Δευτέρα 10 Απριλίου 2017

William -Paul Young Η ΚΑΛΥΒΑ (Αναζητώντας Την Αλήθεια)

Η Καλύβα, Γουίλλιαμ Γιανγκ
                                                      Είδος: Κοινωνικό/Αλληγορικό
                                            Βαθμολογία: 8,5/10
Αποτέλεσμα εικόνας για η καλυβα γιανγκ

Τίτλος πρωτοτύπου: The Shack
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Έτος έκδοσης: 2009
ΣΕΛ.: 344
Γλώσσα πρωτοτύπου: Αγγλικά

Μετάφραση: Καστανάρας, Γιάννης
Σχήμα: 14 x 20,6
Βαρος 376 γραμμάρια
ISBN: 978-960-04-3928-1

Η πιο γνωστή "Καλύβα" της Λογοτεχνίας είναι εκείνη του ευεγενικού "Μπάρμπα -Θωμά", που μέσα από την καρτερική του φιγούρα κατήγγειλε το όνειδος του Ρατσισμού, δίδαξε τη χριστιανική αρετή και κήρυξε την Συγχώρεση...
           100χρόνια σχεδόν μετά, αλλη μια "Καλύβα" αναζητά την απώτατη αλήθεια, αντιτάσσοντας τη δύναμη της αγαπης στην Οδύνη κι ατενίζοντας τον Θεό!
           Το 2009 ο Καναδός Γουίλλιαμ Γιανγκ εμπνεύστηκε, ως απαύγασμα του πόνου στη ζωή, μια ιστορία που την προόριζε για τα έξι παιδιά του ,αλλά τελικά εξελίχθηκε σε ένα αλληγορικό και ονειρικό κοινωνικό παραμύθι για εκατομμύρια αναγνώστες στον κόσμο!!!!
Ενόψει του Πάσχα, η Καλύβα είναι το ιδανικό βιβλίο για να στοχαστούμε πάνω σε θεμελιώδη ζητήματα της Αγάπης, του θανάτου και του Θεού, με έναν τρόπο αξέχαστο που εισχωρεί ως τα τρίσβαθα της ψυχής!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο πολύτεκνος Μακένζυ βιώνει τον απόλυτο εφιάλτη, όταν σε μια οικογενειακή εκδρομή εξαφανίζεται η μικρότερη κόρη του, η Μίσσυ.
Στην κοντινή καλύβα του δάσους, η αστυνομία εντοπίζει τα ματωμένα κουρέλια από το φουστανάκι του κοριτσιού κι ένα παράξενο σύμβολο πάνω τους, πράγμα που οδηγεί στο συμπέρασμα οτι το κοριτσάκι δολοφονήθηκε.
Ο Μακένζυ βυθιζεται στην απελπισία, ενώ η οικογένεια του παλεύει κι αυτή με τη θλίψη και τις ενοχές...
4χρόνια μετά, ο Μακένζυ λαμβάνει ένα σημείωμα όπου Κάποιος Άγνωστος τον καλεί στην καλύβα του πόνου, υπογράφοντας ως "Μπαμπάκας".
Στη καλύβα του δάσους, ο Μακένζυ θα δοκιμάσει την πιο απροσδόκητη συνάντηση της ζωής του, σε μια εμπειρία ονειρική, που θα του αλλάξει για πάντα τη σχέση με τον εαυτό του, τον πόνο και τον Θεό, δίνοντάς του πίσω το φως της αγάπης.
Μια πορεία που αναμορφώνει τον Μακένζυ-μα και τον αναγνώστη που θα καταδυθεί στα νοήματά του βιβλίου!

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Παρότι ο Γουίλλιαμ Γιανγκ αρνείται την ιδιότητα του "Συγγραφέα", το βιβλίο του "H KΑΛΥΒΑ" αναδέιχθηκε σε εκδοτικό φαινόμενο για 32 εβδομάδες στο τοπ των best sellers των New York Times!
Και πράγματι η Καλύβα είναι από εκείνα τα "χαρισματικά" βιβλία που με τρόπο σοφά απλοικό μπορούν να αναβαπτίσουν την ψυχή σου και να ανοίξουν ένα νέο, φωτεινό μονοπάτι στη θέαση του κόσμου.
Ένας συγκερασμός μυθοπλασίας και θεολογίας με τον πλέον εύληπτο τρόπο!
Η Καλύβα ρέει σαν το νερό, σε γλώσσα παραστατική αλλά ξεκούραστη, που εναποθέτει τα πολυδιάστατα νοήματά της απλά, σα μια αύρα δροσερή, με τη διακριτική "ευγλωττία" ενός φαντασμαγορικού δειλινού.
           Στο επίκεντρο της "Καλύβας", μια οικογενειακή τραγωδία σαφής και αναπόδραστη.
Αποτελεί θα λέγαμε ένα τυπικό μοτίβο, ένα συγγραφικό κλισέ, που όμως πάντα διατηρεί τη δυναμική του!
      Η ανεξήγητη εξαφάνιση ενός μικρού κοριτσιού, λοιπόν, και τα ματωμένα απομεινάρια του φέρνουν αντιμέτωπους τους ήρωες με θεμελιακά κι επιτακτικά ερωτήματα γύρω από τον Χαμό, τη Θεία Πρόνοια, τον θάνατο, υποβάλλοντας μιαν ατμόσφαιρα διάχυτου πένθους!
Μέχρι εδώ,"Η Καλύβα" παραπέμπει σε παραστατικά αστυνομικά θρίλερ όπου η παιδική αθωότητα αντιπαραβάλλεται προς τη διαστροφή, το αίμα και την παράλογη βία,σαν τις περιπετειες της Έλεν Γκρέις ή βιβλία όπως η πρόσφατη Κουκουβάγια (με θύματα παιδιά σε δάσος).
             Σύντομα όμως "H Kαλύβα" αποδεικνύεται κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτά:
Ο Μακένζυ πηγαίνει στην Καλύβα, όπου δεν τον περιμένει κάποια αιματηρή μάχη , αλλά μια στοργική έγχρωμη γυναίκα , μια αέρινη Ασιάτισσα κι ένας ξυλουργός από τη Μέση Ανατολή... 
Η "απρόσμενη συνάντηση", που σκηνοθετεί το μυστηριώδες σημείωμα, όταν φτάνει στον πληγωμένο Μακένζυ, αναστρέφει τον προσανατολισμό του βιβλίου από τα χο'ι'κά στα ουράνια κι από τα γήινα στα θεικά!
Πλέον υπεισέρχονται θρησκευτικής χροιάς στοχασμοί, με ένα τρόπο καινοτόμο, που θα σας αιφνιδιάσει. 
 Με την Καλύβα του ο Γιανγκ διεξάγει μια τολμηρή θεολογία με οξυδέρκεια πρωτόγνωρη για ένα κοινό μυθιστόρημα.
          Ο Μακένζυ μπορεί να είναι ένας από εμάς...Κάποιος- σίγουρα καλοπροαίρετος- που κουβαλά πολλές πληγές και θέτει εν αμφιβόλλω την πίστη του τη δύσκολη ώρα, παρότι ακόμη τρεμοπαίζει η "φλόγα" μέσα του.
Ο Μακένζυ  θύμισε κάτι από Καζαντζάκη ο οποίος -σε όλη του τη ζωή- "πάλευε(πνευματικά) με τον Θεό", σε μια διαρκή πνευματική σύγκρουση- απλώς ο ήρωας του Γιανγκ δίνει την πάλη του με πιο απτό τρόπο- μέσα από βιώματα της καθημερινότητας.
΄Ισως στην αρχή ο αναγνώστης- και δη ο ακραιφνώς πιστός- νιώσει ένα μουδιασμα, κάτι να τον φέρνει σε αμηχανία.
        Σύντομα όμως, θα δει να ξετυλίγονται αποκωδικοποιημέρνες μεγάλες αλήθειες που μας παραδίδει η θεολογία, διαποτισμένες με συμπόνια και αγωνία για τον πάσχοντα άνθρωπο...
         Ο συγγραφέας καταρρίπτει τα εικαστικά στερεότυπα όπου η πεπερτασμένη ανθρώπινη σκέψη έχει "εγκλωβίσει" τον Θεό- παρασυρόμενη από τα κατά βάθος πατριαρχικά και ρατσιστικά ίσως μοτίβα, που την καθόρισαν αιώνες, (χωρίς όμως να τα ανατρέπει πλήρως).
Η πένα του Γιανγκ δηάδή επιχειρεί να "αποδείξει" την κορυφαία ίσως ρήση του Αποστόλου Παύλου, που θα μπορούσε να συνιστά το απόλυτο μότο του αντιρατσισμού.
"[Στα μάτια του Θεού]..., δεν υπάρχει Άνδρας ή Γυναίκα, ελεύθερος ή δούλος, Ιουδαίος και Εθνικός"
           Παράλληλα, ο Γιανγκ δείχνει απόλυτο σεβασμό στο Δόγμα της Τριαδικότητας του Θεού, αναδεικνύοντας όμως την έννοια της "Κοινωνίας" στην οποία είναι προσκεκλημένος και ο Άνθρωπος.
         Μέσα από το άρρητο του Θεού, όμως αναδεικνύεται η αλήθεια που οι πληγές της Σταύρικής Θυσίας περέδωσαν στην αθρωπότητα ότι "ο Θεός Αγάπη Εστί".
Μια αγάπη άσπιλη, θυσιαστική, απόλυτα ελεύθερη που δεν πηγάζει από προσδοκίες ή αναγκαιότητες παρά μονάχα από μιαν εξαίσια αυτάρκεια που ζητά να δώσει και να συνυπάρξει!
           Είναι η αντίθεση προς τον μονισμό του Θηριου το οποίο περιστρέφεται γύρω από τον άξονα του Εγώ σε ένα σχήμα θνησιγενές.
Καταρρίπτεται λοιπόν η φιγούρα του Θεού Τιμωρού και αποκηρύσσεται ο φόβος, γιατί όπου υπάρχει ο φόβος δεν υφίσταται αγάπη, παρά αγωνία αυτοσυντήρησης, που παρεμποδίζει την αυτοπροσφορά και την Εμπιστοσύνη.
          Ακόμη και το Σκοτάδι του θανάτου ανακύπτει, τελικά,  όχι ως τυραννικό καθεστώς και παρουσια, αλλά, στην πραγματικότητα, ως απουσία και απομάκρυνηση από το Φως και την Πηγή της Ζωής,σε ένα ηρακλέιτειας υφής σχήμα.
           Από την άλλη φωτίζεται μια θεική πρόνοια ακατάληπτη ενίοτε, εν πρώτοις μπορεί να προβάλλει ως "άδικη" στους περιορισμενους δεκτες του ανθρώπου, που αξιολογεί πάντα μεσα από τους χωροχρονικούς και βιολογικούς περιορισμούς του.
         Με άλλον τρόπο, αυτήν την σχετικότητα την αποδεικνύει ο Μαρκ Τουέιν στο Μυστηριώδη Ξένο, όπου "ο Διάβολος" εμφανίζεται σε ένα μεσαιωνικό χωριό και αυτή τη φορά αποδεικνύει με διαφορετικό πρίσμα στους χωρικούς ότι "αυτό που στον μικρό άνθρωπο φαντάζει "απώλεια" μπορεί να  είναι κι "ευσπλαχνία" κι η πιο ανώδυνη εκδοχή ανάμεσα σε πλήθος πιθανοτήτων". 
            Αλήθεις που -και- στην Καλύβα του Γιανγκ δεν προκύπτουν βερμπαλιστικά αλλά μέσα από μια διαδρομή αυτογνωσίας του ήρωα που διανύει τα ψυχναναλυτικά στάδια του πένθους για να ανακαλύψει βαθιά μέσα του την αναντίρρητη και συγκλονιστική αλήθεια.

Μια ονειροφαντασία που χαρτογραφεί τους δύσβατους δρόμους της ψυχής για τη Συμφιλίωση και τη Συγχώρεση που λυτρώνει και οδηγεί στην ελευθερία...
(Προσωπικά έκλαψα και ένιωσα ξανά να επιστρεφω στην αθωότητα και να αναζητώ πιο έντονα τον Θεό με την εμπιστοσύνη του παιδιού.)

Δεν ξέρω αν η απλοικότητα αυτού του βιβλίου επιτρέπει να μιλήσουμε για αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας...
         Γνωρίζω όμως πως πρόκειται για ένα πολύ όμορφο βιβλίο, ένα εύχρηστο πνευματικό εργαλείο που λειτουργεί ανακουφιστικά για την ψυχή και βοηθά εκείνον που επιθυμεί να στοχαστεί για τον Θεό πέρα από το αυστηρή θεολογική ρητορική και τις ενοχοποιητικές της τάσεις.
            Δεν ξέρω αν "Η Καλύβα" απαντά πλήρως στα αγωνιώδη ερωτήματα γύρω από τον θεό ,την ελευθερία του ανθρώπου και την οδύνη (προφανώς και όχι)- νιώθω όμως ότι τα απαλύνει....
Λατρεύω τέτοιου είδους βιβλία, σαν την Καλύβα του Γιανγκ που κομίζουν γνήσια στοργή στον Πάσχοντα Άνθρωπο κια μπορούν να διευρύνουν τους ορίζοντες της σκέψης χωρίς να παραχαράσσουν την αλήθεια και χωρίς να κομίζουν την αδιαλλάξία της αυθεντίας.

Φετος "Η Καλύβα" προβάλλεται στο σινεμά από την ΟDEON και θα έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον η κινηματογραφιή απόδωση...
(Η άνωθι φωτογραφία από την ταινία οπτικοποιεί ιδανικά μια από τις πλέον ονειρικές σκηνές του βιβλίου.)
Μια πασχαλινή πρόταση λοιπόν με ευχές για καλή Ανάσταση!!!

Κυριακή 2 Απριλίου 2017

ΠΟΡΦΥΡΟ ΠΟΤΑΜΙ, Σόφη Θεοδωρίδου (Η Επίσημη Παρουσιαση στην ΑΘΗΝΑ)

Πορφυρό Ποτάμι, Σόφη Θεοδωρίδου
                                                  Είδος:Ιστορικό Δράμα
                                           Bαθμολογία :9/10
                              Αποτέλεσμα εικόνας για πορφυρο ποταμι

Η Σόφη Θεοδωρίδου εδώ και μια δεκαετία διαγράφει ανεξίτηλα τα "Χνάρια" της στο χώρο του ιστορικού μυθιστορήματος, με μια σεμνότητα που δεν την εμπόδισε να κερδίσει μια ακλόνητη , περίοπτη θέση ανάμεσα στους επιφανέστερους σημερινούς μας πεζογράφους, που διατηρουν ποιότητα και ήθος.

Συγγραφέας παλαιάς κοπής, χωρίς τους σύγχρονους μινιμαλισμούς και ψευδεπίγραφούς μοντερνισμούς, η Σόφη Θεοδωρίδου φιλοτεχνεί με τα βιβλία της πανοραμικούς ηθογραφικούς πίνακες από τόπους και χρώματα ενός χθες ένδοξου, αιματηρού και βαθιά οδυνηρού.
Με το έργο της η Σόφη Θεοδωρίδου διασώζει τη γοητεία μιας καλοδουλεμένης γλώσσας η οποία τίθεται στην υπηρεσία της εθνικής μας μνήμης, καθώς τη διαποτίζουν τα πάθη των καθημερινών ανθρώπων.
Γλώσσα Ιστορία και ανθρώπινες σχέσεις αποτελούν τα διακυβεύματα στο έργο της συγγραφέως.
Από το πρώτο της βιβλίο τη Νύφη Που Φορούσε Μαύρα η Σόφη Θεοδωρίδου πραγματεύεται την οδύσσεια του ελληνισμού ολόκληρο τον 20ο αιώνα, με έμφαση στα ελληνόφωνα μέρη της Τουρκίας.
Μετά τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας στη Νύφη, γνωρίσαμε τον ποντιακό ξεριζωμό παρέα με το Κορίτσι Απτη Σαμψούντα,ενώ σκύψαμε πάνω από τα βάσανα των Ελλήνων της επαρχίας στη διάρκεια της Κατοχής (Αμαρτία της Ομορφιάς) και του Εμφυλίου (Στεφάνι Από Ασπάλαθο)
          Μετά από μια οξυδερκή ματιά στη Μεταπολίτευση μέσα από μια γυναικεία φιλία κι ένα μυστήριο (Χνάρια των ξυπόλητων Ποδιών και τα Χρόνια της Αθωότητας) , η Σόφη Θεοδωρίδου μας ταξιδεύει ξανά στις μνημες των προπαππούδων μας, αναζητώντας αυτή τη φορά την αρχή του νήματος στην τραχιά Καππαδοκία και τους Ανατολίτες Καραμανλήδες, με την αδούλωτη ψυχή.
Ας αφήσουμε λοιπόν το Πορφυρό Ποτάμι να μας σεργιανίσει στην Iστορία που δυστυχώς δικαιολογεί απόλυτα το...χρώμα του:

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βρισκόμαστε σε ένα εληνικό χωριό της Καππαδοκίας.Μέσα σε μια επίπονη βιοπάλη ο σλεπιτζής- και περιστασιακά γυρολόγος- Δημητρός υποδέχεται το τρίτο του παιδί.
Είναι ένα ασθενικό κοριτσάκι που θαρρείς και το όνομα της φανερώνει τη σφραγίδα του θανάτου επάνω της, γεμίζοντας απελπισία την ψυχή της μητέρας της Φεβρωνίας... 
       Η ασθενική Νιόβη περιφέρεται στο χωριό σαν αερικό, με το χλωμό της πρόσωπο και την νεραιδένια ομορφιά της να την κρατούν ταγμένη "πέραν του κόσμου τούτου".
Μοναδική υπόμνηση της ζωής που ξεγλιστρά από το κορμί της, η παρουσία του αψύ Φίλιππου, ενός αγοριού που κράτα μέσα του άσβεστο το μίσος για τον Οθωμανό δυναsτή, φλεγόμενο από τους ελληνικούς θρύλους και τον πόθο της Λευτεριας.
        Οι βουλές της μοίρας όμως θα επιλέξουν διαφορετική πορεία στα πράγματα και το μόνο που θα μείνει αλώβητο είναι η λατρέια της Νιόβης για τον Φίλιππο...
        Εν τω μεταξύ οι ανατροπες του πολιτικού σκηνικού θα πυροδοτήσουν πολέμους, τυλίγοντας με τα δεινά του τους απλούς ανθρώπους ,διαμελίζοντας οικογένειες και προσδοκίες...Bαλκανικοί Πόλεμοι ,ΑΠΠ, Μικρασιατική Εκστρατεία:
         Ο άνεμος του πολέμου και η αχλύ της Μεγάλης Ιδέας θα πάρουν μακρυά τον παθιασμένο Φίλιππο, που θα αφήσει πίσω του ΄'ενα κομμάτι της ερωτευμένης ψυχής του...
          Μέσα στην Απώλεια, η αέρινη Νιόβη θα μπει στο στόχαστρο ενός επιφανούς Τούρκου,
του Αζέρ με τη σπάνια μόρφωση, που θα κάνει τα παντα για την αποκτήσει, ξετυλίγοντας τις πλευρές ενός απροσμενου χαρακτήρα που συγκινεί...
            Τα χρόνια θα περάσουν, κι οι Ελληνες θα πληρώσουν με ασύλληπτη βαρβαρότητα, καταρράκτες δακρύων και ποταμούς αίματος το όνειρο των Χαμένων Πατρίδων.
         Η Συνθήκη Της Λωζάννης θα ξεριζώσει τους πληθυσμούς που θα δουν να φράζει ισόβια ο δρόμος για τα ακριβά τους χώματα, εξαναγκάζοντάς τους σε ένα αβέβαιο μέλλον, που τούς ζητά να χτίσουν ξανά τη ζωή τους από τα συντρίμμια σε μια Αφιλόξενη "Μητέρα-Πατρίδα"... 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Σόφη Θεοδωρίδου επιστρέφει με ένα σ[αρακτικό ιστορικό μυθιστόρημα που διατηρεί κ επεκτείνει τις συγγραφικές αρετές της.Το Πορφυρό Ποτάμι της αγαπημένης μας συγγραφέως συνιστά άλλο ένα βιβλίο που αποτείει προσκύνημα στη μνήμη των αδικοχαμένων και μαρτυρικών ποργόνων μας από τα χαμένα εδάφη της Εγγύς Ανατολής.
Το ήθος της γραφής που χαρακτηρίζει τη Σόφη Θεοδωρίδου ήδη από το πρώτο της βιβλίο , διατηρείται και σ άυτό το 9ο βιβλίο της κομίζοντας όλη την ευλάβεια που αρμόζει σε ένα τόσο "βαρύνουσας" σημασίας συγγραφικό εγχείρημα.
Το γνώριμο στιλ της Σόφης Θεοδωρίδου επανεμφανίζεται και στηρίζει το έργο σε τρεις άξονες:
Τον Ιστορικό ,τον Ηθογραφικό και τον Συναισθηματικό...
Ιστορία- Τόποι- Άνθρωποι,λοιπόν, διεκδικούν ισόποσα τον ρόλο τους συνδεδεμένα στους στέρεους αρμούς μιας γλωσσικής δεινότητας γεμάτης ζωντάνια και μιας αγωνιώδους πλοκής που επιφυλάσσει αρκετές ανατροπές -άλλοτε υπόκωφες και άλλοτε πιο θορυβώδεις...
Το Πορφυρό Ποτάμι είναι ένα ακόμη ξεκάθαρα γυναικοκεντρικό έργο της Θεοδωρίδου, όπου η Ιστορία διαθλάται μέσα κυρίως από τα γυναικεία βάσανα της κεντρικής κατά βάση ηρωίδας του...
            Πρωταγωνίστρια μας λοιπόν είναι η Νιόβη από τα χωριά της Καππαδοκίας, που ανεβαίνει τον προσωπικό της ανήφορο.
Θύμα της φιλάσθενης κράσης της, της προκατάληψης και της φτώχειας, η κοπελίτσα θα ζήσει στη σκιά μιας διαρκούς απειλής και του υποβαθμισμένου ρόλου της γυναίκας στην κοινωνία, που την κρατά αποκλεισμένη από κάθε ευκαιρία .
Σε όλο αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο η Νιόβη θα αντιτάξει ένα ανυπότακτο πνεύμα που διψά για ζωή και γνώση, γοητεύοντας τον αναγνώστη με την καρτερία και τη φλόγα της!
           Η πορεία της Νιόβης θα αντιπαραβάλλει τις δεισιδαιμονίες των αμαθών φτωχών ανθρώπων με την επιστημονική κατάρτιση που αποδείχθηκε σωτήρια για την επιβίωση και τους πνευματικούς ορίζοντες της ανθρωπότητας ολόκληρης.
Μια μεσαιωνικού τύπου ερμηνεία του κόσμου σε αντιδιαστολή προς την υπεύθυνη ματιά της Επιστήμης φανερώνει το πρωτόγνωρο προσωπο ενός αιώνα που έσυρε τον ανθρωπο οριστικά από την οπισθοδρόμηση στο στάδιο της εξέλιξης. 
            Ο έτερος πόλος είναι ο Φιλίπ, ο περήφανος γόνος των Καραμανλήδων που βαθιά μέσα του θα ανάψει το μίσος για τον Τούρκο τύραννο.Στην ψυχή του θα σμιλευτούν η ορμή της νιότης με τους προαιώνιους θρύλους του Γένους που πάντα αποζητούσε τη βυζαντινή του αίγλη.
        Ενας φλογερός νέος ανδρας που κρατά αδούλωτο το ελληνικό φρόνημα ενόσο  γνωρίζει το αίμα ,την απώλεια και την αυτονόμηση για να οδηγηθεί στην αυτογνωσία.
Είναι συγκινητική η αντίθεση του χειραφετημένου αυτοδημιούργητου ανθρώπου με τον ερωτευμένο έφηβο που πάντα θα τον συνδέει με τα πάτρια εδάφη η πρώτη του αγάπη..
Γύρω από το κεντρικό ζευγάρι ένας χορός τραγικών προσώπων που καθένα διατηρέι μια αυθύπαρκτη λάμψη και συμβολή στην ιστορία.
Μέσα από τις ετερόκλητες παρουσίες διαγράφονται ανάγλυφα δεσμοί οικογενειακοί και αποδίδεται η κοινωνική ιεραρχία στην αντιφατική κοινωνία των τουρκοκρατούμενων εδαφών με τον ελληνικό παλμό.
    Η τόσο νευραλγική σχέση με το μητρικό πρότυπο σκιαγραφείται άρτια, η φιλία σύντροφος σε ζωή κ θάνατο, η φιγούρα της πεθεράς και του πατέρα κυρίαρχες , οι αδελφικές αντιζηλείες προβάλλουν στην πιο τοξική εκδοχή τους.
Αυτά όπως κι η δομή της μουσουλμανικής οικογένειας αναδεικνύονται μέσα από πλήθος περιστάσεων ,συναντήσεων και χαρακτήρων .
Ανάμεσά  σε όλους δεσπόζει η μάνα Φεβρωνία ο πιο αινιγματικός και πολυδιάστατος από όλους που αποδεικνύει τη βαθιά ψυχαναλυτική ματιά της Θεοδωρίδου, παράλληλα με το κοινωνιόγραμμα της εποχής.Μιας εποχής όπου ο φτωχός χωρικός ήταν δέσμιος του προεστού και του τοκογλύφου χωρίς φυσικά καμιά κοινωνική πρόνοια...
           Το πρόσωπο που θα σας εκπλήξει είναι ο γλυκύς Τούρκος Αζέρ που σε ένα διπλό μοτίβο ξεμπροστιάζει από τη μια την ανομία του πλούτου κ τις ανισότητες της ισλαμικής κοινωνίας (που κοστολογεί τη ζωή σαν εμπορευμα) -κι από την άλλη όμως λειαίνει τις γωνίες μέσα από την πνευματική καλλιέργεια και την έμφυτη καλοσύνη.
Πλάι του ενδιαφέροντα πρόσωπα που καθένα τους εγείρει την κατανόηση ενόσο η πένα της Σόφης Θεοδωρίδου αποκαλύπτει κρυμμμένες πληγές και και απροσδόκητες στιγμές ανθρωπιάς
Σχετική εικόναΜέσα από τους καθημερινούς ανθρώπους με τους οποίους ο αναγνώστης συμπάσχει, η συγγραφέας φιλοτεχνεί ένα αριστουργηματικό ηθογραφικό πανόραμα που καλύπτει όλες τις πλευρές της καθημερινότητας των Ελλήνων της Ασίας ,με εμφαση στα χωριά Καππαδοκίας
'Ετσι, τα μάτια μας πλημμυρίζουν από μαγευτικά χρώματα το ιδιόρρυθμο , βραχώδες τοπίο της Ανατολίας κι από παραδοσιακές εικόνες των ελληνικών νοικοκυριών.
Στα αυτιά μας αντηχούν τραγούδια και δρώμενα της παράδοσης.
Παράλληλα εξοικειωνόμαστε με μια εθιμοτυπία που επιτάσσει μιαν απαρέγκλιτη Πατριαρχία.

Το πορτρετο αυτό συμπληρώνουν  εικόνες από το εμπόριο της Σμύρνης και τη νυχτερινή ζωή στην παγωμενη αλλά επίσης ακμάζουσα Οδησσο.

Το Πορφυρό Ποτάμι δεν είναι... "άλλο ένα ρομαντικό μυθιστόρημα με ιστορικό προκάλυμμα", αλλά αποτελεί μια βαθιά ανθρωποκεντρική σπουδή γύρω από την πορεία του Ελληνισμού την πρώτη εικοσαετία του 20ου αιώνα.
Μέσα από το προσωπικό δράμα των άρτια δομημένων χαρακτήρων σε αυτό το βιβλίο, τα ιστορικά γεγονότα από "γνώση" γίνονται "βίωμα" του αναγνώστη!
Αποτέλεσμα εικόνας για καππαδοκιαΚαι σε αυτό το βιβλίο η Ιστορία, διατηρέι την εγκυρότητά της καθώς φιλτράρεται μέσα από τις ατομικότητες που υφίστανται τις συνέπειές της όχι πια ως απρόσωποι αριθμοί της ιστοριογραφίας.
Στις σελίδες της επιδέξιας μυθιστοριογράφου οι ήρωες εντάσσονται στο κάδρο των ιστορικών γενγονότων ως αυτόνομα υποκειμενά της, έχοντας επανακτήσει την ιδιότητα του Προσωπου που τους απαρνούνται οι ψυχρές καταμετρήσεις, σύμφωνα με το παράπονο του Χρόνη Μίσσιου στο "Καλά ,Εσύ Σκοτώθηκες Νωρίς"...
         Γι άλλη μια φορά η ιστορική ματιά της Σόφης Θεοδωρίδου εστιάζει στη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων στα χώματα της Μικρασίας και της Ανατολίας, όπως αυτή ανατράπηκε βίαια μεσα από τους πολέμους του 20ου αιώνα..
Σμυρνιοί, Πόντιοι και Καππαδόκες τώρα στροβιλίζονται σε ένα γαιτανάκι αίματος και πόνου.
Κι όμως!
Η Σόφη Θεοδωρίδου κατορθώνει να μη γίνει μονοδιάστατη αποφεύγοντας την παγίδα της επανάληψης:
Σε κάθε έργο προσθέτει και μια νέα πινελιά ιστορικής γνώσης.
         Αυτή τη φορά οι ιστορικές της αναφορές μας ταξιδεύουν από την καππαδοκία, στη μαυλιστική Σμύρνη ,στην Οδησσό για να μας γυρίσουν στα χωριά της Μακεδονίας.
Εστιάζουν στους πόθους που τροφοδότητσαν τα φτερά του ελληνικού στρατού καθώς εκείνος ζητησε να γευθεί τους καρπούς της Κοκκινης Μηλίάς που βύζαξε την εθνική μας συνείδηση αιώνες.
Ανάμεσα στα αλλα πλανάται σα σκιά ο θρυλικός Μαύρος Καβαλάρης, ο χαρισματικός Πλαστήρας με το τρομερό του Σειτάν Ασκέρ...
Μια άλλη άγνωστη πτυχή η οποία επιδέξια εντάσσεται στην πλοκή είναι η συμμετοχή των Ελλήνων στην παρεμβαση των Δυτικών Δυνάμεων στην Κριμαία ενάντια στον Κόκκινο Στρατό των Σοβιετικών που με την Επανάστασή τους ανέτρεψαν την τυραννία του Τσάρου.
Η συγγραφέας με οξυδέρκεια φωτίζει τη δυσαρεσκεια των Ρώσων και  αναδεικνύει μια πλευρά ενός παρασκηνίου που έστρεψε τους συσχετισμούς της διπλωματίας υπέρ του Κεμάλ κ ενάντια στους ελληνικούς πόθους.
Η ήττα, η συντριβή, το τσακισμένο ηθικό του ευσυνείδητου Αξιωματικού- αλλά και οι επερχόμενες δικτατορίες που εξευτέλισαν το κύρος του στρατού κ τον αποψίλωσαν από τα δημοκρατικά στοιχεία (Δικτατορία Παγκαλου).
Έπειτα, έχουμε την  Ανταλλαγή των Πληθυσμών , που πάυει να είναι όρος απροσωπος και "Ονομασία μιας Συνθήκης"(Λωζάννη).
Τώρα οι λέξεις ζυμώνονται με χώμα, αίμα και μιαν αύρα ανεπούλωτης νοσταλγίας.
Βιώνουμε τον αποχωρισμό στην πιο ολοκληρωτική έκφανσή του καθώς μας απορροφά το χάος των  στιγμών.
Από κει και πέρα το Πορφυρό Ποτάμι συνομιλει υπογείως με τη Νύφη καθώς εστιάζει κι αυτό στην ανοργάνωτη υποδοχή των προσφυγικών ροών μιας πατρίδας που διακίως χαρακτηρίστηκε μητριά...
Από την άλλη, η συγγραφική ματιά ακολουθεί τη γεμάτη αξιοπρέπεια κ αξιοσύνη προσπαθεια των προσφύγων να σταθούν στα πόδια τους κ να χτίσουν τους πρώτους τους συνοικισμούς..
Εδώ η πλοκή και το ατομικό δράμα κυριαρχούν ξανά επιφυλάσσοντας εφιαλτικες στιγμές - αβάσταχτου πόνου, που φέρνουν το πάθος του έρωτα σε αντιπαράθεση με το απώτατο χρεος, σε ένα κρεσέντο συναισθημάτων κι εσωτερικών συγκρούσεων, που φανερώνουν την ίσως σαδιστική όψη της ζωής...
Το κλίμα σε αυτό το τρίτο μέρος, όπως το προδιαγράφει κι ο υπότιτλός της, παραπέμπει στην ατμόσφαιρα μιας γνήσιας αρχαιοελληνικής τραγωδίας με όλα τα αρχετυπικά στοιχεία της Τραγικής Ειρωνείας , της Υβρεως και της Νέμεσης...

Αυτή βαθιά τραγικότητα κι η παραφορά των συναισθημάτων στις κορυφώσεις της πλοκής ,είναι ένα οικείο γνώρισμα όλων των έργων της Σόφης Θεοδωρίδου που απαρνείται την ευκολη λύση της εξιδανικευμένης έκβασης –κατορθώνοντας έτσι να εμφυσήσει αληθοφάνεια στους ήρωές της.
Μικρό τίμημα ίσως σε αυτήν τη συγγραφική "ευσυνειδησία" του ρεαλισμού,
ο γλυκόπικρος απόηχος που μένει στην καρδιά όταν κλεινεις το βιβλίο της Σόφης Θεοδωρίδου
...Όπως ακριβώς δηλαδή συμβαίνει και στη ζωή,
που κυλάει σαν "Ποταμι"-
άλλοτε "πορφυρωμένο" από τα ηλιοβασιλέματα των ερώτων μας
κι άλλοτε βαμμένο από το αίμα των αθώων της Ιστορίας...
                                

Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2017

Άλκης ΑΛΚΑΙΟΣ-Μαρτυρίες Από την Άγνωστη Ζωή του μεγάλου Στιχουργού (ΑΦΙΕΡΩΜΑ)

                                        Μιλτος Πασχαλίδης, Αγύριστο Κεφάλι 
                                       (Ο Άλκης Αλκάιος Που Γνώρισα) Εκδοσεις ΚΨΜ
                                                                                                         Είδος :Βιογραφικό
                                                                                                Βαθμολογία 10/10

ISBN 978-618-5156-40-4
ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ ΚΨΜ (2017)
Τιμή στην αγορά 8,60 ευρώ
Χρονολογία Πρωτης  Έκδοσης Δεκέμβριος 2013
Επανέκδοση Νοέμβριος 2017
Αριθμός σελίδων 176
Διαστάσεις 21x14
Επιμέλεια ΦΩΚΙΑΛΗ ΕΛΙΤΑ
Εκδόσεις ΚΨΜ

Ύστερα από δυο όμορφες απόπειρες στην αστυνομική λογοτεχνία, ο δημοφιλής τραγουδοποιός Μίλτος Πασχαλίδης αποφάσισε να χαρίσει ένα ανεκτίμητο έργο στη βιβλιογραφία της νεότερης Ελληνικής Μουσικής (ή μηπως παρακινδυνευμένα να πω "και της Σύγχρονης Ιστορίας μας", ταυτόχρονα;).
               "Αγύριστο Κεφάλι" σε μια ανανεωμένη επανέκδοση από τις Εκδόσεις ΚΨΜ που έχουν δώσει τα διαπιστευτήριά τους στον χώρο του πολιτικού και κοινωνικού βιβιβλίου προάγοντας τη σκέψη και την ηθική συνείδηση του αναγνώστη!
              Ένας φόρος τιμής σε μια πρόωρη απώλεια.
Ένα αφοπλιστικό βιβλίο γραμμένο με ανθρωπιά κι ευελιξία λόγου, που ρέει σα νεράκι και αξίζει να ανακαλύψουν όλοι- λάτρεις του Ελληνικού Τραγουδιού και των ωραίων ιδανικών.
              Πρόκειται για μια βιογραφικών αποχρώσεων συγκινητική και βαθιά "αλήθινή" κατάθεσή του Πασχαλίδη για τη φιλία του με τον Παργινό στιχουργό- τον κορυφαίο των ημερών μας- Βαγγέλη Λιάρο.Πώς είπατε;; "Δεν τον έχετε ξανακούσει";; Μην είστε τόσο σίγουροι!!!! ;)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΒΙΒΛΙΟΥ
-"Αυτός ο τύπος, σχεδόν τριάντα χρόνια εθελούσια αποκλεισμένος σε δυο δωμάτια, ένα στην Κάτω Κηφισιά και ένα στην Πάργα, μου είχε ανοίξει παράθυρα σ' όλο τον κόσμο: Με είχε πάει στη Γη των Βησιγότθων, στο Μεξικό, στο Κατμαντού, στο Μετς και στο Πόρτο Ρίκο[...] "M.Π.
           Ο Μίλτος Πασχαλίδης ανθολογεί μνήμες μιας ευλογημένης φιλίας και μας συστήνει τον στιχουργό Αλκη Αλκαίο "πίσω από τα τραγούδια", με τρόπο σπαρακτικά οικείο- κι από το μοναχικό δωμάτιο της Κηφισιάς μας σεργιανά στα σοκάκια της Παργας και σε δρομολόγια μακρινά...
Στιγμές που δεν τους λείπει η περηφάνεια αλλά και το χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός κι η τρυφερότητα...
     Όταν κλεινεις το βιβλίο του Μίλτου, 
έχεις βρει,
έχεις συμπονέσει,
εχεις θαυμασει, 
έχεις συμβουλευτεί,
έχεις νοιαστεί,
έχεις καταλάβει, 
έχεις απογοητεύσει 
κι έχεις πενθησει κι εσύ 
έναν πολύτιμο φίλο, 
που θα συντροφεύει για πάντα την καρδιά σου!
Μια σπάνια προσωπικότητα στις παρυφές του αληθινού ηρωισμού που πρέπει να γνωρίσουν και να τιμούν όλοι οι Ελληνες!
         Ο Πασχαλίδης με την απλότητα του και την αγνή του αγαπη προς τον Αλκαίο, τα κατάφερε να μας κάνει συμμετοχους στα πιο ευγενικά αισθήματα- και συνένοχους στις πιο γλυκιές, μουσικές "συνωμοσίες" που γέννησαν αριστουργήματα!
Ενα μοναδικό ντοκουμέντο


ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 
Ζώσα μνήμη (Αντί για πρόλογο)
"Τον λένε Βαγγέλη..."
Με γάλα και τσιγάρο
Αγύριστο κεφάλι (Μάης '98)
Χειρόγραφα
Ό,τι πέρασε, πέρασε σωστά
Καρσί
Η μόνη μου πατρίδα (είναι ο χρόνος;)
Με τσιγάρο φεύγουνε στα χείλη...
Οι τροβαδούροι της καρδιάς μου
Τζόκερ
Το καλοκαίρι της Πάργας
Μηνύματα
Η αγάπη (πάλι) άργησε μια μέρα
Επί του πιεστηρίου
Επίμετρο





ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ (ΤRIBUTE)
Ποιος Έλληνας δε ζήτησε ..."Άφεση" από τη Ρόζα και την Ιστορία;;

Ποιος δεν ατένισε αναπόδραστες Ανατολές να τον ματώνουν "Σα Γυαλί" ανελέητες;
Πόσοι από μας, στη συσκότιση της εποχής μας, δεν υπήρξαμε ο... "τέταρτος" "Σε ένα Καρέ Τυφλών";


Πόσοι δεν ένιωσαν την ψυχή τους χαραγμένη ανεξίτηλα από μια Ντολόρες μυστική ;
Ποιος Έλληνας δεν ένιωσε να συνθλιβεται από τις αντιφάσεις μιας Ελλάδας "Παρθένας και Τροτέζας", που ψάχνει το μεγαλείο σε Αλκαζάρ και Καλογρέζα;
Ποιος δεν θρήνησε για νιάτα "τρυπημένα" στους βρόμικους δρόμους της "Βικτώριας" ;
Ποιος δεν κράτησε μια χαμένη αγάπη στις αλπικές βουνοκορφές της μνήμης του σαν ένα πάλλευκο "Εντελβάις- και "Κρυσταλλο Άγριο της Τσεχίας" -ανεκτίμητο κι αιχμηρό;


Ποιος δε νοστάλγησε το "Ρίγος Το Παλιό";

Ποιος Έλληνας δεν αισθάνθηκε τα φτερά του πριονισμένα -υποτελής σήμερα Βησιγότθων και "πεδίο Βολής για Ξένους Φαντάρους" ;

                                                                              

Πόσοι  δεν αναρωτήθηκαμε 
"Ποιος είναι ο Θεατής και Ποιος ο Θεατρώνης" σε αυτό το "Θέατρο Σκιών";; 
Πόσοι δε συνειδητοποιησαμε με πικρό χαμόγελο πως 
"Στα Κρυφά και Ταπεινα" κρύβονται Τα Παντοτινά;
Ποιος δεν πόθησε να δρασκελίσει "από το Μετς ως το Πουέρτο Ρίκο";
Ποιος δε φθόνησε τη λεβεντιά όσων "Υπάρχουν για ένα Όνειρο κι ας είναι η Φωτιά του να τους Κάψει";


Ποιος δεν ένιωσε να λυγίζει σε τούτο το Δρομολόγιο;
Ποιος δεν ένιωσε Πουλί Παγιδευμένο σε μια κοινωνία που στα ιδανικά επιβάλλει Εμπάργκο;;\


Ναι. Όλα αυτά -κι άλλα τόσα- "ανήκουν" σε έναν και μοναδικό άνθρωπο. Έναν αυθεντικό "ποιητή" ενός δικού του "ουρανου -και γης,  που τη γύρισε όλη, με όχημα την πένα του":
Aνήκουν στον Βαγγέλη Λιάρο, που επέλεξε να συστηθεί στο κοινό με το ψευδώνυμο Άλκης Αλκαίος...(πιθανόν από τον ποιητή του 6ου π.Χ αιώνα)
Ποιος Ελληνας μπορεί, λοιπόν, να πει ότι δεν τον συντρόφευσαν σε κάποια έστω στιγμή στη ζωή του κάποια από "τα δίκοπα" αυτά τραγούδια" του Άλκη Αλκαίου;;
Σχεδόν κανένας!

...Διότι ο Άλκης Αλκαίος είναι ο στιχουργός που διατρέχει,
 με τη λάβα του έρωτα για μελάνι του,
 όλο το κοινωνικό γίγνεσθαι των τελευταίων δεκαετιών.
...Διότι ο Άλκης Αλκαίος αποτελεί την κορυφαία γραφίδα του σύγχρονου τραγούδιου, 
με τόλμη πολιτική, 
με αισθησιασμό ονειρικό, 
με θεματολογία ζώσα- 
και τρόπο ολιστικό
όντας ο στερνός ίσως λαμπαδηδρόμος στη σκυταλοδρομία των Μεγάλων στην Ελληνική  Μουσική.
Γνήσιο τέκνο του Καββαδία 
με την ίδια προτροπή ταξιδιών,
με ανάλογη διεθνοποιήση των αναφορών του,
 με την ίδια, ακριβή λα'ι'κότητα του λόγου, που δονεί τις ψυχές. 
        Η στιχουργία του Αλκαίου, όσο κανενός άλλου, επιτυγχάνει μια μοναδική, 
σχεδόν εξιλεωτική, σύζευξη
ανάμεσα στους αγώνες του Χθες και τις διαψεύσεις της σημερινής εποχής,
ανάμεσα στον ερωτικό σπαραγμό και την κοινωνική αγωνία,
ανάμεσα στη νοσταλγία και στην καταγγελία, ενσωματώνοντας το "Ρίγος το Παλιόστη σύγχρονη ιστορική αναγκαιότητα.
Ένα "ρίγος δίχως καμώματα" (σε μια εξαίσια υπόγεια συνομιλία με τον αριστερό ποιητή Μιχάλη Κατσαρό, που στην "Εικόνα σου" ζητά την ίδια αγνότητα, με..."μεσάζοντες' τον Μαρκόπουλο, και τον κατανυκτικό Ξυλούρη να προτρέπει αισθαντικά:
"Χρώματα Κι Αρώματα/ Άαασε τα καμώματα"!)
         Είναι, λοιπόν, χειροπιαστοί οι στίχοι του Αλκαίου, ερωτικοί, σύγχρονοι κι άμεσοι- 
όχι νεφελώδεις πόθοι ή αναπολήσεις: Είναι ποίηση βαθιά κοινωνική:
Οι ουρανοί που ατενίζει ο Άλκης Αλκαίος  επιμένουν να αποζητούν "αστέρια", χαραγμένοι όμως από τις γκρίζες ανάσες των "φουγάρων".
Νοσταλγεί πάνω από την Παλιά Φωτογραφία, 
μα επιμένει στο όνειρο...
Τα λουλούδια του δεν ανθίζουν σε παράδεισους αλλά σε "θερμοκήπια"...
Στους δρόμους που δονήθηκαν από "οδοφράγματα" υπάρχουν σήμερα αυτοκίνητα και άδειες σύριγγες.
Σέρνει κι ο Αλκαίος την πένα του στα ίδια σοκάκια της βρόμικης Αθήνας όπως κι η Κατερίνα Γώγου ( "Πάνω - κάτω η Πατησίων")- όμως εκείνος στην απόγνωση αντιπαρατάσσει μια αδάμαστη λαχτάρα να πάρει πίσω τη λεηλατημένη ζωή...
             Οι ήρωες του κάθονται αντάμα με τους συνθηκολογημένους των γραφείων- 
κι οι "θεοί του αιμορραγούν".
             Εκείνος ξέρει πως "Ειναι παράταιρη εποχή να βρει το Δίκιο Του Ένας Στίχος", μα επιμένει να καλέι σε μάχη με "σάλπιγγα" την πένα του σε "τείχη αλωμένα" αλλά όχι παραδομένα:
Οι θάλασσες του Άλκη Αλκαίου θρηνούν "Ναυάγια", που δικαιώνονται, όμως, από το "Μπάρκο" που αποτόλμησαν.

Ένας ροκ κανταδόρος είναι ο στιχουργός Αλκαίος. 
Ένας υπόκωφος πυρπολητής. 
Ένας ερωτευμένος Ξένος.
Ο στρατιώτης που γύρισε με ξεσκισμένη τη σημαία του μετά την ήττα του, χωρίς να την παραδώσει ποτέ.
Ενας αποστρατος που δεν ξαπόστασε.
Ένας διπλά προδομένος οραματιστής- της Δικαιοσύνης και του Έρωτα.
Επιμένει όμως σαν τον Αναγνωστάκη να "Μην Παραδέχεται την Ήττα" , κηρύττοντας καβαφικά (σε διάλογο διακειμενικό ανάμεσα σε δυο αιώνες):
"Μάταιο ταξίδι / δεν Υπάρχει"!
                        

         Έτσι, θα  βρούμε τον Άλκη Αλκαίο πλάι στον "Ερνέστο" και στα "άγνωστα αδέλφια του" από τα κινήματα της Αφρικής και το "Αντάρτικο της Λατινικής Αμερικής".
           Οι στίχοι του θα γίνουν πέταλα στο γαρύφαλλο του 'Μπελογιάννη' και ρέκβιεμ για τη 'Λούξεμπουργκ'.
         Θα νοσταλγήσει τη λεβεντιά μιας "Αντιγόνης" διττά άπιαστης, εγκλωβισμένος στον τύμβο της ματαιωμένης  προσδοκιας και της θαμμένης εθνικής αξιοπρέπειας! 
         Θα γράψει κι ο Άλκης (όπως ο Καββαδίας για τον Τσε ή τον Λόρκα)
ένα δικό του Θρηνητικό Νανούρισμα 
για τη νεαρή ανατολίτισσα που αυτοπυρπολήθηκε δεκαετία 80 στην πλατεία Ταξίμ, καταγγέλλοντας την καταπίεση των Κούρδων. Θα τη βαπτίσει συμβολικά Ρωξάνη, 
κι αυτή θα γίνει η "μικρή βασίλισσά του οικουμενισμού" του!

          Ωστόσο, ο Αλκαίος  παραμένει εύθραυστος τροβαδούρος "μεταμεσονύχτιων" πόθων 
για μια 'Σύλβια', ή μια Ντολόρες.Παραμένει ένα παιδί ευάλωτο,
 που το παραμόνευσαν "μάγοι μοχθηροί για να του θρυμματισουν το παραμύθι και τώρα βλέπει  απ΄τον Καθρέφτη του μύθου 
την 'Αλίκη'"του Άντερσεν" κομματιασμένη, σε "πολύβουους δρόμους" μιας πόλης που έχει ήδη αλωθεί από τη Μοναξιά...


Της ίδιας πόλης που κρύβει την απόγνωση πίσω από τα 'Ο.Α.Κ.Α' και μεγαλεπήβολες επιδείξεις στις παρυφές του "Γκρεμού".
Εκεί που "πεθαίνουμε ήπια". Όπως τα οράματά μας.
Kαι την είδε αυτήν την κοινωνική μετάλλαξη ο Αλκαίος αναστοχαζόμενος πικρά:
"Πώς Έχει αλλάξει Έτσι Ο Καιρός;" 
Διέγνωσε το κακόηθες μελάνωμα του ξενομανούς ενδοτισμού μας και μιας αστυφιλίας του πνεύματος.
         Είδε ο ίδιος την "Ανάγκη" για Ψωμί και κοινωνική δικαιοσύνη να κινεί τον τροχό της εξέλιξης ,
ήταν όμως αυτόπτης μάρτυρας και της πτώσης των" ειδώλων".
Προφητεύει τις νέες "Μπόρες" 
τούτος ο μέγας "οιωνοσκόπος" της Ιστορίας,
αναφωνώντας:
"Κι Εγώ Θρηνώ από τώρα τη Γενιά Μου".
Τώρα νιώθει να χρωστά μια Συγγνώμη για τους καιρούς που προσπερασαν το Όνειρο...
Και τώρα η "Ιστορία γίνεται Σιωπή".
           Για τον Αλκαίο προσωπικά τούτη η σιωπή θα έχει μια ιδιαίτερη σημειολογία - καθώς θα τη βιώσει πολλαπλά σε ένα Εμπάργκο ατομικό.. 

Ο στιχουργός Άλκης Αλκαίος δε χρειάζεται περαιτέρω συστάσεις.
Εκείνος όμως που παρέμενε απροσπέλαστος για όλους ήταν ο Βαγγέλης Λιάρος...
Ο άνθρωπος δηλαδή πίσω από αυτό τον στιχουργικό "γαλαξία" του Αλκαίου.
Με κάποιες περιστασιακές φωτογραφίες του στο ένθετο του Εμπάργκο το 1981, μια μοναδική τηλεοπτικη εμφάνιση για τον συγκεκριμένο δίσκο και άλλη μια ραδιοφωνική εκπομπή, ο άνθρωπος Αλκαίος έμεινε στην αφάνεια.
Εγινε ο "Αόρατος Στιχουργός" σε βαθμό που καλλιεργήθηκε ο αστικός μύθος "μέχρι κι ότι δεν υπάρχει!"


Ο θάνατος του Άλκη Αλκαίου, 10 Δεκέμβρη του 2012, πυροδότησε μια εκτεταμένη συζήτηση γύρω από το πρόσωπό του και σωρεία αποκαλύψεων για κείνον.
             Ο λόγος που έπρεπε να γίνει αυτό δεν είναι μια περιέργεια φτηνής κατανάλωσης αλλά ένα απώτατο χρέος...
Η Ελλάδα χρωστά στον Αλκαιο περισσότερα από την ποίηση του...Του χρωστά Γνώση και Μνήμη.Του χρωστάμε, γιατι την ανώτερη ποίηση του δεν την κατέθεσε στο χαρτί αλλά στη ζωή!
Ήταν από κείνους που τα δίνουν όλα και, μετά αθόρυβα ,αποτραβιούνται, αφήνοντας σε άλλους τις δάφνες.
Ένας γλυκύς Ιώβ της Λευτεριάς που βάσταξε μόνος το μαρτύριό του, για 40  ολόκληρα χρόνια.
                Τούτη την αναγκαιότητα υπηρέτησαν το σπουδαίο βιβλίο του Μίλτου Πασχαλίδη (2014) κι ένα πρόσφατο εκτεταμένο αφιερωμα από το μουσικό περιοδικό "Μετρονόμος" του Θανάση Συλιβού- με σπανιες φωτογραφίες, στοιχεία της ζωής του, άγνωστες ιστορίες , χειρογραφα και πολύπλευρες αναλύσεις του έργου του...
Ας τον γνωρίσουμε λοιπον

Ο Βαγγέλης Λιάρος γεννήθηκε στις 23 Νοεμβρίου του 1949 στη Θεσπρωτία (χωριό Κοκκινιά).Σύντομα η οικογένειά του, ο Θανάσης Λιάρος, η μητέρα του Μαγδαληνή Ντίνου κι ο αδελφός του Γρηγόρης (1953) μετακόμισαν στην Πάργα, όπου ο νεαρός Βαγγέλης τέλειωσε το σχολείο με άριστα (υπάρχει φωτο του ως σημαιοφόρος!)
Παιδί πρόσχαρο, γενναιόδωρο και βιβλιόφιλο, θa επηρεαστεί σε πολλά από τον αδελφό της μητέρας του ,τον Αριστερό δικηγόρο Ζήκο Ντίνο.
Στα 17 του θα κάνει μια υποδειγματική διάλεξη για τον ποιητή Καρυωτάκη.("Ο Ποιητής Που Αγαπήθηκε Και Μισήθηκε"), που αποδεικνύει ένα χαρισματικό πνεύμα.
Γράφει ο νεαρός Ευάγγελος:"Ο άνθρωπος Καρυωτάκης αντιστρατεύθηκε το αίτημα της ζωής και πρέπει να κρίνεται έξω από την 'άρρωστη φύση του."
Αιτάται όμως την αποδοχή και την αγάπη προς 
"τον ποιητή όμως που με το γλυκό τραγούδι του[...]χλιαίνει τον πόνο,[...]και κατόρθωσε να υποτάξει την τραγικότητα του ανθρώπου στο νόημα της Υψηλής Τέχνης! "
Ένα παιδι 17 χρονών!
           Οι σπουδές στην Νομική Αθήνας και το κλιμα της εποχής με τις μπουάτ, καθώς κι η παρουσία του αριστερού θείου του συμβάλλουν στην πολιτικοποίηση του (κι από αυτήν την εποχή ο Μετρόνομος διαθέτει σπανιότατο υλικό.)
            Το 1972, βοηθωντας στον αντιδικτατορικό αγώνα, ο λεπτεπίλεπτος Βαγγέλης Λιάρος συλλαμβάνεται και παραμένει από τον Αύγουστο ως το Δεκέμβρη στη  οδό Μπουμπουλίνας...
Στα κολαστήρια της ΕΑΤ -ΕΣΑ, ο φοιτητής με τα ευγενικά, χαμογελαστά μάτια θα δοκιμάσει απερίγραπτα βασανιστήρια- από το "γνωστό" ρεπερτόριο της Ασφάλειας (φάλαγγα-ξυλοδαρμοί-Προκρούστης-ηλεκτροσόκ.)
Το μαρτυρά το γεγονός ότι τον πρώτο καιρό της αποφυλάκισης ήταν κατάκοιτος και τον τάιζαν με καλαμάκι.
Το μαρτυρούν οι "Σκιές Στο Σώμα " όπως γράφει ο Οδυσσέας Ιωάννου στο δίσκο Θάλασσα Στη Σκάλα που είναι αφιερωμενος σε αυτόν.

Τα απάνθρωπα βασανιστήρια της Χούντας επιδεινώνουν την αγκυλωτική σπονδυλοαρθρίτιδα, που του είχε- με 'ηπια μορφή- εμφανιστεί στη μετεφηβεία του, σε βαθμό που κάθε βήμα τώρα να του προξενεί τρομακτικούς πόνους.
             Λίγα χρόνια αργότερα ,θα του είναι αδύνατον να σταθεί όρθιος για πολλή ώρα και το 1984 θα αναγκαστεί να κλείσει το δικηγορικό του γραφέιο στη Βερανζέρου.
       "Μη θέλοντας να εμπνέει τον οίκτο", ο Αλκαίος θα απομονωθεί στο διαμερισμά του με σχετικά σπάνιες πλέον εξόδους και παραθερισμό στη λατρεμένη του Πάργα, κρατώντας επιλεγμένα πρόσωπα στον περίγυρό του- καταφάσκοντας όμως πάντα τη ζωή με έντονο ενδιαφέρον για τα τεκταινόμενα -πάντα αμετανόητα Κομμουνιστής.
Ο Βαγγέλης Λιάρος πλήρωσε τον αγώνα του για τη Λευτεριά ,με την υγεία του και την προσωπική του ζωή.
          Καποτε συνάντησε τους βασανιστές του.
Ο ένας ήταν αστυνομικός , τον άλλον τον πέτυχε στο καράβι.
Τους "προσπερασε" με τη μακροθυμία ενός Σωκράτη, συγκρατώντας,στη μια περιπτωση, και την οργή του αδελφού του που τον συνόδευε.Τους συγχώρεσε. (Αναρωτήθηκε, άραγε, κι αυτός..."αν έχουν οι βασανιστές του "μάτια ,στόμα και λαιμό"- σαν τον Μάνο Ελευθερίου που τόσο εκτιμά;)
Μεγαλείο ψυχής, που συνθέτει το πιο αλησμόνητο ποίημα!
               Ο Αλκαιος μέσα στο ατέρμονο σωματικό του άλγος, κράτησε όρθιο,όμως, πάντα, το ηθικό του ανάστημα...Απο το 1977 αρθρογραφεί στον Ριζοσπάστη...(άρθρα του διασώζει το τεύχος του Μετρονόμου)
Αρχικά είχε το ψευδώνυμο "Ανζ' (Από το γαλλικό Εβάνζ" όπως τον φωναζαν τουρίστριες στην Πάργα).
Κατόπιν, υιοθετεί το 'Άλκης Αλκαίος", άγνωστο γιατί.
Από τον "Ριζοσπάστη" ο Θάνος Μικρούτσικος ανακαλύπτει το ποίημά του Φλεβάρης του 1848, που το μελοποιεί "Στα Τραγούδια Της Λευτεριάς",χωρίς να μπορεί να τον εντοπίσει ως "Άλκη Αλκαιο" φυσικά!
           Όταν έμαθε το πραγματικό του όνομα, τον κάλεσε στο στούντιο...Ο "Αλκαίος ενθουσιάστηκε και ξεκίνησε η σπουδαιότερη μουσική συνεργασία της τελευτάιας 30ετιας.
Οι δυο τους έγιναν στην κυριολεξία "ένα".
Ο Αλκαίος προσκολλήθηκε τόσο στη μουσική τους δυαδικότητα που αρνιόταν πεισματικά να γράψει για άλλους- ακόμη και γι αυτόν τον Μάνο Λοίζο!
Συστηνόταν ως "Απλώς ένας άνθρωπος που γράφει στίχους για τον Θάνο Μικρούτσικο".
Αποκορύφωμα το θρυλικό Εμπάργκο(1982), όπου σαν "Ιανός" ο Αλκαίος φανερώνει τη διττή όψη του κοινωνικού αγωνιστή και του τρυφερού-ίσως και ματαιωμένου- εραστή. Το Κακόηθες Μελάνωμα που δεσποζει στον δίσκο, το έγραψε για την αδικοχαμένη μητέρα του(43 ετών έφυγε από την επάρατο)αλλά αφιερώθηκε τελίκά στον αγωνιστή Νίκο Πουλαντζά.
         Θανος και Αλκαιος συγκρούονται έντονα για την άρνηση του Αλκαιου να συνεργαστεί και με άλλους κι ο Αλκαιος αποφασίζει να δώσει κομματια στον Λοίζο...
Ο θάνατος τον προλαβαίνει.
Για τον χαμό του Λοίζου γράφει το Πρωίνό Τσιγάρο που θα το μελοποιήσει ο Νότης Μαυρουδής,χωρίς ποτέ να συναντηθούν,αν και το ήθελαν!
Ο Θάνος Μικρούτσικος πανταχού παρών -όμως τωρα ανοίγει η πόρτα του Αλκαιου και για άλλους, όπως ο Κροκίδης, ο Πασχαλίδης, ο Παπακωνσταντίνου.Να ένα εξάισιο δείγμα ενός Αλκαίου ερωτευμένου- με τη μοναξιά του στοχαστή και την αφέλεια του παιδιού.
                               

Κακα τα ψέματα, όμως, ο Αλκαίος με τον Μικρούτσικο έγραψε ιστορία.
 Αξίζει να αναφέρουμε το παρασκήνιο πίσω από τη θρυλική "Ρόζα"(από τα κορυφαία τραγούδια του αιώνα).
Ο Αλκαίος την έγραψε το 1983  στο Νοσοκομείο της Λειψίας , ενώ έκανε εγχείρηση για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στην πλάτη -χωρίς θεαματική επιτυχία..Εκεί συναντησε και τον Κώστα Θωμαϊδη  όπως διαβάζουμε στον "Μετρονόμο" σε μια συγκινητική μαρτυρία...)
     Για κάποια περίοδο η υγεία του θα βελτιωθεί  χάρη σε μια φαρμακευτική αγωγή που ερχόταν σε αυτόν από τη Ρουμανία αλλα σταμάτησε να εισάγεται μετά το 89.
Μέσα στη δοκιμασία του σώματος πάντως , πάντως, η τύχη μύρανε τον Βαγγέλη Λιάρο με έναν γλυκύτατο πατέρα που διακόνησε τον γιο του γεμάτος στοργή ως το τέλος, καθώς και με πιστούς φίλους που τον λάτρεψαν, όπως κι η απλή λαϊκή ψυχή, που τραγούδησε τους στίχους του σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς...
Ο Άλκης Αλκαιος στη μοναξιά του θα γίνει παράδειγμα ψυχικής ευγένειας και αξιοπρέπειας!
           Σε κείνο το τσακισμένο σώμα οικούσε μια δυνατή ψυχή γεμάτη πάθος και πείσμα, ένας γκουρού των λέξεων, ένας ακέραιος άνθρωπος, που για ένα και μόνο γράμμα τίναξε το όνειρο ενός δίσκου στον αέρα (άλλη ιστορία που μας αφηγήθηκε ο Πασχαλίδης απολαυστικά!) 
Αποτέλεσμα εικόνας για παργαΤο αερακι της Πάργας θα είναι έμπνευση και παρηγοριά για τον Αλκαίο και θα ποθήσει να το μοιραστεί με φίλους, που ποτέ δεν αφουγκράστηκαν τούτο το κάλεσμά του και ποτέ δε φάνηκαν.
Το τελευταίο χτύπημα σε αυτήν τη δύσκολη ζωή, θα έρθει όταν του εμφάνιστει καρκίνος στον προστάτη με μετάσταση στο συκώτι. Θα τον παλέψει παλικαρίσια ,συνεχίζοντας να δημιουργεί άοκνα και χωρίς να αφήσει κανέναν να αντιληφθεί πόσο υποφέρει!
Θα χαρεί σα μικρό παιδί τις προσωρινές του "νίκες"στις χημειοθεραπείες, (συμφωνα με τη μαρτυρία του Πασχαλίδη).
       Θα ζήσει αρκετά για να πιει το πικρό ποτήρι μιας Βουλής που δέχθηκε ακροδεξιούς φασίστες στους κόλπους της (Μάης του 2012)- μέχρι τον μουντό Δεκέμβρη του '12, που αφήνει την τελευταία του πνοή.(φωτο ντοκουμέντο του Άλκη Αλκαίου για  διαδικτυακή σελίδα αφιερωμένη σε αυτόν απο τον Παργινό ποιητή και ιδιοκτήτη μουσικού μπαρ στην Πάργα -κ Τεό Νάκα )

Αυτός ήταν ο Βαγγέλης Λιάρος που ο ελληνικός λαός αγάπησε ως Άλκη Αλκαιο, τον πιο εμβληματικό στιχουργό της 30ετίας!!
 Υπάρχουν πολυάριθμες ιστορίες πίσω από τις συνεργασίες του, που αξίζει να τις αναζητήσετε στο βιβλίο του Πασχαλίδη και το ενδιαφέρον αφιέρωμα του "Μετρονόμου".
Αύτες ολοκλήρώνουν το πορτρέτο του "Ποιητή που υποδυόταν τον Στιχουργό", σύμφωνα με σχολιο του Μικρούτσικου!
Από τη μοναξιά του κατάφερε να γίνει παραστάτης καθενός από μας, στις αγωνίες και τους ατυχείς μας έρωτες, ώσπου πέταξε για την αιωνιότητα σαν 'αγγελος από φίλντισι τέλη του 2012...

Η ηθική κληρονομιά του Άλκη Αλκαίου είναι πιο βαριά κι από τη στιχουργική του ακόμη.
Ανήκε σε όσους "Έδωσαν Τα νιάτα Τους Και τη Ζωή Να Γίνει Τ όνειρο φέτα ψωμί...", όπως το λέει κι ο Πάνος Τζαβέλλας στο "Έντιμο Άνθρωπο"!
Για να υπερασπιστεί τον "Ανθρωπο", ο Βαγγέλης Λιάρος κατέθεσε τον εαυτό του σε μια προμηθεική θυσία, "καρφωμένος" στον δικό του Καύκασο -της απομόνωσης -ακτινοβολώντας, όμως, από 'κει "έρωτα στη ζωή και στον άνθρωπο", αντίσταση πνεύματος και φως !
               Ο Αλκαίος κουβάλησε σαν Άτλαντας στις πλάτες το τίμημα του ωραίου αγώνα του, "Πάντα Γελαστός" "Και"- σαν Έλληνας- "Γελασμένος".
Γι' αυτό ακατανόητος πάντα θα μένει της λεβεντιάς του ο "αλγόρυθμος", 
για την κερδοσκοπία των "Αριθμών"
και τα ψυχρά "Κομπιούτερς"...

                                                        
       
                                      
                                 






ΕΠΙΜΕΤΡΟ:
MΕΤΡΟΝΟΜΟΣ (Ιανουαριος-Μάρτιος 2017)

Το περιοδικό ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ του Θανάση Συλιβου φέρνει στο φως ένα σπανιο υλικό από τη ζωή του Αλκη Αλκαίου, σε μια καλαίσθητη έκδοση...
          Βιογραφιά στοιχεία, φωτογραφίες αλλά και ενδιαφέρουσες αναλύσεις κάθε πτυχής του έργου του, από ανθρώπους που τον γνώρισαν και άλλους που τον αγάπησαν ακι τον μελέτησαν σε βάθος...
Αναμεσα τους ο Θ Μικρούτσικος , ο Οδ Ιωάννου, και νεότεροι μελετητές με πιο ελπιδοφόρο δείγμα τη νεαρή φιλόλογο Μαρία Γεωργιάδου που παραχώρησε στο αφιέρωμα το δοκίμιο ¨Η Ανατολή στο έργο του Αλκη Αλκαίου".από την εργασία της πάνω στον στιχουργό.
Τα άρθρα συνοδεύονται από σπάνια χειρόγραφα του Αλκαίου καθώς και από άρθρα του στον Ριζοσπάστη τέλη δεκαετίας του '70.
Θεωρώ πως το τεύχος είναι συλλεκτικής αξίας και δεν πρέπει να λείπει από καμιά βιβλιοθήκη!

Προμηθευτείτε τον ΜΕΤΡΟΝΟΜΟ από

ΠΟΛΙΤΕΙΑ (3,75ευρω)

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ (4ευρω)

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΙΑΝΟΣ

Επιλεγμένα πρακτορεία Τύπου.

Η επικοινωνείστε:
METΡΟΝΟΜΟΣ-FACEBOOK

Σημειωση
Το αφιέρωμα πραγματοποιήθηκε με την βοήθεια του αδελφό του Γρηγόρη Λιάρου, του επιστήθιου φίλο του Ηλία Γεράκη, του Θάνου Μικρούτσικου, και της ξαδέλφη του Ιωάννα Ντίνου.
Επιμέλεια Αφιερώματος: Μιχάλης Γελασάκης, Σπύρος Αραβανής, Θανάσης Συλιβός
Περιεχόμενα
Άλκης Αλκαίος (1949 - 2012)
Ο Θάνος Μικρούτσικος για τον Άλκη Αλκαίο
Σπύρος Αραβανής: Η στιχουργική του Άλκη Αλκαίου
Ηρακλής Οικονόμου: Το ιστορικό σύμπαν του Άλκη Αλκαίου
Μιχάλης Γελασάκης: Η επιρροή του Νίκου Καββαδία στο έργο του Άλκη Αλκαίου
Μαρία Γεωργιάδου: Το μοτίβο της ανατολής στο έργο του Άλκη Αλκαίου
Σπύρος Αραβανής Η διάλεξη του Αλκαίου για τον Κώστα Καρυωτάκη
Μιχάλης Γελασάκης: Τρία ανέκδοτα ποιήματα
Σπύρος Αραβανής: Η ποιητική συλλογή Εμπάργκο
Ο «ριζοσπάστης» Αλκαίος, επιμέλεια: Μάνος Ορφανουδάκης
Κώστας Θωμαΐδης: In Memoriam Berliner Ensemble
Οδυσσέας Ιωάννου, Νότης Μαυρουδής: Για τον Άλκη Αλκαίο
Ηρακλής Οικονόμου: Εξαρτημένος από έρωτα. Ο Αλκαίος στο Όσο κρατάει ένας καφές
Δισκογραφία Άλκη Αλκαίου, επιμέλεια: Θανάσης Συλιβός

***