ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ ,Ο Έρωτας και το Έγκλημα δεν έχουν εθνικότητα

ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, Ο Έρωτας και το Έγκλημα δεν έχουν εθνικότητα
Η πετυχημένη συγγραφέας, Πασχαλία Τραυλού, μάς ανοίγει την καρδιά της 
 με αφορμή την ολοκλήρωση της κοινωνικής τριλογίας της "Ελεγεία της Στάχτης",
που ξεκίνησε στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη 
για να κλείσει αφήνοντας μιαν αγάπη να αντιμάχεται την εφιαλτική κληρονομιά.
Η δημοφιλής συγγραφέας μάς
συστήνει τον νέο, "μυστηριώδη" ήρωά της,
στοχάζεται πάνω στον έρωτα
και χαρτογραφεί το Τραύμα που γεννά την Τέχνη!

1. Προσφάτως ολοκληρώθηκε η Τριλογία σου
"Θεοί Από Στάχτη- Άνθρωποι Από Στάχτη- Άγγελοι Από Στάχτη".
Και τα τρια μέρη έχουν κοινό παρονομαστή τη Στάχτη.
Θέλεις να μας εξηγήσεις γιατί;
Είναι διττός ο συμβολισμός:
Όταν επισκέφθηκα το Αουσβιτς, το τελικό αποτύπωμα της Μνήμης ήταν η αίσθηση της Στάχτης- είτε συμβολικά είτε στην κυριολεξία.Με τύλιγε η αίσθηση του βίαιου θανάτου πίσω της, καθώς ξέρουμε ότι πολλοι όμηροι πολλές φορές άγγιζαν τα ηλεκτροφόρα σύρματα για να αυτοκτονήσουν- 
είτε τους αποτεφρώναν σκόπιμα στα κρεματόρια.
Περπατώντας ανάμεσα στα μπλοκς και τα παραπήγματα, που σώζονται εκεί-ακόμη και σήμερα, η αίσθηση κι η οσμή της στάχτης, ήταν διάχυτα.
Από τότε η λέξη, η μυρωδιά της Στάχτης μού αποτυπώθηκε 
και θέλησα να γράψω ένα μυθιοστόρημα με αυτό το θέμα.
Από την άλλη, υπάρχει και ο "Μύθος του Φοίνικα" που αναγεννάται από τις Στάχτες του και ξαναενώνεται με το Φως, όπως κάποιοι ήρωες μου προσπαθούν- ειδικα στο τρίτο μέρος,
το "Αγγελοι Από Στάχτη"...
Αυτόν τον διπλό συμβολισμό εκφράζει, λοιπόν, η Στάχτη και στους τρεις τόμους!

2. ΘΕΟΙ ,ΑΝΘΡΩΠΟΙ και, τέλος...ΑΓΓΕΛΟΙ. 
Έχουμε κάποια κλιμάκωση;
Η διαφοροποίηση των τίτλων υποδηλώνει έναν συγκεκριμένο προβληματισμό κάθενός από τα 3 μέρη;
Βεβαίως.Λοιπόν στο πρώτο μέρος είναι οι "Θεοί Από Στάχτη":
Εδώ έχουμε μια Θεσσαλονίκη μωσαικό θρησκειών:Έλληνες ντόπιοι και Έλληνες πρόσφυγες.Χριστιανοί, Εβραίοι και Μουσουλμάνοι που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές θρησκείες!
Να οι...Θεοί!...Από... "Στάχτη", όμως, γιατί διαπιστώνουμε ότι ,στην πορεία του χρόνου, στο όνομα του Συμφέροντος, οι θρησκείες εξατμίζονται από το πλάνο της ανθρώπινης συνείδησης κι επικρατεί το Όνειρο, η Φιλοδοξία- ακόμη και το Έγκλημα...Το Έγκλημα που δεν έχει Θρησκεία!
Άλλωστε σε αυτό το πρώτο αυτό μέρος,  είναι ένας Χριστιανός που διαπράττει "έγκλημα" και μάλιστα ρατσιστικό- ο παπα-Γιώργης...
Στο 2ο βιβλίο, οι "Άνθρωποι Από Στάχτη" είναι κυριολεκτικά οι άνθρωποι που έχουν βιώσει το Ολοκαύτωμα...
Παράλληλα, είναι κι η ίδια η ανθρώπινη φύση, που μπορεί να ξεκινήσει από ατσάλι, να αποδειχθεί στην πορεία "από γυαλί" και τελικά να κονιορτοποιηθεί κάτω από τη λαίλαπα του Πολέμου.
Η Ροζαλία για παράδειγμα είναι ατσάλινος άνθρωπος και διατεθειμένη να πατήσει και επί πτωμάτων για να κατακτήσει όσα ποθεί κι ονειρεύεται!
Στη συνέχεια αποδεικνύεταί γυάλινη , γίνεται εύθραυστη από έρωτα, εύθραυστη από τον ίδιο τον Πόλεμο, εύθραυστη κάτω από τα χέρια του Μάισνερ, για να καταλήξει η ψυχή της... Στάχτη!
Τέλος, "Οι Άγγελοι" είναι η επόμενη γενιά, οι απόγονοι, τους οποιους αγγίζουν όλες οι συνέπειες της προηγούμενης γενιάς και του Πολέμου.
Άλλωστε η πορεία, η ζωή και τα όνειρα καθενός από μας, καθορίζονται είτε από τις πολιτικοκοινωνικές συνθηκες, είτε από τον στενό του περίγυρο, είτε την ιδιοσυγκρασία του:
Οι "Αγγελοι" είναι αυτοί που πρέπει να δώσουν τη μάχη με τα φαντάσματά τους, να διαμορφώσουν μια καινούρια ταυτότητα και να βγουν από τη Σταχτη...


Η έννοια "Άγγελοι" εμπεριέχει καποιο ηθικό πλεονέκτημα;
Όχι το γράφω με την έννοια των παιδιών, των αθώων θυμάτων.
Δεν σημαίνει ότι όλοι είναι δαφνοστεφανωμένοι ή ότι ενδύονται...φωτοστέφανο!
Γενικότερα εξάλλου, κανένας ήρωας μου στα βιβλία μου δεν είναι καλός ή κακός:
Όλοι οι ήρωές μου έχουν "αποχρώσεις".
Δεν είναι άσπροι ή μαύροι:
Μπορεί, αρχικά, να προβάλλουν "λευκοί", στη συνέχεια να "γκριζάρουν", έπειτα να σκοτεινιάσουν -
κι υστερα πάλι να αποκτήσουν μια λευκή διαύγεια, ξανά.
Όπως όλοι μας, αφού κανένας δεν είναι καμωμένος από μια "κακή" ή "καλή" αρχική ύλη.Υπάρχει

ένα "μενταλιτέ" δικό μας, αλλά στην πορεία του χρόνου οι συνθήκες μας κι οι εμπειρίες μας μάς διαμορφώνουν.Άλλοτε μας βελτιώνουν αλλοτε μας πονούν τόσο,
ώστε να απορρίψουμε και προηγούμενες αξίες μας.

Αν και κοινός ο θεματικός άξονας, κάθε μέρος της Τριλογίας σου εκπροσωπεί ένα διαφορετικό μυθιστορηματικό είδος: 
Ακριβώς!Γιατί σημασία δεν έχει μόνο το θέμα ή η έρευνα, αλλά και πώς θα το διαχειριστείς.
Άλλωστε,"παιχνιδιάρηδες" είμαστε οι συγγραφείς.
Η γραφή είναι ένα παιχνίδι για μας..
Είναι μια διαδικασία που ενέχει μια παιδικότητα!
Θέλουμε να παίξουμε με τις λέξεις,
γιατί "το δικό μας παιχνίδι είναι οι λέξεις"!
Αυτό σημαίνει ότι θέλουμε να δοκιμαστούμε σε διαφορετικές γραφές, γιατί το να περιορίζεσαι σε ενα μονο είδος ,είναι ανιαρό.Έτσι, με τον τρόπο που χειρίστηκα την υπόθεσή μου, μπόρεσα να αγγίξω και διαφορετικά είδη μυθιστορήματος!
Εξάλλου θεωρω ότι ποτέ τα βιβλία μου δεν ανήκουν σε μια και μόνη κατηγορία και ότι λ.χ. "είναι ακραιφνώς ιστορικό" ή ακραιφνώς ψυχογραφικό ή "ακραιφνώς κοινωνικό.Θεωρώ ότι πάντα έκανα μίξη των ειδών, αλλα στην τριλογία τα έχω ξεκαθαρισμένα:

Έτσι στο πρώτο μέρος έχουμε ηθογραφία, στο δεύτερο μια ιστορική μυθιστορία -με γερή έρευνα από πίσω, και το τρίτο αγγίζει το μυστήριο, με επιρροές της νορβηγικής σχολής και κάποια αστυνομικά ή και γκόθικ στοιχεία.

Στο" Άγγελοι Από Στάχτη" ενυπάρχει μια χροιά δυστοπική και ψήγματα από λογοτεχνία του "Φανταστικού".Σας φόβισε αυτό το ρίσκο;

Πάντα παίρνεις ρίσκο με ο,τι κάνεις.
Γενικά, δε μου άρεσε να μένω σε γνώριμα νερά.
Μου άρεσε πάντα να διερευνώ αχαρτογράφητες περιοχές στη Λογοτεχνία.Μου αρέσει να δοκιμάζομαι.
Βέβαια, για να πατήσεις σε τέτοια νέα πεδία, πρέπει προηγουμένως να διαβάσεις τουλάχιστον τους καλύτερους  από αυτά τα είδη. Από κει και πέρα, λειτουργεί η ατομικότητα του συγγραφέα και έτσι ξεδιπλώνεσαι κι εσύ.

Το υπερβατικό στοιχείο γενικά μου ασκει μια γοητεία,

αλλά απαιτεί μια συγγραφική μαεστρία,γιατί απέχει "μια τρίχα" από τον κίνδυνο "να γίνει γελοίο".Δε θέλει υπερβολή το υπερβατικό, απαιτεί αίσθηση του μέτρου.

Γι αυτό το υπερβατικό στοιχείο στο "Άγγελοι Από Στάχτη"( ο Χανς Έμπερχαρντ) αναθεωρήθηκε τουλαχιστον 30 φορές!

Άλλωστε οι "Άγγελοι Από Στάχτη" ήταν το βιβλίο που γράφτηκε πρώτο και το δούλευα ανά τακτά χρονικά διαστήματα, με συνεχείς διορθώσεις- από το 2011! 

Η ομορφιά του Χανς ενέχει κάτι που φοβίζει τους ανθρώπους.Σε φόβισε η ιδιαιτερότητα του Χανς;

Ο,τιδηποτε ξεφεύγει από το συμβατικό τρομάζει τους ανθρώπους.Μην ξεχνάς ότι ο ίδιος ο Χανς λέει κάπου στον επιστήθιο φίλο του: "Δεν ξέρω αν είσαι έτοιμος να ακούσεις την ιστορία μου!"Τοσα χρόνια, δηλαδή, κρυβόταν κι από τον επιστήθιο φίλο του ακόμα- πόσω μάλλον  από τους άλλους ανθρώπους!
Έρχεται όμως η στιγμή που όλοι μας θέλουμε να  βγάλουμε στην επιφάνεια τα μυστικά που μας βαραίνουν.
Λαχταρούμε να βγούμε στο φως, γιατί το σκοτάδι μας κουράζει... Αυτό συνέβη στον Έμπερχαρντ
.Δυο πράγματα τον βάραιναν:
Η διαφορετικότητά του και η άγνοια του παρελθόντος.
Καταφέρνει να δαμάσει τον εαυτό του και τον ανεξήγητο πρωτογονισμό του με μια τραγική επιβολή στα ένστικτά του.Ο Χανς βγαίνει νικητής, εν αντιθέσει με τον αντίποδά του, τον κτηνώδη Γκαρντ που μοιράζεται παρόμοια μοίρα αλλά τη διαχειρίζεται διαφορετικά. Η απάντηση για αυτή τη διαφορά τους είναι η διαπαιδαγωγηση.
Ο Έμπερχαρντ γνώρισε τη μητρική στοργή ενω ο Γκαρντ την απόρριψη του ίδιου του του πατέρα...  

3. Πώς ένα έργο για το Ολοκαύτωμα μπορεί να γίνει επίκαιρο σήμερα και να αναγνωστεί με τα δεδομένα της εποχής μας;
Το Ολοκαύτωμα προκλήθηκε από Φανατισμό , Ιδεοληψία και τη Ναζιστική Θεωρία, κι αυτές οι αιτίες υπάρχουν και σήμερα.Ο φανατισμός αναδεικνύεται κάθε φορά που θίγονται συμφέροντα.Κάθε που αναταράσσεται η ...στάθμη ανεβαίνουν στην επιφάνεια φαινόμενα, όπως ο Νεοναζισμός. 

Είναι επίκαιρο το Ολοκαύτωμα, γιατί ποτέ δεν τελειώνει η "Σύγκρουση" μεταξύ των ανθρώπων...

Ο έρωτας δεν μπορεί να φθαρεί, σταδιακά, από τους περιορισμούς που θέτει ο χρόνος;
Σαφέστατα.Βέβαια στην περίπτωση των ηρώων ο χρόνος δεν είναι "δυνάστης".
Έχουν επίγνωση της ομορφιάς της στιγμής.Κάποιες στιγμές αρκεί η στιγμή.

Η Στιγμή είναι το αποθησαύρισμα της ευτυχίας.Με το όποιο τίμημα. 

7. Το Ολοκαύτωμα είναι η πτυχή του Β Παγκοσμίου Πολέμου που έχει διεθνώς αναδειχθεί περισσότερο στη Λογοτεχνία.

Τι καινούριο θεωρείς ότι κομίζει το δικό σου έργο στη συζήτηση για το Ολοκαύτωμα, Πασχαλία;
Μα το σημαντικό είναι ο τρόπος προσέγγισης και το βάθος που θα δώσεις στην οπτική σου.
Στην ουσία, σε όλόκληρη τη λογοτεχνική παραγωγή ανακυκλώνονται τέσσερις βασικοί άξονες:O θανατος, ο έρωτας, η σάρκα και το "σπέρμα".
Εγω το Ολοκαύτωμα θέλησα να το προσεγγίσω από ψυχογραφική άποψη περισσότερο και να διερευνήσω πώς αυτοί οι άνθρωποι βίωσαν κάτι -σε οποιαδήποτε ανθρώπινη λογική "αβίωτο", είχαν λαχτάρα να ζήσουν έστω κ μεσα σε αυτήν την κόλαση.Είναι η αναρώτηση της Κλωντέτ :"Γιατί θέλαμε να συνεχίσουμε ζούμε;Πώς τολμούσαμε να επιδιώκουμε μια ζωή χωρίς νόημα ενώ είχαμε την επιλογή να αγγίξουμε απλώς τα ηλεκτροφόρα σύρματα και να τελειώσουν όλα;"
Από την άλλη, υπάρχουν ακόμη πτυχές- ταμπόυ που ήθελα να τις αναδείξω. Για παραδειγμα, "τα Πορνεία του Άουσβιτς", που ο ίδιος ο Χίμμλερ οργάνωσε, ήρθαν μόλις πρόσφατα στο φως!
 Επιπλεον υπάρχουν τα Γενετικά Πειράματα μέσα στα στα στρατόπεδα, που δυστυχώς δεν τελειώνουν με όσα έγιναν εκεί .Το κατάλοιπο αυτών των πειραμάτων μάς επηρεαζει ακόμη και σήμερα. Λέγεται μάλιστα, οτι ακόμη κι η εξωσωματική γονιμοποίηση προέκυψε από αυτά τα πειράματα.Μια σπουδαια επιστημονική ανακάλυψη που  συντελέστηκε μέσα από μια τρομακτική ανηθικότητα.
Σαφώς η Επιστημη δε δικαιούται να παρακάμπτει την ηθική!Σε καμία περίπτωση! Δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε ομως ότι η Επιστήμη απαιτεί και θυσίες για να γίνει το επόμενο βήμα.
Άλλωστε στον τρίτο τόμο "Άγγελοι Από Στάχτη", πέρα από τις μνήμες και το φαινόμενο νεοναζισμού, υποβόσκει μια γενικότερα η αγωνία για τον ρόλο της Επιστήμης και της Εξέλιξης του Ανθρώπου: Αφήνω κάποιες υπόνοιες προς το τέλος, για μια εφιαλτική μίξη που έχει γίνει και που παρόμοιες διασταυρώσεις πιστεύω ότι γίνονται σε πολύ μεγάλη στα εργαστήρια και δεν ξέρουμε πού θα οδηγήσουν.Ήδη μιλάμε για τεχνητή νοημοσύνη, ήδη ακούσαμε ως και για κούκλες -ρομπότ που θα υπηρετούν τον άνθρωπο
ως "ιέρειες του έρωτα"! Όλα αυτά τα σημεία των καιρών ξεκίνησαν πολύ νωρίτερα και εγείρουν μεγάλα ηθικά ζητήματα...

8. Έχεις δηλώσει ότι η έρευνα σου για την Τριλογία του Ολοκαυτώματος διήρκεσε από το 2011 ως το 2017. *Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία σου σε αυτήν;

Η διασταύρωση στοιχείων γιατί υπήρχαν ταμπού μέχρι το 2010 και η βιβλιογραφία που σε κάποια θέματα, όπως το Πορνεία και τα Πειράματα ήταν ως επί το πλείστον γερμανική, οπότε χρειάστηκα μεταφραστή...

9. Τι σε σόκαρε περισσότερο από όσα ανακαλύψες;
Οι διασταυρωσεις αδελφών και η καταναγκαστική διασταύρωση πατέρα κόρης στα γενετικά πειράματα του Μένγκελε, γιατί ηρθε σε συγκρουση με το κομματι της ηθικής μου και της φυσικής ισορροπίας.Με γεμισε φρικη.Με ξεπέρασε.Γι αυτό έχω ειδική αναφορά στον τρίτο τόμο για όλα αυτά.

Στον τρίτο μέρος σου υπάρχει ένας εγχρωμος ήρωας, ο Ααλιφ. Γοητευτικός λαμπερός επαναστατικός:Η αντίσταση της πέννας στην κλιμάκωση του ακροδεξιού λόγου που βιώνει η Ευρώπη; Κατάλυση των στερεοτυπών;
Ο Άλιφ είναι ενας γοητευτικός ακτιβιστής που με κέρδισε από την πρώτη στιγμή που γεννήθηκε στο μυαλό μου, διεκδικώντας θέση στην πλοκή.
Να σου αποκαλύψω πως ο Αλίφ δεν υπήρχε αρχικά, μπήκε στο "τέταρτο χέρι" του τρίτου τόμου και για χάρη του αναμορφώθηκε η έναρξη του βιβλίου.
Εμπνεύστηκα τον Ααλίφ από την επικαιρότητα και τα ρατσιστικά φαινόμενα εναντίον των μεταναστών.
Πρώτη μου σκέψη ήταν να προσαρμόσω την πλοκή στη συγχρονη ελληνική πραγματικότητα αλλά προτιμησανα το πάω στην αρχή του Νεοναζισμού όπως εμφανίστηκε στο Βερολίνο του 1995,
για να δούμε το κακό εν τη γενέσει του. Γι αυτό στο τέλος γράφω ότι "Το 'αυγό του φιδιού' συνεχίζει και γεννοβολάει", διότι σήμερα, 25 χρόνια μετά, ο νεοναζισμός κ η ρατσιστική βία υπάρχουν ακόμα.

Ο Αλίφ λοιπόν προσωποποιεί όσους ήρθαν ζητώντας φως και αντιμετωπίστηκαν με αυτήν ακριβώς την παράλογη βία.

Δεν ενδίδει όμως στον φόβο.Δε συνθηκολογεί:

Δε θα το καταδεχόμουν εγώ γι αυτήν την προσωπικότητα, να εκπέσει και να θυματοποιηθεί, εν αντιθέσει με την Εύα που κάποια στιγμή, για χάρη του ενδίδει.Διαπράττει μια προδοσία στη μνήμη της γιαγιάς της.

Η Ροζαλία στο πρώτο μέρος παραδέχθηκε ότι ο έρωτας ήταν το κίνητρό της να εγκαταλείψει την ασφάλεια της προηγούμενης ζωής της.Αξίζει να εγκαταλείψει κανείς τα πάντα για τον έρωτα;
Ρωτάτε, τώρα, μια ορθολογίστρια.Παρότι θα πρεπε να ειμαι πιο...θυμική , δε θα τα άφηνα ολα, γιατί πάνω κι από τον έρωτα προτάσσω την ηθική.
Άλλωστε η Ροζαλία διαπράττει Υβρι και πληρώνει το τίμημα μέχρι το τέλος.Είμαι υπέρ αυτής της "τιμωρίας".Όχι της εκδίκησης, γιατί τη θεωρώ αποκύημα θυμού και χαμερπές συναίσθημα.
Είμαι υπέρ της τιμωρίας που σωφρωνίζει...Φυσικά είμαι και υπέρ της Συγχωρεσης αρκεί να μην καταλήγει στο να θυματοποιεί περισσότερο το θύμα.
Για παραδειγμα, όταν η Ροζαλία γυρίζει από τα στρατόπεδα και μαθαίνει τι αδιανόητο έχει διαπράξει η Νεφέλη, εγω δικαιολογώ απόλυτα την αντίδρασή της Ροζαλίας.Τη Νεφέλη όμως όχι.Θεωρω εγκληματικό αυτό που διέπραξε σε βάρος του Πάκη.Όχι σε βάρος του Αλμπέρτο.Σε βάρος του Πάκη της...

Οι χαρακτήρες σου "σε πάνε" και σε πράξεις που η ίδια δεν επικροτείς;

Α, εγώ όταν πλάθω χαρακτήρες είμαι πολύ "δημοκρατισσα"!Πραγματικά οι ήρωές μου με εκπλήσσουν και με οδηγούν οι ίδιοι σε πλοκή μη προβλεψιμη.Ειναι απόλαυση να τους αφήνεις να σε πηγαίνουν αυτοί.
Οι χαρακτήρες των βιβλίων είναι σαν τα παιδιά.Τα παιδιά αν τα χειραγωγήσεις τα ευνουχίζεις.Το ίδιο και με τους ήρωες...

Μπορεί ο έρωτας να αναμορφώσει τον άνθρωπο ή ευδοκιμεί μόνο σε ήδη αγνές ψυχές;
Αναλόγως ποιος σου τον εμπνέει- μπορεί και να σε καταβαραθρώσει.Γενικά δεν είμαι υπέρ αυτού του έρωτα "όπου αφήνουμε τον άλλον να απορροφήσει την προσωπικότητά μας".
Είμαι υπέρ του έρωτα που σε αφήνει να ανθίσεις, αλλά για να το πετύχεις αυτό πρέπει να αφήσεις κ τον άλλον να αναπτύξει την ατομικότητά του.Ενώνονται δυο ατομικότητες.

Αν αυτές οι δυο ατομικότητες δεν είναι και οι δυο λαμπερές, τότε το "σκοτάδι" θα "σβήσει" το φως.

Λύγκας Αυγή, Καρλ Άννα, Έκτορας Νεφέλη ,Ανατόλ Ρόζαλία και πλήθος άλλοι.
Ποιος από του έρωτες των βιβλίων σου σε εχει σημαδέψει;
Ο έρωτας της ετοιμοθάνατης ηρωίδας μου για τον άνθρωπο που καταφερε να ζήσει μαζί του τους τελευταίους 3 μήνες, στον "Γυάλινο Χρόνο".
Αυτός μετά τον θάνατο της τρελάθηκε και κάθε χρόνο μια φορά τον χρόνο τη φαντασιωνόταν μέσα στο κελί του.
Αυτός ο έρωτας,λοιπόν, είχε ειλικρίνεια κι αφοσίωση- διάρκεια και μετά τον θάνατο...

Ένα από τα στοιχεία που κυριαρχούν στα βιβλία σoυ είναι η Τέχνη, και μάλιστα τα Εικαστικά:
Υποδηλώνει κάποια προσωπική εμπλοκή σου με την Τέχνη;
Ναι.Εγώ ήμουν...εμμονική με τη Ζωγραφική! Είχα παρακολουθήσει και έναν κύκλο μαθημάτων...
Έκανα ακουαρέλα , κάρβουνα και λίγο λάδι.Προτιμούσα τις προσωπογραφίες κι επέλεγα πρόσωπα στα μάτια μου ερωτεύσιμα, με κριτήριο το βλέμμα.
Συνήθως επέλεγα μελαγχολικές φιγούρες κι ενδεχομένως να το σταμάτησα, γιατί άρχισα να τρομάζω κι εγώ η ίδια.Σταμάτησα να ζωγραφίζω όταν άρχισα να γράφω...

Έχεις δηλώσει ότι η Τέχνη προυποθέτει ένα Τραύμα.
Ποιο είναι,λοιπόν,  το δικό σου "τραύμα" πίσω από την ενασχόλησή σου με την Τέχνη του Λόγου;
Χμμ...Εγώ από παιδί είχα μια έντονη μοναχικότητα .Λειτουργούσα πολύ έντονα σαν μονάδα.Ακόμη κι η μητέρα μου είχε παρατηρήσει ότι κι όταν ήμουν με κόσμο, εξέπεμπα μιαν αυτάρκεια, που μερικές φορές δημιουργούσε μια αίσθηση απόστασιοποίησης στους γύρω μου και ίσως τους απομάκρυνε.

Αυτό ήταν το δικό μου τραύμα και ο τρόπος μου να επικοινωνήσω με περισσότερους ανθρώπους ήταν η γραφή.Μιλώ για τα πραγματικά πρόσωπα, αφού οι  άνθρωποι του χαρτιού ήταν η μόνιμη παρέα στη μοναχικότητά μου που ποτέ δε θα με εγκατέλειπε...

Στον "Γυάλινο Χρόνο" είχα εγκιβωτισμένο ένα διήγημα για έναν Συγγραφέα που τον επισκέφθηκαν οι ήρωές του, κι ενώ η αγαπημένη του τον περιμένει σε μια Γέφυρα, αυτός τη στήνει γιατί συνομιλεί με κείνους. Αυτός ο συγγραφέας ήμουν στην ουσία εγώ η ίδια. Εκεί αποτύπωσα πώς εγώ αντιλαμβάνομαι τη σχέση με τους χάρτινους ήρωές μου και τον κόσμο.

Ποιον ήρωά σου θα ήθελες να συναντήσεις, όπως ο "συγγραφέας" στο διήγημα αυτό;

Τον Χανς Εμπερχαρντ για την ιδιαιτερότητά του και γιατί συνυπήρξα μαζί του από το 2011 που έγραφα τον τόμο αυτόν.Επίσης θα ήθελα να συναντήσω τον Καρλ Λούντβιχ από "Το Άγαλμα της Σοφίτας" ή τη Μήδεια που ήταν τόσο ισχυρή προσωπικότητα! Με συγκλόνισε.Μου έφερε μια ηλεκτρική εκκένωση που μόνο 3  μήνες συγγραφής άντεξα να συνυπάρξω μαζί της!
Η "Μήδεια (...Δε Χόρεψε Ποτέ")με πόνεσε πραγματικά όπως και ο Γυάλινος Χρόνος.Οδυνηρή διαδικασία.

Για να αποτυπώσεις, πάντως, έναν χαρακτήρα πρεπει να τον υποδυθείς.

Δε μιλάμε καν για ενσυναίσθηση αλλά για πλήρη ταύτιση!Πρέπει "να γίνεις αυτός"!

Ίσως αυτό βοηθά στο να νιώσεις και τους γύρω σου.Ίσως γι αυτό πολλές μου φίλες με συμβουλεύονται πολύ.

Σου μοιάζει κάποιος;

Δεν είναι τόσο τόσο ότι "μου μοιάζουν κάποιοι ήρωές μου", αλλά ότι τους ενδύομαι για να εκφράσω αυτά που θέλω να πω.Συνήθως, όταν κάποιος ήρωάς μου μιλάει για Τέχνη- όπως στο β μέρος από το "Φιλί Στα Μάτια" είμαι εγώ από πίσω.

Στη "Ματζίκα της Αγάπης", αλλά κυρίως στη "Γυναίκα Του Φάρου" και λίγο στν "Γυάλινο Χρόνο" υπάρχουν στοιχεία Μεταφυσικής μέσα από μια φιλοσοφική διάθεση κυρίως γύρω από το πρόβλημα του θανάτου:
Ασπάζεσαι μεταφυσικές αντιλήψεις;
Βεβαίως.Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι τελέιώνουμε σε ένα κρεβάτι, αφήνοντας απλά την τελευταία ανάσα μας.Αυτή η στερνή πνοή κάπου πάει.Κάτι γίνεται.Αυτή η πνοή είμαστε, είναι η ενέργειά μας, και ως ενέργεια δε χάνεται.Είναι Νόμος της Φυσικής αυτό που λέω.


Πώς βιώνεις την έννοια του Θεού;
Αυτός που υπάρχει Πριν από τον Κόσμο Πριν από τον Χρόνο, Πριν απ το Καλό και Πριν απ το Κακό- και "Πίσω" από όλα αυτα.Το ...Άπαν.


Σε φοβίζει ο θάνατος;
Όχι με γοητεύει από την άποψη ότι είναι η "Πύλη" για να δω το "Μετά"...Με φοβίζει η διαδικασία του πόνου.

18. Υπάρχει κάποια κεντρική αξία που -μέσα από ποικίλες εκφράσεις και δρόμους- θελεις να υπηρετείς μέσα από τα μυθιστορήματά σου;
Να μη διαπράττουμε Ύβρι. Να μην πράττουμε ό,τι δε θέλουμε να μας κάνουν. Οι κύκλοι κλείνουν πάντα κι ο καθένας εισπράττει ό,τι έδωσε..


19. Υπάρχει καποιο βιβλίο σου που κατέχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου;
Πάντα το τελευταίο...Διαχρονικά πάντως, συνδέω τα βιβλία μου με τους ήρωες που πλάθω.
Έχω αγαπήσει πάρα πολύ τη "Μήδεια"με αυτήν την καταλυτική προσωπικότητα που έχει, γιατί, ξέρεις, δε χρειάζεται η βασική ηρωίδα να είναι καλοκάγαθη για να την αγαπήσει ο δημιουργός της. Μπορεί να είναι ο χειρότερος χαρακτήρας, αλλά να σε συνεπάρει με τη δυναμή που κρύβει.
Γι αυτό μου άρεσε κι ο σκληροτράχηλος Ίβακ στο "Φιλί Στα Μάτια".

21. Ποια λογοτεχνικά έργα διαμόρφωσαν τη σκέψη και την ψυχή σου,Πασχαλία;
Θα έλεγα το "Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι που έχει υπερβατικό χαρακτήρα.Με εντυπωσίασε φοβερά το εύρημα του "Πορτρετου" που γερνούσε σύμφωνα με τη συνείδηση του ήρωα. Το έχω διαβάσει 9 φορές.Ο Ουαιλντ ήταν μπροστά από την εποχή του και διώχθηκε γι αυτό.
Ένα άλλο έργο που με έχει σημαδέψει- και από εκεί αίνεται πόσο με έλκει το φαντασιακό μυθιστόρημα- είναι το "Άρωμα" του Πάτρικ Ζίσκιντ.

Έπειτα, ό,τιδήποτε από Παπαδιαμάντη.

"Η Φόνισσα" με έχει χαράξει, γιατί ήταν έντονα ψυχογραφική. Με γοήτευε το δίπολο που έστησε ο Παπαδιαμάντης, κάνοντας σε να αναρωτιέσαι αν τα εγκληματα της Φραγκογιαννούς πήγασαν από παράνοια ή την αντίστασή της στερεότυπα.

Δεν είναι τόσο καθαρά τα περιγράμματα στην ψυχολογία της "Φόνισσας".Δεν ξέρω αν τη "συγχώρεσε" στο τέλος.Εγώ δύσκολα συγχωρώ τους φονιάδες, γι αυτό και στη δική μου Μήδεια αναζητώ ελαφρυντικά για την ηρωίδα μου, με έντονα στοιχεία "παπαδιαμαντικά".

Από ποίηση; 
Έντγκαρ Άλαν Πόε, είναι αρκετά σκοτεινός-... ταιριαζουμε!(σσ γελάει)
Μετά ο Έλλιοτ: Έχει κάτι ονειρικό!
Τώρα, από σημερινές πένες, μου άρεσει η Αγγέλα η Γαβρίλη.

Επίσης η περιεκτικότητα του Σταυρακέλλη ή κάποια αποστάγματα της Κωστοπούλου.
Πρέπει να σου πω όμως, ότι με εντυπωσίασε πάρα πολύ και το έργο σου, η ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΗ ΒΑΡΙΑΝΤΑ", όπου φιλοσοφείς για τη ζωή τον έρωτα και τον πόλεμο, μέσα από το σκάκι! Όταν την ξεκίνησα, δεν μπορούσα να την αφήσω από τα χέρια μου!Ήταν μια ποίηση τόσο έξυπνη και βαθιά συγκινησιακή! Δεν εξέφραζες μόνο συναισθήματα:
Η "Βαριάντα" σου, Έλλη, ήταν ένα κράμα συναισθήματος και σκέψης στιβαρής, που σπανίζει! Άκρως πρωτότυπη έμπνευση! Αξίζει να διαβαστεί!

22. Υπάρχουν συγγραφείς που ακολουθείς συστηματικά ως αναγνώστρια;
Από σήμερινούς Ξανθούλης για την εκφορά του.κ η ευρηματικότητα του λόγου του.Η Καρυαστιάνη για την ποιητικότατη γραφή της ή η Πριοβόλου.
Από κλασσικούς, ο Ντοστογιέφσκι για τους διάφανους ήρωές του.Ο Καζαντζάκης γιατί είναι τόσο περιγραφικός , και γιατί τα συμβολά του- παρά το βάθος τους, δεν ειναι αφαιρετικά, αλλά απολύτως απτά.


23. Δραστηριοποιείσαι κι ως βιβλιοκριτικός.Ποια η χρησιμότητα της Βιβλιοκριτικής στον χώρο της Λογοτεχνίας;
Η Κριτική  είναι μια παρεξηγημένη έννοια.Δεν αρκεί μια τυχαία στήλη στο ΙΝΤΕΡΝΕΤ για να σε χρίσει βιβλιοκριτικό.Θέλει υπόβαθρο.Βασικό κριτήριο της αξίας ενός έργου είναι η διάρκειά του στον χρόνο
και το κατά πόσο δε θα επισκιαστεί από επόμενα έργα.

Εκεί, λοιπόν, ίσως βοηθούν και οι κριτικοί ,γιατί συμβάλλουν στη διάδοση και στην ανάδειξη βιβλίων αναμέσα σε μια πληθώρα "επιλογών".

26. Ποια στοιχεία καθιστούν έναν βιβλιοκριτικό αξιόπιστο;
Να έχει θεωρητική βάση, να έχει πολλά διαβάσματα στη ζωή του.Να έχει διακειμενικές αναφορές για να στηρίζει αυτά που λεει- και σαφέστατα να είναι ένας αναγνώστης καλοπροαίρετος:.Το να βγαίνεις απλά να αφορίζεις δε σε καθιστά αυτόματα βιβλιοκριτικό, όπως ούτε και το να εκθειαζεις τους συγγραφείς.
Θέλει μια συγκεκριμένη κριτική ματιά και τεκμηρίωση για να είσαι βιβλιοκριτικός και να δώσεις το στίγμα σου.

24. Υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια για το αν ένα βιβλίο είναι "καλό";
Οπτικές υπάρχουν πολλές- όμως ένα βιβλίο, τελικά, δεν το κρίνει η σκέψη σου, το κρίνει ο κραδασμός μέσα σου, αυτό ακριβώς το κομμάτι που είναι δύσκολο να το περιγράψεις!
Ενα κριτηριο είναι να είναι το βιβλίο τραβηχτικό.Αυτό φυσικά εξαρτάται κι από το ποιος διαβάζει αυτό το βιβλίο.
Υπεισέρχεται παντα ο υποκειμενικός παράγοντας.
Άλλωστε, δεν απευθυνονται ολα τα βιβλία σε όλους.
Γι αυτό οι οίκοι προτιμούν βιβλία που να καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος του από το ευρύ κοινό κι ας μην είναι τα πιο αξιόλογα.
Ακόμη και τα νομπελικά βιβλία, ισως να μην είναι τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί, με την ίδια λογική που δεν πηγαίνουν αναγκαστικά οι πραγματικά ωραιότερες στα Καλλιστεία... 

25. Και ένα βιβλίο που δεν σε ικανοποιήσει αναγνωστικά πώς το αντιμετωπίζετε ως κριτικός;
Πρεπει να γράψεις την αλήθεια με επιχειρήματα και με σεβασμό , γιατι και το πιο κακό βιβλίο έχει "κάτι να δώσει" και πίσω από το πιο κακό βιβλίο υπάρχει μια δουλειά και μια κατάθεση ψυχής.Θέλει τεκμηριωση κ σεβασμό στο πρόσωπο που καταπονήθηκε για να δημιουργήσει το όποιο ανάγνωσμα.

27.. Σε πληγώνει η αρνητική κριτική;
Τώρα πια όχι.Με τον καιρό σκληραγωγούμαστε οι συγγραφείς:
Όποιος εκτίθεται είναι δεδομένο ότι θα δεχθεί μια αρνητική κριτική. Σε κάθε νεο σου εγχείρημα κρίνεσαι από το μηδέν.Κανείς δε μας υποχρεώνει να μένουμε στον χώρο του βιβλίου, δεδομένου ότι δεν βιοποριζόμαστε καν αποκλειστικά από αυτό.

Άρα μένουμε με πλήρη συνειδητότητα κι από λατρεία γι αυτό που κάνουμε.Όποιος δεν αντέχει, αποχωρεί.


Ξεχωρίζεις κάποια από τις αντιδράσεις του κοινού που σε συγκίνησε ιδιαίτερα;
Πάντα με συγκινεί κάθε θετική προσέγγιση των βιβλίων μου.Μια που ξεχωρίζω είναι όταν έγραψα τα "Φτερά Από Μετάξι":
Στην παρουσίαση μου στις Σέρρες είχε έρθει μια κοπέλα τετραπληγική- φίλη μου πια αγαπημένη-  και περίμενε στην ουρά υπομονετικά με το αναπηρικό της καροτσάκι για να της υπογράψω το βιβλίο μου.Τόσο την είχε αγγίξει.Αυτό με συγκλόνισε.
Εγώ είχα γράψει τα "Φτερά Από Μετάξι" για να υπογραμμίσω ότι και τα Άτομα με Αναπηρία έχουν κάθε δικαίωμα στη ζωή κι οφείλουμε ως κοινωνία να τα στηρίξουμε για να ανακαλύψουν κι αυτά την ευτυχία που δικαιούνται όπως όλοι μας.
Παρότι - για να είμαστε ειλικρινείς- δεν το θεωρώ από τα καλύτερά μου βιβλία,κι ίσως αναθεωρώ σήμερα πολλά στον τρόπο γραφής του, πιστεύω ότι πέτυχε τον σκοπό του.
Γι αυτό ήταν και προτεινόμενο για Βραβείο Αναγνωστών.

Είσαι αισιόδοξη ότι μπορεί ένα βιλίο  να επηρεάσει τον κόσμο;
Μα σίγουρα υπάρχουν βιβλία με τεράστια επιρροή στον κόσμο είτε αρνητική ή θετική.Σκέψου τα παγκόσμια best seller.Όταν έχουμε τέτοια απήχηση "Οι 50 Αποχρώσεις Του Γκρι",  αυτό είναι σημείο των καιρών.Ένα best seller μπορεί να είναι σφυγμομέτρηση της κοινωνίας και δείχνει το ηθικό και πνευματικό μας επίπεδο.

Ο "Αλχημιστής" επίσης ήταν ένα αξιόλογο βιβλίο που είχε τρομακτική απήχηση.

"Το Πορτρέτο του Γκρέι" ηταν επίσης  άκρως επαναστατικό βιβλίο και ο Ουάιλντ αφορίστηκε γι αυτό σε συνδυασμό με την ζωή του, καθώς κατηγορήθηκε ότι εισάγει καινά δαιμόνια.

Ο Όσκαρ Ουάιλντ ήταν άλλωστε από τους ομοφυλόφιλους που δεν έκρυψαν την επιλογή τους, όπως κι ο δικός μας Καβάφης, που επίσης κυνηγήθηκε γι αυτό.

Και οι δυο τελευταίοι μίλησαν για την αρετή.Για σενα ποια είναι η κορυφαία αρετή;

Να είσαι Ολιγαρκής, γιατί ετσι γίνεσαι πιο εύκολα ευτυχισμένος -και στο λέει ένας άνθρωπος που δεν είναι και που η  πραγμάτωση του ενός στόχου τού γεννά αυτομάτως τον επόμενο.

Υπάρχει κάποια καινούρια ιδέα που επεξεργάζεσαι για κάποιο νέο βιβλίο;
Ερίζουν δυο ιδέες μέσα μου.Η μία είναι ένα μυστηριο με δραματικά στοιχεία & η άλλη από την Ελληνική Ιστορία.Μαζεύω υλικό και για τα δυο και...ιδωμεν!

Ως μητέρα τι θα ήθελες για τον γιο σου.
Να ζήσει μια έντιμη  ζωή και να κυνηγήσει τα όνειρά του. 

Θα ήθελες να αφήσεις κάποιο μήνυμα στους αναγνώστες μας;
Ζήσε και αγάπα όσο μπορείς!

Ευχαριστώ που τιμήσες το ιστολόγιο αυτό...
Ήταν δική μου η χαρά και η τιμή.

ΠΑΣΧΑΛΙΑ ΤΡΑΥΛΟΥ, 'Αγγελοι Από Στάχτη (3)

                                           Η Ελεγεία Της Στάχτης (3): Άγγελοι Από Στάχτη, Πασχαλία Τραυλού                                                              Είδος: Κοινωνικό Θρίλερ 
                                                              Βαθμολογία: 10/10                                                        

Να διαβαστεί μετά τα 2 πρώτα μέρη.
Α Μέρος: Θεοί Από Στάχτη (1) - Πατήστε εδώ

Β Μέρος: Άνθρωποι Από Στάχτη (2) - Πατήστε εδώ 

Γ Μέρος Άγγελοι Από Στάχτη (3) Παρουσίαση

Η  Πασχαλια Τραυλού φέτος κλείνει την Τριλογία της Στάχτης με το τρίτο και τελευταίο μέρος.
Μετά το νοσταλγικό εποχής "Θεοί Από Στάχτη" και το ταξίδι της Ροζαλίας στην Τέχνη και τον Έρωτα,
ακολούθησαν οι "Άνθρωποι Από Στάχτη", όπου κορυφώνεται η αγάπη της Ροζαλίας με τον Ανατόλ Κοβάλσκι και ξετυλίγεται το χρονικό του δωγμού των Εβραιων και τα μαρτυρια τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
"Οι Άγγελοι από Στάχτη" ολοκληρώνουν τον κύκλο προσφέροντας ένα δυστοπικό θριλερ διαποτισμένο με  αστυνομικό μυστήριο, που διερευνά την απώτατη διαστροφή του ναζισμού ανά τον χρόνο και την οδύνη της Διαφορετικότητας...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Βερολίνο, 1997.Η φοιτήτρια Εύα βρίσκεται φριχτά κακοποιημένη, πλάι στον νεκρό εγχρωμο φίλο της, τον Ααλίφ, σε μια υπόγεια στοά του Πανεπιστήμου κι ο μοναχικός αστυνομικός επιθεωρητής Νόρμπερτ Γουόκερ καλείται να εξιχνιάσει την επίθεση που δείχνει να προέρχεται από νεοναζιστικούς κύκλους.
Στην άλλη ακρη της πόλης, ο διαπρεπής ψυχίατρος Χανς Εμπερχαρντ παλεύει με τους προσωπικούς του δαίμονες του, πασχίζοντας να κατακτήσει μιαν οδυνηρή αυτογνωσία, στα συντρίμμια μιας χαμένης φιλίας που τον σημάδεψε για πάντα.
Το νήμα της αλήθειας θα αποκαλύψει το πιο εφιαλτικό μυστικό του ναζιστικού οράματος που δυστυχώς δεν εξαερώθηκε στις καμινάδες των κρεματορίων αλλά εξακολουθεί να σημαδεύει ζωές κ συνειδήσεις.
          Παράλληλα θα απαντηθούν όλα τα ερωτήματα γύρω από τη μυστηριώδη και φλογερή Ροζαλία Σεφεριάδη, για να αποδείχθει πως στον άνθρωπο ενυπάρχει 
το καλύτερο και το χειρότερο -
η άδολη αγάπη και το διεστραμμένο μίσος,
ο Ουρανός κι ο Άδης - με αμφίβολο νικητή...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
"Εκεί που καίνε βιβλία θα κάψουν και ανθρώπους!" προφήτευσε ζοφερά ο Χαίνε.
Αν στο "Φαρενάιτ 451" ο Bradbury Ray διερευνούσε τη...θερμοκρασία καυσης των βιβλίων από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, η Πασχαλία Τραυλού παιρνοντας άτυπη σκυτάλη, στη δική της δυστοπία διερευνά την συνέχεια της ρήσης -το στάδιο όπου καίνε τους ανθρώπους!
             "Οι Άγγελοι Από Στάχτη" είναι ίσως το πιο πρωτότυπο από όλα τα βιβλία της Πασχαλίας Τραυλού και μια απόπειρα σε αχαρτογράφητα νερά, καθώς επέλεξε να δώσει απαντήσεις για τους προσφιλείς μας ήρωες με έναν τρόπο που ξαφνιάζει και συνάμα συγκλονίζει.
Ένα καλοστημένο αστυνομικό μυστήριο που κλιμακώνεται επιδέξια- στα πρότυπα της νορβηγικής σχολής φέροντας κάτι από την ατμόσφαιρα του Κοκκινολαίμη.
Προσθέστε σε αυτό, τον ζόφο και το φανταστικό στοιχείο μιας δυστοπίας  κι έχετε μια καινοτόμα έμπνευση.
Με τρόπο παραστατικό η πλοκή αρπάζει κατευθείαν τον αναγνώστη σε μια υπόθεση ρατσιστικής επίθεσης με τραγικές συνέπειες.
Και σταδιακά μπαίνουν στη σκηνή ένας ένας οι ήρωες κερδίζοντας ο καθένας τον χώρο του με τη μοναδικότητα του, σε μια απρόσμενη , νοερή ή μη, " συνύπαρξη" με πρότερους χαρακτήρες της Τριλογίας από τη Ροζαλία και την Κλοντέτ, μέχρι τη Νεφέλη Παπανδρέου και το απέραντο πάθος της με τον ανάπηρο πολέμου Πάκη.
          Μεσα σε όλα, ξετυλίγεται μια συγκινητική ανδρική φιλία, γεμάτη αυτοθυσία κ αλληλοπεριχώρηση, θέμα που ανέδειξε με άλλον τρόπο κ στο Κλειδωμένο Συρτάρι.
Εδώ ομως η Φιλία θυμίζει μεγάλες στιγμές από τη διεθνή λογοτεχνία:
Μου έφερε στο νου το "Ξαναβρήκα Τον Φίλο Μου" του Φρεντ Ούλμαν , αλλά κυρίως τη φιλία ανάμεσα στον σαστισμένο Μαξ και τον αψύ Λουτσγιαν στο αριστουργημα της Scali MAX , που διερευνησε αριστοτεχνικά το πρόγραμμα Lebensborn -αυτό που αποτελεί πυρήνα και στους "Αγγελους Από Στάχτη".
 Η ακραία αυτή έκφραση της ναζιστικής πολιτικής όπως εκφράστηκε στα Πρόγραμμα της Ευγονικής,
κάτω από την πένα της Πασχαλίας Τραυλού  εμπλουτιζεται με γόνιμη φαντασια, κι έτσι διαστέλλεται σε ενα ευρηματικό  θριλερ που αποκτά πολιτικές αλλά και υπαρξιακές προεκτάσεις,αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη δύναμη της αγάπης .
          Η Πασχαλία Τραυλού στην "Ελεγεία της Στάχτης" δεν ιστοριογραφεί:
Αξιοποιεί την ιστορική γνώση για να στήσει έναν δικό της κόσμο καμωμένο από υλικά της πραγματικότητας, για να χαρτογραφήσει τα όρια της Ανθρώπινης Ηθικής,
και  να ανιχνεύσει τα άδυτα της ανθρώπινης νοσηρότητας, όπως αυτή ενισχύεται από την οδύνη, ή την αποχαλίνωση της ανθρώπινης ιδιοφυίας σε υψιπετή οράματα, που έχουν εξοβελίσει τη συμπόνια, το έλεος και το Φως.
Ιστορία και μύθος συμπλέκονται αξεδιάλυτα σε ένα σκηνικό βγαλμένο από τους πιο ακραίους δυστοπικούς εφιάλτες καταδεικνύουν πόσο ολέθριος  μπορεί να γίνει ο διαχωρισμός των Ανθρώπων κι πόσο επικίνδυνη είναι η Επιστήμη χωρίς την ανθρωπιά που της ζητούν ο Αριστοτέλης και ο Γκάντι.
Αυτό το είδαμε πράγματι στα πειράματα της Bayern από τα επιτελεία του Μένγκελε, του Φόρστερ, κι άλλων επίορκων γιατρών του Ναζισμού στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (Dahau, Ravensbrik, Auschwitz).
Με ακραίο τροπο η Τραυλού επεκτείνει αυτα τα ναζιστικά πειράματα σε μιαν ασύλληπτη εξέλιξη που θρυμματίζει τη λογική , αλλά δεν απέχει από τη συγχρονη παγματικότητα, αφού ο εφιαλτης της Πασχαλίας υλοποιείται σήμερα, σε σκοτεινά εργαστήρια, όπου μεθοδεύονται βιολογικά όπλα , νέοι ιοί, κλωνοποιήσεις και μια βεβήλωση της φυσικής ισορροπίας σε πειράματα άγνωστα κ συγκλονιστικά,  πίσω από την πλάτη των Λαών...
Ο Νομπελίστας Kazuo Ishinguro μίλησε κι αυτός στο "Μη Μ Αφήσεις Ποτέ"  άλλωστε για μια τέτοια δυστοπική μικροκοινωνία πειραματόζωων, με την ανθρωπία να αντιμάχεται μιαν αδυσώπητη κανιβαλική Επιστήμη.
Μια τέτοια πολιτικοποιημένη ματιά επιχειρεί η Πασχαλία στο φαινόμενο του ναζισμού , ανασυστήνοντας το σκοτεινό έπος του Μίσους πίσω από το Ολοκαύτωμα.
Ως Μάρτυρες Κατηγορίας επιστρατεύει τα αθώα θύματα ενός διεστραμμένου σχεδίου.

Γιατί στόχος της Πασχαλίας Τραυλού δεν είναι αναναμασήσει συγκλονιστικές μεν αλλά χιλιοειπωμένες ιστορίες μιας εποχής ντροπιαστικής για το Γένος μας ,ούτε να εκμεταλλευτεί συγγραφικά την αυτονόητη δυναμική μιας πεπατημένης συνταγής γύρω από το Ολοκαυτωμα που ακόμη καίει.
Είναι να εκριζώσει τον σπόρο που γέννησε τους δυσώδεις και σκοτεινούς βλαστούς του θανάτου εκεί που θα πρεπε να ανθίζει ζωή, χαρά, δημιουργία..
.Για να αφυπνίσει λοιπόν παρουσιάζει το πιο ακραίο σενάριο και το παρακολουθεί να διαλύει τις ψυχές των ηρώων της.Το όραμα του Χίμμλερ για βιολογική επικράτηση της Αρίας Φυλής μέσα από πειράματα - στην Τραυλού επεκτείνεται με μια δυναμική και πειστική εικασία "Και...αν ?", με τη λογική που την  επεχείρησε κι ο Robert Harris στo Fatherland.
Παρότι οι "Αγγελοι Από Στάχτη" διαθέτουν μια σφιχτοδεμένη πλοκή με καλοδομημένους χαρακτήρες, πίσω από τη μυθιστορηματική δομή τους ενυπάρχουν γνωρίσματα ποίησης , όπως  η "υπέρβαση, η αλληγορική διάθεση , η αφαιρερικότητα και κάποια στοιχεία υπερρεαλισμού, που προσδίδουν συμβολική διάσταση σε ορισμένα πρόσωπα και καταστάσεις.
Λχ η αναμετρηση Χίτλερ κ Κοβάλσκι, παρότι ο Φύρερ δεν πάτησε ποτέ στο Αουσβιτς ήταν μια εικόνα που -ποιητική αδεία- εξυπηρετεί μια λυρική κορύφωση του δράματος σαν αναμέτρηση του Πολιτισμού με την Αποκτήνωση του Πολέμου.
Ηχηρό στοιχείο Υπερρεαλισμού είναι σαφώς η φρανκενσταινική φιγούρα του ξεχωριστού Χανς Έμπερχαντ - βγαλμένη θαρρείς από τις σελίδες μιας Μαίρης Σέλλευ κι ενός αντεστραμμένου Ουάιλντ.
Η περίπτωση  του κι ο τερατώδης κατοπτρισμός του θυμίζουν οργουελικο εφιαλτη κι έρχονται σαν προφητικό σημάδι από ένα μέλλον που η ανθρωπότητα έχει χρέος να αποτρέψει.
Από την άλλη ο Χανς Έμπερχαντ  εκφράζει τη μοναξιά και τον φόβο του διαφορετικού.Είναι μια άλλη έκφανση της  έννοιας του "Ξένου".
Κάποιες στιγμές η μόνωσή κι η τραγικότητα του Χανς μου έφεραν στο νου τον Μπεν Λόβατ από το "Πέμπτο Παιδί" της Νομπελίστριας Doris Lessing καθώς και την ακατέργαστη ενηλικίωση του ήρωα της στο δεύτερο μέρος, "Ο Μπεν Στον Κόσμο"...Άλλος ένας ξένος τρομαγμένος από μια εχθρική κοινωνία βρίσκει καταφυγή σε κείνους που δοκίμασαν ένα στίγμα.
Παράλληλα με την κεντρική στοχοθεσία στους "Αγγελους Από Στάχτη" της Τραυλού παρόν ο έρωτας σε όλες του τις μορφές από την πιο αγνή ως την πιο παράφορη και αιματηρή, πάντοτε όμως τραγικός ,σαρωτικός και αναμορφωτής ψυχών- ενίοτε δε και ολετήρας.
           Ανάμεσα στους ήρωες της Πασχαλίας Τραυλού, όμως, δεσπόζει κι αστραποβολά η ωραία ερωτική φιγούρα του έγχρωμου φοιτητή  Ααλίφ. 
Ένας ήρωας που σε σημαδεύει όσο την πολύπαθη αγαπημένη του ,Εύα- ένα πλάσμα αγαθό σε νοερή κι ακούσια ομολογία με τον έγχρωμο "άγιο" της Αναστασίας Καλλιοντζή, τον αθώο καλοκάγαθο Αφρικανό μετανάστη "Ροτίμι" στην Παρανοια.
Ο Ααλιφ , με την φωτεινή σοφία της αγάπης και της αξιοπρέπειας πρεσβεύει τους Αθώους τούτου του κόσμου και κομίζει ένα επίκαιρο αντιρατσιστικό μήνυμα σε μια εποχή που η σκιά της Ξενοφοβίας κηλιδώνει τον πολιτικό λόγο και βίο σε όλη  την Ευρώπη.
Παράλληλα, η σαγηνευτική καλλιέργεια του Ααλίφ, και η αντίσταση του σε πάσης φύσεως σκοταδισμό υπογραμμίζουν τη συμβολή της Παιδείας στην αναμόρφωση των κοινωνιών, επισημαίνοντας έτσι την Ευθύνη όσων κρατούν στα χέρια τους τη Μόρφωση των παιδιών ...το προμηθεικό πυρ που οι Εξουσίες συχνά ζητούν να αποστερούν από τις συσκοτισμένες μάζες.
Στο πρόσωπό του Ααλιφ λοιπόν, η Τραυλού συνόψισε μια φλογερή νιότη, που δε σιωπά στο Αδικο
κι απλούστευσε όμορφα τα κηρύγματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Νέλσον Μαντέλα,  διατρανώνοντας την Ισότητα και τη Συναδέλφωση των Εθνών.
Παράλληλα η συγγραφέας σαρώνει με την κριτική ματιά του Ααλίφ τα οπισθοδρομικά ήθη  καταδυνάστευσης του γυναικείου σώματος στη  Αφρική κ τον Τρίτο Κόσμο, χωρίς να εξιδανικεύει κανέναν.
Ο Ααλιφ είναι ενας αυθεντικός Πολίτης Του Κόσμου πρότυπο για κάθε δημοκράτη.
Η αδικη δολοφονία του Ααλίφ από νεοναζιστικούς κύκλους σε μια καθημερινή του βόλτα, δεν είναι απλά μοχλός της πλοκής αλλά η ουσία της.

Εκφράζει το μοτίβο ενός προβληματισμού που απαντάται, όχι συχνά αλλά καίρια ,σε καλά δείγματα της σύγχρονης Λογοτεχνίας μας, σαν κώδωνας κινδύνου
Έτσι δολοφονήθηκε ο αδικοχαμένος "Ροτίμι" ,όπως κι ο μετανάστης παντοπώλης από το νεανικό μυθιστόρημα της Λότης Πέτροβιτς "Τα Τέρατα Του Λόφου" -κι εδώ το Βιβλίο διασταυρώνεται με τη ζωή, καθώς αυτή η διπλή, ζοφερή προφητεία πραγματώθηκε όντως το 2010 με τον γλυκύ κι άφταιγο μετανάστη Σαχζάτ Λουκμάν που κάθε μέρα πήγαινε γελαστός με το ποδηλατό του στη δουλειά, πριν τον δολοφονήσουν αναίτια Έλληνες νεοναζί στα Πετραλωνα.
Ασφαλώς μην ξεχνάμε τη δολοφονική απόπειρα κατά του φοιτητή Κουσουρή από νεοναζι.
Η διπλή ιδιότητα του Φοιτητή Ααλίφ συμπυκνώνει αυτές τις τις επίθεσεις κατά του Μεταναστη και του δημοκρατικού λόγου, σε διττό συμβολισμό.  

Η Τραυλού κάνει μια έντεχνη υπόμνηση αυτού του διαχρονικού κινδύνου, που έμεινε ίδιος από τα πογκρομ του 1938 και τα κερματόρια, μέχρι την τυφλή βία των σύγχρονων κοινωνιών με γνώμονα το χρώμα και την ανημπόρια όπως κορυφώθηκαν στο Προσφυγικό Ζήτημα.

             Είναι γιατί το Μίσος στην Ετερότητα είναι παντού το ίδιο ειδεχθές, το ίδιο παράλογο, το ίδιο δολοφονικό:
Είναι γιατί ο Ναζισμός δεν έσβησε το 1945 με τον Χίτλερ κάτω από την Καγκελαρία, αλλά είναι εδώ ,και κραταιός!
Ενέδρευει πίσω από τη  Αμάθεια, τις διαλυμένες οικογένειες, τη βία.
Μασκαρεύεται με προσωπεία επικής κι εθνικής υπερηφάνειας.
Μα πάντα πλάνη είναι ο Ναζισμός.
Εχθρεύεται τα νιάτα, τη συμφιλίωση και τα λουλούδια, γιατί ζητά Αίμα.
Φοβάται τα Βιβλία, τη Δημοκρατία και τον Διάλογο, γιατί ζητά τα Όπλα.
Φθονεί την Ανδρεία, τον Έρωτα και τους Αθώους, γιατί εκφράζει τη Θρασυδειλία και τα Κατώτερα Ένστικτα.
Απορρίπτει τον Άνθρωπο κι επιστρέφει στο Θηρίο.
Ο Ναζισμός προωθείται από διεφθαρμένα Συμφέροντα που διχάζουν , που κατακερματίζουν τις κοινωνίες σε χειραγωγησιμες αγέλες που μισούν τυφλά- για να μη διεκδικούν οι πολίτες τη δικαιοσύνη που τούς στερούν οι κρατούντες, αλλά να εκτονώνονται στοχοποιώντας άκριτα το Ξένο.
Μισούμε τον Άλλον γιατί αρνούμαστε να δούμε και να γιατρέψουμε την προσωπική μας "αθλιότητα"
Είναι απερίφραστος και επιδέξιος ο τρόπος που η Πασχαλία τα καταδεικνύει όλα αυτά, συμπεριλαμβανοντας την ευθύνη των θεσμών- μέσα από το αίμα του Ααλίφ, την αγωνία του Νόρμπερτ, το μαρτύριο της Εύας, τη λεηλατημένη ξεγνοιασιά της Άπεργκειλ, το σαρδόνιο χαμόγελο του Σλάντερ
          Παρά λοιπόν την εντυπωσιακή - και σχετικά άγνωστη στην Ελλάδα- ιστορία γύρω από την Ευγονική, για μένα αυτός ο Ναζιστικός Κίνδυνος είναι το κεντρικό μήνυμα που η Πασχαλία Τραυλού περνά διαμέσου της Εύας και του Ααλιφ- -κ δευτερευόντως μεταμφιέζοντάς το σε μια αλληγορική βουτιά σε αυτη την αποκρουστική πτυχή της  Ιστορίας.Είναι αξιέπαινη για την τόλμη της αυτή και σε λογοτεχνικό και σε κοινωνικό επίπεδο η συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού που πάντα ζητά νέους δρόμους να αναδείξει κρισιμα κοινωνικά ζητήματα.
          Ας την ακούσουμε όλοι, όσο θα απολαμβάνουμε την εκπληκτική της αφήγηση,  για να μη βλέπουμε άλλο τους άφταιγους Αγγέλους του κόσμου τούτου να γίνονται Στάχτη!

Α Μέρος: Θεοί Από Στάχτη (1) - Πατήστε εδώ

Β Μέρος: Άνθρωποι Από Στάχτη (2) - Πατήστε εδώ 

Λότη Πέτροβιτς, Τα Τέρατα Του Λόφου

Μαξ , Sarah Coen Scali

Dorris Lessing , Tο Πέμπτο Παιδί

Dorris Lessing Ο Μπεν Στον Κόσμο

Ελένη Δικαίου, Μου Μαθαίνετε να Χαμογελάω, Σας Παρακαλώ;

                                                             Μου Μαθαίνετε να Χαμογελάω, Σας Παρακαλώ;
                               Ηλικιακό Κοινό: 16-25xρ
                                 Είδος: Koινωνικό
                                 Βαθμολογία: 10/10

ΘΕΤΙΚΑ: Πλήρης κατανόηση εφηβικών αγωνιών, σκιαγράφηση ανασφαλειών, ζωντανή ροή, αναγμωρίδομες καταστάσρις, φυσικότητα στη γλώσσα

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Μελαγχολική στμόσφαιρα, ατελέσφορη πλοκή, αμφιλεγόμενο τέλος, αίσθηση ανεκπλήρωτου.

Σήμερα τα παιχνίδια της μνήμης με ταξίδεψαν σε ένα βιβλίο που εγώ ανακάλυψα στο τέλος της εφηβείας μου αλλά που θεωρώ τόσο διαχρονικό ώστε πιστεύω αφορά και εφήβους της επόμενης από τη δική μου γενιάς.

Το βιβλίο κουβαλά έναν από τους πιο ξεχωριστούς τίτλους που συνάντησα ποτέ μου σε βιβλίο.

Μια ολόκληρη πρόταση που, σαν κατανοήσεις τη σημασία της, σε κατατρύχει για πάντα, σαν ελπίδα από τα απώτατα βάθη της ψυχής και σαν Ευθύνη:

"Μου Μαθαίνετε Να Χαμογελάω Σας Παρακαλώ;"

Γιατί το μυθιστόρημα αυτό της Ελένης Δικαίου, όπως η ίδια προδιαγράφει στο οπισθόφυλλο του βιβλίου
.....έχει για ηρωίδα μια Ιφιγένεια.

Μα είναι γραμμένο για όλες τις Ιφιγένειες του κόσμου που, κυνηγώντας την περιβότητη επιτυχία στο πανεπιστήμιο, διάβασαν ένα καράβι βιβλία, γέμισαν το κεφάλι τους με ανώμαλα ρήματα και τύπους της Φυσικής, αλλά δεν πρόλαβαν να μάθουν πως

ο άνθρωπος στηρίζει τη ζωή του πάνω σε πόδια από πηλό, άν στα χρυσά χρόνια της εφηβείας 

δε μάθει, πριν απ' όλα, τον ίδιο τον εαυτό του...................

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

...................Αυτή η γνώση του ευατού της είναι που μέσα στην αγωνιώδη της μελέτη για τις Πανελλήνιες δεν κατάφερε να αφομοιώσει η Ιφιγένεια.

         Φύλαξε θαμμένη μέσα της την εικόνα του ζηλωτή- αρχαιολόγου θείου της που στα όνειρα της ονόμαζε "Ιντιάνα Τζόουνς" και προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις μιας καταπιεστικής μητέρας, βλέποντας της ζωή να την προσπερνά.

Η ξαδέφη της η Νερίνα είναι το αντίβαρό της, καθώς δε φοβάται να τσαλακωθεί, να συγκρουστεί, να αποτυχει να τριφτεί με τη ζωή για να την κερδίσει...

       Η φίλη της η Βάσω εύθυμα κατεβάζει τον πήχυ των ονείρων της σε ο,τι ορίζει η ψυχή της και οι πραγματικές της δυνατότητες...

Και κάπου στο βάθος η σκιά του Κιούση με τα γκριζοπράσινα μάτια, του αιώνιου αντιπάλου της Ιφιγένειας,
 σε μια κούρσα  για τον τίτλο του "Άριστου- της Τάξης",όπου εκείνη έτρεχε μόνη...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η ιστορια της εφηβης Ιφιγένειας στο βιβλίο της Ελένης Δικαίου δεν αποτελει ένα ...

"αναλαφρο κι ευχάριστο εφηβικο μυθιστόρημα".
Για την ακρίβεια ειναι ενα πολυ ιδιαιτερο νεανικό βιβλιο, που για να το νιωσω εφτασα σε μια ηλικια λιγο μεγαλυτερη απο της ηρωιδας του.
Χρειαστηκε να ωριμασω για να το "φτασω"
κι οταν "το εφτασα" ωριμασα κι αλλο....
Ο προβληματισμος του με συνετριψε- ετσι καθως ατενιζει αυτο που λιτα ορισε ο Σωκρατης ως

"Ιθακη της υπαρξης": "Γνώθι σ'αυτόν"!.
Το μυθιστορημα αυτο της Ελενης Δικαιου είναι απο εκεινα τα βιβλια που στρεφουν τη σκεψη και την άγουρη ακομη ψυχη ενος εφηβου σε ατραπους γονιμα απαιτητικες.
Το "Μου Μαθαινετε Να Χαμογελάω, Σας Παρακαλώ;", λοιπον, συνιστα -οχι ικεσια, οχι απορια- αλλα αποφαση αλλαγης!Ταξιδι αυτογνωσιας!
        Ζητουμενο του μυθιστορηματος ειναι ωριμανση του νεαρου ψυχισμου, οχι μεσα απο επίπλαστη σοβαροφάνεια, οχι μεσα από τα  επιτευγματα και τους κοινωνικους ψυχαναγκασμους αλλα μεσα απο την ειλικρινη επικοινωνια
με τα συναισθηματα μας και με τα προσωπικα μας "θελω".
Τελειωση δε σημαινει Τελειοθηρια...
Γιατι η ολοκληρωση μας δεν ερχεται μεσα απο συσσωρευση πτυχιων ,τιτλων, γοητρου,

χρηματων κι επαινων, αλλα μεσα απο το κουραγιο
να κυνηγαμε αυτα,"
για τα οποια "η ψυχη μας κλαιει" καβαφικα...

     Η Ιφιγένεια ηταν μια εφηβη της Αθήνας στο κατωφλι της ενηλικιωσης ,χωρις αυθυπαρκτα ονειρα,
που επιζητουσε την αποδοχη των γονιων της -και γενικα των γυρω της- οχι γι αυτο που ηταν, αλλα προσαρμοζοντας την αληθεια της σε προδιαγεγραμμενα "Πρεπει".
Δεν ειχε μαθει να απολαμβανει αυτο που ειναι η ιδια.
Δεν ειχε μαθει να πιστευει στους ανθρωπους αφου δεν πίστευε στον εαυτο της.

Δεν ηταν συμφιλιωμενη με τη ματαιωση.

Όταν επιχείρησε να πετάξει την καθήλωσε η χειρότερη παγίδα:

Ο εγκλωβισμός στον ρόλο που οι γονείς της αξίωσαν από εκείνη να παίξει

ως υποκατάστατο δικών τους αποτυχιών.

      Όταν ο εγωνισμός των γονιών της την έφερε σε αυτό το σταυροδρόμι η Ιφιγένεια αποφάσισε να προδώσει τον εαυτό της και να μην αυτονομηθεί από το κοσμοείδωλο που άλλοι της υπέβαλλαν.

Έγινε κι αυτή το σφάγιο, προκειμένου να φυσήξει "ούριος άνεμος"

για "καράβια" που ποτέ δε θα "ταξίδευαν" την ίδια...
         Στην επαφη της με τους ανθρωπους λοιπόν η Ιφιγένεια έμαθε να βλεπει παντου... οχι φιλους αλλα "δικαστες",και την προσδοκία μιας λογοδοσίας,
αφου η ιδια ειχε στησει ενοχικα τον εαυτο της σε ενα αορατο εδωλιο(Σκηνη με τον Κιουση).
Η επωδος του βιβλιου αυτου σε χτυπαει σαν σφαιρα.
Γιατι αυτο που ζητα να "μαθει" η Ιφιγενεια, ειναι να ζει αληθινα.
...Και ζεις αληθινα οταν μπορεις να αγαπησεις τον εαυτο σου ωστε να εισαι σε θεση, επειτα,
να αγαπας και να αγαπιεσαι, χωρις να τρεχεις να "κρυφτεις" απο την ομορφια της ζωης...
Οταν ο Αλλος ειναι συνοδοιπορος κι οχι απειλη μιας θρυμματισμενης, παραπαιουσας ταυτοτητας.
Ετσι μονο ανθιζουν τα αληθινα χαμογελα:
Υστερα απο επωδυνα κατακτημενες αληθειες και πολλα δακρυα.
Γιατι το πραγματικο χαμογελο ειναι πραξη γενναια -

κατι που μονος σου κερδιζεις για να το προσφερεις μετα.
Πραξη μοιρασματος. Πραξη ωραιας συνυπαρξης με τον εαυτό και με τους Αλλους!

        Για όλα αυτά το "Μου Μαθαίνετε Να Χαμογελάω, Σας Παρακαλώ"; υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα νεανικά μυθιστορήματα της γενιάς μου και η συγγραφέας του, Ελένη Δικαίου... δικαιώθηκε με τον "Έπαινο  Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου" 

και τη μεγάλη απήχηση στο αναγνωστικό κοινό.

Ήταν τέτοια η ανταπόκριση από το κοινό, που το βιβλίο  ανατυπώνεται διαρκώς από το 1996 που πρωτοκυκλοφόρησε.

      Το εξώφυλλο της πρόσφατης ανατύπωσης (2018) αποδίδει τον εγκλωβισμό της ηρωίδας στον δικό της γυάλινο κόσμο, αλλά κινείται σε εντελώς παιδικές "γραμμές" αταίριαστες προς τα βαθιά νοήματά του βιβλίου- υστερώντας καλλιτεχνικά από εκείνο, το πρώτο, που καθηλώνει το μάτι με τα πυρετικά του χρώματα και τη φιγούρα της θλιμμένης έφηβης με τα θρυμματισμένα όνειρα...