Αγνή Γρυπάρη Μεταξά, Κάποιος Φωνάζει το Όνομά μου.

                                                   Κάποιος Φωνάζει Το Όνομά μου, Αγνή Γρυπάρη Μεταξά
                                                     Είδος: Διηγήματα

                                                 Βαθμολογία: 8,5/10

Μετά τη νουβέλα "Τρυφερά Μαχαιρια" η φιλόλογος συγγραφέας Αγνή Γρυπάρη επανέρχεται με μια αξιοσημείωτη ανθολογία εικοσιενός διηγημάτων.
" Κάποιος Φωνάζει Τ' Όνομά μου"...
         Ήδη ο τίτλος  σε αρπάζει σε μια δίνη εσωτερικής αγωνίας κ αφήνει μια αίσθηση ακαθόριστου φόβου κι αποξένωσης.
Μικρά σπαράγματα λόγου που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της σύγχρονης ζωής και πραγματεύονται όλες τις αγωνίες του σημερινού ανθρώπου ενόσω συνδιαλέγονται με τα απώτατα βάθη της ανθρώπινης ψυχής αλλά και με την Ιερή Μνήμη..
Κάθε αφήγημα εστιάζει σε ένα πρόσωπο που είτε σε μονόλογο είτε σε τριτοπρόσωπη αφήγηση αντιπροσωπεύει κ από ένα κοινωνικό θέμα, έτσι που τελικά η ατομικότητα διαστέλλεται στο επίπεδο του συλλογιικού.
Η γλώσσα είναι ζωντανή κι έχει μια εύστοχα τραχιά προφορικότητα που  προσδίδει χαρακτήρα σχεδόν βιωματικό στην αφήγηση.Αυτό συμβάλλει στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων και στην ταύτιση του αναγνώστη με δικά του αναγνωρίσιμα κομμάτια.
Κάπως έτσι, μεσα από τις  αυτοτελείς ενότητες παρελαύνουν πλήθος κοινωνικών ζητημάτων, όπως η αστυφιλία, η μοναξιά του ατόμου, η αναζήτηση ταυτότητας, η ενοχοποιημενη σεξουαλικότητα,
ο έρωτας που ανθεί κόντρα στον παγετό των δυσμενών καιρών.
Πάνω από όλα αναδεικνύεται η ανάγκη για επικοινωνία, και το ασβεστο αίτημα για το Φως.
Κάθε αφήγημα ενέχει την υπαινικτική πυκνότητα ενός ποιήματος, που στον πυθμένα του εκκολάπτει ένα δευτερογενές επίπεδο συμβολισμών που η αποκωδικοποίησή τους επιφυλάσσρι εκπλήξεις.
Συχνά οι τελευταία πρόταση λειτουργεί με την ανατρεπτική δυναμη του τρίτου στίχου ενός χαικού...
Αξιοσημείωτο είναι πως οι ιστορίες καλύπτουν όλες τις ηλικιακές βαθμίδες και διατρέχουν ολόκληρη την κοινωνική πυραμίδα  δίνοντας φωνή σε ετερόκλητα πρόσωπα.
Η θεματολογία λοιπόν αγγίζει τις κρίσεις της εφηβείας, το κοινωνικό περιθώριο, τους μετανάστες
Πριν μίλησα για αυτοτελή κι όχι αυτόνομα διηγήματα.
Όχι τυχαία.
Μπορεί θεματολογικά τα διηγήματα να μη συνδεονται καθόλου μεταξύ τους καθώς 
Μαζί όμως αποτελούν τις ψηφίδες ενός όλου ανασυνθέτοντας το τοπίο ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας, με τις παθογένειες, τις ευαισθησίες , τις νευρώσεις της ,τις αγωνίες της και το φορτίο της μνήμης.
Ιδωμένα από ένα ολιστικό πρίσμα τα διηγήματα της Αγνής Μεταξά σκιαγραφούν το πορτρέτο του σύγχρονου Έλληνα.
       Έκδηλη είναι η αίσθηση του πνιγμού ανθρώπων παραδομένων σε εσωτερικά πρωτίστως δεσμά.
Διάχυτη είναι η αίσθηση της ήττας, ωστόσο εντέχνως στο φινάλε μένει ως επιστέγασμα μια γλυκιά, φωτεινή ελπίδα.
Ανάμεσά στα διηγήματα ξεχωρίζουν Η Πατατούλα, η Ζακυνθός 1944& η Ηλιοφώτιστη, ενας υμνος στη ζωή.

Πιο συγκεκριμένα κάποιες ενδεικτικές περιπτώσεις είναι οι ακόλουθες:

1 Βουτιά

Το πρώτο δίήγημα πραγματεύεται το τέλμα του σύγχρονου αστού και τις ματαιώσεις που έφερε η πρόσφατη Κρίση που ξεμπροστιασε το ηθικό πρωτίστως έλλειμμα μιας επίπλαστης ζωής παραδομένης στον υλισμό.

Παίζουμε μια Κολτσίνα

Το δεύτερο διήγημα είναι ένα ανάλαφρο σχόλιο ντοστογιεφσκικής λογικής  πάνω στο πάθος της Χαρτοπαιξίας

Ο Άντρας αναφέρεται στην αφύπνιση και την αυτογνωσία ενός νέου, ο οποιος πασχίζει να απογαλακτιστεί απο την κυριαρχία της μητρικής φιγούρας.

Στήθος 

Ένα συγκλονιστικό και βαθιά περιεκτικό διηγημα γύρω από την ασθένεια και τη θηλυκότητα που τη λαβώνουν τα νευρωτικά στεροτυπα κι η έλλειψης ανθρωπιάς.

Η Νύχτα πάλι αποτελεί το πιο απροσδόκητο από τα διηγήματα κι εξελίσσεται σαν φάρσα, ενόσω ξετυλίγει τη μοναξιά του ανθρώπου και την αρχετυπική του ανάγκη για άγγιγμα και στοργή.

Το Φιλί είναι μια επανάσταση αυτογνωσίας κι αποδοχής του εαυτού μας.

Η Ζάκυνθος 44 είναι ένα προσκύνημα κ μια ιστορία έρωτα χαμηλόφωνα μα κι εύγλωττα αντιπολεμική.

Η Πατατούλα αποτελεί ένα διαμαντάκι κοινωνικου προβληματισμού γύρω απο τη διαφορετικότητα και τον εφιάλτη του σχολικού εκφοβισμού.


Οι Αυτοκόλλητες είναι ένας ιδιαίτερος μονόλογος που μου έφερε στον νου συνειρμικα το Cologuio de los perros του Θερβάντες

Η Ηλιοφώτιστη είναι μια μνεία στην παιδική αθωότητα και στα παιδιά που δίνουν τη μάχη με την Ασθένειά , κηρύττοντας την ελπίδα και την πίστη στη ζωή δια μέσου της αγάπη.

Αυτά και αρκετά ακόμη είναι τα 21 αφηγήματα τούτης της αξιόλογης ανθολογίας που ιχνηλατεί την εποχή και τις προκλήσεις της 

Θεωρώ πως Η Πατατούλα κ το Ζάκυνθος 44 είναι εξλίξιμα και θα μπορούσαν να αποτελεσουν πρώτη ύλη για ολοκληρωμένα μυθιστορήματα με έντονο κιινωνικό πρόσημο που θα μπορούσαν να συγκινήσουν με τρόπο ουσιαστικο το κοινό.
        

;Ρένα Ρώσση Ζαίρη, ΤΙΡΚΟΥΑΖ

                                  Τιρκουάζ , Ρένα Ρώσση Ζαίρη
                                                    Είδος: Αισθηματικό
                                                    Βαθμολογία: 8,5/10

Είναι γνωστή η δύναμη των χρωμάτων, η επίδρασή τους στην ψυχολογια του ανθρώπου, καθώς και οι συνειρμοί που εγείρουν.
Κανένας όμως δε θα μπορούσε να φανταστεί ότι σε ένα χρώμα τόσο δροσερό , φωτεινό και χαρούμενο όπως το τιρκουάζ της θάλασσας και της καλοκαιρινής ξεγνοιασιάς, θα κρυβόταν τόσο σκοτάδι, τόση οργή και ένας κίνδυνος θανάσιμος
     Η Ρένα Ρώσση Ζαίρη όμως κατορθώνει για μια ακόμη φορά να καταδυθεί άφοβα στις αμέτρητες  αποχρώσεις της ανθρώπινης ψυχής,και να μας αιφνιδιάσει με το νέο της μυθιστόρημα "Τιρκουάζ", ένα βιβλίο που πονά και διατηρεί την αγωνία μέχρι την τελευταία σελίδα,δίνοντας το έναυσμα να προβληματιστούμε κι ίσως να γίνουμε λιγακι καλύτεροι άνθρωποι...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ένα δαχτυλίδι με τιρκουάζ πέτρα δένει την τύχη τριων κοριτσιών που η μοιρα έχρισε αδελφές, αλλά όχι η καρδιά τους:
Η δύστροπη ανασφαλής Ερατώ, η δυναμική ευαισθητοποιημένη Κλέλια και η αέρινη πανώρια Μάιρα, δυστυχώς θα διααταυρωθούν με τον Στέφανο.
Τη  μια θα την ερωτευτεί.
Την άλλη θα την παντρευτεί από σκοπιμότητα.
Την τρίτη θα τη βιάσει.
Σφραγίδα του ένα δαχτυλίδι με τιρκουάζ πέτρα γιατί αυτό το χρώμα αναβλύζει σαν αίμα από τις πληγές του...
 Ποιο μυστικό κρύβεται πίσω από το μοιραίο δαχτυλίδι και το εκτυφλωτικό του χρώμα ;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η Ρένα Ρώσση Ζαίρη επανέρχεται με μια ακόμη ευφάνταστη κοινωνική ιστορία δυνατών συναισθημάτων, που εκπλήσσει , συγκινεί και προσφέρει ανεκτίμητα μηνύματα γύρω από τις οικογενειακές σχέσεις.
Πρωταγωνίστριες ειναι τρεις ετεροθαλείς αδελφές κι ένας άντρας, όπως περίπου είχε συμβεί και στο "Αγαπώ Θα Πει Χάνομαι".
    Αρχικά είναι η Κλελια η οποία γνώρισε τη φτώχεια και μια μανα ανώριμη που φόρτωσε την ψυχή της με το βάρος μιας επιπλαστα φιλικής σχέσης κι ενός παιδιάστικου εγωκεντρισμού που πλήγωσε την παιδική ηλικία της κόρης της.
Η Κλέλια θα ωριμάσει πρόωρα κι αταίριαστα και θα αναζητήσει τον δικό της δρόμο στον ρόλο της καθηγήτριας, με ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στα παιδιά, που θα κορυφωθεί αφοπλιστικά αναδεικνύοντας ένα ακόμη κοινωνικό θέμα.
Έπειτα είναι η Ερατώ, μια κοπέλα μεγαλωμένη στη συναισθηματική αποστέρηση και σε έναν άκρατο υλισμό, γεμάτη θυμό για όλα.
Τέλος, η Μάιρα ένα πλάσμα ονειρικό, παραδομένο σε έναν δικό του, πιο μοναχικό κόσμο που βιώνει την αβάσταχτη απουσία της μάνας.
Συνδετικός κρίκος ανάμεσά τους ο Στέφανος, μεγαλωμένος στο μίσος για τον εαυτό του και τις γυναίκες...
      Ο αναγνώστης ακολουθεί τους ήρωες σε ταξίδια ψυχής αλλά και διαδρομές ανα τον πλανήτη αφού κι εδώ η Ρενα Ρώσση χρησιμοποιεί νέες εικόνες από τόπια μακρινα κι αλλότρια για να μας ταξιδέψει.
Νησιά εξωτικά ειδυλλιακά , η "υδάτινη αρχόντισσα" της Καστοριάς, το χαλί των λουλουδιών στις Βρυξέλλες, ή η ξελογιάστρα Θεσσαλονικη προσθέτουν γραφικές καρτ ποστάλ στο οικογενειακό κάδρο αυτής της ιστορίας.

     Κεντρικό διαβευμα πίσω από το Τιρκουάζ είναι η σχέση παιδιού- γονέα, καθώς και η αποφασιστική επίδραση που έχει κι η ίδια η σχέση των γονιών μεταξύ τους στο κοσμοείδωλο του παιδιού.
Τρία πρόσωπα λοιπόν που καθένα τους αντιπροσωπεύει μια διαφορετική στρέβλωση του δεσμού ανάμεσα σε γονέα και παιδί.
Έχουμε γονείς απόντες, μάνες άβουλες που σιώπησαν μπροστά στην πατριαρχική βία που διέλυσε τα ίδια τα παιδιά τους,κατακρεουργώντας τις ίδιες, ή γονείς που πρόβαλαν στα παιδιά τους ερωτικές τους ματαιώσεις ροκανίζοντας την αυτοεκτίμησή τους ή που προέταξαν τις ατομικές τους επιθυμίες εναντι της ευτυχίας των παιδιών τους .
Κοινός παρονομαστής η απουσία αγάπης, η οποία υποκαθίσταται είτε από υλικές παροχές, είτε από ψυχρότητα απορριπτική, ή  από μια ψυχαναγκαστική εξουσιοθηρική θεώρηση των σχέσεων...
Ο χαρακτήρας που σαφέστατα συγκλονίζει είναι ο Στέφανος με την οδυνηρή του ιστορία, τη σαδιστική του σαγήνη και την απρόβλεπτη παραφορά του...
Χαρακτήρας εύρημα με μια ιδιαίτερη πορεία ακρως δραματική.
Ενα πλάσμα με την αυτοκαταστροφή του φλεγόμενου σκορπιού που κυνηγάει διαρκώς την ουρά του...
Η Ερατώ επίσης κάνει τον αναγνώστη να ταλαντευτεί ανάμεσα στον οίκτο, την περιφρόνηση και τελικά στον θαυμασμό απέναντι στο απρόσμενο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής που αναδύεται εκ της τέφρας της σαν φοίνικας, για να απλώσει μετά τις φτερούγες του αντήλιο  για να ξαποσταίνουν στον ίσκιο τους κουρασμένοι στρατοκόποι της ζωής...( όποιος το διαβάσει θα καταλάβει τι εννοω)
Θα ήθελα να παρακολουθήσω ακόμη βαθύτερα την τελευταία μάχη αυτή της Ερατώς.
Θεωρώ επίσης αδύνατον να μείνει κάποιος ασυγκινητος από τη μαχητικότητα , τη χειραφέτηση και τη δοτικότητα της Κλέλιας.
Η ηρωίδα που με αγγιξε λιγότερο είναι η Μάιρα που έχει κάτι από την αγαπημένη Ελίνα" του Αγαπώ" και προσέγγιζε το θέμα της διαφορετικότητας μόνο ακροθιγώς και χωρις να αγγίζει το βάθος εκείνης.
Πλάι τους ένα πλήθος χαρακτήρων: Η Αναστσία , ο Άρης, ο Νίκος ο Αλέξανδρος κ αρκετοί άλλοι τόσο διαφορετικοί ήρωες.
Εντούτοις το σύνολο όλων των προσώπων λειτουργει αρμονικά.
      Η αφήγηση , όπως σε όλα τα μυθιστορήματα της κ Ζαίρη εξελίσσεται με την προσφιλή μέθοδο της, που ξετυλίγει την υπόθεσή της μέσα από διαδοχικούς μονολόγους- ενότητές που αντιστοιχούν σε κάθε πρωταγωνιστή.
Κάθε μονόλογος εκκινεί από τη βρεφική ηλικία κάθε ήρωα, αφού είναι γνωστή η παιδαγωγική κατάρτιση της κ Ζαίρη, καθώς κι η επιθυμία της να φωτίζει τις πληγές και τις στρεβλώσεις της παιδικης ηλικίας που καθορίζουν τα παραστρατήματα και τα κενά της ενήλικης εκδοχής μας.
Όλοι οι μονόλογοι εκτυλίσσονται σε παράλληλους χρόνους , εκθέτοντας κάποια κοινά γεγονότα από διαφορετική οπτική φωτίζοντας αθέατες πτυχές τους, για να λυθεί στον τελευταίο η πλοκή για όλα τα πρόσωπα κι ο επίλογος να γραφτεί από τον  ίδιο τον συγγραφέα- αφηγητή.
Μέσω αυτής της μεθόδου εξυπηρετείται η πιραντελλική αντίληψη περί υποκειμενικότητας της αλήθειας που παιδαγωγεί τον αναγνώστη, σμιλεύοντας μέσα του σταδιακά μια ενσυναίσθηση αφού  του επιτρέπει να ανακαλύψει τραύματα , πλάνες και αιτίες πίσω κι από τις πιο τραχείς ή και παράλογες πράξεις.
Χωρίς εξιδανικεύσεις η Ρένα Ρώσση Ζαίρη προτάσσει την άποψη ότι "Ουδείς εκών κακός".
Αυτή η κατανόηση συμβάλλει στην επιεικέστερη αντιμέτωπιση των ανθρώπινων σφαλμάτων και παθών και σαφώς προσφέρει μια πλητέστερη αναγνωση του κόσμου γύρω μας ,αμβλύνοντας την απρόσωπη σκληρότητα και τις ανέξοδες καταδίκες των άλλων.
Θεωρώ πολύ σημαντικό όταν ένα απολαυστικό κοινωνικό μυθιστόρημα ,σύντροφος σε στιγμές χαλάρωσης ,διακοπών και αναψυχής, μπορεί να λειαίνει τόσο όμορφα τις αιχμές της ψυχής μας και να μας υπενθυμίζει την ανθρωπιά σε καιρούς απάνθρωπους.
Είναι το χαρακτηριστικό που λατρεύω σε όλα τα βιβλία της Ρέμας Ρώσση Ζαίρη και που εύχομαι να συνεχίζει να μετουσιώνεται σε συναρπαστικά μυθιστορήματα που ταξιδεύουν , συγκινούν και μας σεργιανούν στα μυστήρια της ανθρώπινης καρδιάς.
                  

Κώστας Κρομμύδας, ΕΒΟΡΑ

                                                                  Εβόρα, Κώστας Κρομμύδας
                                       Είδος: Κοινωνικό
                                  Βαθμολόγια: 8/10

Σελίδες: 364
Εκδόσεις Διόπτρα

Σε μια εποχή που το περιβάλλον πάσχει, δάαη αποψιλώνονται ή γίνονται βορά στη λαίλαπα ανελέητων πυρκαγιών, οικοσυστήματα καταστρέφονται,  είδη ζώων θηρεύονται ασύστολα, κι αφανίζονται από προσώπου γης, ο Κώστας Κρομμύδας συνθέτει μια χαμηλόφωνη μικρή ωδή στη φύση και στη συμφιλίωση του Ανθρώπου μαζί της.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Εβόρα είναι η ποθητή Χαναάν όπου η ψυχή αδημονεί να επιστρέψει.
Η Αριάδνη έχει βρει την Ιθάκη της ψυχής της στο ορεινό χωριό καταγωγής της.
Η ζωή της θα αλλξει όταν μια μέρα με χιονοθύελλα ο Αντώνης της σώζει τη ζωή.
Μαζι θα καταδυθούν στα μυστήρια της φύσης και θα σπεύσουν στην κραυγή αγωνίας της με κάθε κόστος...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Κλείνοντας τος σελίδες της "Εβόρα" αισθάνεσαι ότι επιστρέφεις από έναν μικρόκοσμο σαγηνευτικό.
Μια Εδέμ των βουνών που διδάσκει αγάπη με τη μοναδική σοφία της Φύσης.
Η "Εβόρα" αποτελεί ένα περιεκτικό κοινωνικό μυθιστόρημα , που παρά το αισθηματικό του περίγραμμα υποβάλλει ουσιαστικές σκέψεις γύρω από το κρίσιμο ζήτημα της περιβαλλοντικής συνείδησης και της ρήξης του ανθρώπου με τη φύση.
Και η "Εβόρα" του Κώστα Κρομμύδα ακολουθεί τον ίδιο επίπονο δρόμο στοχασμού γύρω από τον σύγχρονο άνθρωπο όπως και το "Μια Νύχτα Ακόμη", θέτοντας ηθικούς προβληματισμούς γύρω από τον υλιστικό τρόπο ζωής.
Σε κείνο ζητούμενο είναι να κυνηγάε τα όνειρα και να μην αναβάλλουμε να ζούμε αληθινά.
Στην "Εβόρα" ο Κώστας Κρομμύδας εξυμνεί τον " επαναπατρισμό" του ανθρώπου στη Φύση, αντιδιαστέλλοντάς τον προς τη φρενήρη αστυφιλία που αποπροσανατόλισε τον άνθρωποναπό τις ρίζες του και αλλοτρίωσε την ψυχή του.
Η πλοκή ,λόιπόν, εξελίσσεται με έναν τρόπο πιο περιγραφικό ενταγμένο σε μια φαντασμαγορική σκηνογραφία που φιλοτεχνεί η πλάση στοργικά για τους δρώντες ήρωες.
Μαζί τους ο αναγνώστης ακολουθεί πολύχρωμα σύννεφα ατους ευφάνταατους σχηματισμούς τους, και περιδιαβάζει πετρώδη μονοπάτια, κάτω από σκιερές φυλλωσιές, ευθυτενή έλατα, περήφανες οξιές, γενναιόδωρες καστανιές...
Το τραγούδι της βροχής, το θρόισμα της χλόης ,η συμφωνία του καταρρακτη που ενώνεται με τον ποταμό χα'ι'δεύουν τα αυτιά μας μέσα από την εικονοπλαστική δεινότητα του Κώστα Κρομμύδα.
Στον απρόσμενο έρωτά τους, ο Αντώνης και η Αριάδνη, λοιπόν, έχουν συνοδοιπόρους  τη φύση και τα πλάσματά της...
Οι δεσμοί των ανθρώπων με τα ζώα αποκαθίστανται με τον σκύλο να κατέχει τα σκήπτρα ως πιστός σύντροφος του ανθρώπου. 
          Οι εξελίξεις της "Εβόρα" σε επίπεδο χαρακτήρων και σχέσεων είναι ανατρεπτικές, αλλά όλες κηρύττουν την αγάπη προς τον άνθρωπο , το περιβάλλον, το φως, την ίδια τη ζωή.
Κι αν ακόμη, τη σκιάζουν απώλειες, μένει επιστέγασμα η αγάπη κι η ευγνωμοσύνη που την αξιωθήκαμε , αφού κι η οδύνη ως μέρος της ζωής σφυρηλατεί -και αυτήν την ψυχή 
Μέσα στη δραματικότητα των καταστσσεων θα ήθελα να δω λίγο περισσότερο έναν από τους χαρακτήρες.
Η κορύφωση πάντως του θεαματικού φινάλε κομίζει την ιδιότυπη νέμεση της Φύσης, με έναν τρόπο αφοπλιστικό και σοκαριστικό, που τον εισηγήθηκε χρόνια πριν στο ΣΑΟΣ του ο Γιάννης Καλπούζος.
                 Η "Εβόρα" στις σελίδες της σηματοδοτεί τη συμφιλίωση του ατόμου με την ίδια του την ύπαρξη κι αποδεικνύει -για μια ακόμη φορά- την ικανότητα του Κώστα Κρομμύδα να αφουγκράζεται με ευαισθησία τις σύγχρονες αγωνίες της ανθρώπινης ψυχής και να προσφέρει πολύτιμα μηνύματα ζωής.

Vanessa de Haan, Αγρια Θάλασσα

                                                            Άγρια Θάλασσα, Vanessa de Haan
                                                                  Είδος: Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                                   Βαθμολογία: 8/10

The Restless Sea

Εκδόσεις ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ

Όσο κι αν πιστεύουμε ότι έχουν γραφτεί τα πάντα για τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο , πάντα μια ταλαντούχα πένα μπορεί να μας εκπλήξει.
Αυτό πετυχαίνει η Βρετανή Βανέσσα ντε Χάαν με ένα μεστό ιστορικό μυθιστόρημα, την "Άγρια Θάλασσα", όπου θα μας μεταφέρει στιγμές από τη Μάχη της Αγγλίας και τις μάχες του Βρετανικού Ναυτικού στη θάλασσα, μέσα από τρία νεαρά παιδιά που ο πόλεμος τα ρίχνει στα άγρια νερά μιας βίαιης ενηλικίωσης... .

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
19369  Τζακ ανδρώνεται στη σκιά του Πολέμου, σαν αλήτης σε μια φτωχοσυνοικία του Λονδίνου.
Ανάμεσα στις εφηβικές συμμορίες και τη μικρή εγκληματικότητα, μονάχα η αθώα αδελφούλα του γίνεται το μοναδικό ανάχωμα ανθρωπιάς στην ψυχή του, ώσπου μια απόφαση τον στρέφει στη θάλασσα.
Οι νηοπομπές θα τον βγάλουν στα νερά της Αρκτικής και στον σκληρό χειμώμα της Ρωσίας με την αδελφούλα του μακρινή ανάμνηση.
Στην άλλη γωνιά της Αγγλίας, ο Τσάρλι ετοιμάζεται για μια ακόμη πτήση κυνηγώντας το όνειρο να γίνει ήρωας της Πολεμικης Αεροπορίας, σχεδιάζοντας το μέλλον του με την αρραβωνιαστικιά του, την καθωσπρέπει Ολίβια.
Η νεαρή Ολίβια ανακαλύπτει τον αγώνα για την επιβίωση όταν αναγκάζεται να εγκαταλείψει το αποστειρωμένο περιβάλλον της αριστοκρατικής της οικογένειας και να αντεπεξέλθει στις νέες πραγματικότητες, που επιβάλλουν ο πόλεμος και η συμβίωση με τη δύστροπη θεία Νάνσυ.
            Κι ενόσω τα γερμανικά Meschermitt και τα θορυβώδη Stukas ζώνουν με φλόγες και ουρλιαχατά το Λονδίνο όλα αρχίζουν να ανατρέπονται όταν ο Τζακ θα συναντήσει την Ολίβια, απειλώντας το καλοστημένο πλάνο  του Τσάρλι για το μέλλον του...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η "Αγρια Θάλασσα" αποτελεί το συγγραφικό ντεμπούτο της Vanessa de Haan που κλήθηκε να ξεπεράσει δυο υφάλους:
       Αφενός ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος αποτελει μεν προνομιακό πεδίο (αφού μόνος του υποβάλλει ένταση συναισθημάτων) είναι, όμως, ένα θέμα που κυριαρχεί θεματολογικά την τελευταία 60ετία σε Λογοτεχνία, Κινηματογράφο και Ιστοριογραφία και τείνει να κορεστεί.
Επομένως, απαιτούνται πραγματικά πρωτοτυπες  και πολύ δυναμικές εμπνεύσεις για να προσφέρει κανείς κάτι αξιοπρόσεκτο πια.
Ο πήχυς είναι πολύ ανεβασμένος.
          Αφ'ετέρου, για ένα άρτιο αποτέλεσμα, απαιτούνται πλέον γνώσεις ιστορικές αλλά και τεχνικές προκειμένου να αναπαρασταθούν στιγμιότυπα των μαχών με εγκυρότητα και ζωντάνια.
Η συγγραφέας κατορθώνει σε έναν μεγάλο βαθμό να υπηρετήσει τις δυο αυτές παραμέτρους και να χαρίσει ένα αρκετά καλό μυθιστόρημα που επιφυλάσσει αρκετές συγκινήσεις και πρόσωπα που αγγίζουν τον αναγνώστη με το δράμα τους.
Δεν ξέρω για τους Εγγλεζους ή τους Αμερικάνους, πάντως, ειδικότερα για τους Έλληνες αναγνώστες "Η Άγρια Θάλασσα" παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς λίγα π΄ραγματα έχουμε δει για τη Μάχη της Αγγλίας ή τους Βρετανούς αμάχους, αφού στα ελληνόφωνα βιβλία έχουμε εστίαση συνήθως στον αγώνα της Γαλλίας και -δυστυχώς λιγότερο- των Σοβιετικών.
Με μια φράση,λοιπόν, "Η Άγρια Θάλασσα" είναι το οδοιπορικό ενηλικίωσης τριών νεαρών 'Άγγλων μέσα από την τρικυμία του πολέμου.
Η αφήγηση εξελίσσεται γραμμικά, χωρισμένη σε κεφάλαια που εστιάζουν κάθε φορά σε ένα από τους κεντρικούς πρωταγωνιστές ο οποίος στο επόμενο κεφάλαιο παραδίδει τη σκυτάλη της πλοκλης στον επόμενο.Αυτή η εναλλάγή καθιστά πιο ευέλικτη τη ροή.
Το πρώτο ατού του βιβλίου είναι πράγματι οι βασικοί του χαρακτήρες:¨
Ιχνηλατημένοι ικανοποιητικά, καθένας κουβαλάει το ατομικό του φορτίο παλεύοντας με τους δικούς του "δαίμονες".
Όλοι διατηρούν μια αυτόνομη γοητεία και κανείς δεν προβάλλει εξιδανικευμένος.
Ο Τζακ μεγαλώνοντας στο κοινωνικό περιθώριο πασχίζει να αναδυθεί από τον βούρκο και να σώσει από αυτόν και τη μικρή του αδελφή ως καθρέφτη της χαμένης αθωότητάς του...
Ο Τσάρλι αναμετράται με την ιδεατή εικόνα του ήρωα πατέρα του επιβάλλοντας στον εαυτό του το κυνήγι της τελειότητας, μα βλέπει το είδωλο αυτό να τσαλακώνεται βίαια από τις δοκιμασίες των μαχών, την απώλεια και τις αδυναμίες του.
Η Ολίβια εγκαταλείπει την ασφάλεια της αριστοκρατικής καταγωγής και καλείται να προσαρμοστεί στην άγρια φύση και σε μια χειραφέτηση που ζητά η καρδιά της και οι απαιτήσεις των καιρών...
Δίπλα τους ο συγκροτημένος Καρλ, ρρομαντικός Χανς, η αποπροσανατολισμένη, εύθραυστη Μπέτσι, ο καιροσκόπος Στουνγκ, ο Όττο, η εικόνα των χαμένων φίλων να χαμογελούν από μακρυά...
Όλες αυτές οι παράλληλες ζωές καθώς συμπλέκονται συνθέτουν ένα δράμα που γεννά πολλαπλά συναισθήματα και φυσικά αγωνία για την έκβαση και την τύχη όλων τους.
Μέσα από αυτές προβάλλουν ιδανικά όπως η φιλία, οι οικογενειακοί δεσμοί και η αυτοθυσία.
      Το άλλο στοιχείο που κερδίζει τις εντυπώσεις είναι σίγουρα οι εκπληκτικές περιγραφές από τη ζωή στο Πολεμικό Ναυτικό,οι νηοπομπές, οι συντροφικές σχέσεις, οι αερομαχίες, ο θάνατος, που καραδοκεί.
Πρώτη φορά εγώ σε μυθιστόρημα κατανοώ τόσο καλά τις συνθήκες σε ένα αεροπλανοφόρο, τις τεχνικές απαιτήσεις και τον σχεδιασμό ενός βομβαρδισμού από την πλευρά του επιτιθέμενου και κάτι από τον υποβρυχιακό πόλεμο.
Η Βανέσσα ντε Χάαν σκιαγραφεί ιδανικά την έξαψη της πτήσης, την αδρεναλίνη της μάχης, τη μοναξιά του ναυαγού, τον σαρκοβόρο πάγο, το αίμα, την εκμηδένιση του ανθρώπου κάτω από τη θηριωδία του πολέμου...
Είναι θεαματικό μια γυναίκα να γνωρίζει σε τόσο βάθος τέτοιες λεπτομέρειες από το σύμπαν των στρατιωτικών και φανερώνει πόσο βαθιά και υπέυθυνα έχει μελετήσει η ντε Χάαν το θέμα της.
Η μόνη αδυναμία που έχω να εντοπίσω είναι μια γενικότερη τάση που νιώθω ότι ενυπάρχει στη βρετανική σχολή για εκτενείς και παραστατικές περιγραφές τοπίων που συχνά είναι υπερβολικά αναλυτικές εις βάρος της πλοκής.
Προς το τέλος υπήρξε μια ανισομέρεια στην εικονοπλασία και στις καθεαυτές εξελίξεις που συμπυκνώθηκαν λίγο.
          Είναι όμως μια επουσιώδης επισήμανση πάνω σε ένα εν γένει αρμονικό σύνολο που κατορθώνει να παρασύρει τον αναγνώστη για να τού αφήσει στο τέλος ηχηρό αντιπολεμικό μήνυμα κι εναν βαθιά συγκινητικό απόηχο ανθρωπιάς!
Το συστήνω ανεπιφύλακτα- ειδικά για όσους θέλουν κάτι πέρα από την ελληνοκεντρική σκοπιά του φοβερού αυτού πολέμου, αναζητώντας να ανακαλύψουν ακόμη περισσότερες πτυχές του, πάντα με τον Άνθρωπο στο επίκεντρο.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ, Εράν- Βυζαντινά Αμαρτήματα

                                                                     Εράν , Βυζαντινά Αμαρτήματα / Γιάννης Καλπούζος
                                                                                   Eίδος : Iστορικό Μυθιστόρημα
                                       Βαθμολογία : 10/10
                                     

Αν βρισκόμουν σε... μια παρτίδα "Taboo"ή στο τηλεπαιχνίδι "Ρουκ Ζουκ" και έπρεπε να περιγραψω την έννοια "Ιστορικό Μυθιστόρημα",
μια από τις πρώτες αντανακλαστικές αναφορές μου θα ήταν σίγουρα το όνομα "Γιάννης Καλπούζος"!Και πώς αλλιώς;Ο Γιάννης Καλπούζος είναι, ίσως, η κορυφαία- σήμερα- παρουσία στη σύγχρονη Ελληνική Λογοτεχνία.
Πολυγραφότατος και διαχρονικός, χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα, και πάντα με κάτι καινούριο να προσφέρει!
Όλα του τα βιβλία επιφυλάσσουν ισχυρές συγκινήσεις και βαθιά συναισθήματα, χτισμένα με έναν λόγο λεπτοδουλεμένο- αλλά όχι επιτηδευμένο- και ριζωμένα σε μια ιστορική εγκυρότητα, που έχει κατακτηθεί με μεράκι και σκληρή μελέτη.
            Με το νέο του βιβλίο "Εράν, Βυζαντινά Αμαρτήματα"(2020) ο Γιάννης Καλπούζος διατηρεί όλες τις αρετές της εκπληκτικής γραφής του και μας σεργιανά σε μιαν ακόμη πολυτάραχη περίοδο της Ιστορίας, χαρίζοντας άλλον έναν σημαντικό σταθμό στο Ιστορικό Μυθιστόρημα.
Είτε με το κιτρινο είτε με το πορφυρό εξώφυλλο, το "Εράν" παραμένει ένα αριστούργημα που κάθε αναγνώστης αξίζει να ανακαλύψει... Ας το ξεφυλλίσουμε παρέα:

ΠΕΡΙΛΗΨΗ (ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ)
Ἐρᾶν: να ερωτεύεσαι, να αγαπάς.
766 μ.Χ. Η Λυγινή και ο Υάκινθος σύρονται μαζί με πλειάδα μοναχών στον Ιππόδρομο, διαπομπεύονται και τους παντρεύουν με τη βία.
Κρύβουν και οι δύο επτασφράγιστα μυστικά, τα οποία θα σημαδέψουν τις ζωές τους κι εν πολλοίς θα τις καθορίσουν κατά την οδύσσειά τους.
Ο Ροδανός, αγγελοπρόσωπος, ριψοκίνδυνος, θηρευτής των ηδονών, μα και με φοβερά μυστικά να τον σφιχτοδένουν, είναι συνάμα προσηλωμένος σε ό,τι θεωρεί χρέος.
Γύρω από αυτούς τους τρεις ήρωες και το μυστήριο του Ιερού Στιχαρίου, το οποίο θα μπορούσε ν’ ανατρέψει αυτοκράτορες και πολιτικές δεκαετιών, κινείται η μυθοπλασία κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα με φόντο την Εικονομαχία 
και την καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τη Θράκη. 
Σε μια μοναδική εποχή, άγνωστη και μυθώδη. 
Τους πλαισιώνουν αρκετοί δευτεραγωνιστές, 
όπως ο μοχθηρός Ερμάς, 
ο καλλιεργημένος δούλος Κιτίν, 
ο Αρκάδιος που τον μεγάλωσε στο δάσος μια αρκούδα, η θεατρίνα Γοργονία, 
ο πατρίκιος Φωκάς με την ομάδα των Λεόντων του, 
ο μαύρος ευνούχος Αράν και άλλοι.
Οι πρωταγωνιστές φτάνουν στα άκρα, ερωτεύονται παράφορα, ζουν ανέμελα, δίνονται στη ζωή και τους δίνεται, ταπεινώνονται, συνθλίβονται, ανακάμπτουν, ξαναπέφτουν στον βούρκο, καταρρέουν, αφιερώνονται στον Θεό ή Τον απαρνούνται, γίνονται θύματα της εικόνας τους ή οδηγούνται στο εράν διά του οράν της ψυχής. 
Έχουν να αντιμετωπίσουν συκοφαντίες, πολέμους, ραδιουργίες, θανάσιμους εχθρούς, έναν έρωτα-σφαγή, εφιάλτη και όνειρο και, πάνω απ’ όλα, τον ίδιο τους τον εαυτό.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Ύστερα κι από το "Εράν" μπορώ με ασφάλεια να το πω:
Ο Γιάννης Καλπόυζος είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος της γενιάς του!
Τα έργα του διασώζουν μια σπάνια ποιοτητα, ενόσω αναμετρώνται με απαιτητικότατη θεματολογία, παραμένοντας συναρπαστικά και οικεία στον απλό αναγνώστη.
Εμπνεύσεις ξεχωριστές, με κομμάτια της Ιστορίας, όχι τόσο γνωστά στο μέσο κοινό, τα βιβλία του Καλπούζου συγκινούν, διδάσκουν, συστήνουν αλησμόνητους χαρακτήρες- αλλά και αναβαθμίζουν ηθικά και πνευματικά τον αναγνώστη καθώς του υποβάλλουν στοχασμούς και ανώτερες αναζητήσεις, με τρόπο εύληπτο και απολαυστικό!
     Όλα αυτά τα συστατικά, που καθιστούν έναν λογοτέχνη "μεγάλο", συναντούμε και στο τελέυταίο μυθιστόρημά του, το Εράν.
Το "Εράν- Βυζαντινά Αμαρτήματα" αποτελεί άλλο ένα κομψοτέχνημα λόγου συναισθημάτων και γνώσης από τη χαρισματική πένα του Γιάννη Καλπούζου.
Ένα αλησμόνητο μυθιστόρημα που εκκινεί από τις μπόρες της Ιστορίας για να καταδυθεί στα ανθρώπινα πάθη και να αναζητήσει τη Λύτρωση.
Κάθε σελίδα του χαρίζει αναγνωστική ηδονή που αρνείσαι να αποχωριστείς, κάθε ήρωας γίνεται ένας "δικός σου άνθρωπος".
Η αφήγηση παραστατική ενώ οι ανατροπές διαδέχονται η μια την άλλη ως την τελευτάια σελίδα!
         Η γλώσσα του είναι ένα ιδιότυπο κράμα αρχαιζουσών εκφράσεων, καλλιέπειας και συνάμα απλότητας οικείας στον αναγνώστη.Καθαρεύουσα  και λαϊκίζουσες εκφράσεις σε ένα σύνολο απρόσμενα αρμονικό.
Ήδη ο τίτλος κι ο υπότιτλος προδιαγράφουν ξεκάθαρα τον τριπλό άξονα στον οποίο κινείται η μυθοπλασία στο "ΕΡΑΝ- Βυζαντινά Αμαρτήματα". Ιστορία ,Ερωτικό πάθος και Πίστη, λοιπόν.
Η πρώτη παράμετρος είναι εμφανής.
Το "Εράν" διαδραματίζεται στα μισά του 8ου αιώνα μετά Χριστόν, στα χρόνια της Εικονομαχίας όπου δεσπόζει η Δυναστεία των Ισαύρων.
Παρόλες τις γόνιμες μεταρρυθμίσεις που βελτίωσαν τη διαβίωση του λαού του, δυστυχώς αυτή η εκατονταετία στιγματίστηκε από τον τρομακτικό διωγμό που εξαπέλυσε ο Λέων, και κάποιοι διάδοχόί του, εναντίον της λατρείας των εικόνων αλλά και των μοναστηριών, όταν ο μοναχισμός γινόταν πρόσχημα αποφυγής της στράτευσης, αποδυναμώνοντας τον στρατό της αυτοκρατορίας.
Κυρίαρχη προσωπικότητα- υπέρμαχος των Εικόνων, είναι η Ειρήνη η Αθηναία, 
η αυτοκράτειρα που το κάλλος της δε συμβάδιζε με τη σκοτεινή ψυχή της... 
Η βασίλισσα που η αρχομανία της υποσκέλισε και τον ρόλο της μάνας, 
και με τις ραδιουργίες της απασχόλησε κι άλλοτε τη μυθοπλασία (όπως στην πρόσφατη μυθιστορηματική βιογραφία του Λεονάρδου/εκδ Ωκεανός).
         Μηχανορραφίες, συνωμοσίες, απηνείς διωγμοί, βασανισμοί, φατρίες  και μάχες συνθέτουν την πολιτική ζωή στους Κόλπους της Αγίας Ρωμαικής Αυτοκρατορίας που αργότερα από την Ιστοριογραφία μετονομάστηκε σε Βυζαντινή(από το όνομα του Ιδρυτή της Κωνσταντινούπολης, του Βύζα).
       Αντάμα με το ιστορικό αυτό κάδρο έρχεται και η σκιαγράφηση της καθημερινής ζωής:
Σαν επιδέξιος τεχνίτης ο Γιάννης Καλπούζος συνδυάζει μικρές ηθογραφικές ψηφίδες, αναπλάθοντας ολάκερη εποχή σε ένα μωσαικό εικόνων, αρωμάτων, ήχων.
Η Κωνσταντινούπολη με το πολύβουο λιμάνι, τα παζάρια και βεβαια τον ταραχώδη Ιππόδρομο και τα μαυλιστικά συμπόσια.
Η Αθήνα με το χαμένο κλεος της αρχαιτότητας , η Θράκη με την απεραντοσύνη της φύσης και τα αγρίμια της
Η ζωηρή εικονοπλασία του Γιάννη Καλπούζου μας μεταφέρει αυτούσιο το βίωμα της εποχής.Επαγγέλματα, ενδυματολογικός κώδικας, εθιμοτυπία .

Χορταστικό αλλά ποτέ κουραστικό, λεπτομερές αλλά ποτέ φλύαρο το ΕΡΑΝ ανασυνθέτει εκείνα τα χρόνια με την πληροφορία να υποτάσσεται στη ροή της πλοκής , ξεπηδώντας από τη διαδρομή των ηρώων, αφού το έργο είναι ξακάθαρα ανθρωποκεντρικό.
Το δράμα της ψυχής αλλά και η αναζήτηση του Θεού βρίσκονται στο επίκεντρο.
Τα πρόσωπα γοητεύουν καθένα με τον δικό του μοναδικό τρόπο...
Ο ασκητικός Υάκινθος που παλεύει με τον μονισμό μιας ακραιφνούς αρετής, κι ανακαλύπτει ότι η θέωση έρχεται μόνο καταφάσκοντας τον Άλλον .
Η Λυγινή που παραδίδεται σε ένα αίσθημα σπαρακτικό για να ανακαλύψει ότι η Γυναίκα δεν τελειοποιείται στην κλίνη αλλά στην προσφορά.
Ο Ροδανός σφυρηλατείται στο αμόνι της οδύνης για να απαρνηθεί το εγώ του.
Ο δούλος Κιτίν γίνεται το βυζαντινό ομόλογο του πνευματώδους "Αίσωπου"- σα φωνή της συνειδήσεως και θυμόσοφος.
Ο Φωκάς σαγηνεύει κι εμπνέει οράματα σε νιάτα ανήμερα που αποζητούν έναν σκοπό...
Πλήθος προσώπων που καθένα συνιστά μια μοναδική εμπειρία για τον αναγνώστη...
          Το "Εράν" το στοιχειώνει, επιπλέον, ενας θρησκευτικός μυστικισμός που υπόγεια συνομιλεί με την ατμόσφαιρα του Dan Brown ή με το "Όνομα του Ρόδου", ειδικότερα με τον θρύλο του Ιερού Στιχάριου -μόνο που στον Καλπούζο επστέγασμα μένει η ευλάβεια και το μεγαλείο της ορθοδόξου πίστεως, με έναν τρόπο άκρως συγκινητικό.
          Στο τίτλο επίσης υπεισέρχεται η έννοια της "Αμαρτίας", που θεολογικά ορίζεται ως "σφάλμα" και "αποπροσανατολισμός του Ανθρώπου από τον θείο προορισμό του".
Αυτή ακριβως είναι η "μάχη επαναπατρισμού" που δίνουν οι πρωταγωνιστές, αναζητώντας τον εαυτό τους! 
Δομικό στοιχείο όμως στο έργο αυτό είναι ο σπαραγμός του έρωτα."Εράν" αποτελεί απαρεμφατικό τύπο του ρήματος "έρωμαι= αγαπώ
Παρά τον καλοπλεγμένο ιστοριογραφικό του μανδύα, στην πραγματικότητα, το ΕΡΑΝ του Καλπούζου συνιστά μια...δραματοποιημένη πραγματεία γύρω από το ιδεώδες του έρωτα και την έννοια της Αφοσίωσης:
Αφοσίωση στον Θεό, στην Πατρίδα, στο ερωτικό αντικείμενο, σε έναν "αυθέντη" ή ως αντίσταση στην επερόχμενη αλλαγή.
Η Αφοσίωση στο "Εράν" ψυχαναλύεται ιδανικά, ενόσω διαθλάται από το πρίσμα των τόσο διαφορετικών χαρακτήρων που την εκπροσωπούν και καταβάλλουν το δυσβάσταχτο τίμημα.
Το ίδιο πολυεπίπεδη είναι η προσέγγιση του έρωτα που εναλλάσσει προσωπεία από τον ακραιφνή σωματικό πόθο, μέχρι την εμμονή, με τον Γιάννη Καλπούζο να φιλοσοφεί μέσα από τα ξεχωριστά πρόσωπα .
Η παγίδα του Ναρκίσσου,ο πυρπολισμός της σαρκός, η παραφορά της μυθικής Μήδειας, κι η εξιδανικευμένη μνήμη αλλοιώνουν την ιδεατή κατά τον Πλάτωνα "μέθεξη που ο έρωτας προσφέρει με το θείο".
Η σοφία της αναμονής πάλι ροκανίζει τον εγωισμό
       Και η "αφοσίωση" και ο "έρωτας" στο ΕΡΑΝ κατορθώνουν να ατενίσουν τον εξανθρωπισμό και την "καθ ομοίωσιν αγιότητα" μονάχα όταν απαρνηθούν τα εμ'αυτών και προσφερθούν.
Αυτό με λίγα λόγια είναι το "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου:
Ένα συναρπαστικό ταξίδι στην Ιστορία και την ανθρώπινη ψυχή με όχημα το αιματοβαμμένο βέλος του πάθους.
Ένα άσμα στο μεγαλείο της αγάπης.
Ένα ευλαβικό προσκύνημα στον σπαραγμό του έρωτα.
Μια ελεγεία στην οδύνη.
Ένα οδοιπορικό αυτοπραγμάτωσης
Ένα συναξάρι αγιότητας.
Το "Εράν" είναι το βιβλίο που μαζί με το "Ιμαρέτ" αγάπησα περισσότερο απο τον Γιάννη Καλπούζο- κι ίσως αποτελεί το καλύτερο και πληρέστερο μυθιστόρημα που γράφτηκε για τη Βυζαντινή Εποχή, διεκδικώντας επάξια μια θέση στα κλασσικά έργα της Ελληνικής Πεζογραφίας...

                                      Δέδε Ελισσάβετ

Διαβάστε άλλες ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ για έργα του ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΛΠΟΥΖΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΙΜΑΡΕΤ 

ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΝ

ΣΕΡΡΑ, Η Ψυχή Του Πόντου

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΛΠΟΥΖΟΥ (2015)


ΣΑΟΣ , Παντομίμα Φαντασμάτων

Ο,ΤΙ ΑΓΑΠΩ είναι δικό σου

Αξίζει να σημειωθεί πως το βιβλίο ΕΡΑΝ κυκλοφόρησε με δυο εξώφυλλα ύστερα από έναν πρωτότυπο διαγωνισμό που διοργάνωσε ο Γιάννης Καλπούζος και ο οίκος του ο Ψυχογιός.
Για την ιστορία , οι επιλογές περιελάμβαναν μια χρυσή εκδοχή με ένα κόσμημα, 
μια πορφυρή με τα χαρακτηριστικά παγόνια απ'τις βυζαντινές αναπαραστάσεις
 και μια ακόμη χρυσή με μια αναγεννησιακού τύπου αισθησιακή αναπαράσταση συμποσίου.

Θα ήθελα να κανω μια μνεία σε αυτήν την εκδοχή.
Περιεχει το χρυσαφι της βυζαντινης τρυφηλοτητας, 
ειναι πολυπροσωπο- οπως πολυπροσωπο ειναι κ το ΕΡΑΝ-
 ενω αποπνεει βαθυ ερωτισμο-μπορει κι ακολασια- 
που αποτελεσε την οδο που διαβηκαν καποιοι χαρακτηρες 
μεχρι την κατακτηση της αρετης...
Επισης το εξωφυλλο αυτο αποτελει ωδη στο σωματικο Καλλος που αποτελεσε ενα απο τα ζητουμενα του ΕΡΑΝ(Εκ του "οραν το εραν"....)!!!!!
Ισως του αξιζε αυτου του 3ου εξωφυλλου, να το επανεξεταστεί για καποια ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ- ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ του ΕΡΑΝ ή Συλλεκτικη Εκδοση λιγων αντιτυπων

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. 
Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, στίχους σε 80 τραγούδια, διηγήματα και μυθιστορήματα. 
Με την ποιητική συλλογή Έρωτας νυν και αεί ήταν υποψήφιος στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2008, 

ενώ το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) για το μυθιστόρημά του ΙΜΑΡΕΤ. 

Η παραλογή «Ο λύκος», που εμπεριέχεται στη συλλογή διηγημάτων ΚΑΠΟΙΟΙ ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ ΠΟΤΕ, βραβεύτηκε στον Διεθνή Διαγωνισμό Ποίησης και Διηγήματος «Γιώργος Σεφέρης» του Πανεπιστημίου του Παλέρμο.

Ορισμένα βιβλία του,σαν το "Ιμαρέτ" έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες, ενώ Η ΣΕΡΡΑ- το μυθιστόρημα του για τη Γενοκτονία του Πόντου - κυκλοφόρησε και στα αλβανικά.
Έργα του
ΕΡΩΤΑΣ ,ΝΥΝ ΚΑΙ ΑΕΙ(Ποίηση)
ΣΑΟΣ -Παντομίμα Φαντασμάτων
ΙΜΑΡΕΤ -Στη Σκιά του Ρολογιού
ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΝ
Ο,ΤΙ ΑΓΑΠΩ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΟ ΣΟΥ
ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ
ΣΕΡΡΑ- Η Ψυχή Του Πόντου
ΤΟ ΓΙΝΑΤΙ
ΕΡΑΝ

Ιφιγένεια Τέκου, Δεξί Κίτρινο Λουστρίνι

                                   Δεξί, Κίτρινο Λουστρίνι, Ιφιγένεια Τέκου
                                           Είδος: Κοινωνικό Βαθμολογία: 9/10
                                                                        

Η Ιφιγένεια Τέκου φέτος έκανε την έκπληξη με ένα μυθιστόρημα, που- από τον τίτλο του- αιχμαλωτίζει την περιέργεια του αναγνώστη , ενώ με τις σελίδες του αιχμαλωτίζει τελικά και την ψυχή του!

Το "Δεξί Κίτρινο Λουστρίνι" είναι ένα βιβλίο βαθιά ανθρωποκεντρικό  που κερδίζει τις εντυπώσεις, εκκινώντας από τις πιο ταραγμένες σελίδες της πρόσφατης Ιστορίας , για να καταδυθεί τελικά, στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και της Φιλίας.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1935.Η Θεμελίνα μεγαλώνει στην Κάλυμνο των σφουγγαριών, που βρίσκεται κάτω από ιταλική κατοχή.

Η ζωή της αλλάζει όταν γνωρίζει τη Χριστίνα και γίνονται αχώριστες.

Μαζί στις ονειροπολήσεις, στα παιχνίδια, στον φόβο για τον βλοσυρό δάσκαλο των Ιταλικών...

Τη φιλία τους σφραγίζει ένα ζευγάρι κίτρινα λουστρίνια που οι δυο τους θα μοιραστούν.

Μια τρομερή νύχτα θα γίνουν μάρτυρες μιας ανόσιας πράξης κι αυτό το εφιαλτικό μυστικό θα σημαδέψει την παιδική τους ηλικία.

Τα χρόνια περνούν και φέρνουν κι άλλες απώλειες που στεριώνουν τη φιλία των δυο κοριτσιών ακόμη πιο γερά.

          Μια νύχτα όμως η Χριστίνα εξαφανίζεται μυστηριωδώς, αφήνοντας μισό το κίτρινο ζευγάρι και την καρδιά της Θεμελίνας.

Ωστόσο, η πικρή μοίρα του νησιού αναγκάζει τους κατοίκους, να αφήσουν πίσω τους τα πένθη τους και να  καταφύγουν στην επιλογή της μετανάστευσης.

Νέος τόπος, τα αλατωρυχεία της Γαλλίας και η σκληρή δουλειά σε αυτά για την κοινότητα των ματαναστών, π ου πασχίζουν να ενσωματωθούν κοντρα στην προκατάληψη και τον ρατσισμό.

Εν τω μεταξύ, ο Πόλεμος που ξεσπα θα σηματοδοτήσει σαρωτικές αλλαγές εξαναγκάζοντας πολλούς σε νέα ξεκινήματα, καθώς μέσα από τη φωτιά του ο έρωτας διεκδικεί τον χώρο του για να τροφοδοτήσει νέα όνειρα.

Η δε Θεμελίνα θα ενταχθεί στην Αντισταση, που θα της αλλάξει τη ζωή.

Πάντα όμως "θα νιώθει μισή" , επιζητώντας τη χαμένη φίλη της, τη Χριστίνα καθώς το δεξί κίτρινο λουστρίνι περιμένει πάλι να ξανασμίξει με το χαμένο του ταίρι...   

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η Ιφιγένεια Τέκου επανήλθε με ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα, που αποτέλεσε μια πολύ ευχάριστη αναγνωστική έκπληξη, καθώς ξεφεύγει από τα συνηθισμένα πρότυπα της θεματολογίας του(ΒΠΠ).
Ένα κοινωνικό βιβλίο, με άρωμα Ιστορίας και προεκτάσεις ενός θρίλερ, που υποβάλλει την ατμόσφαιρα του μέσα στις σελίδες του, ενόσω εναλλάσσονται η τρυφερότητα, η συγκίνηση και η απόγνωση στην ψυχή του αναγνώστη, που μέχρι την τελευταία σελίδα μένει ένα καρδιοχτύπι, ως τη λύση της υπόθεσης.

Το "Δεξί, Κίτρινο Λουστρίνι" έχει στο επίκεντρο τη φιλία δυο κοριτσιών και τις παράλληλες πορείες τους  την τελευταία πενταετία του Μεσοπολέμου και στα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Παρότι πραγματεύεται όμως την λογοτεχνικά και ιστοριογραφικά πιο πολυσυζητημένη εποχή, το μυθιστόρημα της Ιφιγένειας Τέκου ξεφεύγει από την παγίδα της κοινοτυπίας, προσφέροντας ένα πρωτότυπο κι αλησμόνητο αποτέλεσμα!
Το "Δεξί, Κίτρινο Λουστρίνι" δε μοιάζει με τίποτα από όσα έχω διαβάσει για την περίοδο του Β Παγκοσμίου Πολέμου!
        Συνιστά ένα κράμα παράξενο, από αύρα νησιώτικη,  νοσταλγία και αγωνία, που αιφνιδιάζει και παρασύρει τον αναγνώστη με έναν επιδέξιο τρόπο- χωρίς να καταφύγει σε καμιά σεναριακή υπερβαση ή υπερβολη.
Εδώ όμως η Ιστορία υποχωρεί μπροστά στον Άνθρωπο που βγαίνει στο προσκήνιο.

Η διαδρομή, λοιπόν ξεκινά από την Κάλυμνο κι εκτείνεται στη Γαλλία της Κατοχής, με μια "βιαστική" στάση στη φασιστική Ιταλία...

Στην Κάλυμνο κάνει τα πρώτα της βήματα η κεντρική ηρωίδα, η Θεμελίνα, με την παρουσια του τυραννικού δασκάλου Ιταλικών να υπενθυμίζει τον ιταλικό ζυγό όταν ένα περιστατικό θα τη δέσει για παντα με τη μυστηριώδη Χριστίνα, που οικογενειακά μυστικά την έχουν απομονώσει κοινωνικά...
Από την μέρα αυτή τα δυο κορίτσια θα γίνουν αχώριστα, και θα μοιραστούν όνειρα κι έγνοιες- μαζί με τη μοίρα ενός νησιού που κάθε χρόνο εξαναγκάζεται στην "ανθρωποθυσία των σφουγγαριών".
Η συγγραφέας κατορθώνει να  ηθογραφήσει χωρίς πλατειασμούς την τόσο επικίνδυνη δουλειά των δυτών- σφουγγαράδων και την αγωνία των οικογένειών τους, που τους ξεπροβοδίζουν δίχως να γνωρίζουν αν θα τους δουν ξανά...Αντανακλαστικά μου ήρθε στον νου η δυναμική μελωδία του Κατσαρού.

Στην αναπαράσταση του κλίματος συμβάλλουν και -άγνωστοι στο ευρύ κοινό- ιδιωματισμοί από την καλυμνιωτικη ντοπιολαλιά που προσδίδουν παραστατική φυσικότητα στις σκηνές...
Μια άγνωστη πτυχή που συνατάμε στο "Δεξί, Κίτρινο Λουστρίνι" είναι και η Μετανάστευση Ελλήνων του Μεσοπολέμου- όχι προς την Αμερική αλλά προς την ίδια την Ευρώπη όπως στα αλατωρυχεία , γύρω από τα οποία συσπειρωθηκαν κοινότητες διαφόρων εθνοτήτων.

Από εδώ αναδύθηκαν φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας, τόσο αναγνωρίσιμα και στη δική μας εποχή- 80 χρόνια μετά η οποία δε διδάχθηκε τίποτα ούτε από τον πόνο τόσων ανθρώπων, ούτε από το τραγικότερο ολοκάυτωμα της Παγκόσμιας Ιστορίας, αλλά αναπαραγει όσα οδήγησαν σε αυτό!

Το δράμα κορυφώνεται μοιραία τα πολυτάραχα χρόνια του Πολέμου που για λίγους σηματοδοτούν την πολυπόθητη γαλήνη ενώ για τους περισσότερους είναι μια θύελλα που σαρώνει τα πάντα.

Πανταχού παρών ο έρωτας φυσικά.

Έρωτας είτε σαν εφηβικό σκίρτημα, είτε ως επιπόλαιος εντυπωσιασμός, είτε ως εκείνος ο αναμορφωτής της ψυχής, που νοηματοδοτεί αγώνες απέναντι στον τυραννικό κατακτητή, κι αποτελεί κινητήριο δύναμη σε πολύχρωμα οράματα.Δεν είναι όμως αυτός το διακύβευμα:

Στο "Δεξί Κίτρινο Λουστρίνι" εξυμνείται η φιλία στην πιο ευγενική κι ίσως εξιδανικευμένη εκδοχή της.Είναι αυτή η φιλία που ποτέ δεν ξεπερνάμε και ποτέ δε ξεχνάμε:
Η Φιλία που ανθίζει στα παιδικά μας χρόνια , και σε όλη μας τη ζωή διασώζει σαν  "κιβωτός" τη μνήμη της αθωότητας μας.

            Δυστυχώς όμως πάνω από αυτήν τη φιλία απλώνει το ζοφερό της σύννεφο μια σκιά, που θυμίζει πως η ανθρώπινη διαστροφή ελλοχεύει σε όλες τις εποχές, ανεξαρτήτως εθνικότητας, φύλου και φυλής...

Το εύρημα της Ιφιγένειας Τέκου εκτοξεύει την τραγικότητα και συνιστά κινητήριο μοχλό του δράματος που εκτείνεται σε απροσδόκητους δρόμους, κι απρόβλεπτη έκβαση...

Οι συναισθηματικές εξάρσεις κι οι υφέσεις είναι τοποποθετημένες σωστά ώστε να διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη ,χωρίς να υπερφορτώνεται η πλοκή.
Αρκετοί είναι οι χαρακτήρες πρωταγωνιστές και μη κεντρίζουν τον αναγνώστη, πέραν της Θεμελίνας.
Η φωτεινή Γιολάντα, ο αινιγματικός ηρωικός Μαξ, ο μικρούλης Ελάιτζα, ο λιπόψυχος Στέφανος, η στοργική Νομική κι η εύθραυστη Χριστίνα...Τόσα πρόσωπα και τόσες εξελίξεις!

Περισσότερο, εντούτοις, με εντυπωσίασε η σκιαγράφηση της τρομερής παρουσίας, που στοιχειώνει τόσες ζωές και καθίσταται πρόσωπο απτό κι αληθοφανές...

Η Ιφιγένεια Τέκου χαρτογραφεί  αριστοτεχνικά τις τρομερές πληγές που σμίλεψαν αυτήν τη σκοτεινή ψυχή με ματωμένο σκαρπέλο για να δώσουν ένα γλυπτό ολέθρου, που καταβυθίζει τον αναγνώστη στα ερέβη του με τρόπο σχεδόν βιωματικό...

Ασφαλώς ούτε η ίδια μένει αλώβητη καθώς αποκαλεί το πλάσμα αυτό "τέρας" , παραπέμποντας αμυδρά σε μιαν άλλη αγαπημένη μου συγγραφεά που απέδωσε "δαιμονικό" πρόσωπο σε αυτήν την αλγεινή πτυχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς... 

      Το έργο της Τέκου βεβαια ενέχει πιο ήπια ψυχογραφική προσέγγιση από κείνο, καθώς εξακτινώνεται σε πληθώρα άλλων, ετερόκλητων καταστάσεων και συναισθηματικών διακυμάνσεων, με το βάρος της Ιστορίας να διεκδικεί το δικό του μερτικό στις εξελίξεις... 

Παρότι ήθελα ίσως μια λίγο πιο μεγάλη εστίαση στην τραγωδία του Στέφανου ή την κατάληξη της Γιολάντας και το ζήτημα των στρατοπέδων, θεωρώ το αποτέλεσμα της εξαιρετικό.

To "Δεξί Κιτρινο Λουστρίνι" διεκδικέι επάξια μια θέση στη βιβλιοθήκη και στην ψυχή του αναγνώστη και χαίρομαι διπλά:

Από τη μια  γιατί ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος μπορεί ακόμη να εμπνέει ενδιαφέροντα βιβλία, αποδεικνύοντας πως -αν και τόσο συζητημένος- σε μια ευφάνταστη γραφίδα μετουσιώνεται σε γόνιμο έδαφος δημιουργίας που κυοφορεί σημαντικά διδάγματα για την κοινωνία μας - ακόμη και σήμερα που τοσο τα χρειάζεται.

Αφ ετέρου, είναι ελπιδοφόρο νέες πένες σαν την κυρία Τέκου  χαρίζουν τόσο ενδιαφέροντα έργα όσο το "Δεξί , Κίτρινο Λουστρίνι" που τολμούν τόσο πετυχημένα το "ένα βήμα παραπέρα" έξω από τη "Ζώνη Ασφαλείας" τετριμμένων αφηγήσεων...