Φαίδων Κυριακού, Η Γκιλοτίνα του Ναυπλίου

                                                                 Η Γκιλοτίνα του Ναυπλίου, Φαίδων Κυριακού

                                      Είδος Ιστορικό Δράμα

                                      Βαθμολογία: 10/10!!!!!

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ
Έτος έκδοσης: 2020
ISBN: 978-960-04-5122-1
ΣΕΛ.: 480

Όσοι αγάπησαν το Βιβλίο μέσα από θρυλικά έργα μέγιστων πεζογράφων όπως ο Καραγάτσης, ο Λουντέμης, ο Θεοτόκης και άλλοι, ίσως αναρωτιούνται "αν στην εποχή μας μπορεί να υπάρξει αντάξια λογοτεχνική συνέχεια".
Σήμερα , πάντως, πιστέυω πως πλάι στους τελευταίους πια κρίκους αυτής της λαμπερής λογοτεχνικής αλυσίδας των μεγάλων Καλπούζο και Ζουργό αξίζει να προστεθεί ένα ακόμη ελπιδφόρο όνομα. Αυτό του 30χρονου συγγραφέα Φαίδωνα Κυριακού!
             Είναι όμως αλήθεια: Σήμερα δε συζητάμε για ένα "απλά καλό βιβλίο του συρμού".Έδώ έχουμε να κάνουμε με ένα ατόφιο λογοτεχνικό διαμάντι! Ένα αριστούργημα που μπορεί να σταθεί στο ύψος πολύ σημαντικών έργων του χθες!

"Υπερβολή"; Κι ομως!
Το ιστορικό μυθιστόρημα του νεοεμφανιζόμενου(στη Λογοτεχνία Ενηλίκων) συγγραφέα, Φαίδωνα Κυριακού, "Η Γκιλοτίνα Του Ναυπλίου", δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τις υψηλές αρετές των Μεγάλων Βιβλίων του παρελθόντος που ανέδειξαν ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ηθικές συγκρούσεις και σημαντικά στιγμιότυπα της Ιστορίας μας...
Όλα αυτά στη "Γκιλοτίνα του Ναυπλίου" αναπτύσσονται μέσα από μια συναρπαστική ιστορία που τιμά ιδανικά και τη φετινή επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821!!!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1872. Στις φυλακές Ναυπλίου συναντιούνται δυο θανατοποινίτες, ο 70χρονος Παρί Πρεβώ "από τη Γαλλία" και ο 50χρονος Λιανός με την ανεξιχνίαστη καταγωγή. Παρατηρητικός κι επικοινωνιακός ο Παρί, λιγομίλητος και εσωστρεφής ο Λιανός. Μέσα στο ασφυκτικό, ρυπαρό και ανήλιαγο κελί τους, μπροστά στους άλλους επιζωίτες και κάτω από την αναμονή του δήμιου θα ανθίσει μια αντρική ιδιότυπη φιλία.

Από τη Χίο της μαστίχας και της σφαγής, τη Μακεδονία και την άνυδρη γη Αττικής- μέχρι τη Μήλο και τα λαμπερά σαλόνια των φιλελλήνων και τη λαμπερή Γαλλία δυο ετερόκλητες ζωές θα συναντηθούν στον τόπο του θανάτου και στο σπαρακτικό τους αίτημα για κάθαρση.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η "Γκιλοτίνα του Ναυπλίου" του Φαίδωνα Κυριακού αποτελεί ένα από τα πληρέστερα και ομορφότερα ιστορικά μυθιστορήματα που έχω διαβάσει στη ζωή μου! 

          Πρόκειται για ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα που συνδυάζει ιστορική γνώση, βαθύ συναίσθημα, και προβληματισμούς φιλοσοφικής διάθεσης, τα οποία δεν "εκβιάζονται" με φτηνά τεχνάσματα, αλλά κυριεύει τον αναγνώστη όσο ξετυλίγεται η πλοκή κι αποκαλύπτονται οι αλήθειες των δύο ηρώων... 

           "Η Γκιλοτίνα Του Ναυπλίου" κερδίζει, ένα- ένα, όλα τα στοιχήματα ενός άρτιου ιστορικού μυθιστορήματος  αποφεύγοντας τις παγίδες σε όλα τα επίπεδα για να προσφέρει στον αναγνώστη τα υλικά μιας αξέχαστης αναγνωστικής εμπειρίας : Πρωτοτυπία, καλοδουλεμένους Χαρακτήρες, Ιστορική Εγκυρότητα, Συναισθηματικό Βάθος, Ανατρεπτική έκβαση, ανώτερους στοχασμούς, μηνύματα ζωής!

Με γλώσσα δουλεμένη αλλά όχι πολύπλοκη και με ροή αβίαστη, διατηρεί μια ιδανική ισορροπία ανάμεσα στον ιστορικό ,τον κοινωνικό και τον ψυχογραφικό χαρακτήρα που απαιτεί η πλοκή του, που διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον μας.

Το αρχικό εύρημα είναι αγωνιώδες και αρπάζει τον αναγνώστη κατευθείαν σε ένα ταξίδι στον Χρόνο και την ανθρώπινη ψυχή, παρέα με δυο Μελλοθανάτους!

Από' κει και πέρα η εξέλιξη είναι συναρπαστική.

     Τα ιστορικά στοιχεία είναι τόσο αρμονικά και δικαιολογημένα ενσωματωμένα στην πλοκή, ώστε συνθέτουν ένα μοναδικά ομοιογενές κράμα όπου συνυπάρχουν αξεδιάλυτα ιστορικά πρόσωπα και επινοημένοι χαρακτήρες χωρίς να ξεκρίνεις την αλήθεια από τη μυθοπλασία!

 Σε αυτό συμβάλλει αποφασιστικά η αληθοφάνεια των χαρακτήρων που έχουν ιχνηλατηθεί υποδειγματικά μέσα από μια άρτια σκηνοθετημένη πλοκή και την εναλλαγή προσώπων σε δυο παράλληλους βίους. Ένα "παιχνίδι" εξομολόγησης και μνήμης, που καταπολεμά την αγωνία του παρόντος και την ανία του ανήλιαγου κελιού αποκαλύπτει κλιμακωτά την αλήθεια, σαν παζλ.
Έχουμε δεξιοτεχνική διαχείριση της διαφορετικής οπτικής των 2 αφηγητών που δεν είναι προσχηματική, αλλά υπακούει αυστηρά στους μοιραίους γνωστικούς περιορισμούς κάθε προσώπου, όπως είχε γίνει αρχετυπικά στα Wathering Heights κι άλλα έργα που δεν ακολούθησαν "το μοτίβο του "συγγραφέα παντεπόπτη".

          Σκηνικό δράσης στη "Γκιλοτίνα του Ναυπλίου" είναι το πετρώδες τοπίο του Παλαμηδίου, με φόβητρο τις φυλακές στο Μπούρτζι 

και μια σκιά πάνω από τα κεφάλια των πρωταγωνιστών, ρυθμιστή του πεπρωμένου:

           Πρόκειται για τη διαβόητη Λαιμητόμο που κατέφθασε στην Ελλάδα από τη Μασσαλία ως "αγγελιοφόρος τρόμου και θανάτου" σε έναν χαροκαμένο λαό που αποζητούσε ανάσες ζωής και δημιουργίας στο νέο κράτος του με τα ερείπια της Τουρκοκρατίας ακόμη να αχνίζουν!

Η Λαιμητόμος κατέφθασε ως εμπαιγμός στις φωτεινές προσδοκίες ενός λαού που αγωνιούσε για την ελευθερία του, ενώ οι Μεγάλες Δυνάμεις του έδωσαν οπισθοδρόμηση, φόβο και σκοτάδι, με μια αποικιοκρατικού τύπου απαξίωση...

Η "κουλτούρα της γκιλοτίνας", που ανακινεί ένστικτα μεσαιωνικά στις μάζες, σκιαγραφείται στα χρονογραφήματα της εποχής, και την έθιξε απολαυστικά η ευφυώς πολιτικοποιημένη πένα του θεατρικού συγγραφέα Ιάκωβου Καμπανέλλη στο θρυλικό "Μεγάλο Μας Τσίρκο" δια στόματος Καζάκου- Καρέζη- Ξυλούρη:

Αυτη η εφιαλτική πραγματικότητα στο βιβλίο προσωποποιείται μέσα από τους δυο πρωταγωνιστές του που καλούνται να διαχειριστούν την αναμονή της εκτέλεσης τους. Κάτω από αυτό το πέπλο του κοινωνικού ζόφου και του επαπειλούμενου θανάτου, ο συγγραφέας ανιχνεύει και τις οδυνηρές διαδρομές που διανύει η ψυχή ενός μελλοθανάτου μέχρι να έρθει αντιμέτωπη με την ακαριαία "λάμψη" της θανατηφόρας λεπίδας!

Έχει ενδιαφέρον το σημείο τομής των δυο αντίθετων χαρακτήρων απέναντι στην έσχατη ποινή.

Αυτή η λαιμητόμος είναι το συνδετικό νήμα που ενώνει δυο πορείες τοσο διαφορετικές αλλά τελικά ισότιμα καταδικασμένς κατω από τον νόμο των ανθρώπων, αλλα και αυτόν της θνητότητας! Σε αυτό το κομμάτι συναντάμε σκηνές που θύμιζουν την περίπτωση των Κβάγκελ στο "Βερολίνο" του Hans Fallada...

Το δράμα μιας επερχόμενης εκτέλεσης είχε απασχολήσει από άλλη οπτική τον Νίκο Φαρούπο στον αριστουργηματικό "Δήμιο", που αποτέλεσε ένα μυστήριο εποχής με βαθιά ενδοσκοπική ματιά και ηθικές προεκτάσεις, διερευνώντας τον πιο αμφιλεγόμενο πόλο από το σχήμα "Δικαστής- Μελλοθάνατος- Εκτελεστής", τον δήμιο, με  σπαρακτικό βάθος ψυχής, και μια ιδιότυπη θρησκευτικότητα...

Ο Κυριακού σε μια ακούσια συμπληρωματικότητα προς τον "Δήμιο" του Φαρούπου, προσεγγίζει τους άλλους δυο πόλους του "σχήματος"- απροσδόκητα, ευφάνταστα:

           Η "Γκιλοτίνα" του Κυριακού είναι ένα πολυπρόσωπο κοινωνικό δράμα, το οποίο - σε σχέση με το δράμα του Φαρούπου- εκτείνεται χωροχρονικά, καθώς μέσα από τους δυο ήρωές του, "αγκαλιάζει" τα χρόνια της Επανάστασης και τις πρώτες δεκαετίες του Νεοελληνικού Κράτους με όλες του τις παθογένειες και τη θνησιγενή εξάρτησή του από τα ξένα συμφέροντα. Η εναλλαγή παρόντος με τις αναδρομές στο παρελθον των ηρώων προσφέρει μια επισκόπηση σημαντικών σταθμών της εποχής τους υπό διαφοροποιημένο πρίσμα που διευρύνει και τεκμηριώνει πλήρως τον θεματολογικά ορίζοντα του βιβλίου.

Ο Φαίδων Κυριακού κατορθώνει να αναδείξει πολλές  πλευρές της ελληνικής πραγματικότητας και στο εσωτερικό της χώρας και εκτός αυτης. Αξιοσημείωτο είναι πως- ίσως και άθελά του- φώτισε  ως και τη σκληρότητα του βασιλικού θεσμού μαζί με τον βαθιά αντιλαϊκό του χαρακτήρα, που τόσο λάβωσε την ελληνική πραγματικότητα...

Παρούσα είναι όμως και άλλη μια άγνωστη πτυχή αυτή της Τέχνης αλλά και η μοίρα των αρχαιοτήτων επί Οθωμανικής κυριαρχίας .Παραμερίζοντας τη συζητημένη περίπτωση του "ληστή" Έλγιν, που λάβωσε βάναυσα το αέτωμα του Παρθενώνα, ο συγγραφέας εστιάζει σε μια περίπτωση εξίσου γοητευτική, που κατορθώνει να αναχθεί και σε σύμβολο έρωτα, προοικονομώντας μια ρομαντική εξέλιξη...

Επιπλέον, ο αναγνώστης παρακολουθεί την ανάδυση του φιλελληνισμού μέσα από την ισχύ της Τέχνης που αφυπνίζει συνειδήσειςΟ νεαρός συγγραφέας κατορθώνει να ανιχνεύσει το παρασκήνιο των συσχετισμών που μετέστρεψαν τη στάση της Ευρώπης απέναντι στο Ελληνικό Ζήτημα ! 

Το βιβλίο αυτό όμως δε χάνει ποτέ τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα, αφού προκρίνει τις προσωπικότητες των ηρώων του του και μέσα από τη διαδρομή τους ξετυλίγονται και όλα τα στιγμιότυπα Ιστορίας. Στις σελίδες της "Γκιλοτίνας" ψυχογραφείται υποδειγματικά η απώλεια, η μοναχικότητα, και η εξαχρείωση που μπορούν να επιφέρουν στην ψυχή με όρους αριστοτελικού θηρίου, όταν διακύβευμα είναι η επιβίωση μέρα με τη μέρα. Μια ύπαρξη που αναδεικνύει το ερώτημα τι μπορεί να διασωθεί από την ανθρωπιά σε συνθήκες ύστατης εξαθλίωσης!

Με περισσή ωριμότητα, όμως, ο νεαρός συγγραφέας κατορθώνει να αφουγκραστεί και τους παλμούς μιας πατρικής καρδιάς που δονείται από αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα ανταγωνισμού, ενοχής και νοσταλγίας  για να βιώσει την ύψιστη αγάπη προς τον γιο.

Το στρες της απερχόμενης γενιάς κόντρα στην επέλαση της επόμενης, οι εύθραυστες ισορροπίες της οικογενειακής ζωής, η εξιδανίκευση της πατρίδας που αφήνουμε πίσω, ενώ τη θέση της σε όλα βρίσκει και η Γυναίκα, σε πολλαπλούς ρόλους:

Kκάθε πτυχή της ανθρώπινης προσωπικότητας βρίσκει χώρο να εκφραστεί μέσα από την ευρηματική πλοκή που έστησε ο Φαίδω Κυριακού- με τον επερχόμενο θάνατο όμως διαρκή υπόμνηση -ως ιντερμέντζο θλιβερό ανάμεσα στις αναδρομές..

Κάτω, όμως, από αυτήν την αγωνία της εκτέλεσης ορθώνεται τελικά, μια σωκρατικού τύπου αυτοκριτική, ενώ η φιλία ανάγεται σε πρόκληση οριακή- ίσως και μεγαλύτερη από το ίδιο το ζήτημα του θανάτου... 

Το εκπληκτικό είναι πως όλα αυτά τα φαινομενικά παράταιρα πράγματα συνδέονται αριστοτεχνικά με έναν τρόπο απρόσμενο και πανέξυπνο που μας αιφνιδιάζει για να μας οδηγήσει σε ένα φινάλε εκφραστικό που φέρνει την απαραίτητη κορύφωση!

            Και εκεί, στο μεταίχμιο του Ανθρώπινου Νόμου, στην Κόψη του Χρόνου, υπεισέρχεται η Μοίρα, η Νέμεση για να βάλει κάθετι στη θέση του- αδιάφορη για το ανθρώπινο δράμα.

Όλες τις θεμελιώδεις εκφάνσεις της ανθρώπινης υπόστασης τις ανατέμνει, εν τέλει, αυτή η ιδιοφυής σύλληψη του Φαίδωνα Κυριακού για να κορυφωθεί σε μια απώτερη αναζήτηση της Αλήθειας, διερευνώντας και την ουσία της Ελευθερίας- με όρους βαθιά υπαρξιακούς!
        Απο τα ωραιότερα και πιο ενδιαφέροντα μυθιστορήματα που έχουν γραφτεί ποτέ -ειδικά για την εποχή της Επανάστασης!

Η "Γκιλοτίνα του Ναυπλίου" από τον Φαίδωνα Κυριακού θα γίνει ένα "βιβλίο αναφοράς"!

Ένα βιβλίο που μπορεί να συναρπάσει μεγάλη ηλικιακή γκάμα- από εφήβους αναγνώστες μέχρι τον πιο απαιτητικό ενήλικα.

Αξίζει δικαιωματικά μια θέση στη βιβλιοθήκη καθενός και θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα και για δραστηριότητες "Φιλαναγνωσίας" στις τελευτάιες τάξεις του Λύκειου.

        Κλείνω, λοιπόν, την "Γκιλοτίνα του Ναυπλίου" με δυσφορία που αναγκάζομαι να την αποχωριστώ και με μια αναρώτηση γεμάτη θαυμασμό:

             Αν στα μόλις 30 χρόνια της αυτή η πένα είναι σε θέση να δώσει κάτι τόσο ουσιαστικό, πολύπλευρο, ξεχωριστό και συγκινητικό, τότε τι μας επιφυλάσσει άραγε, η συγγραφική της συνέχεια, όταν η τριβή της με τον χρόνο και την πείρα τη μεστώσει περισσότερο;;;;;;;

Είναι προφανές πως ο Φαίδων Κυριακού εχει δυνατότητες να αποτελέσει κεφάλαιο για την Σύγχρονη Λογοτεχνία μας.

          Με αγωνία αναμένουμε να εξερευνήσουμε τους θησαυρούς αυτού της ελπιδοφόρας πένας που φέρει μια καλή μαγιά- όχι μόνο το δικό του ,αλλά και της Πεζογραφίας μας γενικότερα!

MARK TWAIN, Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΞΕΝΟΣ

   Ο Μυστηριώδης Ξένος, Μαρκ Τουέην [ Τhe Mysterious Stranger ] Η.Π.Α.

                                 Κατηγορία: Κλασσική Λογοτεχνία

                                                                                       Είδος :Κοινωνικό Θρίλερ
                                                                                         Βαθμολογία: 9/10(κάθε βιβλίο αξιολογείται αυστηρά με γνώμονα την κατηγορία του )

        Σελίδες : 143

Μετάφραση: Ρένα Χατχούτ

Εκδόσεις:      Γράμματα

       Τιμή :      6,50ευρώ

ΘΕΤΙΚΑ: Περιεκτικό, συνδυασμός σάτιρας και φιλοσοφικών στοχασμών, ανατρεπτικό φινάλε

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Απλοϊκότητα, βραχυλογικοί προβληματισμοί πάνω σε πολύπλοκα ζητήματα, έλλειψη εμβάθυνσης.

Έίναι γνωστός για το κλασσικό παιδικό μυθιστόρημα τον Τομ Σόγιερ και τον ιδιαίτερο Χακ Φιν, ωστόσο υπάρχει και το άλλο πρόσωπο του αγαπημένου Μαρκ Τουέιν.

Παράλληλα με την περιπετειώδη παιδική αθωότητα που συναντήσαμε σε βιβλία του που σημάδεψαν την παιδική ηλικία για πολλές γενιές αναγνωστών, η γραφή του διαθέτει την τόλμη να στηλιτεύσει την τρέχουσα ηθική και να χλευάσει τον ανθρώπινο Πολιτισμό , ασκώντας κριτική στην Εκκλησία και την Πολιτική Εξουσία με τρόπο μεταφορικό και χιούμορ καυστικό γι αυτό και πικρά ακαταμάχητο.

Το έπραξε στο "This is Man", στα "Ημερολόγιο της Εύας" και -πιο τελειοποιημένα- στην ολιγοσέλιδη νουβέλα του

"Ο Μυστηριώδης Ξένος"

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1590, Μεσαίωνας, λίγα χρόνια μετά την πολιορκία της Βιέννης: Ο νεαρός Τιοντόρ ζει σε ένα τυπικό χωριό της Αυστρίας -φέουδο ενός πρίγκιπα. Πρόκειται για το Έζελντορφ της Αυστρίας.
Μέσα στη μικροκοινωνία της υπάιθρου, με τις δεισιδαιμονίες και τις δοξασίες συναντούμε τυπικές φιγούρες:
Τον τοπικό δικαστή, τον αστρολόγο με την ιδιότυπη εξουσία του μεταφυσικού , τον αυστηρό επίσκοπο Άντολφ ως εκπρόσωπο του Θεού, και έναν ιερέα που τόλμησε να κηρύξει την αγάπη και να πολεμήσει τη δολιότητα του αστρολόγου με αποτέλεσμα να καθαιρεθεί και να καταδικαστεί στην κοινωνική περιφρόνηση και την ενδεία μαζί με τον όμορφη κόρη του τη Μαργκέτ.
Όλα αυτά τα παρατηρεί ο νεαρός Τίοντορ με την παρέα του τον Νικόλα και τον Σέπι.
Η καθημερινότητα του Έζελντορφ της Αυστρίας διαταράσσεται από έναν μυστηριώδη επισκέπτη, που προσεγγίζει τα 3 παιδιά:
Ένας εξαίσιος νεαρός με εκπληκτικές ικανότητες που τους συστήνεται ως Φίλιπ Τράουμ αλλά είναι εμφανές πως κρύβει κάτι πολύ βαθύτερο. Σταδιακά τους αποκαλύπτει πως είναι ο ίδιος ο Σατανάς και τους οδηγεί σε μια πνευματική και ψυχική πορόκληση πρωτόγνωρη:

Ο νεοφερμένος με τις εκπληκτικές δυνάμεις του ανατρέπει όλες τις ισορροπίες, θέτοντας σε αμφισβήτηση την Πίστη και την ψυχαναγκαστική Ηθική που αποδεικνύεται σαθρή και μακρυά από κάθε ανθρωπισμό.
Ο παράξενος άντρας σεργιανά τους τρεις νεαρούς σε οδυνηρές αλήθειες της ζωής όπου η Γνώση αποδεικνύεται Μωρία και το Άδικο Ευσπλαχνία...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ο "Μυστηριώδης Ξένος" του Αμερικάνου Μαρκ Τουέην είναι ένα από τα πιο απρόσμενα κι ακαριαία βιβλία που διάβασα ποτέ μου.

Σύντομο (μόλις 143 αραιογραμμένες σελίδες), με γρήγορη ροή και χαρακτήρες διακριτούς.

Ο αφελής νεαρός που πρωτοψηλαφεί την "εξωτερική πραγματικότητα βαίνοντας προς τη νεανική ηλικία.

Η αδικημένη κόρη, που αποζητά τη δικαίωση στην αγάπη ο φαύλος εκμεταλλευτής, ο άτεγκτος εξουσιαστής, ο φαρισαϊσμός του κοινωνικού περίγυρου που συντηρέι το αδικο

 και στη μέση, ως παρατηρητής, ο "Πειρασμός", που προκαλεί τους ανθρώπους να κοιτούν πέρα από όσα βλέπουν.

Άλλοι τον αποκαλούν Σατανά. Άλλοι "Καρπό" .Άλλοι Νου. Άλλοι "Ελευθερία"...

Το σίγουρο είμαι πως μετά το πέρασμά του κανείς δε θα είναι πια ο ίδιος γιατί όλοι θα έχουν την ενοχή της Επίγνωσης!!!

          Αυτός είναι ο "Μυστηριώδης Ξένος" :

Μια νουβέλα φιλοσοφική, διαποτισμένη με ένα σκοτεινό χιούμορ που διακωμωδεί τρυφερά την υπαρξιακή αγωνία που ο Άνθρωπος πασχίζει να καθησυχάσει δια μέσου της θρησκείας ,για να... καταφέρει μονάχα να την "αντικαταστήσει" με τη "δυναστεία" της προαιώνιας ενοχής και έναν Θεό φόβητρο!

Συνάμα επιχειρείται μια σχεδόν αφαιρετική αποτίμηση του Ανθρώπινου Πολιτισμού κι αμφισβήτηση των αξιών που συχνά έγιναν πρόσχημα Πολέμων και βαρβαρότητας. 
      Με συγγραφική αποκοτιά ο Μαρκ Τουέιν επιχειρεί, λοιπόν, να αποδομήσει την στρεβλή πολιτικοποίηση των μαζών και την έωλη κοινωνική ηθική, η οποία συνθλίβει μονάχα τους ανίσχυρους που σηκώνουν ανάστημα,

ενώ περιπαίζει ,και τη δουλοπρέπεια των θρησκόληπτων.
          Παράλληλα ο Τουέιν, σε ένα "παιχνίδι του μυαλού" αναδεικνύει το πεπερασμένο της ανθρώπινης ύπαρξης και την πολυπρισματικότητα της αλήθειας, "παίζοντας" με τις αντανακλάσεις της στον χωροχρόνο!
Εκεί που ο όλεθρος φαντάζει λύτρωση , η αδικία έλεος, ο θάνατος η καλύτερη πιθανή εκδοχή από τις άπειρες πικρές της ανθρώπινης μοίρας...
Ο "Μυστηριώδης Ξένος" είναι άκρως ενδιαφέρον έργο παραμένοντας βέβαια, σε ενα πρωτογενές επίπεδο σε σχέση με το φιλοσοφικό βαθος που ψηλαφεί.
Με άλλα λόγια, έργο πολύ πιο απλοϊκό για να αναμετρηθεί με παρόμοιας υφής έργα όπως το "Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι" το έπος του "Φάουστ" και το θεολογικό χωρίο του "Ιεροεξεταστή" από τους Καραμαζώφ του Ντοστογιέφσκι ή ακόμη και τον "Ματθαίο" του Μεσαντιέ.

           Αυτά είναι μεγαλειώδη  έργα επίσης δίνουν γοητευτική σάρκα και οστά στον Διάβολο και τον θέλουν να συνδιαλέγεται με τον Άνθρωπο σε έναν φρενήρη χορό φιλοσοφικών στοχασμών, που εξετάζουν κατ' αντιπαράσταση τους Προαιώνιους Φόβους και την Ανθρώπινη Ματαιοδοξία με τον Ανθρωπισμό, την ορθολογική προσέγγιση της ζωής και την Αυτογνωσία αναζητώντας με σωκρατικές μεθόδους την κάθαρση της Αλήθειας.

Ο "Μυστηριώδης Ξένος" το πράττει αυτό χωρίς να έχει τέτοια δυναμική- είναι, όμως, ο προθάλαμος για την κατάδυση σε άλλα απαιτητικά έργα ανάλογου ύφους. Είναι το έργο που... θέτει την ερώτηση- όπως κάνουν οι φιλόσοφοι:

Εξετάζει,λοιπόν, βραχυλογικά -με ίχνη κοινωνιολογικής σκέψης - τον Άνθρωπο ως "συλλογικότητα" και ως "ατομικότητα".

Για παράδειγμα, εντοπίζει την ατομική ροπή του ανθρώπου προς αποφυγή του κακού - σε αντιδιαστολή με την εξαχρείωση που επιφέρει η αγελαία ένταξη σε μάζες- πίσω, μάλιστα, από ένα πολιτικό ηγέτη.(εδώ υπεισέρχεται μια υπόγεια "συγγένεια" με τον Ιεροεξεταστή λχ).

Ο "Μυστηριώδης Ξένος σε βοηθά επίσης να συνειδητοποιήσεις πόσο "σχετικές" είναι κάποιες έννοιες όπως η υγεία, η ζωή, ή η δικαιοσύνη και πώς αυτά που θεωρούσαμε "σταθερές τιμές" στην "εξίσωση της ζωής" ,είναι στην πραγματικότητα ο άγνωστος "χ"!

Ταυτόχρονα κατακρημνίζει -έμμεσως πλην σαφώς- την αλαζονεία των κρατούντων, αναδεικνύοντας τη ματαιότητα του υλισμού , του πλούτου και του κοινωνικού κομπασμού.

Σε τελική ανάλυση, τους θέτει όλους ισότιμα πλάι σε κάθε φτωχό κάτω από το πέπλο της ρευστότητας και του εφήμερου των χθόνιων!

Αυτή η μικρή νουβέλα με έβαλε στη διαδικασία να αναλογιστώ tον Άνθρωπο και ως ατομική οντότητα , ενσπείροντας μια "ιδέα", που μόνο σε θρησκευτικά συγγράμματα έχω βρει:

Ότι αυτό που στην περιορισμένη οπτική μας μπορεί να φαντάζει φρίκη κι αδικία -όπως ένας πρόωρος θάνατος, μπορεί με μια σφαιρική θέαση να αποδειχθεί η καλύτερη εναλλακτική...

Μην το εκλάβετε στην πεσσιμιστική πλευρά του αυτό:

Δεν περνά απαισιοδοξία ο Τουέιν ούτε μηδενισμό.

Περισσότερο μετριάζει την απόλυτη βίωση του Πόνου σχετικοποιώντας τις έννοιες και -κυρίως- απορρίπτοντας αυθεντίες και δόγματα, που θέτουν ασφυκτικό πλαίσιο στη φύση της ίδιας της ζωής.

Ένα βιβλίο που βγάζει τη γλώσσα στους θεσμούς που φυλάκισαν τη βούληση, και την αλήθεια.

Και στο τέλος τι μένει από όλα αυτα;

Μα ο ο ίδιος ο συγγραφέας είχε υποβάλει την κάθαρση  υπονομεύοντας παιχνιδιάρικα την ίδια τη βαρύτητα του έργου του:

"Φίλιπ Τράουμ" ονόμασε τον Μυστηριώδη Επισκέπτη του: Traum σημαίνει " όνειρο" στα γερμανικά.Η σημασία στα γερμανικά μας αποδεικνύει τη γλυκιά φιλοσοφική φάρσα που μας έπαιξε ο Τουέιν 

σαν την ίδια τη ζωή ή όπως το σημειώνει το γνωστό έργο του 

Edgar Alan Poe "All we live is a dream within a dream" !

[ Όσα ζούμε είναι ένα όνειρο μέσα σε ένα όνειρο...]

Γρηγόριος ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ο Τρελός Με Τους Κόκκινους Κρίνους

                                                                           Γρηγόριος Ξενόπουλος, 

Ο Τρελός Με Τους Κόκκινους Κρίνους

                           Είδος :Ρομαντικό/Κοινωνικό Διήγημα

                                  Βαθμολογία :10/10

                  Πρόκειται για ένα από τα πιο δυνατά έργα του Γρηγορίου Ξενόπουλου κι ας μην ξεπερνά τις λίγες σελίδες.
          Κι όμως ναι! Ανάμεσα σε πλήθος μυθιστορημάτων, μεταφράσεων, παιδικών βιβλίων αυτό το ολιγοσέλιδο ρομαντικό αφηγηματάκι καταφέρνει να σκορπίσει την ξεχώριστή λάμψη ενός αυθεντικού λογοτεχνικού διαμαντιού! 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Τι μπορεί να πλήγωσε τόσο τον καλλιεργημένο,ευκατάστατο Ζακυνθινο ήρωα του Ξενόπουλου, ώστε αυτός να αποσυρθεί από τον κόσμο;
Γιατί επέλεξε μόνη συντροφιά και πάθος του τον κήπο με τους Κόκκινους Κρίνους, που το πορφυρό τους χρώμα,λένε, είναι το ίδιο το Αίμα του Έρωτα;
ΠΟΙΟΣ θα καταφέρει να ανακαλύψει το φοβερό μυστικό του;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Πρόκειται για ένα πολύ μικρο διήγημα με γρήγορη πλοκή και συγκλονιστική ανατροπή στο τέλος.
        Παρά το μικρο μέγεθος του, το διήγημα "Ο Τρελός Με τους Κόκκινους Κρίνους" του Γρηγορίου Ξενόπουλου συνιστά ένα ολοκληρωμένο έργο κι αυτό είναι το αξιοθαύμαστο!

Κεντρικός πυρήνας του είναι το άρτιο ψυχογράφημα του κεντρικού ήρωά του, που μας συστήνεται μέσα από τα μάτια του αφηγητή φίλου του.

      Η ανυπόκριτη ανησυχία του φίλου για τον παράξενο, απομονωμένο, παλιό κι αγαπημένο του γνώριμο,τον Πώπο, ακολουθεί τις διαθέσεις του αναγνώστη προς το μυστήριο, που υποβόσκει καθ' όλη τη διήγηση. 

Η τριτοπρόσωπη αφήγηση σε αυτήν την περίπτωση επιτείνει την υποβλητικότητα του έργου.
Αρχικά εγείρει τη ζωηρή περιέργεια του αναγνώστη για το μυστήριο που περιβάλλει τον απομονωμένο Πώπο. 

         Μαζί με τον αφηγητή περιπλανιόμαστε σε μια σχεδόν ερειπωμένη επτανησιακή έπαυλη του παλιού γνώριμου, όπου βασιλεύει μια ανομολόγητη οδύνη.

             Με αγωνία περιμένουμε κι εμείς τον πρωταγωνιστή να ανοίξει στο φίλο-αφηγητή - και σε εμάς - την πόρτα του δωματίου και της καρδιάς του.  

         Η βασική ιστορία δεν έχει μελοδραματικές εξάρσεις ούτε διαρκή ένταση.

Αντιθέτως υπάρχει ένας ήπιος ρομαντισμός -αρκετά κοινότυπος για την εποχή που πραγματεύεται- με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται επιδέξια στο τέλος ο μηχανισμός του αιφνιδιασμού, που αφήνει άναυδο τον αναγνώστη κι εμποτίζει το έργο με μια εσάνς γοτθικού στοιχείου:
Σε μια "σκηνοθεσία"που θα ζήλευαν οι σύγχρονοι ειδήμονες των θρίλερ, η τελευταία φράση του τόσο σύντομου κειμένου, ανατρέπει πλήρως την αρχική εντύπωση!
          Εκεί που η ιστορία φαντάζει μελαγχολική και ρομαντική, ξαφνικά τα πάντα αλλάζουν στην τελευταία ακριβώς πρόταση -όπως αυτή σηματοδοτεί την κατάληξη κι ερμηνεία των πάντων:
        Η ιστορία,με τη στερνή φράση αποκτά ένα προσανατολισμό καινούριο, που αναδρομικά επαναπροσδιορίζει όσα συναντήσαμε στις προηγούμενες σελίδες!
Δεν είναι όσα αποκαλύπτει η τελευταία πρόταση, αλλά όσα υποβάλλει και όσα εύλογα προκύπτουν ως συμπεράσματα, κομίζοντας ετεροχρονισμένη φρίκη, αλλά και οδύνη στην πιο ακραία της μορφή.
           Αντί,λοιπόν, για το επτανησιακό ρομάντζο που θα περιμέναμε από τον μετρ του είδους, Γρηγόρη Ξενόπουλου, το βιβλιαράκι αυτό μας εκπλήσσει και μας αποστομώνει!
           Μια φράση του μόνο και καταλήγουμε σε ένα μικρό κομψοτέχνημα που ρέπει προς την ερεβώδη ατμόσφαιρα και την παρακμιακή παραφορά, όπως τα συναντάμε στα απελπισμένα ποιήματα του Σαρλ Μποντλέρ, τα διαποτισμένα με σπαραγμό και θάνατο!
   Μια αναγωγή "επί το...ελληνικότερον" θα μπορούσε να γίνει προς την ζοφερή ποίηση του Κώστα Ουράνη, που επίσης αναμετράται έντονα με την ατμόσφαιρα του θανάτου.
      Είναι εμφανής στο δίηγημα αυτό η επίδραση από τον ευρωπαικό ρομαντισμό του 19ου αιώνα κι η προσαρμοσή του στο πλάισιο της επτανησιακής κοινωνίας από τον μεγάλο Ξενόπουλο.
      Ένα άλλο βιβλίο  με αντίστοιχη δυναμική στην τελευταία του φράση, η οποία ανατρέπει τη διάχυτη εντύπωση των προηγούμενων σελίδων, κορυφώνοντας τη συγκίνηση εξίσου αποστομωτικά, είναι το πολύ πιο πρόσφατο "Ξαναβρήκα Το Φίλο Μου" του Φρεντ Ούλμαν", με θέμα του μια αντιφατική φιλία στη Γερμανία του Μεσοπολέμου.
Όπως και να'χει ο "Τρελός Με τους Κόκκινους Κρίνους" μες στην απλότητά του είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα έργα του Ξενόπουλου, που καταδεικνύει το βάθος της σκέψης του, τη διεισδυτική του ματιά στην ανθρώπινη ψυχή και την πρωτοποριακή του τόλμη, τόσο μπροστά από την εποχή του! Είναι αυτό το γνήσιο πάθος της ανθρώπινης ψυχής που χαράσσει ανεξίτηλα  τον "Τρελό Με τους Κόκκινους Κρίνους" στην καρδιά του αναγνώστη!

         "Ο Τρελός Με τους Κόκκινους Κρίνους" έχει εκδοθεί ως αυτόνομο διήγημα σε μια εξαιρετικά καλαίσθητη έκδοση "τσέπης" με ευανάγνωστη γραμματοσειρά, που περιλαμβάνει μια σειρά διηγημάτων του Ξενόπουλου.(περίπου 4ευρω έκαστο)

          Ωστόσο  έχει συμπεριληφθεί και στον πολυσέλιδο κύκλο διηγημάτων "Ο Μινώταυρος &Άλλες ιστορίες"-όλα από τις εκδόσεις των Αδελφών Βλάσση , που κατέχουν τα αποκλειστικά δικαιώματα ολόκληρης της εργογραφίας του Γρηγορίου Ξενόπουλου- παρέχοντας στο αναγνωστικό κοινό μια πολύτιμη κληρονομιά της πνευματικής ιστορίας του τόπου μας!
                                                        Ελισσάβετ  Δέδε

ΣΟΦΗ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ, Ροδανθός

                                                                                          Ροδανθός, Σόφη Θεοδωρίδου

                                         Ιστορικό Μυθιστόρημα

                                     Βαθμολογία 8,5/10

Η αγαπημένη και πολυγραφότατη  Σόφη Θεοδωρίδου εξακολουθεί και φέτος να μας σεργιανά στην Eλληνικη Ιστορία παρέα με ωραίους ανθρώπους που μοχθούν για τις όμορφες αξίες της ζωής.

Σταθμός της, αυτή τη φορά, τα πολύπαθα Δωδεκάνησα,

 και συντροφιά του αναγνώστη μια ξεχωριστή γυναίκα που στο πέρασμά της σκορπά τα αρώματα του ρόδου...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Παραμονές του 20ου αιώνα, 17χρονη Σμαράγδα καταφθάνει άγουρη κοπέλα στη Σύμη βρίσκοντας έναν απρόσμενο συμμάχο στο πρόσωπο του ισχυρού Μόσκοβου.

Στη Σύμη των Σφουγγαράδων, κάτω από τις φτερούγες του εμβληματικού της Ταξιάρχη, η Σμαράγδα θα βρει την ευτυχία στο πρόσωπο του καραβοκύρη Μιχάλη και μόνο η ατεκνία θα σκιάζει το φωτεινό σπιτικό τους.

Στη ζωή τους όμως μπαίνει ο μικρός Γιουσίφ με το μυστηριώδες παρελθόν που τον καταδικάζει στον ρατσισμό των γύρω του.

Εν τω μεταξύ ο νέος αιώνας επιφυλάσσει πολλές θύελλες. Βαλκανικούς Πολέμους Πρώτο Παγκόσμιο ,Μικρασιατική Καταστροφή ενώ για τα Δωδεκάνησα σηματοδοτεί εναλλαγή κατακτητών.

Μια γυναίκα συνδετικός κρίκος 3 γενεών και ο πόθος της ελευθερίας οδηγός ενός ολόκληρου γένους που χρόνια στεςνάζει κάτω από τη σκλαβιά -κρατά όμως ελεύθερο το πνεύμα και άσβεστη τη φλόγα της δημιουργίας και τη αγάπης.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η Σόφη Θοεδωρίδου έχει από χρόνια συστηθεί στο κοινό ως μια συνεπής μυθιστοριογράφος η οποία κατορθώνει να μετουσιώσει αληθινές ιστορίες σε μυθιστορηματικές εμπνεύσεις που υποτάσσονται στην ιστορική συγκυρία διατηρώντας, παράλληλα, τη μυθιστορηματική φλόγα που διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Αυτή τη φορά πεδίο δράσης είναι τα πολύπαθα Δωδεκάνησα μια από τις περιοχές του ελληνισμού που υπέφεραν περισσότερο από το πέρασμα πολλαπλών εχθρικών δυνάμεων που βεβήλωσαν τα χώματά τους και έθεσαν υπό διωγμόν το ελληνικό στοιχείο.

Εκπροσωποί τους στον "Ροδανθό" είναι η Σύμη και η Ρόδος.

Το δράμα της σαγηνευτικής Ρόδου είχε παρουσιαστεί προ διετίας στην εξαίσια έμπνευση της κυρίας Τιτίτσας Πιπίνου "Το Κορίτσι του Αλεσσάντρο".

 Θεματολογικά ο "Ροδανθός" έρχεται να ενισχύσει και να συμπληρώσει βιβλιογραφικά εκείνες τις δυο εμπνεύσεις, καθώς το ταξίδι μας πριν τη Ρόδο τώρα ξεκινά απο τη Σύμη- με την προστασία του εμβληματικού Πανορμίτη έμπνευση και καταφύγιο για το δύσβατο αλλά και συναρπαστικό ριζικό των βουτηχτάδων. Το ζοφερό ριζικό των σφουγγαράδων το είχε προσεγγίσει κι η Ιφιγένεια Τέκου στο "Δεξί Κιτρινο Λουστρίνι" από τη γραφική Κάλυμνο...(παρουσιαση ΕΔΩ) 

 Πέρα από τι ιστορικό του πρόσημο, ο "Ροδανθός" ανήκει στα βιβλία της Θεοδωρίδου που φέρουν ένα σαφέστατο γυναικοκεντρικό πρόσημο.

Κεντρική του ηρωίδα η Σμαράγδα, μια σαγηνευτική και δυναμική γυναίκα που κυριαρχεί σε όλο το μυθιστόρημα [και στις ζωές των υπόλοιπων ηρώων, που την πλαισιώνουν] με όρους υφέρπουσας μητριαρχίας...

Η Σμαράγδα γίνεται ο συνεκτικός αρμος της οικογένειας,  και η παρουσια της διατρέχει τις ζωές στο νησί- διαχρονική και γοητευτική όπως ο πόθος της Λευτεριάς.

Αν η γραφή της Θεοδωρίδου δεν ήταν τοσο "γηίνη" θα μπορούσαν να αποδοθούν συμβολικές διαστάσεις στη φιγούρα της Σμαράγδας, που μένει παρούσα πάντα όσο τα Δωδεκανησα αγωνίζονται για την εθνική τους επιβίωση και για το όνειρο της Λευτεριάς και "τελεύει το έργο της επι γης" οταν πια κυματίζει στο Δημαρχείο της Ρόδου η Γαλανόλευκη...

      Ξέρουμε όμως πως πρόθεση της συγγραφέως ειναι να προσφέρει απτές ιστορίες αληθοφανών ηρώων, πασπαλισμένες με ιστορική γνώση και ηθογραφικές πινελιές οπότε είναι ισχνή οποια συμβολική διασταση..

Είναι σαφής, πάντως, η σαγήνη που ασκεί η Σμαράγδα στη συγγραφέα  κάνοντας την να εστιάζει υπέρμετρα σε κείνη.

       Σε αυτό το σημείο ίσως ενυπάρχει μια μικρή ανισομέρεια που παραμερίζει κάποιους χαρακτήρες- μυθοπλαστικά πιο ενδιαφέροντες απο εκείνη, όπως ο τόσο ιδιαίτερος Γιουσίφ, παρόλαυτα η πολυπρόσωπη αυτή ιστορία προσφέρει πολυδιάστατες εικόνες και εμπνέει ποικίλα συναισθηματα στον αναγνώστη..

Πιθανόν το μέγεθος και οι 750 σελίδες του βιβλίου προκαλέσουν δέος στον αναγνώστη- κι όμως η γραφή κυλά άνετα κι ευχάριστα! 

Η Σόφη Θεοδωρίδου κατορθώνει να συνθέσει άλλη μια σφιχτοδεμένη πλοκή με την πένα της να γίνεται διεισδυτική, χωρίς όμως να κουράζει τον αναγνώστη...

Το υλικό της κυρίας Θεοδωρίδου κι ο επιδέξιος χειρισμός του "δικαιολογούν" τη μεγαλη έκταση του μυθιστορήματός της.

            Ο "Ροδανθός", στην ουσία αποτελεί μια σάγκα - μια οικογενειακή , δηλαδή , ιστορία τριών γενεών, που παρακολουθούν την κρισιμότερη πεντηκονταετία των Δωδεκανήσων, μέσα από ένα πρίσμα ανθρωποκεντρικό κι εμπλουτισμένο με πλουσιότατα λαογραφικά στοιχεία, που αποδεικνύουν την εντρυφή μελέτη της συγγραφέως πάνω στο θέμα...

Σίγουρα πρόκειται για λεπτομέρειες που -εν μέρει-επιβραδύνουν τη δράση όχι όμως σε σημείο να πλατειάζει η αφήγηση, αλλα μονο για να καταστήσουν τις καταστασεις περισσότερο "βιωματικές" για τον αναγνώστη..

Χάρη σε αυτες τις λεπτομέρειες αναβιώνει πιστά η εποχή και ο  αναγνώστης καθίσταται κοινωνός των ιδιαιτεροτήτων και της εποχής και της νησιωτικής ζωής κάτω  από την άνομη εξουσία του κατακτητή...

Με περιεκτικές αναφορές η Σόφη Θεοδωρίδου παρουσιάζει την οδυνηρή μετάβαση από την ακατέργαστη νωχέλεια και τη ξεκάθαρη βαρβαρότητα των Οθωμανών, στην πιο συστηματική ύπουλη κτηνωδία των ομόθρησκων Ευρωπαίων -Ιταλών αρχικά αλλά και Γερμανών.

Τα παρασκηνιακά παιχνίδια των Μεγάλων Δυνάμεων, η ιταλική κουλτουρα, η σκληρότητα του ιταλικού φασισμού -προοοίμιο του ολοκληρωτισμού που θα σαρώσει την Ευρώπη και τη χώρα μας ολόκληρη στην Κατοχή...

Οι σκληροκαρδοι ηγέτες των ιταλοκρατυούμενων Δωδεκαήσων που καταρρίπτουν το μύθο του "καλού Ιταλού" , όπως τον διέσωσε κυρίως η συνηθκολόγηση του Μπαντόλιο.

Διάσπαρτα τα ιστορικά στοιχεία ενσταλαγμένα σε σωστές δόσεις μέσα στο κείμενο.

Ένα από τα πιο δυνατα στοιχεία του βιβλίου είναι πως η πορεία των ηρώων του- με προεξάρχουσα τη Σμαράγδα- αναδεικνύει τις ευγενεστερες αξίες της ζωής: Φιλότιμο, Μόχθο, Καλοσύνη, Συγχώρεση.

Η συγγραφέας ανυψώνει την Οικογένεια, την Τιμιότητα, τη Φιλία και τη Συμπόνια στον Πάσχοντα Πλησίον αφήνοντάς τα να πέσουν σα "σπόροι φιλόδοξοι"  στο χώμα της ψυχής μας!

Δεσπόζοντα ρόλο παίζει η μητρική αγάπη στην πιο σπαρακτική της ίσως εκδοχή (κι ίσως άξιζε εδώ η συγγραφέας να έχει επιμείνει ακόμη περισσότερο.) 

Εκείνο που μένει ως απόηχος αυτού του εξαισιου μυθιστορήματος είναι σίγουρα η αγάπη στην πατρίδα και η λαχτάρα της Λευτεριάς, που χωρις να προσλαμβάνει επικό χαρακτήρα στεκεται πάνω απο πλούτο και προσωπική ευημερία.

Πάνω από όλα όμως ο "Ροδανθός" της Σόφης Θεοδωρίδου παραμένει ένας ύμνος στην Οικογένεια που ως θεσμός συνέβαλε αποφασιστικά στην επιβίωση του πολύπαθου Έθνους μεσα στις μπόρες των Καιρών...

Φρανκ Νταραμποντ/ STEVEN ΚΙΝG, Shawshank Redemption“. [ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΞΟΔΟΣ: Ρίτα Χέιγουορθ]Το σενάριο που πουλήθηκε για 1 ΔΟΛΛΑΡΙΟ!

                          Φρανκ Νταραμποντ, ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΞΟΔΟΣ: Ρίτα Χέιγουορθ

                                   Είδος :Koινωνικό Δράμα

Σκηνοθεσία: Φρανκ Ντάραμποντ (1994)
Παίζουν: Τιμ Ρόμπινς στο ρόλο του (Άντι Ντυφρένς)

Μόργκαν Φρίμαν (Έλις Μπόιντ «Ρεντ» Ρέντινγκ)
Μπομπ Γκάντον ( Σάμιουελ Νόρτον)
Γουίλιαμ Σάντλερ  (Χέιγουντ)
Κλάνσι Μπράουν  (Μπάιρον Χάντλεϊ)
Γκιλ Μπέλοους  (Τόμι Γουίλιαμς)
Μαρκ Ρόλστον  (Μπογκς Ντάιαμοντ)
Τζέιμς Γουίτμορ ( Μπρουκς Χέιτλεν)

 Διάρκεια: 137 λεπτά 
Βασίζεται στη νουβέλα του Στίβεν Κινγκ με τον τίτλο “Rita Hayworth and Shawshank Redemption“.

[Η Ρίτα Χέιγουορθ στις Φυλακές του Σουσάνκ

Ο Στήβεν Κινγκ ("Το Αυτό", Πράσινο Μίλι" κλπ) είναι από τους δημοφιλέστερους συγγραφείς της σύγχρονης εποχής. Πολυγραφότατος- ενώ σε ένα λογοπαίγνιο με το επίθετό του, αποκαλείται

ο "βασιλιάς του τρόμου"...

Ανάμεσα όμως στην πληθώρα των βιβλίων του υπάρχουν κάποια έργα που πραγματικά ξεχωρίζουν κι αποδεικνύουν ότι είναι τω όντι μεγάλος...

           Ένα από τα κορυφαία του βιβλία που δικαιώνουν τη φήμη του είναι αναμφίβολα το κοινωνικό του δράμα "Η Ρίτα Χέιγουορθ Στις Φυλακές του Σουσάνκ", που απογειώθηκε κυριολεκτικά από τη σκηνοθετική προσέγγιση του Φρανκ Ντάραποντ και έχει χαρακτηριστεί από το κοινό του πλανήτη ως η "καλύτερη ταινία", σε πείσμα των Όσκαρ, που ποτέ δεν ήρθαν γι αυτή!

Η "Τελευταία Έξοδος" αποτελεί το τρανότερη απόδειξη "πως δεν είναι οι διακρίσεις που καθορίζουν πάντα την αξία μιας ταινίας"

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο Άντι Ντουφρέιν είναι  ένας φέρελπις τραπεζίτης που από μια κακή συγκυρία καταδικάζεται άδικα για τον διπλό φόνο της γυναίκας του και του εραστή της.

Με ποινή δις ισόβια μεταφέρεται στο σωφρονιστικό κατάστημα του Σούσανκ- μια από τις σκληρότερες φυλακές της Αμερικής, κάτω από την εποπτεία του θρησκόληπτου διευθυντή Χάντλεϋ.

Εκεί θα συνδεθεί με τον Ιρλανδό επίσης ισοβίτη, Έλις Μπόυντ Ρεντινγκ ("Red") ο οποίος διακινεί πράγματα μες στη φυλακή 

Μες στην κόλαση της φυλακής ο Άντι πασχίζει να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του και να μη μετατραπεί σε κτήνος!

Αρωγό του θα έχει το δυνατό του μυαλό και το όραμα να χτίσει μια βιβλιοθήκη για να διατηρήσει το φρόνημα των φυλακισμένων, μέσα σε ένα σύστημα που διαρκώς προσπαθεί να συνθλίψει τον άνθρωπο...!

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Αν θέλαμε να ορίσουμε επισήμως  τι θα πει "καλή κινηματογραφική ταινία",

θα συμπεριλαμβάναμε σίγουρα εκ των ουκ άνευ τα απαραίτητα στοιχεία 

της Πλοκής,

της αβίαστης Ροής 

της Αγωνίας,

των χαρακτήρων,

των υποδειγματικών Ερμηνειών,

του καλού φωτισμού,

-με ανθρωπιά που αγγίζει την ψυχή-

-και φυσικά θα αναζητούσαμε σε αυτην και το μήνυμα εκείνο, που αναμορφώνει στάσεις ζωής ... 

ή "απλά" θα αναφωνούσαμε τον τίτλο: "Τελευταία Έξοδος" και θα τα είχαμε συμπεριλάβει όλα!!!!!

            Πρόκειται πράγματι για τον ορισμό της καλής ταινίας.

Η απόλυτη  κοινωνική ταινία ! Μια Ωδή στη λαχτάρα της Ελευθερίας, μια ελεγεία της ελπίδας!

Ένα ευφυές αριστούργημα που μέσα από μια δραματική, ευληπτη ιστορία κατορθώνει να θίξει επιδέξια πλήθος κοινωνικών ζητημάτων όπως

η θέληση για ζωή, 

η φιλία, 

ο ιδρυματισμός κι η επανένταξη , 

ο φαρισαϊσμός της θρησκοληψίας, 

η αυτοπαγίδευση 

η αξία του πολιτισμού στη ζωή του ανθρώπου

-και πάνω αππ όλα η ελευθερία.... 

         Η ταινία παρά τον παραπλανητικό -στα όρια του spoiler τίτλο της- διαδραματίζεται μες στις πιο σκληρές αμερικάνικες φυλακές λίγο μετά τον ΒΠΠ- κι ελάχιστη σχέση έχει με την ειδυλλιακή Χέιγουορθ, αφού ο μελαγχολικός της κόσμος έρχεται σε αντίθεση μάλιστα με την χολυγουντιανή λάμψη εκείνης.

Στο επίκεντρο η ταινία φέρνει τη φιλία δύο ισοβιτών αναδεικνύοντας ένα αλησμόνητο ερμηνευτικά ντουέτο -τον Τim Robbins και τον Morgan Freeman σε μιαν απολαυστική "διωδία", που υμνεί την ανδρική Φιλία, την Αλληλεγγύη, την Πίστη!

Μέσα από τα δυο πρόσωπα, αξιοποιώντας την καταπραϋντική και ζεστή αφήγηση του Morgan Freedman, o Darapord ιχνηλατεί τη μικροκοινωνία  των φυλακών -έναν μικρόκοσμο αδυσώπητο, με την ασυδοσία και  ένα ιδιότυπο κώδικα τιμής σε αντιφατική συνύπαρξη: Εκεί που μπορεί να συναντήσεις την απόλυτη κτηνωδία αλλά κι απρόσμενη ανθρωπιά!

Στην κορυφή αυτού του κοινωνιογράμματος στέκεται ο Διευθυντής των φυλακών με τον Μπομπ Γκάντον να "δίνει" -χαμηλόφωνα ,αλλά καίρια- έναν από τους πιο μοχθηρούς και υποκριτικούς χαρακτήρες στα κινηματογραφικά δρώμενα!

          Έπειτα οι δεσμοφύλακες "φυλακισμένοι" κι αυτοί πολλές φορές στα πάθη τους, μέσα σε έναν ιστό διαφθοράς, που δεν αφήνει αμόλυντο κανέναν.

Η ταινία εξελίσσεται γραμμικά δίνοντας αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα από μια πολυετή κάθειρξη, σκιαγραφώντας ποικίλους ανθρωπότυπους, μέσα από στιγμές σκληρές αλλά και τρυφερές συνάμα! Στη φυλακή συναντούμε τον νταή, τον λιποτάκτη, τον στωικό. Στην ταινία αυτή προβάλλουν, δηλαδή, περιπτωσιολογικά "Aυτόι Που Βούλιαξαν κι Αυτοί που Σώθηκαν", και ο Steven King -μετην αρωγή του Φρανκ Νταραπόρντ- "ιχνηλατεί τις διαφορές μεταξυ των ηττημένων και των νικητών- ακριβώς όπως  ψυχογράφησε στη δική του ομώνυμη πραγματεία για τον δικο του εγκλεισμό, ο επιζήσας του Άουσβιτς , ο Ιταλοεβραίος Primo Levi . ( τύποις "δευτερολογία" για το "Εαν Αυτο Είναι ο Ανθρωπος")

        Ανάμεσα σε όλους τους χαρακτηρες , στην ταινία ξεχωρίζει ο "γεράκος  Brookς ", στον πιο γνήσιο και βαθύ χαρακτήρα όλου του έργου, με τον αξιόλογο James Whitmore να δινει μια  αυθεντικά σπαρακτική ερμηνείαμπου κομματιάζει την καρδιά σου.

            Κατά τα άλλα, κάτω από το στοργικό βλέμμα του Ρεντ ξετυλίγεται η μυστηριώδης προσωπικότητα του χαρισματικού Άντι που, με εφόδια την εκπληκτική του μόρφωση και την αγάπη του για τη γεωλογία και το σκάκι  ορθώνει το δικό του ανάστημα κόντρα στο συρματόπλεγμα, κόντρα στο σκοτάδι , κόντρα στη καταδυνάστευση κάθε είδους!  

            Πόσο ευφυϊώς ο σκηνοθέτης ανυψώνει την αξία της Τέχνης και τον επιτευγμάτων του Πολιτισμόυ ως πράξεις αντίστασης σε κάθε είδους βαρβαρότητα!

Εκεί όπου το Βιβλίο η Μουσική ανοίγουν ορίζοντες πέρα από τα κάγκελα- σιδερένια ή συμβολικά- εξευγενίζουν την ανθρώπινη φύση και χαλιναγωγούν τα ένστικτα, στρέφοντας το άτομο σε υψηλές αναζητήσεις!

[Ποιος βάσταξε να μείνει αδάκρυτος τη στιγμή της άριας από τους "Γάμους του Φίγκαρο";].

       Διακύβευμα στην "Τελευταία Έξοδο" είναι η διάσωση της έννοιας του Ανθρώπου μέσα στις ακραίες Αντιξοότητες που στήνουν το κοινωνικό σύστημα και η σκοτεινή ψυχολογία μιας "περιθωριοποιημένης αγέλης".

Σε επίπεδο ενδοσκοπικό η ταινία αγγίζει την έννοια των εσωτερικών μας φυλακών που ο Αλεξανδρινός μας ποιητής Κ.Π. Καβάφης έθιξε στο συγκλονιστικό του ποίημα "Τείχη"

Στην ταινία αυτή αντιπαρατίθεται το πείσμα και η πίστη με κείνη τη συντριπτική ρήση του Ρέντ : "H ελπίδα είναι επικίνδυνη"! 

              Στα ήσσονα δίπολα της ταινίας ποτε αναδεικνύεται το ένα πότε το αλλο.

Το σεναριο χτιζει σωστά και κυοφορει υπομονετικά την εκπληξη - για να τη σερβίρει στις σωστες δόσεις,την καταλληλη στιγμή, πετυχαίνοντας τον αιφνιδιασμό του θεατή.

             Δεν είμαι σίγουρη αν το φινάλε είναι εκείνο που ζητούσε καλλιτεχνικά  αυτή η ταινία. Ηταν μια νομοτέλεια. Σίγουρα δεν αποτέλεσε την κορύφωση της, αλλά δε με νοιάζει κιόλας!

Είναι από τις ταινίες που το απώτερο μήνυμά τους υπερβαίνει την καθεαυτή πλοκή.

Η σπουδαιότερη προσφορά από την ταινία "Τελευταία Έξοδος" είναι η προτροπή να παλεύεις μέχρις εσχάτων χωρίς να εγκαταλείπεις την ελπίδα, που είναι το κίνητρο  να συνεχίζεις!

Προσωπικά την προτιμώ από το άλλο δράμα φυλακών του King το "Πράσινο Μίλι" από την άποψη ότι στηρίζεται σε ρεαλιστικά στοιχεία κ δεν εμπεριέχει τον εντυπωσιασμό του ανεξήγητου ή του μεταφυσικού στοιχείου...

        Εκείνο που αποδεικνύει πόσο μεγάλο κινηματογραφικό και ηθικό επίτευγμα αποτελεί η "Τελευταία Έξοδος" είναι ότι  συσπειρώνει το κοινό στην άποψη πως σε "σημαδεύει", και μπορεί να αποτελέσει... γέφυρα συμφιλίωσης ανάμεσα στους σινεφίλ και τους λάτρεις του mainstream, καθώς σήμερα χαίρει καθολικής αποδοχής- γεγονός που απαλύνει το Όσκαρ και τις εισπράξεις που άδικα στερήθηκε την χρονιά προβολής της! 

Είχε την ατυχία του κακιστου timing, αφού το 1994 συνέπεσε με τo Pulp Fiction και το Forrest Gumb -(αιτία που ο Τομ Χανκς αρνήθηκε την αρχική πρόταση  να ενσαρκώσει αυτός τον Άντι.)

με τον καιρό όμως κέρδισε μια θεση στο πάνθεον των κορυφαίων ταινιών του Παγκόσμιου Σινεμά στεφανωμένη από μια διαχρονικότητα, που πολλές οσκαρικές ταινιες δεν πλησίασαν ποτέ...Σε ολους κυριαρχει η αισθηση πως ειναι άδικια καταφωρη αυτη η εμβληματική συιγμή του σινεμά να μην έχει Οσκαρ

                  Κάποιοι άλλοι πάλι, ενίστανται με την επιλογή του κοινού να αναδείξει την "Τελευτάια Έξοδο" σε κορυφαία ταινία όλων των εποχών στο ΙΜDB έναντι άλλων πιο περισπούδαστων αριστουργημάτων.

Δεν ξέρω αν είναι υπερβολή η αποθεωτική σταση του κοινού προς αυτην την ταινια.

Σιγουρα, η Τελευταια Εξοδος ειναι μια δημιουργια "ευανάγνωστη", χωρις συμβολισμούς καινοτομίες ή  καλλιτεχνικές ακροβασίες, που με δεος βλεπουμε σε αλλες κινηματογραφικές εμπνεύσεις, ρηξικέλευθες, ποιητικές, αποτροπαια γοητευτικές- τομή στο σινεμά.

Η "Τελευταια Εξοδος" ειναι , ωστόσο, αρτια στην εξαισια κοινοτυπία της. Ειναι το αρχετυπο του μεστού σινεμά- ταινια προτυπο για κάθε κινηματογραφιστή.

Ολα της τα στοιχεια  βρισκονται σε απόλυτη αρμονία που φερνει αγαλλίαση στην ψυχή. .

Θεωρώ εξάλλου, πως το σημαντικότερο για ένα έργο είναι να κοινωνεί ένα υψηλό μήνυμα με γλώσσα διαχρονική , τρόπο μεστό και  προσιτό σε όλο το κοινό- κι όχι σε μια περιορισμένη "εκλεπτυσμένη" μερίδα  του.

Η Τελευταία Έξοδος ανήκει σε αυτές τις σπουδαίες ταινίες που το πετυχαίνουν απόλυτα. Όλοι μπορούν να την κατανοήσουν κ να εισπράξουν τα νοήματά της. Ειναι ταινια αναφοράς, ταινία "για μια ζωή" όπου γυρίζεις ξανά & ξανά, βγαινοντας αναβαπτισμενος από το μήνυμα πως 

"Μόνες αδιαπέραστες φυλακές είναι εκείνες που καβαφικά χτίζουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας" 

και "Χαμένη σίγουρα είναι μόνο η μάχη που δε δώσαμε"!

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ 10/10!(όταν η δικαίωσή σου υπερβαίνει έαν Όσκαρ)

                        ΕΠΙΜΕΤΡΟ "ΤΑ ΤΕΙΧΗ " ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

                    Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
                     μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

                     Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
                 Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

                                διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
                            A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

                          Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.

                          Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.         

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΤΗΒΕΝ ΚΙΝΓΚ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ 

ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ "Επιλογή- Θύραθεν" 

σε ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΩΤΗΡΗ ,

με 160 σελίδες!

Πρωτότυπος Τίτλος Rita Hayworth and Shawshank Redemption

Χρονολογία Πρώτης Έκδοσης 1990

ΙSBN 10: 9608097517

ΠΕΡΙΛΗΨΗ : ΡΕΝΤ:-"Τα μόνα πράγματα που αρνούμαι να εμπορευτώ εδώ μέσα είναι τα όπλα και τα σκληρά ναρκωτικά.

Δεν έχω σκοπό να βοηθήσω κανέναν να πεθάνει ή να σκοτώσει κάποιον άλλον.

Έχω τόσους θανάτους μέσα μου, που μου φτάνουν για όλη μου τη ζωή..."

Ενδεικτική τιμή είναι 12, 90 αλλά μπορείτε να το βρείτε και 

με 8,90ευρώ (Πολιτεία, Public , Πρωτοπορία)

                                                  

Roberto Benigni, La Vita e' Bella ( Μπενίνι, Η Ζωή Είναι Ωραία)Ο ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΣ ΜΠΕΝΙΝΙ! ΤΟ ΕΞΟΡΓΙΣΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΚΡΙΤΩΝ.

 Roberto Benigni, La Vita e' Bella (H Zωή Είναι Ωραία)

                            Eίδος : Aντιπολεμικό Δράμα

3 ΟΣΚΑΡ: 

ΟΣΚΑΡ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας Roberto Benigni
OΣΚΑΡ Α' Ανδρικού Ρόλου Roberto Benigni
ΌΣΚΑΡ Πρωτότυπης Μουσικής Niccolo Piovani

Ελλ. τίτλος: Η Ζωή Είναι Ωραία
Σκηνοθέτης: Roberto Benigni
Πρωταγωνιστές: Roberto Benigni, Nicoletta Braschi, Giorgio Cantarini,
Giustino Durano, Sergio Bini Bustric, Marisa Paredes, Horst Buchholz
Παραγωγή: 1997
Διάρκεια: 122’

Ο ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΣ ΜΠΕΝΙΝΙ

ΕΝΑΣ ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ, ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ!
ΤΟ ΕΞΟΡΓΙΣΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΚΡΙΤΩΝ.

Το 1998 ο Ρομπέρτο Μπενίνι τάραξε τα νερά του Παγκόσμιου Σινεμά συνθέτοντας μια ταινία μνήμης για το Ολοκαύτωμα, που τελικά ανάγεται σε έναν ύμνο προς τη ζωή και την οικογένεια.

Μια ελεγεία της Πατρικής Αγάπης αλλά και του Έρωτα σε δεύτερο πλάνο, που έρχεται να μας θυμίσει πως "Η Ζωή Είναι Ωραία"! 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Φασιστική Ιταλία: Ο Ιταλοεβραίος  Γκουίντο Ορέφιτσε καταφθάνει σε μια μικρή πόλη της Ιταλίας για να πιάσει δουλειά ως σερβιτόρος στο ξενοδοχείο όπου εργάζεται ο θείος του.

Εκεί θα γνωρίσει την Ντόρα, μια γλυκιά δασκάλα από μια πλούσια οικογένεια που είναι αρραβωνιασμένη  με έναν φέρελπι εκπρόσωπο της Υψηλής Κοινωνίας.

Ο Γκουίντο γοητεύει την καταπιεσμένη Ντόρα με τα καμώματά του και την οδηγεί να αποτινάξει τα δεσμα του μικροαστισμού της, ακολουθώντας τον δρόμο της καρδιάς της.

          Η συνθηκολόγηση της Ιταλίας κι η γερμανική επέμβαση, τούς βρίσκει παντρεμένους κι ευτυχισμένους γονείς ενός τρισχαριτωμένου αγοριού, του Τζόσουε, ενώ ο Γκουίντο διατηρεί ένα γραφικό βιβλιοπωλείο.

Όταν οι ναζί μεταφέρουν τους Εβραίους της Ιταλίας σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ο Γκουίντο βλέπει την οικογένειά του να διασκορπίζεται. Ο ίδιος γεμάτος αγωνία θα βρεθεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης μαζί με τον γιο του.

Μέσα στην αγωνία του αγωνίζεται να  παρουσιάσει τη νέα κατάσταση στον μικρό του γιο ως ένα παιχνίδι για να αντέξει τη φριχτή δοκιμασία, πασχίζοντας να ξανασμίξει με την Ντόρα.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Ο Ρομπέρτο Μπενίνι παίρνει το πιο σκληρό ίσως θέμα της Σύγχρονης Ιστορίας και από αυτό προσφέρει μια γλυκόπικρη εμπειρία ψυχής που σε ένα αντιφατικό μοτίβο σκιαγραφεί την ομορφιά της ζωής και τη βαρβαρότητα του μίσους όπως εκφράστηκε στο ναζιστικό όραμα.

             Ενώ, λοιπόν, θέτει στο επίκεντρο το Ολοκαύτωμα επιλέγει έναν φαινομενικά ανορθόδοξο δρόμο να το προσεγγίσει.

Η ταινία "Η Ζωή Είναι Ωραία" στέκεται στον αντίποδα της εκπληκτικής και δραματικής ταινίας του Σπιλμπεργκ -επίσης για το Ολοκαύτωμα- τη "Λίστα του Σίντλερ", χαρίζοντας ένα αντάξιο αριστούργημα- όχι μέσα από την αναπαράσταση της βίας του, αλλά αντιπαρατάσσοντάς του μια φωτεινή ψυχή ταμμένη στην αγάπη, που αρνείται να ενδώσει στην ταπείνωση του φόβου αλλά πασχίζει να διαφυλάξει την πίστη και τη ζωή του ίδιου του του παιδιού!

            Πόσο λάθος, όμως, να αντιμετωπίζεται το "La Vita e' Bella" ως κωμωδία!

Δεν υπάρχει πιο δραματικός τρόπος να αναδείξεις τις σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης φύσης και της Ιστορίας από το πρίσμα της παιδικής αθωότητας.

Όπως έξυπνα είχε σημειώσει ο ταλαντούχος Ιταλός 

" Κανείς δεν μπορεί να μιλήσει πιο βαθιά για τον θάνατο από τους κλόουν και τα παιδιά!"

Αυτό ακριβώς κάνει στη "Ζωή" ο Ρομπέρτο Μπενίνι συνδυάζοντας στο πρόσωπό του και τις δυο αυτές εκφάνσεις της αθωότητας!

Ο Μπενίνι, σαν φιγούρα που ξεπηδά από τα σπλάχνα  της "Commedia De L' Arte" και την παράδοση της βενετσάνικης Αποκριάς, εισηγείται μια τρυφερή θέαση του σκληρού μας κόσμου, με τη φάρσα ως στοιχείο αποδόμησης της ματαιοδοξίας, της φαυλότητας και των ανισοτήτων του! 

Ένας πλουμιστός, σπιρτόζος αρλεκίνος που με το πιο τρανταχτό γέλιο αρθρώνει τις πιο πικρές αλήθειες.Ένα παιδί που δε χάνει τη διάθεση για παιχνίδι παρά τον ακατανόητο ζόφο που το περικυκλώνει...

              Το "La Vita e Bella" Ζωή είναι ένας κλαυσίγελως απέναντι στον παραλογισμό του Πολέμου και του Μίσους που καταστρέφει ό,τι όμορφο δημιουργεί ο άνθρωπος:

Έρωτα, Οικογένεια, Φιλία, Ελπίδες.

Η ταινία του Μπενίνι ξεκινά ως μια γλυκιά κομεντί εποχής.

Το πρόσημο της είναι αισθηματικό, εμπεριέχοντας σπέρματα αντιφασιστικής σκέψης και κοινωνικού προβληματισμού!

             Είναι γνωστή η προοδευτική ματιά του Μπενίνι στα πράγματα, καθώς κι η σκωπτική του διάθεση απέναντι στη μεγαλοαστική τάξη της χώρας του, στον φασισμό και τη σοβαροφανή τυπολατρεία , χαρίζοντας στιγμές σα διάδοχος ενός Σαρλό!

Στο πρωτο μέρος, λοιπόν, συναντάμε τον γκαφατζή Johnny Stecchino, τον παιχνιδιάρη "Διαβολάκο", με τον ρομαντισμό ενός αναγεννησιακού τροβαδούρου όσο διεκδικέι τον έρωτα της γλυκιάς του δασκάλας.

Συναντούμε την αποκαθήλωση των εκπροσώπων της άρχουσας τάξης στην Ιταλία του Μουσσολίνι και ένα ξεγύμνωμα της σαθρότητας του φασισμού, με τρόπο που ουδέποτε εκπίπτει στον διδακτισμό αλλά ενόχλησε την Δεξιά της Ιταλίας.

          Παράλληλα, φανερώνεται η ανάδυση του αντισημιτισμού, ενόσω δηλητηριάζει την τότε ιταλική κοινωνία- με τρόπο, όμως, απολαυστικό, πολύ αστείο απαλύνοντας τον μελοδραματισμό.

          Το δεύτερο μέρος μάς, κρατάει κάτι από την τρυφερότητα των πρώτων ημερών, μέσα από οικογενειακά στιγμιότυπα με τον καρπό της ωραίας αγάπης, και σταδιακά μάς εισάγει στις μέρες του Πολέμου όταν έφτασε στην Ιταλία με τη μορφή πια της Κατοχής από την πρώην σύμμαχο Γερμανία- με τους Ιταλοεβραίους να σηκώνουν το σημαντικότερο βάρος της κατάστασης.

Στο στρατόπεδο έρχεται η κορύφωση του δράματος που μετεωρίζεται αριστοτεχνικά ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό - στην αγωνία και στην αισιοδοξία...

Η ευρηματικότητα της αγάπης κι η νοσταλγία για τις ομορφιές της ειρήνης κυριαρχούν και συγκινούν,

με μοναδικό τρόπο.

Η οικογένεια ανυψώνεται σε κίνητρο ζωής και αντίσταση στη βαρβαρότητα...

Προσωπικά δε διέκρινα ίχνος σάτιρας απέναντι στο Ολοκάυτωμα όπως αφελώς ακούστηκε από κάποιους εύθικτους κύκλους: Κάθε άλλο:

Η αθωότητα κι η αγνότητα προσέδωσαν μια μοναδική τραγικότητα και κατόρθωσαν να σκιαγραφήσουν - την εφιαλτική πραγματικότητα που ο ναζισμός επέβαλε στην Ευρώπη -και συγκεκριμένα  σε όσους η άρια παράνοια έχρισε Uentermenschen!

Ο Ρομπέρτο Μπενίνι με τη σκηνοθετική ματιά του στην ωριμότερη εκδοχή της, ενορχηστρώνει μοναδικές ερμηνείες, σε ένα αρμονικό και σπαρακτικό, συνάμα, σύνολο.

Ο "Guido Orefice" είναι σαφέστατα η κορυφαία του κινηματογραφική στιγμή καθώς δίνει μια ερμηνεία ζεστή και άκρως εκφραστική.

Σύμφωνα με το προσφιλές του στιλ, η παρουσία του είναι νευρώδης και τρυφερά σαρκαστική, εμποτισμένη όμως εδώ, με έναν ιδεαλιστική προσέγγιση του έρωτα.

Με μια εμφάνιση σε πλήρη αντίθεση με τα χολιγουντιανά αψεγάδιαστα πρότυπα αρρενωπότητας, η σπιρτάδα του Μπενίνι υποκαθιστά το έλλειμμα αυτό, με έναν ερωτισμό εκρηκτικό, που αγκαλιάζει την ψυχή.

Παράλληλα ιχνηλατεί τόσο ανάλαφρα την ευθύνη του οικογενειάρχη και το μεγαλείο της πατρικής αγάπης , που κατορθώνει να μετατρέψει τη φρίκη σε παιχνίδι, την απελπισία σε προσδοκία, το σκοτάδι σε αίτημα φωτός για χάρη ενός παιδιού ,ξεχνώντας τα εαυτής...

Μόνο η ευφυϊα κι η υπόγεια ευαισθησία του Ρομπέρτο Μπενίνι θα κατόρθωνε αυτή τη σύζευξη ετερόκλητων στοιχείων και τη στοίχισή τους πίσω από το Σάλπισμα Ελπίδας και Πίστης!

Αλησμόνητος ο Γκουίντο του  αν κ με ευφυή σκηνοθετική γενναιοδωρία ο Μπενίνι πετυχαίνει να μη γίνει η ταινία one man show, καθώς το θέμα υπερβαίνει τον προσωποκεντρικό χαρακτήρα που είχαν οι άλλες του κινηματογραφικές δημιουργίες!

             Δίπλα του, μοιραία πιο χαμηλόφωνη, αλλά εξαίσια, η Νικολέττα Μπράσι στον ρόλο της δασκάλας Dora, με πριγκιπική φινέτσα, μια έμφυτη σεμνότητα και μια γλυκύτητα που σχηματίζει ένα αξιολάτρευτο δίπολο μαζί του.

Την παράσταση και τις καρδιές μας κλέβει και ο μικρός τότε Giorgio Cantarini που ερμηνεύει τον γιο του ζευγαριού  Τζόσουε, με αυθορμητισμό και την οξυδέρκεια που μόνο τα παιδιά μπορούν να έχουν .

Οι υπόλοιποι άξιοι παραστάτες στο δράμα της οικογένειας, σε καλαίσθητα στημένο σκηνικό.

Η μουσική του Niccolo Pioviani- ονειρική ένα από τα πιο όμορφα soundtracks στην ιστορία του κινηματογράφου.Δικαίως απέσπασε πανάξια κι αυτό Όσκαρ Μουσικής Σύνθεσης!

 Έχω την αίσθηση ότι η ταινία "La Vita e Bella" απηχεί την ίδια την ψυχή του Μπενίνι ο οποίος πάνω της κατέθεσε τον έρωτά του για την αιώνια μούσα του και σύζυγό του, τη Νικολέττα Μπράσι , αλλά και για την ίδια τη ζωή, κόντρα στις αντιξοότητές της!

Ο Μπενίνι, λοιπόν, με όχημα τον έρωτά του για τη γυναίκα του υποδύεται έναν μελλοθάνατο Εβραίο κι αναφωνεί "Η Ζωή Είναι Ωραία" -τη φράση που ο Λέων Τρότσκι ανεφώνησε μπροστά στη δική του γυναίκα, εξόριστος στο Μεξικό, λίγο πριν δολοφονηθεί από ανθρώπους του Στάλιν.

            Παράλληλα με την ταινία αυτή, απέτεισε κι έναν φόρο τιμής στον πατέρα του Λουίτζι Μπενίνι , επιζήσαντα στρατοπέδου συγκέντρωσης, χωρίς όμως να συνθέτει άλλο ένα δράμα για το Ολοκαύτωμα αλλά 

παιανίζοντας την ελπίδα και την αγάπη.

Η "Ζωή" του Μπενίνι  ανθρωποκεντρικη κι αφελώς κατηγορήθηκε για απολιτικ.

Πραγματι, δεν εξεταζει τη Συλλογικοτητα αλλά την Ατομικότητα

Μιλάει για την αγάπη ως αντίβαρο στα πολυβόλα.αυτή τη  δυναμη που κυοφορει καθε ανθρωπος -ξεχωριστα, ως μοναδικοτητα στο συμπαν! 

Μπορει όμως να εκληφθει ως πολιτική απο την άποψη πως Η ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ειναι το πρωτιστο διακύβευμα πριν απο τα πολιτικα συστηματα κι ισως προϋποθεση εγκαθίδρυσης μιας δικαιότερης κοινωνίας...
Αν δεν επέλθει ηθική ανάταση του ανθρώπου ,καθε επανασταση ειναι καταδικασμενη να εκπεσει ηθικα.
..Ο ΜΠΕΝΙΝΙ με την προσωπική ακτινοβολία της καλοσύνης ΣΥΜΒΟΛΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ευκαιριακος ΚΑΜΙΚΑΖΙ μεσα στο φασιστικο συστημα-οχι ενας "ηγετης"...

Η επανάσταση του Μπενίνι είναι ο έρωτας που διαττέχει την ύπαρξή του όχι μόνο ως πόθος για μια γυναικα την pringipessa- αλλά ως λαχτάρα για τη βίωση της αγάπης ως το τέλος...Θυσιαστικα, ανυποτακτα....
Να, η αφετηρια καθε Επαναστασης!

Αν οι άνθρωποι δε στραφούν στην αγάπη για τη ζωή και τον άνθρωπο ,καθε αποπειρα τους για επικρατηση της κοινωνικης δικαιοσυνης θα αποτυχει...

Το μήνυμα του Μπενίνι πολιτικά φέρνει στον νου το κοινωνικό τραγούδι του ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΥ, όταν αυτός αναφωνεί "

Μην καρτεράτε να λυγίσουμε

ούτε για μια στιγμή[..]

Έχουμε τη ζωή πολύ

-παρα πολύ!-

 αγαπήσει"!

Ας αφήσουμε, λοιπόν, το γλυκό μήνυμα της αριστουργηματικής αυτής ταινίας να κυριεύσει την ψυχή μας και να μας κάνει να ξυπνάμε χαιρετίζοντας τη νέα μέρα με την πιο γλυκιά καλημέρα:

"Buongiorno pringipessa"!

ΕΠΙΜΕΤΡΟ-  Η ΑΔΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΣΤΟΝ ΜΠΕΝΙΝΙ.

        Στην ταινία "Η Ζωή Είναι Ωραία", το στρατόπεδο της πλοκής δεν κατονομάζεται ποτέ,

διότι σκοπός δεν είναι ο καθορισμός συγκεκριμένου πλαισίου, αλλά να αναχθεί η ταινία σε 

διαχρονικό σαλπιγκτή του αντιπολεμικού μηνύματος.
Κάπου εδώ αρχίζουν οι... παρεξηγήσεις:

         Πολλοί - κριτικοί ή πολιτικοί ακόμη σαν την Μ Γιαννακάκη- κατηγόρησαν, λοιπόν, τον Roberto Benigni για εξώφθαλμο φιλοαμερικανισμό και ξεδιάντροπη παραχάραξη της Ιστορίας ,επειδή το "άγνωστο" στρατόπεδο στο φινάλε "του",
το απελευθερώνουν οι Αμερικάνοι [κι όχι οι Ρώσοι] :

   Όλοι τους, προφανώς, έφεραν αντανακλαστικά στον νου τους το Άουσβιτς, που απελευθερώθηκε 

από τους Σοβιετικούς, οπότε ενοχλήθηκαν από την αμερικανική παρουσία στο φινάλε, σε έναν πολιτικό αυτοματισμό.

Τέτοια παρερμηνεία μπορεί να είναι ανεκτή στον ευκαιριακό σχολιασμό ενός θεατή στο facebook... Είναι όμως αδόκιμη από πολιτικούς ή ανθρώπους που εκφέρουν επίσημο λόγο κριτικής, διότι "εκεινοι διαθέτουν μεγαλύτερη γνώση  κι ωριμότερο μάτι από τον μέσο θεατή"- γεγονός που νοηματοδοτεί την επιλογή τους να τοποθετούνται δημόσια.

Όσοι, λοιπόν, επισήμως ισχυρίζονται ότι "ο Μπενίνι ...κατακρεουργεί (!)" την Ιστορία και κολακεύει αηθώς τους Αμερικάνους για το Όσκαρ", επειδή "έβαλε ελευθερωτές Αμερικάνους στο στρατόπεδο του", ξεχνουν μια σημαντική παραμέτρο!

Απλά Μαθήματα Ευρωπαϊκής Ιστορίας, λοιπόν [και χωρίς ...Νόρτον] :

ΔΕΝ απελευθερώθηκαν όλα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης από τους  ηρωικούς ΣΟΒΙΕΤΙΚΟΥΣ!
Το αρχετυπικό ναζιστικό στρατόπεδο ΑΟΥΣΒΙΤΣ -ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ απελευθερώθηκε

- τω όντι- 26 Γενάρη του 1945 από τους Σοβιετικούς,εν μέσω άγριου χιονιά.

(Είχε προηγηθεί μερική εκκένωσή του από τους Γερμανούς που επέβαλαν μιαν εφιαλτική πορεία θανάτου των ομήρων μες στα χιόνια προς την ενδοχώρα της Γερμανίας)

        Ο Κόκκινος Στρατός, απελευθέρωσε επίσης κι άλλα στρατόπεδα, όπως την Τρεμπλίνκα, το Μαϊντάνεκ, το Ράβενσμπρικ, το Σάξενχάουζεν - προελάυνοντας  από την πλευρά της Πολωνίας και του Βιστούλα  με στόχο το Βερολίνο.

           Υπάρχουν, όμως άλλα ναζιστικά στρατόπεδα που απελευθερώθηκαν αργότερα- κατά τους ανοιξιάτικους μήνες του 1945- απο τους Αμερικάνους ή τα βρετανικά στρατεύματα- με γνωστότερα το Nταχάου, το Μπούχενβαλντ, το Μαουτχάουζεν και το Μπέλσεν.

Αυτοί προήλαυναν από τα δυτικά και τα νότια- την πλευρά της Μεσογείου-επίσης για το Βερολίνο, που γι' αυτό χωρίστηκε κιόλας αργότερα κλπ!
Η απελευθέρωση στην ταινία του Μπενίνι, τοποθετείται την ΑΝΟΙΞΗ, άρα η κριτική που του γίνεται σε αυτό καταρρέει πανηγυρικά:

     AΝ έχει νόημα ένας τέτοιος τοπογραφικός προσδιορισμός, η "Ζωη Είναι Ωραία" μπορεί άνετα να τοποθετηθεί σε ένα από τα προαναφερθέντα στρατόπεδα, τα πιο κοντινά στην Γερμανία, που απελευθερώθηκαν από Αμερικάνους , λ.χ. στο αυστριακό Μαουτχάουζεν.
1ον, είχε κι αυτό κρεματόρια, (και λατομεία) πράγμα που δεν ίσχυε για όλα τα στρατόπεδα (άρα αποκλείεται το Μπέλσεν που λένε κάποιοι διότι αυτό δε διέθετε θαλάμους).

2ον, η Αυστρία είναι δίπλα στην Ιταλία και αρκετοί Ιταλοεβραίοι μεταφέρονταν εκεί-ειδικά μετά τη συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο...
3ον απελευθερώθηκε άνοιξη του '45, πράγμα που ταιριάζει στο σκηνικό της ταινίας του Μπενίνι.
4ον απελευθερώθηκε από την 3η αμερικανική στρατιά όπως μας πιστοποιεί η σπαρακτική μαρτυρία του Ιάκωβου Καμπανέλλη στο μοναδικό του πεζογράφημα "Μαουτχάουζεν.(ΕΚΤΕΝΕΣ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΜΑΣ)

"..Στις 5 του Μάη, λίγο πριν απ' το μεσημέρι, 

ένα θεόρατο αμερικάνικο τανκ, καπνισμένο και σημαδεμένο απ' τον πόλεμο, γκρέμισε την πύλη του Μαουτχάουζεν και μπήκε στον περίβολο. Κι αυτό το θεόσταλτο άρμα της ελευθερίας ήταν, λέει, 

ένα από τα αμέτρητα και ακατανίκητα της ενδέκατης ταξιαρχίας αρμάτων  της τρίτης αμερικανικής στρατιάς[...] 

             Άρα ο Ρομπέρτο Μπενίνι και με απτά στοιχεία, δε διασαλεύει την ιστορική εγκυρότητα, παρότι- όπως είπαμε δε φτιάχνει μια ιστορική ταινία για το Ολοκαύτωμα- αλλά μια συμβολική ταινία για την αξία του να παλεύεις για την ομορφιά της ζωής με όπλο την αγάπη..
Να δεχθώ πως ήταν "επικοινωνιακά έξυπνο" εκ μέρους του, να επιλέξει ένα άλλο στρατόπεδο κι όχι το Άουσβιτς, ώστε να ευσταθεί η προβολή των Αμερικάνων ως ελευθερωτών! Πάντως, ο Benigni την ιστορική αλήθεια δεν την παραχαράσσει, ψέματα δε λέει πουθενά και καμιά προπαγάνδα δεν κάνει!

Δεν τελειώνει το Ολοκάυτωμα στο Άουσβιτς -δυστυχώς- ούτε προσαρμόζεται η Ιστορία σε ιδεολογικά αφηγήματα.

          Όποιος κρίνει οφείλει ταπεινότητα και σεβασμό στο έργο που προσεγγίζει απαλλαγμένος από εμπάθεια.

Καλύτερα να μην αγγίζουμε πεδία που δεν κατέχουμε χωρίς να κάνουμε στοιχειώδη έρευνα, πρώτα, γιατί έτσι δε μειώνουμε το έργο που αξιολογούμε, αλλά τον εαυτό μας.

           Δεν ήταν ολίσθημα του Μπενίνι λοιπόν το φινάλε αλλά ολίσθημα ορισμένων κριτικών που το ερμήνευσαν  στρεβλά,

             

Ας κρατήσουμε, από όλα αυτά  την ομιλία του ίδιου του Ρομπέρτο Μπενίνι ,την απίθανη βραδιά
που του απονεμήθηκαν τα 2 Όσκαρ- Καλύτερης Ξενόγλωσσης (δεύτερη φορά σε ιταλική μετα τη Σοφία Λόρεν), όταν σκαρφάλωνε τα καθίσματα σαν παιδί και αναφωνούσε με χιούμορ "ήθελα να είμαι σαν τον Δία ,να κάνω έρωτα σε όλους.

Όλους σας αγαπώ απόψε"! 

Στο τέλος όμως ήταν η ουσία που συγκίνησε τους πάντες:

"Θα ήθελα να αφιερώσω αυτό το βραβείο, λόγω του θέματος της ταινίας, σε όσους δεν είναι εδώ. 

Έδωσαν τη ζωή τους για να μπορούμε να πούμε ότι 

 Η Ζωή Είναι Ωραία. 

Και θα ήθελα να στείλω ένα φιλί στον Giorgio Cantarini, το μικρό αγοράκι. 

Και μιας και μιλάμε για αγάπη, ο Δάντης είπε: 

"Η αγάπη θα μετακινήσει τον ήλιο και τα αστέρια". 

Η αγάπη είναι θεότητα, και μερικές φορές, αν έχεις πίστη, μπορεί να εμφανιστεί, όπως όλες οι θεότητες. 

Για αυτόν το λόγο θέλω να αφιερώσω αυτό το βραβείο στη Nicoletta Braschi (τη γυναίκα του). Σε ευχαριστώ."

             Ποιο... Όσκαρ μπορούσε να είναι "πιο τιμητικό" για μια γυναίκα από τα λόγια που η Νικολέττα Μπράσι ακουσε να της απευθύνει ο ταλαντούχος άντρας της την ώρα του θριάμβου του, μπροστά στις κάμερες όλου του πλανήτη;;;.