντα συναισθήματα:
Κεντρικό εδώ ρόλο παίζει η Ιστορία.
Οι συγκρούσεις και το δράμα των προσώπων έρχονται σαν ιντερμέντζα στα ιστοριογραφικά κομμάτια, ενώ στα τυπικά ιστορικά μυθιστορήματα συμβαίνει το ανάποδο.Αυτό ίσως ξενίσει σε μια μερίδα αναγνωστών, καθώς το ατομικό  δράμα πνίγεται στους όλμους και στα ερείπια.Όπως πραγματικά συμβαίνει στον πόλεμο.
Από την άλλη, έχουμε τις τελευταίες 25 περίπου σελίδες που συμπυκνώνουν τρομακτικά ποσά αγωνίας, αναβιώνοντας στιγμές που το ευρύ κοινό της γνώρισε στο τετράτομο έργο του Θοδωρή Παπαθεοδώρου...
Αυτή ζοφερή παράμετρος του Εμφυλίου που εμπλέκει τους πιο αθώους καταδεικνύει τον παραλογισμό και την αποκτήνωση που το αδελφοκτόνο μίσος επέφερε σε απλούς ανθρώπους.
Σε αυτό το κομμάτι κανείς δεν μπορεί να μείνει απαθής, ψύχραιμος ή ουδέτερος.
Ο Κυριαζής εδώ χειρίζεται με μαεστρία την ιστορική εγκυρότητα και κατορθώνει να τη συγκεράσει με βαθιά συναισθηματική φόρτιση, απογειώνοντας την πλοκή.
Σε αυτό το ύστερο κομμάτι του βιβλίου, είναι εμφανές πού γέρνει- ιδεολογικά- η ζυγαριά της σκοπιάς του συγγραφέα, αφού προστίθεται και η δυναμική των ηρώων με τους οποίους ο αναγνώστης συμπάσχει.
Το ηθικό διαμέτρημα των πρωταγωνιστών ανυψώνεται περισσότερο στα μάτια μας από την τελική τους περιπέτεια που σοκάρει και τον πιο ψυχρό παρατηρητή.
Μου άρεσε τρομερά, από απόψεως πλοκής, η στάση των προσώπων και το ηθικό μήνυμα της ανθρωπιάς και της αυτοθυσίας, που αναφύεται μέσα από αυτήν την αγωνιώδη εξέλιξη.
Ο τελικός, όμως, πολιτικός απόηχος που μένει στον αναγνώστη από αυτό το τρομακτικό έγκλημα στο σημείο του φινάλε, είναι σαφής κι αναπόφευκτα δικαιωνει στα μάτια του τη μια πλευρά. Ακόμη κι εγώ, έπιασα τον εαυτό μου να καρδιοχτυπά , να αγανακτεί και να κυριεύεται από βαθιά αποστροφή προς τη μια κατεύθυνση, σχεδόν αδημονώντας για την τελική της ήττα...
Για να είμαι δίκαιη, ομολογώ πως διατηρώ μια μικρή επιφύλαξη κατά πόσο αυτός ο συγκεκριμένος "χειρισμός",  που έμεινε χωρίς συμμετρικό αντίβαρο σε αυτό το σημείο- κι από πλευράς ιστορικής καταγραφής, κι από πλευράς προσώπων - εξυπηρέτησε τον στόχο της μεροληψίας ως το τέλος. Ήταν όμως συγκλονιστικό το σημείο αυτό.Καλώς υπήρκε όμως θα ήταν ωφέλιμο να έχουμε βιώσει μέσω των ηρώων της άλλης πλευράς κάτι απο τα ανατριχιάστικα εγκλήματα που η χώρα είδε από την "αντίθετη" μεριά -για να μη δημιουργούνται μονόπλευρες εντυπώσεις.
Από την άλλη, το ποιητικό επίμετρο προτάσσει τον έρωτα και την ελπίδα ως αιτημα ειρήνης.
Αυτή η τεχνική επισήμανση, όμως, δε μειώνει στο ελάχιστο την αξία αυτού του υπέροχου βιβλίου, που με την απλή γλώσσα, τις ζωντανές περιγραφές, τον σεβασμό στην Ιστορία και τη βιβλιογραφική  του ενημερότητα, είναι μια ιδανική ευκαιρία να προσεγγίσουν αυτό το οδυνηρό κομμάτι της Ελληνικής Ιστορίας κι όσοι δεν αρέσκονται σε ογκώδη συγγράμματα.
Είναι από τα βιβλία που καθιστούν την Ιστορία γοητευτική κι ίσως γίνει το έναυσμα για ανθρώπους μη εξοικειωμένους μαζί της να αναζητήσουν κι άλλες πηγές γι αυτήν την εποχή.
Άλλωστε, την Ιστορία δεν τη μελέτάμε από μια και μόνο "πηγή".Τη μελετάμε από ετερόκλητες οπτικές ώστε να συνθέσουμε μέσα μας τη γνώση όσο κοντύτερα γίνεται στην αλήθεια.
Όποια πολιτική προέλευση κι αν έχει ο καθένας, άλλωστε, όλοι οι λογικοί άνθρωποι συμφωνούν στο αίτημα για δημοκρατία και κατανοούν ότι το μίσος κι ο φανατισμός οδηγούν πάντα στον όλεθρο.Σε έναν εμφύλιο κανείς δε μένει αθώος κανείς δε δικαιώνεται, αφού το ζιζάνιο του μίσους καταπνίγει κάθε προσπάθεια να ανθεί. 
Τα "Χελιδόνια του Χειμώνα" είναι σίγουρα από τα βιβλία που κάνουν τη Γνώση απόλαυση, αναδεικνύοντας γόνιμους προβληματισμούς.
Σε αυτήν την επικίνδυνη εποχή, όπου τα πολιτικά πάθη έχουν αναζωπυρωθεί, βιβλία σαν τα "Χελιδόνια του Χειμώνα" αξίζει να διαβαστούν από όλους για τη γνωστική και ηθική τους αξία.
             Ύστερα από τρία λοιπόν εξαιρετικά βιβλία της τριλογίας αποχαιρετώ τον μεγαλόθυμο  γιατρό Καραμάνο, τη γλυκιά Αντιγόνη και τον αξιοπρεπή Νίκο Δενδρινό και κρατώ το απώτατο μήνυμα που κομίζει ο Νίκος Κυριαζής παρέα με τους υπέροχους ανθρώπους που μας σύστησε: 
Πως "η αγάπη νοηματοδοτεί τη ζωή,
 και η διατήρηση της ανθρωπιάς είναι η μάχη που καθένας αξίζει να δίνει με τον εαυτό του, 
αφού ο πραγματικός πολεμος που αξίζει να κάνουμε ειναι εκείνος με το 'θηρίο' που καραδοκεί μέσα μας."

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Προτείνεται ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ το ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΜΕΡΟΣ 
"Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ 
(Αναλυτική Παρουσίαση του βιβλίου πατώντας εδώ)






Ιουστίνη Φραγκούλη- Αργύρη, Η ΚΟΝΤΥΛΕΝΙΑ του Νησιού

                                                                   Η Κοντυλένια Του Νησιού, Ιουστίνη Φραγκούλη- Αργύρη
         
                                                Είδος: Εποχής
                                                Βαθμολογία: 8,5/10
         
Η Ιουστίνη Φραγκούλη -Αργύρη μάς έχει συνηθίσει με την παράφορη πέννα της σε...ακραία καιρικά φαινόμενα ,σηματοδοτώντας τραγωδίες που καθηλώνουν το αναγνωστικό κοινό.
Φέτος, επανέρχεται με ένα ακόμη δραματικό μυθιστόρημα κοινωνικών αποχρώσεων, εξίσου "τρικυμιώδες" με το προηγούμενο βιβλίο της που αγαπήθηκε τόσο.
Αυτή τη φορά μας συστήνει μια ηρωίδα με μυθική ομορφιά, που όμως δεν την εξαργύρωσε σε ευδαιμονία.
Αυτή είναι η ιστορία της "Κοντυλένιαςτου Νησιού", που την ψιθυρίζουν σα λαικό θρύλο:
Mια ιστορια με τη δροσια του Ιονιου Πελαγους 
και την καταχνια του γοτθικου ρομαντισμου,
που κουβαλα  κατι απο την ομιχλη της Αγγλιας...
Η ΚΟΝΤΎΛΕΝΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ μαγευει με τη θρυλικη της ομορφια και τα απροσδοκητα γυρισματα της ζηλοφθονης μοιρας της


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Σε ένα άγονο νησί, τα χρόνια του Μεσποπολέμου γεννιέται ένα κοριτσάκι.
Χάρη στα κοντυλογραμμένα της χαρακτηριστικά, θα βαπτιστεί με το "αιρετικό" όνομα Κοντυλένια.
Όσο περνούν τα χρόνια, η ομορφιά της αστραποβολά παντού και γίνεται θρύλος.Τα άνθη μαραίνονταν στο πέρασμά της, και οι πόθοι των ανδρών θέριευαν ανομολόγητοι, στη θέα της.
Η φθονερή της μοίρα, όμως, την προικίζει με ένα μίζερο ριζικό κι η ομορφιά της πυροδοτεί τραγωδίες, σέρνοντας θαρρείς μαζί της την κατάρα του θανάτου.
Τα χρόνια περνούν οι άνθρωποι αλλάζουν κ μόνο η πληγή στην ψυχή της Κοντυλένιας μένει σταθερή.
Και τότε έρχεται η απροσδόκητη αγάπη.
Θα σταθεί αρκετός ο έρωτας να ξορκίσει την ακαθόριστη σκιά που συνοδεύει την Κοντυλένια;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ύστερα από τον πολύπαθο "Έρωτα στην Ομίχλη" και την "Τρικυμία", Ιουστίνη Φραγκούλη, επανέρχεται με ένα ακόμη θυελλώδες μυθιστόρημα, όπου δεσπόζει το δραματικό στοιχείο κι ένα πλάσμα εξαίσιο
Με το κοντύλι της, λοιπόν, η συγγραφέας υφαίνει στον καμβά των σελίδων και της ψυχής μας ένα πλάσμα ουράνιας ομορφιάς που, όμως, σέρνει ένα πεπρωμένο γήινο και σκοτεινό. 
Άδης και Ουρανός, λοιπόν, αλληλοπεριχωρούνται στο πρόσωπο της πανώριας Κοντυλένιας, που η συγγραφέας μας παρουσιάζει με μια αφήγηση γραμμική κι ευχάριστη, χωρίς περίτεχνα λεκτικά σχήματα.
Σκηνικό δράσης γίνεται και πάλι η ελληνική ύπαιθρος, που συχνά η συγγραφέας επιλέγει ως τόπους δράσης στα έργα της:
Στην ύπαιθρο αγωνίστηκε η μικρή δασκάλα στον "Έρωτα Στην Ομίχλη".
Στην επαρχία ξεκίνησε ο έρωτας του "Πέτρου και της Πολέτ" στην "Τρικυμία" και στη  επαρχία εκτυλίσσεται το δράμα της Κοντυλένιας.
Ο τόπος δεν κατονομάζεται αλλα πιθανολογείται ότι πρόκειται για το Μεγανήσι, κοντά στη Λευκάδα.
Κι αυτό το έργο της Φραγκούλη είναι διαποτισμένο με ηθογραφικές πινελιές και στοιχεία από την εθιμοτυπία της επαρχίας, χωρίς ωστόσο καμια αναφορά στο πολιτικό περίγραμμα της εποχής.
Παρακολουθούμε όμως την καθημερινή μάχη με τη φτώχεια στον αγώνα της επιβίωσης και την επιθυμία για προκοπή σε μια πατρίδα που διαχρονικά διώχνει όσα παιδιά της αρνούνται να γίνουν βορά στα πάθη και τη μιζέρια της.
Οι περιγραφές της κ. Φραγκούλη αναπλάθουν την εποχή της αλισίβας, και του γάμου που αποτελούσε κοινωνικό γεγονός για ολόκληρο το χωριό.
Είναι σαφές ότι στο επικεντρο βρίσκεται η κεντρική ηρωίδα με το θρυλικό κάλλος και γύρω της, σαν χορός αρχαίας τραγωδίας, πλήθος προσώπων που συμβάλλουν στην πορεία της και με τη σειρά τους καθορίζονται από την παρουσία της.
Είναι το ερωτοχτυπημένο γείτονόπουλο, ο Αντώνης που πληρώνει ακριβά το παλιό του απωθημένο.
Είναι ο Λεωνίδας που θα γνωρίσει εξωτικές πολιτείες οραματιζόμενος πάντα το νόστιμον ήμαρ, (αν και θα ήθελα η πέννα της συγγραφέως να μας ξεναγήσει λίγο παραπάνω στον μαγικό κόσμο της Αβάνας.)
Είναι ο μυστηριώδης Μενέλαος, που ιντριγκάρει και  συγκλονίζει .
Είναι ο αψύς Νικηφόρος, 
η Κρυσταλλία, εύθραυστη σαν το όνομά της κι ένα σωρό άλλοι ήρωες που συμβάλλουν στην πλοκή με τη δική τους μοναδικότητα.
Στη μέση η Κοντυλένια, που η παραστατικότητα της κυρίας Φραγκούλη της δίνει πνοή κι οι στεναγμοί της φτάνούν ως την ψυχή του αναγνώστη , καθιστώντας τον κοινωνό των παθών της...
Κι είναι πολλά διότι η Κοντυλένια εκπροσωπεί τη δυσμενή θέση της γυναίκας στην εληνική επαρχία των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα:
Μια θέση που υποβίβαζε τα τα θηλυκά μέλη της οικογένειας στον ρόλο των υποζυγίων και της έτασσε στην υπηρεσία του ανδρός:
Πρώτα του πατέρα, έπειτα των αρσενικών αδελφών αν υπήρχαν και τέλος του συζύγου...
Η ίδια  "τραγική γυναικεία μοίρα" που αποτρέλανε την απεγνωσμένη Φραγκογιαννού του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, οδηγώντας την σε μια στρεβλωτική συμπόνια και στο φόνο των θηλυκών, προκειμένου ..."να τα απαλλάξει από την αναπόδραστη προοπτική της γυναικείας τους υπόστασης"!
Κανείς όμως, δεν υπήρχε "να απαλλάξει" την Κοντυλένια μας από την αδικία και την παράλογη σκληρότητα, που την έζωνε.
Η Κοντυλένια όμως, με μια ψυχή όμορφη σαν την όψη της υπομένει στωικά, φέροντας ιδανικα το ορθόδοξο χριστιανικό ήθος, που διέπεται από ιώβεια εγκαρτέρηση και συγχωρητικότητα.Η φιλοπονία κι η καλοσύνη της Κοντυλένιας δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο- ούτε αναγνώστη, ούτε γνωστό της κοπέλας.
Όπως όμως στην αρχαιοελληνική παράδοση, το υπερφυσικό κάλλος επιφέρει τη μάνητα της μοίρας και των  "Ολύμπιων", επισείωντας την ανελέητη τιμωρία των "θεών".
Μοιραία λοιπόν κι η Κοντυλένια ακολουθεί μια σπειροειδή πορεία προς την καταστροφή της.

Η "Κοντυλένια" της Φραγκούλη "συνομιλέί" λογοτεχνικά με την ηρωίδα μιας ακόμη ηθογραφίας, την "Ευγενία" από την "Αμαρτία της Ομορφιάς" της Σόφης Θεοδωρίδου, που επίσης παλεύει κόντρα στη φτώχεια της- με το κάλλος της να γίνεται τροχοπέδη και παγίδα...
Ο όλεθρος όμως στην Κοντυλένια προσλαμβάνει πινελιές θρίλερ, σε μια ανατροπή που παραπέμπει στον γοτθικών διαθέσεων ρομαντισμό των αδελφών Μπροντέ.
Υπάρχει και σε αυτό το "λαικό παραμύθι" ένα Κάστρο με δικές του...Καταιγίδες!!
Η σκιά του θανάτου , σαν τα ζοφερά σκηνικά του Πόε, κρύβει τον ήλιο της ηλιογέννητης Κοντυλένιας μας.
Βρήκα το φινάλε απρόσμενο κι αφοπλιστικό, αν και πιστεύω πως δόθηκε αρκετα κοφτά, με μια σχετική βιάση,  χωρίς τον σκοτεινό εκείνο λυρισμό, που αναλογεί σε τέτοιες περιπτώσεις...
Από την άλλη, σκέφτομαι πως η συγγραφέας ήθελε να εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, που πράγματι -!- αφήνει τον αναγνώστη εμβρόντητο!
Η δυναμική της ηρωίδας καθιστά την Κοντυλένια αξέχαστη.
Στο νου μου, πάντως, η κοπέλα αυτή έφερε μια ιδιότυπη σημειολογία:
        Η Κοντυλένια θαρρείς και φέρει το πεπρωμένο της ίδιας της Ελλάδας μας -αυτής της, επίσης πανώριας, "Κόρης" της Μεσογείου, που πολύ εζήλεψαν το κάλλος της , πολλοί την πόθησαν και που, ορφανεμένη, σέρνει μαζί της το στίγμα της φτώχειας, την τυραννία των φαύλων, τη σκιά του πολέμου και του θανάτου...
Όπως το συνεσταλμένο και τρισεύγενο κορίτσι του Ιονίου, που μας σύστησε η Ιουστίνη Φραγκούλη- Αργύρη στις σελίδες της...

                                                                                      Έλλη Δ.
             
 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ ΙΟΥΣΤΙΝΗΣ ΦΡΑΓΚΟΥΛΗ- ΑΡΓΥΡΗ         
Η Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη γεννήθηκε στη Λευκάδα, το 1959 κι είναι κόρη του πατρός Νικολάου Φραγκούλη. Είναι Απόφοιτος του Πολιτικού Τμήματος της Νομικής Αθηνών και δημοσιογραφεί από το 1983 σε ημερήσιες εφημερίδες και περιοδικά της Ελλάδας. 
Είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ και έχει εργαστεί κατά διαστήματα σε ραδιοφωνικούς σταθμούς καθώς και στην Ελληνική Τηλεόραση (ΕΤ). Από το 1989 ζει και εργάζεται στο Μόντρεαλ του Καναδά. Υπήρξε ανταποκρίτρια του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων μέχρι το 2015, και διαφόρων εντύπων. 
Απασχολείται ταυτόχρονα στα διάφορα ομογενειακά μέσα του Καναδά και της Αμερικής, ενώ συνεργάζεται με την εφημερίδα The Huffington Post. 
Η Ιουστίνη Φραγκούλη Αργύρη είναι επίσης συγγραφέας-μέλος της Εταιρείας Γαλλόφωνων Συγγραφέων του Κεμπέκ (UNEQ), καθώς και της Ομοσπονδίας Αγγλόφωνων Συγγραφέων του Κεμπέκ (QWF).
Έχει ασχοληθεί εκτεταμένα με την ιστορία της Ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες και άρχισε το συγγραφικό της έργο το 2000, εκδίδοντας τη βιογραφία του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Σπυρίδωνα
Τα περισσότερα βιβλία της, βασίζονται σε βιογραφίες αληθινών προσώπων. Το έργο «Πετάει, πετάει το σύννεφο» μιλά για την ιστορία της οικογένειας της, τα «Ψηλά τακούνια για πάντα» αναφέρεται στις ιστορίες των συμμαθητριών της στην Λευκάδα, το «Για την Αγάπη των Άλλων» βασίζεται στην προσωπική ιστορία του Ελληνοαμερικανού επιχειρηματία Τζον Κατσιματίδη.Είναι μέλος της Εταιρείας Γαλλόφωνων Συγγραφέων του Κεμπέκ (UNEQ), καθώς και της Ομοσπονδίας Αγγλόφωνων Συγγραφέων του Κεμπέκ (QWF).
Απόδοση τιμών και διακρίσειςΕπεξεργασία
Τον Νοέμβριο του 2010, τιμήθηκε από τον Δήμο του Μόντρεαλ, μαζί την σκηνοθέτη και παραγωγό Αύρα Γεωργίου, για την προσφορά της στην διάδοση των γραμμάτων και των τεχνών της ελληνικής ομογένειας. Τον Νοέμβριο του επόμενου χρόνου, ανέλαβε μαζί με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Μιχάλη Ιγνατίου, το Φεστιβάλ Βιβλίου Ελλήνων Συγγραφέων, που διοργάνωσε η Πρεσβεία της Ελλάδας στην Ουάσινγκτον.[

Έχει έναν γιο.

Σάββατο, 14 Σεπτεμβρίου 2019

Κλαίρη Θεοδώρου , ΑΛΙΚΕΣ ΣΙΩΠΕΣ

                                     Άλικες Σιωπές, Κλαίρη Θεοδώρου
                                     Είδος Ιστορικό Δράμα 
                                    Βαθμολογία: 9/10                                                                                

Η Κλαίρη Θεοδώρου κέρδισε ήδη τις εντυπώσεις με το πρώτο της έργο κάτω από τη στέγη του Ψυχογιού,την 
"Αποικία Της Λήθης", ένα μυθιστόρημα μεγάλης κοινωνικής ευαισθησίας, που κεντρικό θέμα είχε την ευάλωτη ομάδα των ψυχικώς νοσούντων με φόντο μια οικογενειακή τραγωδία και σκηνικό δράσης το κολαστήριο της Λέρου!
Το δεύτερό της μυθιστόρημα της Κλαίρης, "Η Αγάπη Που Δεν Άκουσες", έθιξε τον ανταγωνισμό στις αδερφικές σχέσεις και την τοξικότητα που μπορεί να αναπτυχθεί ανάμεσα σε δυο ομόφυλα αδέλφια όταν η μοίρα επιβάλλει άνιση μοιρασιά - με ένα φινάλε που...δίχασε το αναγνωστικό κοινό.
Με τις "Άλικες Σιωπές", τώρα, η Κλαίρη Θεοδώρου τολμά, και προχωρά ένα βήμα παραπάνω, επιλέγοντας να κολυμπήσει στα βαθιά νερά του ιστορικού μυθιστορήματος, με σκαρί μια ιστορία αγάπης,φλογερή κι αταίριαστη , στην πιο κρίσιμη και αμφιλεγόμενη περίοδο της ελληνικής Ιστορίας.
Ο Ρωμαίος κι η Ιουλιέττα του Εμφυλίου...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η Ηλέκτρα μεγαλώνει σε μια μεγαλοαστική οικογένεια της Θεσσαλονίκης τα χρόνια του Μεσοπολέμου και των κοινωνικών αναταραχών.
Μοναχοκόρη του εργοστασιάρχη Χαρίλαου Παπαγιάννη με τις πολιτικές φιλοδοξίες, και της επηρμένης Αναστασίας, η ευαίσθητη Ηλέκτρα εμφανίζει σημάδια πρώιμης αφύπνισης κ διαφοροποίησης από τον κοινωνικό της κύκλο. Από ένα καπρίτσιο της τύχης η μικρή Ηλέκτρα θα γνωρίσει τον νεαρό εργάτη Δημήτρη, που τη συγκλονίζει με την ομορφιά του και την έντιμη ιδιοσυγκρασία του.
Ο Δημήτρης ζυμωμένος με τη φτώχεια θα δραστηριοποιηθεί πολιτικά, συμμετέχοντας στο Λαϊκό Κίνημα σε μια εποχή που η σκιά του φασισμού και της κοινωνικής αδικίας ζώνει τη φτωχολογιά σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Ένα πάθος θεριεύει ανάμεσά στους δυο αταίριαστους νέους, προκαλώντας καθέναν τους να έρθει σε σύγκρουση με τον μικρόκοσμό του. 
Η Ηλέκτρα θα κληθεί να ξεφύγει από τον ασφυκτικό κλοιό της φασιστικής ΕΟΝ του Ιωάννη Μεταξά και τις ανέσεις της συντηρητικής οικογένειάς της, για χάρη ενός έρωτα που θα διαβεί τα δύσβατα μονοπάτια της αντιφασιστικής δράσης μέχρι τα κολαστήρια των φυλακών της Κέρκυρας, και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Η κορύφωση θα έρθει τις σκληρές μέρες της Κατοχής, που σηματοδοτεί το τέλος της αθωότητας και την ώρα των μεγάλων αποφάσεων.
Αποφάσεις δύσκολες που υπερβαίνουν την αντοχή του ανθρώπου σε μια εποχή όπου σκοτώνει ο αδελφός τον αδελφό.
Πόσα αντέχει κανείς να απαρνηθεί για την αγάπη; Θα αντέξει η αγάπη τις μπόρες της Ιστορίας; 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 
Η Κλαίρη Θεοδώρου επανέρχεται ωριμότερη από ποτέ, με ένα βιβλίο που συνταράσσει, προβληματίζει κι αναμετράται με τσουχτερές αλήθειες της Ιστορίας και της ανθρώπινης ψυχής. Μια ιστορία αγάπης με γνώριμα υλικά συνταιριασμένα επιδέξια σε μια ιστορία αγάπης που ξεσηκώνει νου και καρδιά.
Η Κλαίρη Θεοδώρου άλλωστε, συγγραφικά, επιλέγει τον δύσκολο τον δρόμο.Έτσι κι εδώ δημιουργεί η ίδια μια πρόκληση για την πένα της, που στέκεται στο ύψος της ανεβάζοντας τον πήχυ.
Οι "Άλικες Σιωπές" της Κλαίρης Θεοδώρου αποτελούν ένα δυνατό μυθιστόρημα που συνδυάζει το αισθηματικό στοιχείο με την Ιστορία και -γιατί όχι;- σπέρματα πολιτικής σκέψης.
Ένα έργο που ρέει σε μια γλώσσα όμορφη αλλά όχι πολύπλοκη, κι εξελίσσεται γραμμικά, γεγονός, που κατ εμέ βοηθά τη συναισθηματική ταύτιση του αναγνώστη και προσδίδει φυσικότητα στα γεγονότα.
Η πλοκή διατηρεί την αγωνία χωρίς να την εκμαιεύει με συγγραφικά τεχνάσματα. Αυτή πηγάζει από την αληθοφάνεια των καταστάσεων και την πειστικότητα των χαρακτήρων. Η Κλαίρη Θεοδώρου στις Άλικες Σιωπές αξιοποιεί το οικείο σαιξπηρικό μοτίβο της αγάπης που εναντιώνεται στα κοινωνικά χάσματα για να συνθέσει ένα δράμα ανθρώπινων σχέσεων με φόντο την πιο σκληρή εποχή της σύγχρονης Ιστορίας: 
Ένας αταίριαστος έρωτας στα δύσβατα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας και της Κατοχής που θα "συντριβεί" τα χρόνια του Εμφυλίου.Δημήτρης και Ηλέκτρα. 
Ένα ζευγάρι που συγκινεί ως την ύστατη σελίδα... 
Έχουμε λοιπόν μια κοπέλα μεσοαστικής οικογένειας που ερωτεύεται έναν ωραίο άντρα κατώτερης τάξης, κι είναι εκείνη που καλέιται να κάνει την υπερβαση, θυσιάζοντας την πλεονεκτική της κοινωνική θέση, στον βωμό της αγάπης της και της ευρύτερης ευαισθητοποίησής της.
Η συνταγή σίγουρα δεν κρύβει λογοτεχνικές καινοτομίες.
Την έχουμε συναντήσει, με ποικίλες παραλλαγές κι εποχές, αλλά με κοινό πυρήνα, σε αρκετά μυθιστορήματα του είδους, όπως λχ στην πρόσφατη "Αγαπητικιά" της Θεοδωρίδου...
Το διακύβευμα είναι η επιμέρους διαχείριση των γνώριμων συστατικών κι εδώ η Κλαίρη Θεοδώρου τα καταφέρνει περίφημα. 
Οι δυο ήρωες συμπαρασέρνουν τον αναγνώστη στη δίνη του αγνού έρωτά τους που ανθεί και θεριεύει μέσα από τον χρόνο, τις αντιθέσεις και τις αντιξοότητες. Χωρίς κραυγαλέες συμπτώσεις και ευρήματα συγγραφικά, η σχέση του Δημήτρη και της Ηλέκτρας καλείται να υπερκεράσει διαφορά αντικειμενικά εμπόδια της κοινωνίας, των καιρών και των ανθρώπων, χωρίς να εκβιάζεται η εξέλιξή της.
Το συναίσθημα αναβλύζει αβίαστα, χωρίς εξιδανικεύσεις.
Οι Άλικες Σιωπές είναι δε από τα ελάχιστα μυθιστορήματα που, ενώ εξελίσσονται στη Θεσσαλονίκη του πολέμου ,δεν εστιάζουν- όπως τα περισσότερα- στο Εβραικό Ζήτημα και τις θρησκευτικές διαφορές ("Ρόδα Της Σιωπής"/Τραυλού, "Κάποτε στη Σαλονίκη"/Κράλλη, "Λίγες Και Μια Νύχτες"/Ζουργός, Ψίθυροι Του Βαρδάρη/Βόικου, Η Πόλη Των Αθώων/Καριζόνη) - αλλά θίγουν το θέμα των κοινωνικών αγώνων και των πολιτικών αντιπαραθέσεων, δίνοντας μια ευρύτερη εικόνα της κοινωνικοπολίτικης κατάστασης στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου, έξω απο το πρίσμα του εβραϊκού ζητήματος.
Πλάι, λοιπόν, στον Δημήτρη και την Ηλέκτρα ο οικογενειακός και φιλικός τους περίγυρος που η συγγραφέας έχει σκιαγραφήσει πειστικά, διαγράφοντας το κοινωνικό χάσμα ανάμεσά στους ήρωες, τονίζοντας τις κοινωνικές αντιθέσεις. 
Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες δεν είναι διακοσμητικοί, ούτε διεκπεραιωτικές παρουσίες. 
Ίδιον συγγραφικής ωριμότητας είναι όταν οι δευτερεύοντες χαρακτήρες επιβάλλονται με τη μοναδικότητα και τη δυναμική τους.
Καθένα από τα δευτερεύοντα πρόσωπα στις Άλικες Σιωπές χαράσσει ίδια πορεία , συμβάλλοντας στο δράμα.
Ο αλαζονικός και αδίστακτος Χαρίλαος, να αμφιταλαντεύεται στο συμφέρον κ όσα αγάπησε, η άβουλη Αναστασία μας εξοργίζει κερδίζομτας μια βουβή ανοχή κάποιες στιγμές.
Η στωική γλυκιά Αλκμήνη γεννά τον θαυμασμό με τον αξιοπρεπή αγώνα της στη ζωή ως μια από τους αφανείς ήρωες που στηρλιζουν το οικοδόμημα της κοινωνίας ερήμην τους χωρίς δάφνες... 
Ο φιλόδοξος Ισίδωρος αιφνιδιάζει με την μυστική του ανθρωπιά... 
Ο Ορέστης συγκλονίζει με την οδύσσειά του που άγγιξε την ανώτερη αγάπη... 
Καθένα από αυτά τα πρόσωπα κερδίζει με την αξία του, τον χώρο του στις σελίδες του βιβλίου και δίπλα στο ζευγάρι. Εκείνο όμως που ανυψώνει τις "Άλικες Σιωπές" μακρυά από την κοινοτυπία, (την έστω αξιολάτρευτη) είναι ο τρόπος που η Κλαίρη Θεοδώρου χειρίζεται το ιστορικό πλαίσιο.
Παρότι η δεκαετία 36-49 είναι η πιο συζητημένη στη Λογοτεχνία μας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Κλαίρη Θεοδώρου ξεφεύγει από τα τετριμμένα: 
Καταρχάς, η σκιαγράφηση της δικτατορίας του Μεταξά είναι υποδειγματική. Από το καθεστώς τρομοκράτησης και καταστολής του Μανιαδάκη μέχρι την προσωπολατρεία στον Μεταξά και την φασιστική Νεολαία η συγγραφέας αναβιώνει πιστά στην εποχή.
Η πλύση εγκεφάλου των νέων στην ΕΟΝ και η έμφαση στη συλλογικότητα, σε συνδυασμό με μια αμείλικτη στήριξη του Κεφαλαίου και την απροκάλυπτη βία προς τους φτωχούς συμβαδίζουν με την ιδιαίτερη προσωπικότητα του Ιωάννη Μεταξά υπό το πρίσμα όσων τον πίστεψαν. Η Κλαίρη παρακολουθει μέσω πολλούς που συστρατεύθηκαν με τη φιλομοναρχική δικτατορία του Μεταξά να εκπίπτουν σε συνεργάτες των ναζί κατακτητών...
Παράλληλα, η Κλαίρη Θεοδώρου τολμά να θίξει το πιο ευαίσθητο ίσως ζήτημα της περιόδου, τους πολιτικούς διωγμούς, εναντίον της Αριστεράς από το Ιδιώνυμο μέχρι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου,την Κατοχή κ τον Εμφύλιο.. Μέσω του Δημήτρη και του φιλικού του περίγυρου, η συγγραφέας αποτολμά αυτό που έκαναν τις προηγούμενες δεκαετίες μόνο σημαντικές λογοτέχνιδες σαν τη Διδώ Σωτηρίου, τη Ζωρζ Σαρρή, την Άλκη Ζέη:
Η συγγραφέας μας επιχειρεί να εισχωρήσει στα ενδότερα του Κομμουνιστικού Κόμματος και των αγώνων του.
Χωρίς να αναλωθεί σε ιστοριογραφικού τύπου λεπτομέρειες, η Κλαίρη Θεοδώρου συνθέτει το πορτρέτο του λαικού αγωνιστή που ξεπήδησε από τα σπλάχνα της φτώχειας, σφυρηλατήθηκε από τη βιοπάλη και τη συνειδητοποίηση και ανδρώθηκε στην αυταπάρνηση για το όραμα μιας δικαιότερης κοινωνίας.
Ο Δημήτρης και η παρέα του ενσαρκώνουν δεκάδες πρόσωπα πίσω από αριθμούς ιστορικών αποτιμήσεων, ανιχνεύοντας το προσωπικό κόστος που συμπαρασυρει αθώουςμάνες θρηνωδούσες, ή συζύγους μόνες- αποσυνθέτοντας τους οικογενειακούς αρμούς στα σπίτια όσων τα άφησαν όλα για τον πολιτικό αγώνα.
Αυτό είχε επιχείρησει να θίξει και η Σόφη Θεοδωρίδου στο "Στεφάνι Από Ασπάλαθο".
Συνάμα, η Θεοδώρου δίνει ενδεικτικά στιγμιοτυπα από τη φρίκη που βίωσαν μυριάδες κομμουνιστές σε φυλακές άφατης αγριότητας και κανιβαλικού σαδισμού.
Μέσα σε ρυπαρά κελιά, πίσω ματωμένα κουρέλια από σάρκα και ιδανικά συναντούμε ανθρώπους που άντεξαν, ανθρώπους που έσπασαν, που πρόδωσαν ή έπεσαν πιστοί. 
Στους τόπους του μαρτυρίου, προβάλλουν ,πλήρως ενταγμένες στην πλοκή, χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες του Κομμουνιστικού Κόμματος -όπως ο Άρης Βελουχιώτης κι ο Νίκος Ζαχαριάδηςνα συνδιαλέγονται με τους ήρωές μας, σε μια πειστική τους αναπαράσταση...
Οι στιγμές στην Κέρκυρα απλά ανατριχιαστικές και είναι αξιέπαινη η συγγραφέας που αναδεικνύει τα απάνθρωπα μαρτύρια που ο φασισμός επέβαλε σε κάποιους αγωνιστές- χωρίς να αποσιωπά τίποτα... 
Στη συνέχεια η Κλαίρη Θεοδώρου, ακολουθώντας τον αντιφατικό έρωτα της Ηλέκτρας και του Δημήτρη, δίνει μια εικόνα από την Κατοχή για να ακολουθήσεί την Αντίσταση πάνω στα βουνά σε στιγμές που δε συναντάμε συχνά σε σύγχρονο ιστορικό μυθιστόρημα. Η Κλαίρη διατηρεί κριτική ματιά όπως θυμάμαι είχε κάνει ο Νίκος Αραπάκης στο εξαιρετικό του ΔΙΚΙΟ.
Κι εκείνη τολμά να διακρίνει τα σπέρματα του διχασμού στον φανατισμό και στη μισαλλοδοξία που διαστρέβλωσε τα αρχικά οράματα σε σπασμωδικές κι αιματοβαμμένες αντιδράσεις, που ενέγραψαν μίσος μέσα στις ταλαιπωρημένες καρδιές....
Μέσω των ηρώων της η Κλαίρη Θεοδώρου ασκεί μια έμμεση κριτική στον εκφυλισμό του Λαϊκού Κινήματος ανιχνεύοντας και τις ευθύνες των αριστερών στην αδελφοκτόνο αιματοχυσία που ακολούθησε.
Η ψυχαναγκαστική προσήλωση, ο παραμερισμός του ατόμου, η εξοντωτική ακαμψία και η φαυλότητα κάποιων προσώπων, συχνά αλλοτρίωναν τις ευγενείς προθέσεις... 
Η Κλαίρη Θεοδώρου ζωντάνεψε εικόνες που συναντήσαμε στην Τετραλογία του Παπαθεοδώρου και παρακολούθησε την εξιδανικευμένη οπτική να καταρρέει μέσα από την πορεία των ίδιων της των ηρώων και την κριτική τους στάση στα πράγματα.
Δύσκολο το εγχείρημα καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος της υποκειμενικότητας -και εκ μέρους του συγγραφέα κ εκ μέρους του αναγνώστη για μια πληγή της Ιστορίας μας ακόμη χαίνουσα.
Μοναδική μου ένσταση,λοιπόν, είναι πως, ίσως στην προσπάθειά της να φωτίσει αυτή τη σκοτεινή πλευρά, η συγγραφέας υποβάθμισε αθελά της καποιες στιγμές της Εθνικής Αντίστασης και κόντυνε το ηθικό ανάστημα αυτης.
Η συγγραφέας, δηλαδή, συμπύκνωσε την αντιστασιακή δράση στο θολό συνειδησιακό τοπίο κάποιων ηρώων και σε επονείδιστες στιγμές που πολύ σωστά ανέδειξε , όπως μια επικίνδυνη αρτηριοσκλήρυνση ή τα αυθαίρετα λαικά δικαστήρια και μια νοσηρή καχυποψία που οδήγησε μέχρι τα αλληλομαχαιρώματα, την τυφλή βία και το εγκλήμα επί δικαίοις κ αδίκοις....
Ίσως η συγγραφέας έτσι υπότίμησε ερήμην της το αξιοθαύμαστο φαινόμενο της Εθνικής Αντίστασης ενάντια στη χιτλερική υπεροπλία , που όμοιό της βρήκε μόνον στους Παρτιζάνους της Γιουγκοσλαβίας και λιγότερο στη Γαλλική Restistance.
H Θεοδώρου δε φώτισε επαρκώς πχ την αγωνία του ΕΑΜ για τον επισιτιστικό πρόβλημα, τον αγωνία του ενάντια στην επιστράτευση των εργατών, την υπέρβαση στον Γοργοπόταμο, την πορεία αγωνιστών μαρτύρων σαν τους δεκάδες που βασανίστηκαν στη Μέρλιν και τους 200 της Καισαριανής ,την Ηλέκτρα Αποστόλου ή τη σημασία των πρώτων ελεύθερων κοινοτήτων που ιδρύθηκαν στην Ευρυτανία, ως προπλάσματα του ελεύθερου κόσμου ισότητας , Παιδείας και κοινωνικής δικαιοσύνης με συμβολή προσωπικοτήτων σαν την Ρόζα Ιμβριώτη και τον Γληνό, που έλαμψε μέχρι τν θάνατό του τέλη τουμ1943.
Ακόμη η αποτίμηση των αιτιών του Εμφυλίου μου φάνηκε λίγο βιαστική, σε σχέση με το άρτια σκιαγραφημένο προπολεμικό μέρος, κι οι βιβλιογραφικές πηγέ λιγάκι περιορισμένες.
Με εντυπωσίασε, ωστόσο, ο συμβολισμός όπου η συγγραφέας αποτύπωσε τον διχασμό των Ελλήνων, με τη μια πλευρά να ατενίζει δύση, την άλλη ανατολή ξεσκίζοντας τις σαρκες τους και τη μάνα πατρίδα...
Αυτό το σημείο ως στοιχείο της πλοκής και με τον συλλογισμό που κυοφορεί απογείωσε όλην την εξέλιξη και την οδύνη πρωταγωνιστών κ αναγνωστών:
Πέρα από τις ιδεολογικές αποχρώσεις η Κλαίρη απέδειξε νηφάλια ότι όλες οι πλευρές βγηκαν χαμένες από τον πόλεμο κι αυτό αποτελέι το πολύτιμο δίδαγμα, που ως Έλληνες οφείλουμε να αφουγκραστούμε καλύτερα αυτούς τους δίσκετους καιρούς.
Το βιβλίο της Κλαίρης ωστόσο, παρά την πολιτική πλευρά του, δεν πλατειάζει, δεν κουράζει και δεν μας επιτρέπει στιγμή να αποκοπούμε από τα πάθη των πρωταγωνιστών, με τους οποίους συμπάσχουμε ως την τελευταία σελίδα.
Η δίνη κορυφώνεται σε ένα φινάλε γλυκόπικρο που αφήνει μια ιδιόμορφη επίγευση.
Οι "Άλικες Σιωπές" ανήκουν στα ποιοτικά μυθιστορήματα που ακολουθούν τον αναγνώστη πολύ αφότου διαβαστούν, με το δράμα των ηρωων τους και τα ερωτήματα γύρω από την ιστορική αλήθεια που θέτουν. Διατηρώ πολύ μικρές επιφυλάξεις στον απόηχο που αφήνει το βιβλίο για την Αντίσταση και τα αίτια του Εμφυλίου, αλλά προκρίνω τη νέα γνώση που παρέχει, την άψεγάδιαστη μυθιστορηματική πλευρά και την υποδειγματική ένταξη των πρωταγωνιστών στην ιστορική συγκυρία, προτρέποντας τους αναγνώστες να καταδυθούν σε αυτήν την αγάπη, που σίγουρα θα τους σημαδέψει...
Κάπως έτσι η Κλαίρη Θεοδώρου με τις "Άλικες Σιωπές" πρόσφερε ένα δυνατό βιβλίο που δεν...σιωπά , αλλά συνομιλεί με την Ιστορία και διατηρεί το άλικο χρώμα του, μέσα από τα λάβαρα των αγώνων, το αίμα της θυσίας και την ολοπόρφυρη αγάπη που διασώζει το φως ακόμη και στο βασίλεμά της.
Θέλω να συγχαρώ την Κλαίρη Θεοδώρου για τη συγγραφική της τόλμη να θίξει κρίσιμα ιστορικά ζητήματα και να μη μείνει στα ρηχά μιας άκοπης αισθηματικής ιστορίας με ιστορικά προσχήματα.
Με τις" Άλικες Σιωπές" εδραιώνει τη θέση της ανάμεσα στους συγγραφέις που αξίζει να ακολουθήσουμε με υψηλές προσδοκίες για έργα με βάθος, ξεχωριστούς προβληματισμούς και δυνατούς χαρακτήρες.
Με αδημονία το αναγνωστικό κοινό προσμένει τις Κόρες Της Βασίλισσας που συνιστούν τη συνέχεια των Άλικων Σιωπών

Σάββατο, 24 Αυγούστου 2019

Σέρβικη Λογοτεχνία (4) : Goran Milasinovic, ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ

                             Σέρβικη Λογοτεχνία (4) :   Τρίγωνο - Τετράγωνο, Goran Milasinovic 
                                                 Είδος: Κοινωνικό
                                                Βαθμολογία : 8/10   


ISBN: 978-960-392-140-0
Συγγραφέας: ΜΙΛΑΣΙΝΟΒΙΤΣ ΓΚΟΡΑΝ
Εκδοτικός οίκος: ΚΟΝΙΔΑΡΗ
Σελίδες: 314
Διαστάσεις: 14Χ21
Ημερομηνία Έκδοσης: Δεκέμβριος 2011
 

Ένα από τα πιο τολμηρά βιβλία που φώτισαν τη σκοτεινή πλευρά της γενιάς των 90s κι ανίχνευσαν την επίδραση του Γιουγκοσλαβικού Εμφυλίου στους καθημερινούς ανθρώπους είναι το "Τρίγωνο Τετράγωνο" του Γκόραν Μιλασίνοβιτς σε μετάφραση Γκάγκα Ρόσιτς από τις εκδόσεις Κονιδάρη
Βιβλίο για την παρακμή μιας χώρας και του ίδιου του Ανθρώπου.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ
Η ζωή είναι σφαίρα, και γυρίζει.
Μια γενιά του ροκ θα βρεθεί, απρόσμενα και άθελα της, στο μέτωπο.
Οι πρώην φίλοι θα επικοινωνούν πια μέσα από ένα στόχαστρο.
 "Προδότες" και "προδομένοι", σε μια χοάνη αδυσώπητης πολεμικής θύελλας, που θα ισοπεδώσει ό,τι βρει στο διάβα της. 

Βελιγράδι - Αθήνα - Βελιγράδι.
Δύο άντρες και μία γυναίκα σε αναζήτηση της χαμένης ταυτότητας.
Στο μεταίχμιο του χτες και του αύριο, στο ξέφωτο του αβέβαιου σήμερα, σε μια ταράτσα του Παγκρατίου, όπου παρακολουθούν τηλεοπτικές μεταδόσεις των ανελέητων μαχών στην πρώην, πια, χώρα τους, τη Γιουγκοσλαβία.
Πώς να εξηγήσει το παράλογο του πολέμου ένας Σέρβος ψυχίατρος που, από το μέτωπο της Βοσνίας, φτάνει στο νοσοκομείο του Ευαγγελισμού στην Αθήνα για να δώσει διαλέξεις με θέμα τις ψυχιατρικές περιπτώσεις των λιποτακτών; 
Τι καταλαβαίνει ο συνάδελφος του Δημήτρης, πώς τα σχολιάζει όλα αυτά η νεαρή Αγγλίδα γιατρός; 
Ποια είναι η θέση του ανθρώπου ανάμεσα στη θέληση και στο πεπρωμένο; 
Αν δεν ήταν αλήθεια, θα έμοιαζε με μυθιστόρημα..

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Bιβλιο ιδιαιτερο και συγκεχυμενο οπως η εποχη που σταθηκε εμπνευση γι αυτο.
Μια καρυωτακικου πεσσισμου συνθεση απο το Βελιγραδι του Εμφυλιου ως το "τσιμεντενιο δασος" της Αθηνας (οπως την αποκαλει η Λοτη Πετροβιτς).
Γκόραν και Λευκή Πόλη.
Το διπλο πορτρετο μιας κατακερματισμενης ψυχης και μιας κατακερματισμενης πολης.
Ενας Σερβος ψυχιατρος καλειται στην Αθηνα για να μιλησει για το τραυμα του πολεμου ομως τελικα ανασκαλευει τα προσωπικα του ψυχικα τραυματα και πανω απο ολα το Βελιγραδι, που "του" λεηλατησαν οι καιροι κ μια βιαιη ενηλικιωση -η δικη του κι ενος εθνους ολοκληρου.
Παραλληλα με ενα μουντο παρον -σε μια Αθηνα φιλοξενη κ ξενη συναμα- ξεπηδουν διασπαρτα κομματια απο τις παιδικες του μνημες κι απο μια ξεφρενη νιοτη που προδοθηκε σε μια ανατροπη της χωροχρονικης ευταξιας.
Η απουσια του αριβιστα πατερα, η κομψη σκληροτητα της μητερας, η κουλτουρα του πανκ ως αντιδραση σε μια εποχη παρηκμασμενων ιδανικων, η χαμενη ερωμενη Μαρινα πανταχου παρουσα σε μια ζωη που μοιαζει δανεικη.
Ο ποιητης φιλος Μπανε δραπετης ψυχης και νου, θηρευτης του "Αληθινου Νοηματος", που ολο του ξεγλυστρα.
Στη νέα του πόλη , ο Σερβος πρωταγωνιστης, συναντα τν ψυχιατρο Μανωλίδη, "εραστη" του ευδαιμονισμου,
τν δικηγόρο Κωλέττη και την Ιρλανδη συναδελφο Λιν- που ολοι στεκουν απλοι "παρατηρητές και κριτες" του δράματος, αφού γι' αυτούς ο πόλεμος δεν είναι παρα μερικές φλεγόμενες εικονες. στους τηλεοπτικους δεκτες...
Κι υστερα αποσπασματικες σκηνες του μετωπου γεματες απογνωση οπου ο ανθρωπος χανει τον προορισμο της υπαρξης του σαν ταγμένος από μια σκοτεινή παρόρμηση να πολεμά διαρκώς , μη ξέροντας για ποιον και για τι...
Σκηνές σαν αυτες που εξέθεσε η Μαρίνα Αμπράμοβιτς στη Biennale tou 1997.

Τουτο ειναι το καδρο αυτης της υποβοσκουσας τραγωδιας που απο εθνικη αναγεται σε προσωπικη.
Ναρκωτικα, τατουαζ, ξεφρενη μουσικη, επιστημη, οπλα
και λιποταξιες απο το πεδιο της μαχης (αλλα καποιες φορες, απο την ιδια τη ζωη...) :
Ολοι οι αντιηρωες του βιβλιου τασσονται κ σπαρασσονται σε μια αντιεπικη ωδη μιας γενιας συσκοτισμενης που ζητα να ξεφυγει απο τον ιδιο της τον εαυτο.
Και στο υποστρωμα, σαν κινουμενη αμμος κατω απο τα ποδια των ηρωων, ο πολεμος ως αναποδραστο πεπρωμενο που καποιοι αλλοι εχουν προκαθορισει προγραφοντας λαους ολοκληρους σε αιματηρα συμφετοντα κ σκοτεινες βλεψεις.
Η συλλογικη ενοχη&η συλλογικη ηττα διερευνωνται ως φαινομενο ψυχολογικο κ νοσταλγια.
Κ οσο ο ηρωας διαχειριζεται το μετατραυματικο στρες απο την εμπειρια του ως ψυχιατρος στον Πόλεμο, τοσο ερχεται σε ρηξη με τον εαυτο του κ οσα συνθετουν τον δικο του μικροκοσμο...
Γιατι οι εσωτερικες συγκρουσεις των ηρωων συμβολιζουν τελικα τα ρηγματα μιας χωρας που ο Πολεμος ηρθε να σφραγισει τον προαναγγελθεντα- απο τις ανεπιλυτες αντιφασεις της -θανατο της...
Θανατος που πρωτιστως ειχε επελθει σε ατομικο επιπεδο για καθε συνειδηση σε μια εποχη οπου οπως σημειωνει ο Μανωλης Αναγνωστακης "Ολα εχουν αποδελτιωθει"...

Οφειλω να ομολογησω πως υπαρχει ανισομερης εστιαση στην ατομικοτητα και μια αποσπασματικότητα καθώς έχει αφαιρεθεί το συλλογικό στοιχείο από το βίωμα της Μουσικής και του Πολέμου. Πρεπει ο αναγνωστης να εχει ενα γνωστικο υποβαθρο σχετικα με τον Γιουγκοσλαβικο Εμφυλιο για να κατανοησει τις υπαινικτικες και σπερματικες αναφορες σε αυτον ,ενω αναμεσα στους ηρωες δεσποζει η ιδιαιτεροτητα της ροκ κουλτουρας που μόνον όποιος την ασπαστηκε μπορει να αφουγκραστει πιο βαθια τον παλμο της μεσα στο βιβλιο και την επιδραση της στους χαρακτηρες ιδιαιτερα στη Μαρινα.
Ως αποηχος του βιβλιου αυτου μου εχει μεινει η συγκλονιστικη στιγμη με το "ματωμενο αστερι" να συνοψιζει ολο το τελμα μιας χαμενης γενιας.
Αραγε να πρόκειται για την πεντάλφα που συναντάμε στη metal μουσική ή για το εμβλημα του κομμουνισμού του Τίτο, απαρτιζομενο απο την ένωση τριγώνων που ο πολεμος διαμέλισε;...
Οπωσδήποτε όμως το "Τρίγωνο Τετράγωνο" συνιστα ρέκβιεμ μιας ολόκληρης εποχής σε μια ζωή που αλλάζει σχήματα διατηρώντας τις αιχμές της...
Ενα βαθια γιουγκοσλαβικο δραμα που αναγεται σε υποκωφο θρηνο για μια χαμενη Εδεμ 

και μια κραυγη αγωνιας για την εποχη μας που εξορισε τον ιδιο τον Ανθρωπο".

                   ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΓΚΟΡΑΝ ΜΙΛΑΣΙΝΟΒΙΤΣ

Γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1958. Ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι ως γιατρός καρδιολόγος και διευθυντής του Καρδιολογικού Κέντρου του Βελιγραδίου. Ολοκλήρωσε την εξειδίκευση του στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στην Ιαπωνία και στην Αθήνα. Η ποιητική συλλογή "Ανεξερεύνητοι πόνοι" (1990) σημαίνει την αρχή του συγγραφικού του έργου που συνεχίζεται με εφτά μυθιστορήματα εκ των οποίων ξεχωρίζουν: "Η αμαρτία του Ηρακλή" (1999), "Ο παρατηρητής της θάλασσας" (2001), "Camera obscura" (2003), "Οι μάσκες της Σοφίας Ντε Μοντέν" (2007) και το "Τρίγωνο, τετράγωνο" (2009). Το τελευταίο έργο πέρασε στην τελική φάση του μεγαλύτερου λογοτεχνικού βραβείου στη Σερβία, του περιοδικού ΝΙΝ, για το μυθιστόρημα της χρονιάς. Το 2011 η πόλη του Βελιγραδίου του απονέμει το βραβείο του Χρυσού Χαλκά για την προσφορά του στον σερβικό πολιτισμό. Το μυθιστόρημα "Τρίγωνο, τετράγωνο" βασίζεται ως επί το πλείστον σε αληθινά γεγονότα με μυθιστορηματικά στοιχεία.

Lucy Adlington, Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα (Αξιοποίηση στο Σχολείο!)

                                                      Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα, Lucy Adlington
                                      Είδος: Εφηβικό/Ιστορικό
                                      Βαθμολογία: 9/10        


Τιμή 13,30ευρω

Ο Τζον Μπόυν στο "Αγόρι Με τη Ριγέ Πιτζάμα" παρουσίασε το Ολόκαύτωμα μέσα από τη συγκινητική φιλία δυο αγοριών ενός γερμανόπουλου κι ενός εβραιόπουλου, που προσέλαβε συμβολικές διαστάσεις.
Η Λούσυ Άντλιγκτον προσεγγίζει το ίδιο θέμα σε ένα επίσης νεανικό βιβλίο με μια σκοπιά πιο γυναικεία, καθώς στο επίκεντρο φέρνει μια κοριτσίστικη φιλία κάτω από το μαστίγιο των Ες Ες.
Στην "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα" έχουμε μια μικρό διαμάντι που φέρνει εφηβους κι έφηβες σε επαφή με τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, ισορροπώντας ανάμεσα στην οδυνηρή πραγματικότητα και την απαραίτητη ευαισθησία, συνθέτοντας ένα από τα καλύτερα νεανικά αναγνώσματα του Πολέμου.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Έλλα και η Ρόουζ είναι δυο κοπελίτσες με αλληλοσυμπληρούμενους χαρακτήρες:
Η μια μεγάλωσε με τη μοδίστρα γιαγιά της ενώ η άλλη ξεκίνησε από ένα σπίτι αριστοκρατικό, περιτριγυρισμένη από βιβλία, μουσική και πολυτέλεια.
Η μια πρακτική και ρεαλίστρια, η άλλη ονειροπόλα και συμπονετική.
Η μία ικανή κι εργατική, η άλλη γεμάτη φαντασία και φινέτσα.
Η μια από την Πολωνία κι η άλλη από τη Γαλλία.
Παρά τις διαφορές τους  όμως τις ένωσε η αγάπη τους για τη ραπτική και η λαχτάρα τους για τη ζωή.
Θα μπορούσαν να μην έχουν συναντηθεί ποτέ.
Θα μπορούσαν να είναι δυο ευτυχισμένες μοδιστρούλες ακροβολισμένες σε διαφορετικά σημεία της Ευρώπης, αν δεν τις προλάβαινε ο πόλεμος:
Σαν ικανή υφάντρα η μοίρα της έδεσε με ένα αιματοβαμμένο νήμα που τις έριξε στο ραφείο ενός ναζιστικού στρατόπεδου συγκένρωσης.
Εκεί, υπόδουλες κοπελες- Εβραίες, ΣοβιετικέςΑντιστασιακές και άλλες όμηροι- σχεδιάζουν και ράβουν στολές και ρούχα για τους Γερμανούς και τις Γερμανίδες αξιωματούχους που εργάζονται στο στρατόπεδο.
Η Έλλα και η Ροουζ γνωρίζονται αναπτύσσουν μια μοναδική αλληλεγγύη μεταξύ τους κόντρα στη σκληρή πραγματικότητα του στρατοπέδου.
Γύρω  από τη Ρόουζ και την Έλλα ,πλήθος προσώπων , αποστεωμένων και  πετρωμένων όπως η παράξενη επόπτρια Μάρθα και η ανασφαλής φρουρός Κλάρα.
Μέσα στην απόγνωση θα σπινθίσει η φλόγα της δημιουργίας.
Μέσα στη βαρβαρότητα η απροσδόκητη , κοριτσίστικη φιλία θα γίνει ασπίδα και κίνητρο επιβίωσης για τα δυο κορίτσια.
Και στο τέλος θα μείνει μια κόκκινη κορδέλα σα στερνή υπόσχεση και προσκύνημα της μνήμης... 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ήδη το ευρηματικό εξώφυλλο του μυθιστορήματος "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα" που θυμίζει κουτί ραπτικών ειδών προδιαγράφει το περιεχόμενό του.
Οι χαρακτηριστικές μπλε ρίγες παραπέμπουν στη στολή των άτυχων ομήρων , που οι Γερμανοί στίβαζαν στα απάνθρωπα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενώ ο αέρινος τίτλος υπογραμμίζει δραματικά την αντίθεση ανάμεσα στο "μετάξι" των κοριτσίστικων ονείρων που συμβολίζει η "Κορδέλα" με το αδυσώπητο συρματόπλεγμα.
 Η Λούσυ Αντιγκτον, λοιπόν, πλέκει με όλα αυτά ένα σκληρό και συνάμα τρυφερό μυθιστόρημα από την πιο σκοτεινή σελίδα του Β Παγκοσμίου Πολέμου - τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Με όχημα το ευγενέστερο ίσως συναίσθημα, ,την αγνή κοριτσίστικη φιλία, η Lucy Adlington καταδεικνύει τη θηριωδία του ρατσιστικού μίσους, και καταγγέλλει τον παραλογισμό του πολέμου, διατρανώνοντας την επιθυμία για την ειρήνη και τη συναδέλφωση των λαών.
Πάντοτε το μήνυμα αυτό προβάλλει πιο ηχηρό όταν ακούγεται από το πρίσμα των πιο αθώων.
Αυτό ακριβώς ανέδειξε σε σύμβολο την 13χρονη Άννα Φρανκ με την απλή και συνάμα σπαρακτική αλήθεια του Ημερολογίου της.
Με παρεμφερή τρόπο λειτουργεί εδώ η φιλία της Έλλα και της Ρόουζ, των δυο κοριτσιών που συναντήθηκαν στο στρατόπεδο του Μπελγουντ.
Άλλωστε κι εδώ έχουμε ένα κορίτσι που μας μιλά, καθώς η ιστορία ξετυλίγεται μεσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Έλλα, που μας παρασέρνει στο δικό της βίωμα.
      Συνδετικός ιστός ανάμεσά στις δυο φίλες η κοινή αγάπη για την Ραπτική που η πέννα της Άντιγκτον αναδεικνύει σε μεγίστη τέχνη:
Το χαρτί στα χέρια του αναγνώστη μετουσιώνεται σε σμαραγδί βελούδο, σε χρυσαφένιο ταφτά και σε δαντελωτό ανάγλυφο μέσα από το μεράκι της Έλλα και την παραστατική της αφήγηση!
Πρώτη φορά μετά την "Μοδίστρα" της Ρόζαλι Χαμ, η δημιουργία ενός ρούχου παρουσιάζεται ως ιεροτελεστία που συχνά κατορθώνει να υπερβαίνει τα σύνορα του πολέμου και του μίσους και να ενώσει -ειδικότερα τις γυναίκες- σε μια κοινή μοίρα που τις τάσσει στην εκλπετυσμένη αναζήτηση της ομορφιάς και των απλών χαρών της ζωής.
Αξιοσημείωτο είναι πως το στρατόπεδο Μπέλγουντ είναι αποκύημα της φαντασίας της Αντλιγκτον καθώς δεν υπάρχει.
Το ίδιο ίσχυε και για το ..." στρατόπεδο Μέλλερν", όπου ο Ρέμαρκ έστησε το δράμα του "Σκελετός 509", καθώς και το επίσης συμβολικό Ούστβιτςτου Μπόυν.Και στα 3 όμως έργα είναι σαφής η υπαινικτική αναφορά στα πραγματικά στρατόπεδα ,Νταχάου κι Άουσβιτς.
Θεωρώ ότι οι τρεις συγγραφείς απέφυγαν εντέχνως αναφορά σε πραγματικούς τόπους μαρτυρίου,  ώστε να αναπτύξουν την ποιητική τους και τους προβληματισμούς τους αδέσμευτοι, χωρίς τους περιορισμούς της ιστορικής ακρίβειας.
Έτσι κι η Αντλιγκτον μέσα από το "Μπέλγουντ" της χαρτογραφεί πειστικα τον εφιαλτικό μικρόκοσμο ενός τυπικού στρατοπέδου εξόντωσης ο οποίος συχνά συνιστά μια αυτόνομη πολιτεία οδύνης αλλά και δημιουργίας.
Μέσα σε αυτό συγκεντρώνονταν, ασφαλώς με τη ναζιστική βία, μυριάδες ετερόκλητοι άνθρωποι σπάνιων δεξιοτήτων κ αυτός ο θανάσιμος πλουραλισμός έδινε ευκαιρία στα Ες Ες να αναπτύξουν παράλληλα με τα σαδιστικά τους γούστα και τις εκτελέσεις, βιομηχανία, ψυχαγωγία και πλήθος άλλες απρόσμενες δραστηριότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, αναπτύσσονταν  και τα ραφεία των Ναζί, όπου συναντήσαμε τις δυο φίλες, παρακολουθώντας τες να παλεύουν να κερδίσουν μιαν ακόμη μέρα ζωής...
Χωρίς κουραστικές λεπτομέρειες η Αντλιγκτον κατορθώνει να σκιαγραφήσει τος απάνθρωπες συνθήκες που δοκιμαζαν οι όμηροι ενος τυπικού στρατοπέδου, με στιγμιότυπα, που σίγουρα θα συγκλονίσει ειδικότερα νεαρούς αναγνώστες.Οχι όμως οτι ένας ενήλικας θα μείνει αλώβητος!Ποιος μπορεί να μη λυγίσει όταν βλέπει δυο αθώα κορίτσια να μαρτυρούν;
Μοναδικό αντίβαρο στην παράλιγη κτηνωδία μικρά καθημερινά θαύματα που μονάχα η συμπαρασταση κι η αυτοθυσία μεταξύ των ανθρώπων μπορούν να γεννήσουν.
Μοναδικό όπλο μπροστά στα πολυβόλα; 
Μια κόκκινη κορδέλα ως πανίσχυρο όπλο αντίστασης και ως ύστερος προμαχώνας αντίστασης...
Γιατί πάνω από όλα η "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα" αναδεικνύει το μεγαλείο της φιλίας αυτής της αγνής και ισόβιας που καθορίζει θετικά τον ανθρωπο ως άνεμος που δίνει φτερά ("Wind beneath my wings") που τραγούδησε κ ν Bettie Middler σε μια ταινία των 80s για τη γυναικεία φιλία.
Για τέτοιου είδους φιλία, που έδωσε θέληση ζωής σε καιρό ομηρίας ανάμεσα στα καπνίζοντα κρεματόρια, μίλησε κι η αντιστασιακή κ επιζήσασα του Άουσβιτς, Bάσω Σταματίου στη μαρτυρία της "Warum?"
          Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχώρισε στην "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα" είναι το βάθος των χαρακτήρων που απέριτοι ξεδιπλώνουν τη μοναδικότητά τους και ενίοτε τις αντιφάσεις τους διατηρώντας αληθοφάνειά, που μερικές φορές μάς πονά.
Μέχρι την ύστατη σελίδα η αγωνία απορροφά τον αναγνώστη, με τις ανατροπές να διαδέχονται η μια την άλλη και να επιτείνουν τη συγκίνηση.
Προτείνω αυτή τη δυνατή ιστορία φιλίας για  ευαίσθητους ενήλικες και σίγουρα για εφήβους.

ΜΙΚΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
Η "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα" είναι αξιοποιήσιμη κι ως πρόταση Φιλαναγνωσίας για τελευταίες τάξεις Γυμνασίου και ασφαλώς για το Λύκειο - ειδικότερα στην εποχή μας, που έχει θεσπιστεί η 27η Ιανουαρίου ως Ημέρα Μνήμης για το Ολοκαύτωμα και στο ελληνικό σχολείο.
Καθώς το βιβλίο "Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα"  θίγει πληθώρα ζητημάτων όπως η ιστορική μνήμη, η ειρήνη, η φιλία μπορεί να γίνει αφορμή για διακειμενική προσέγγιση, προεκείνοντας την καθεαυτή πλοκή της:
Επί παραδείγματι, η φιλία της Ελλα και της Ρόουζ ,που αποτελει κινητηριο δυναμη επιβίωσης για τις νεαρές ομήρους, μπορεί να αντιπαραβληθεί με το "Ε.Π." της Ζωρζ Σαρρή, όπου δυο φίλες βιώνουν τη μεταξική δικτατορία
 ή το "Λουιζα κ Λότη" του Κέστνερ όπου δυο φίλες, ανακαλύπτοντας πως ειναι κορες διαζευγμένων γονιών, παλεύουν να επανενώσουν την οικογένεια τους.
Με άλλα λόγια, στην παγκόσμια λογοτεχνία, η κοριτσιστική φιλία γίνεται χαρά , παρηγοριά κι εν τέλει πραξη αντίστασης στον παραλογο κι απειλητικό κόσμο των ενηλίκων, αναζητώντας υτην αποκατασταση της ηθικής τάξης ή κατ επέκτασιν τον επαναπατρισμό των πρωταγωνιστών στον παράδεισο της αθωότητας...
Η Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα αποτελεί κι ένα ταξίδι αυτογνωσίας από την άποψη πως ένα τάλαντο και πάθος( η Ραπτική) γίνεται μέσο δημιουργίας κι επιβίωσης και σημαδεύει το πεπρωμένο των ηρωίδων.
Έτσι, η Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα μπορεί να σταθεί αφορμή για μια συζήτηση επαγγελματικού προσανατολισμού για τους ίδιους τους μαθητές και για εξωτερίκευση των προσωπικών τους επιθυμιών.
Πολλά ακόμη μπορούν να ειπωθούν.
Το βέβαιο είναι πως η Κόκκινη Μεταξωτή Κορδέλα αποτελεί μια ιδανική αναγνωστική πρόταση για μικρούς και μεγάλους που θα συγκινήσει και θα αφυπνίσει γύρω από ζητήματα του ρατσισμού, του πολέμου και της φιλίας.



                           ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ

H Lucy Adlington είναι συγγραφέας, ενδυματολόγος και ηθοποιός. Τα νεανικά μυθιστορήματα “The Diary of Pelly-D” και “Burning Mountain” ήταν στη βραχεία λίστα των βραβείων Carnegie Medal, Manchester Book Prize, Leeds Book Prize, Rotherham Book Award. Επίσης έχει συγγράψει δύο ιστορικά βιβλία για την ενδυματολογία “Great War Fashion” και “Stitches in Time: The Story of the Clothes we Wear”.