Παλίρροια, Μαρία Κωνσταντούρου

                                                              Παλίρροια, Μαρία Κωνσταντούρου, εκδ Λιβάνη
                                       Είδος : Koινωνικό
                                                                                         Βαθμολογία: 10/10

ΘΕΤΙΚΑ: Πρωτοτυπία,πλούσια πλοκή, ανθρωπιστικά ιδεώδη, έντονα συναισθήματα, δραματικότητα, βαθιές προσωπικότητες,καλλιέργεια ενσυναίσθησης, ηθικοί προβληματισμοί, ιστορική γνώση, γοητευτική γλώσσα αφήγησης, αποκοπή από την ελληνόφωνην" αυτοαναφορικότητα ",συμβολισμοί,  οικουμενισμός

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Ζοφερή ατμόσφαιρα, οδύνη

Μετά το "Ασκίμ" η Μαρία Κωνσταντούρου, που έχει αγαπηθεί για την ευαίσθητη πένα της, "επαναπατρίζεται" εκδοτικά στον Οίκο Λιβάνη, με ένα συγκλονιστικό βιβλίο που με το ιδιαίτερο , θέμα του παραπέμπει σε αξιόλογα μυθιστορήματα του εξωτερικού: Η "Παλίρροια", λοιπόν, αποτελεί μια κοινωνική ιστορία με στοιχεια εποχής που δύσκολα θα ξεχνά όποιος τη διαβάσει. Ένα βιβλίο που έχει να προσφέρει πολλά περισσότερα από "ένα δυνατό μυθιστόρημα". 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στο νησί της Poveglia κοντά στη Βενετία πλανάται ένα στοιχειωμένο παρελθόν τέφρας και οδύνης από τα σκοτεινά χρόνια της πανούκλας κι αγκαλιάζει σαν κατάρα το Ψυχιατρικό Άσυλο που αρχές του 20ου αιώνα φυλάκισε εκατοντάδες βασανισμένες ψυχές.

Δεκάδες ασθενείς θα βρεθούν στο έλεος ενός παρανοϊκά φιλόδοξου επιστήμονα, που θα τους χρησιμοποιήσει ως πειραματόζωα στο κυνήγι της παγκόσμιας αναγνώρισης.

Μέσα στο καταθλιπτικό κλίμα του Ασύλου, με τον κίνδυνο να παραμονεύει, ο δοτικός Βιτόριο η αρχοντική Λουτσία, η ιδιόρρυθμη Ρεγγίνα παλεύουν να επιβιώσουν ,πελαγοδρομώντας ανάμεσα στη νόσο και στο πνεύμα που ανθίσταται με συμμάχους έναν ιδεαλιστή γιατρό και την απροσδόκητη ανθρωπιά, όσο ο Αλεσσάντρο ανατρέχει σε ένα παρελθόν από τα βάθη των αιώνων, βγαλμένο από την "Κόλαση" του Ιερώνυμου Μπος.

Δυο διαφορετικές εποχές κατ' αντιπαράσταση, με διαχρονικό παρονομαστή το αίτημα για ανθρωπιά που συχνά διασώζεται σαν κειμήλιο ακριβό από τις Εξαιρέσεις που τρεμοφέγγουν στο σκοτάδι του Κανόνα...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Επιτέλους! Ένα ελληνικό μυθιστόρημα που- χωρίς ασάφειες ως πρόσχημα ποιότητας- ξεχωρίζει, ξεφεύγοντας από τις ελληνοκεντρικές κοινοτοπίες και φέρνει ανάταση ψυχής μέσα από την κατάδυση στο σκοτάδι για να φτάσει το Φως.

Μ ένα θέμα που ΔΕΝ έχει αγγίξει άλλοτε Έλληνας συγγραφλέας η Μαρια Κωνσταντούρου εκπλήσσει, , συγκλονίζει, διδάσκει όμορφα...

           Η Μαρία Κωνσταντούρου στην "Παλίρροια" μας συστήνει την "ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑ", συνθέτοντας μια Ωδή στην ελπίδα και την ανθρωπιά που διασχίζει οκτάβες οδύνης, παραλογισμού και τρόμου για να κορυφωθεί σε ένα Κρεσέντο Αγάπης , πίστης και Φωτός.

               Σύμμαχοί της ένα πλήθος καλοδουλεμένων χαρακτήρων που υποβάλλουν τα προσωπικό τους μυστήριο, εκπροσωπώντας μια πλευρά της ανθρώπινης ψυχής.

Η αγγελική φιλευσπλαχνία του Βιτόριο, το ανυπότακτο πνεύμα της Ρεγγίνα, η μητρική αγάπη της Λουτσία αντάμα με τα κελεύσματα του έρωτα γίνονται ψηφίδες ενός μωσαϊκού που ανατέμνει την ψυχική νόσο και τις δυνάμεις του ανθρώπου όπως η Θεοδώρου επιχείρησε να κάνει για τη Λέρο με την "Αποικία της Λήθης". 

Ένας "Κήπος με Χελιδόνια" (όπως έγραψε ο Μπαμπης Τσικληρόπουλος) που ψάχνουν τα τσακισμένα τους φτερά...

           Ανάμεσά σε όλα αυτά τα πρόσωπα το δίπολο ενός ευσυνείδητου γιατρού που υπηρετεί με αριστοτελική ευσυνειδησία την επιστήμη του,

κι από την άλλη πλευρά- ένας ναρκισσιστής επιστήμονας με την εωσφορική σαγήνη του Μένγκελε, αντιμετωπίζει τους ανυπεράσπιστους ασθενείς του σαν ινδικά χοιρίδια στο εργαστήριο, θυμίζοντας τα εφιαλτικά πειράματα που διενεργήθηκαν στο ναζιστικό στρατόπεδο του  Άουσβιτς.

          Αντίβαρο ζωής ένας τρυφερός ερωτισμός που φέρνει γλυκά στον νου την ελπιδοφόρα "Αίθουσα του Χορού" της Ανν Χόουπ. 

Κάπου εδω η Μαρία Κωνσταντούρου υποβάλλει το μεταφυσικό στοιχείο(που είχαμε συναντήσει και στο έργο της "Η Άγνωστη Δίπλα Μου") με έναν τρόπο διφορούμενο που μπορεί να αποδωθεί στην ψυχική νόσο όπως είχε γίνει στο αριστουργηματικό κοινωνικό φιλοσοφικό θρίλερ "Τα Δαιμόνια". 

Η Παλίρροια, εξάλλου, είναι μια ονειροφαντασία ζυμωμένη από θρύλους, όπου συμπλέκονται αξεδιάλυτα κι άκρως ατμοσφαιρικά η αλήθεια και η μυθοπλασία.

 Η ιστορία του Αλεσσάντρο, πάντως,  πραγματικά ανατριχιάζει τον αναγνώστη.

Οι σελίδες του είναι πραγματικά στοιχειωμένες σαν το χώμα της Ποβέλια που ποτίστηκε με φωτιά, αίμα και θάνατο.

Η πορεία του από την πολυτέλεια και την επαρση στη συντριβή σφυρηλατεί την ανθρωπιά του κι αφοπλίζει!

             Η άλλη όψη του ανθρώπινου πόνου που ξετυλίγεται εδω, στρέφει το βλέμμα σε ένα αποτρόπαιο, ανήμερο παρελθόν που αιώνες κραυγάζει για  δικαίωσή και ανάπαυση:

Ως άλλος Bruegel η Μαρία Κωνσταντούρου στην "Παλίρροια" φιλοτεχνεί το κολασμένο πορτρέτο της φρικιαστικής πανδημίας που σάρωσε την Ευρώπη από τον 14ο αιώνα , επιφυλάσσοντας έναν μαρτυρικό θάνατο σε εκατομμύρια ανθρώπους- ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, ηλικίας φύλου. Το νησί της Ποβέλια σχετίστηκε με την Πανούκλα μέσα από έναν αδιανόητο τρόπο, που θα τον παρουσιάσει η συγγραφέας πολύ γλαφυρά.

         Δεν είναι, βέβαια, πρώτη φορά που ένας συγγραφέας χρησιμοποιεί μεταφορικά το σχήμα της Πανώλης** για να προφητεύσει σκοτεινές εξελίξεις για την εποχή του ή για να αναδείξει ζοφερές πτυχές του πολιτικοκοινωνικού γίγνεσθαι στον καιρό του.

              Εμβληματική είναι η φιλοσοφική αλληγορία του Albert Camus "Η Πανούκλα" όπου ο Γαλλοαλγερινός στοχαστής προοικονομεί την άνοδο του φασισμού και την ολέθρια επίδραση που αυτός θα είχε σε ολόκληρη την Ευρώπη για να τον επιβεβαιώσει ο Β ΠΠ, όταν οι στρατιές του Χίτλερ με ρυθμούς πανδημικούς- αποσάθρωναν κράτη, κοινωνικές δομές , συνειδήσεις, ζωές.

Γνωστό και το αλληγορικό διήγημα "Μάσκα του Κόκκινου Θανάτου" του Edgar Alan Poe και φυσικά το "Δεκαήμερο" του Βοκκάκιου. 

Η Μαρία Κωνσταντούρου με τη σειρά της αξιοποιεί την οδυνηρή συνθήκη της Βουβωνικής Πανώλης**- όχι μόνο ως ιστορική καταγραφή μιας παγκόσμιας τραγωδίας, αλλά με έμμεσες αναγωγές διαχρονικού και ηθικοπλαστικού χαρακτήρα. Δεν είναι ότι την "αντιπαραβάλλει" με τον Κορωνοϊό που μας ταλανίζει τα τελευταία 2 χρόνια, όπως ίσως θα περίμενε κανείς αλλά ζητά να εμβαθύνει στο ηθικό έλλειμμα του καιρού μας.

Με έναν ευφυή παραλληλισμό η Μαρία Κωνσταντούρου  αναπλάθει τις εικόνες της Πανούκλας που από τα ποντίκια των καραβιών μεταδόθηκε εκθετικά στον άνθρωπο για να τους προσδώσει, έπειτα, μια κοινωνιολογική ανάγνωση: 

        Με αντίστοιχο τρόπο προς την πανούκλα του 14ου αιώνα, τα "τρωκτικά" της αδιαφορίας και της εγωπάθειας σταδιακά μολύνουν την ψυχή του Ανθρώπου ώσπου να την αλώσουν, φέρνοντάς της την πλήρη εξαχρείωση,που με τη σειρά της καταστρέφει τους γύρω της

Σαν την Πανώλη η ατομική "πανούκλα" της σκληρότητας επεκτείνεται στο συλλογικό επίπεδο, αλλοτριώνοντας τα ήθη και διαφθείροντας το σύνολο- υπονομεύοντας τους αρμούς της κοινωνίας της ίδιας, ενώ σε περίπτωση δυνατών ανθρώπων αυτή εκφράζεται με κατάχρηση εξουσίας, πολέμους, ολέθριες επιστημονικές δραστηριότητες, σκοτώνοντας εκατόμβες... 

Αυτός είναι ο κεντρικός προβληματισμός του έργου, με την πανούκλα να μετουσιώνεται σε σχήμα πολιτικοποιημένης σκέψης .

                 Χωρίς καμιά διάθεση άνισων συγκρίσεων, μπορούμε να πούμε πως 

Στον Καμύ "πανούκλα" είναι ο Φασισμός.

Στην  Κωνσταντούρου "πανούκλα" είναι η Απανθρωπιά, δηλαδή η ψυχολογική ρίζα του- σε μιαν ιδιότυπη σκυταλοδρομία κι αλυσίδα ιδεών.

Βέβαια η συγγραφέας μας αποκωδικοποιεί πολύ γρήγορα κι αναλυτικά τους συμβολισμούς της, απλουστεύοντας τα πράγματα και δεν αφήνει το έργο της να λειτουργήσει ως παραβολή, αφού κυρίαρχο στοιχείο στην "Παλίρροια" είναι η μυθοπλασία κι ο ανθρωποκεντρικός πυρήνας  του έργου.

Κι έτσι όμως είναι ηχηρότατο το μήνυμά της:

Σε ένα βιβλίο όπου "Ο Χρόνος Παραμορφώθηκε", κάποιοι πρωταγωνιστές κι η "κινητοποίησή τους για τον διπλανό", μού θύμισαν τον στίχο της ποιήτριας" Ρένας Χατζηδάκη 

"Θα πολιορκώ το 'Κοίταζε τη Δουλεία Σου'

με την αγωνία μου..." 

καθώς παρακινούν τους ανθρώπους να μη μένουν αμέτοχοι στον πόνο γύρω τους, αλλά να συμμετέχουν στην προσπάθεια για να καλυτερέψει λίγο έστω αυτός ο κόσμος.

         Η Μαρία Κωνσταντούρου αγαπάει τους ξεχωριστούς ήρωές της, γι αυτό και φροντίσε να κλείσει αρμονικά τον κύκλο όλων τους- άλλοτε φέρνοντας θλίψη στην ψυχή μας, άλλοτε ανακούφιση άλλοτε απορία και θυμό. 

Το βέβαιο είναι πως στις σελίδες της "Παλίρροιας" δικαιώνονται ανώτερα ιδανικά όπως η ανθρωπιά, η συμπόνια, η αλληλεγγύη, η φιλαλήθεια κι η ευσυνειδησία, κι αυτό είναι το πρωταρχικό μέλημα ενός Καλού Βιβλίου.

            Η "Παλίρροια" θα παραμείνει για κάθε αναγνώστη που θα την ανακαλύψει μια αξέχαστη Ελεγεία για τη Δύναμη του Ανθρώπου απέναντι στο άλγος της Ασθένειας και στον Θάνατο. Ύμνος στη Ζωή και στην Αλήθεια που μόνον η αγάπη διασώζει.

     Η  Μαρία Κωνσταντούρου θα παραμένει μια από τις πιο αξιόλογες κι ελπιδοφόρες πένες του καιρού της με βιβλία ξεχωριστής ευαισθησίας, που δίνουν απολαυστικά στον αναγνώστη έναυσμα να στοχαστεί πάνω σε ανώτερες αξίες της ζωής εκτιμώντας την ομορφιά της..

ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥ 

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΔΙΠΛΑ ΜΟΥ

ΑΣΚΙΜ ΘΑ ΠΕΙ ΑΓΑΠΗ

ΜΙΑ ΑΝΑΣΑ ΜΑΚΡΥΑ

ΖΩΗ ΜΟΥ ΕΣΥ 

*****ΣΗΜΕΙΩΣΗ  Καταχρηστικά έχει επικρατήσει να χρησιμοποιούμε τη λέξη "πανώλη" ως πρωτόκλιτο θηλυκό ουσιαστικό

πχ "βουβωνική πανώλΗ"

Στην πραγματικότητα η λέξη ειναι τριτόκλιτο επίθετο που συνοδεύει τη λέξη νόσος, και παραλείπεται ως ευκόλως εννοούμενο 

"Η πανώλης νόσος" -κι η κλίση πάει έτσι: ο πανώλης -η πανώλης- το πανώλες 

Βγαίνει από τις λέξεις "πας + όλλυμι" και σημαίνει αυτό που τα καταστρέφει όλα (εξου και ολετήρας, όλεθρος κλπ).

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, Η Ανεκτίμητη προσφορά του και 45 τραγούδια

ΠΕΤΑΞΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ Ο ΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Τι ειρωνεία! 2 φορές έγραψε για τον μοιραίο μήνα Σεπτέμβριο:

Το 1967 στο έργο Ήλιος κ ο Χρόνος μίλησε για ένα πρωινό βασανιστηρίων-υπαινισσόμενος ίσως το Πογκρόμ εναντίον του Ελληνισμού της Πόλης 6 Σεπτεμβρίου 1955: 

Το 1961 είχε γράψει με πικρία στο θεατρικό "Ομηρος" για τις μνήμες ένός Σεπτέμβρη("Toν Σεπτέβριο Θυμάμαι" - Brentan Behan) και τώρα η Ελλάδα "κάθε Σεπτέμβριο θα θυμαται" ...το φευγιό του.

Ναι.Το προσωνύμι "Μάυρος" που έδωσε η σύγκρουση φενταγίν και ιορδανικού στρατού στον μήνα "Σεπτέμβρη" 

το επιβεβαίωσε για άλλον λόγο ο φετινός Σεπτέμβρης, 

αφού μόλις τη δεύτερη μέρα του (2-9-2021) "έφυγε" από τη ζωή ο μεγαλύτερος Μουσικός που γέννησε η μικρή μας Ελλάδα- κι ένας από τους κορυφαίους μουσουργούς στην Παγκόσμια Ιστορία- ο Μίκης Θεοδωράκης!

Δύσκολο να γράψεις για τον Μίκη ότι "πέθανε", διότι τέτοια αθάνατα πνεύματα δεν τα αγγίζει ο θάνατος- κι ας τραγουδά σύσσωμη η Ελλάδα τον "Επιτάφιό" του σήμερα για εκείνον!!

         Δύσκολο να μιλήσεις με όρους χθόνιους για έναν ταγό του Ουρανού που πάντα- με την αδούλωτη έμπνευσή του και την μπαγκέτα του για φτερούγες"-πετούσε σε ύψη δυσθεώρητα ζητώντας να πάρει εκεί ψηλά μαζί του, στους Χαρταετούς", τη γονατισμένη Ελλάδα!

Ακόμη πιο δύσκολο να σκέφτεσαι ότι έφυγε ο Μέγιστος των Μεγάλων κι ότι έμεινε ορφανή η Ρωμιοσύνη μέσα σε αυτό το "αμείλικτο Διαστημόπλοιο", όπως σημειωνε από τις φυλακές της Δικτατορίας η Ρένα Χατζηδάκη 

Δύσκολο να περιορίσεις σε κλισέ -έστω κι αποθεωτικά- την "αχώρητη" μουσική του Θεοδωράκη!

Ο Μίκης δε μίλησε για την Ελλάδα. "Δεν ύμνησε την Ελλάδα", δεν ανέβασε την Ελλάδα,

γιατί απλά ο Μίκης ΗΤΑΝ η ίδια Ελλάδα!!!

Διασώζοντας την αρμονία της κλασσικής εποχής με τον παλμό της σύγχρονων χρόνων, ο Μίκης κατάφερε να αγκαλιάσει την Ψυχή του έθνους και  ολόκληρη την  Ιστορία του 20ου αιώνα.

Ένα πολιτισμικό θαύμα υπήρξε όλη του η μουσική προσφορά ως ένα ανεπανάληπτο μωσαϊκό αντιφατικών ψηφίδων που εκφράζουν πολυπρισματικές αλήθειες της ζωής,της Ελλάδας, της Πολιτικής και της ίδιας της Μουσικής- μιας μουσικής που ο ίδιος την οραματίστηκε πάνω απ'όλα ως γέφυρα συμφιλίωσης.

Στη Μουσική του Θεοδωράκη αντάμωσαν ο ίσκιος της ελιάς όπου ξαπόσταινε ο Σωκράτης με τη δροσερή μυρτιά,

τα δημοτικά μοτίβα με επίκαιρες καταστάσεις,

ο καθημερινοί καημοί με την πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή του λόγου,

η χαρά του έρωτα με το σάλπισμα της ελευθερίας,

η επανάσταση και η βιοπάλη,

ο θρήνος της Αντιγόνης με την Καλόγρια του Λόρκα,

η Μήδεια με τη χαροκαμένη μάνα του Επιταφίου,

το μπαλέτο με το συρτάκι του Ζορμπά,

ο Ήλιος της Δικαιοσύνης με τα κάγκελα της Μπουμπουλίνας,

τα κρεματόρια του Μαουτχάουζεν κι οι καμινάδες του Μπουχενβαλντ με το αεράκι των Κυκλάδων

η Γερμανία των μεταναστών με τις Αζόρες του Μποστ...

Μια μουσική που άγγιξε κάθε πτυχή της πραγματικότητας και της ουτοπίας, πάντα σε αναζήτηση ενός δικαιότερου κόσμου...

        Από το έργο του παρήλασαν οι κορυφαίοι του λόγου με τρόπο ρηξικέλευθο: Από τις αρχές του 1960, ο Μίκης Θεοδωράκης έφερε πραγματική επανάσταση στην Ελληνική Μουσική, προκαλώντας μια τεκτονική αλλαγή.

Σε μια εποχή φτώχειας κι αναλφαβητισμού ο Μίκης μελοποίησε έργα των σπουδαίων ποιητών

 τα 2 Βραβεία Νόμπελ Σεφέρη(1962) και Ελύτη(1979) 

και- εξ αριστερών-  τα 2 Βραβεία Λένιν Βάρναλη και Ρίτσο

όπως και τους Άγγελο Σικελιανό, Τάσο Λειβαδίτη, Μανώλη Αναγνωστάκη 

όλους μέ εναν τρόπο ελκυστικό και προσιτό και για τον πιο "άμαθο" ακροατή στην πιο απομονωμένη εσχατιά της ελληνικής επικράτειας.

Με τα τραγούδια του, σε σκοπούς οικείους, ο Μίκης έβαλε στα χείλη του απλού Έλληνα, του βιοπαλαιστή, του απόκληρου και του ξωμάχου τους μεγάλους ποιητές. 

Η μουσική ιδιοφυϊα του Μίκη κατόρθωσε να απενοχοποιήσει τα ως τότε υποτιμημένα ρεμπετικά ακούσματα, αφού ο ίδιος τιμούσε βαθιά τον Τσιτσάνη ,ενώ οι τολμηρές του ενορχηστρώσεις πάνω στην Ποίηση  εισήγαγαν ριζοσπαστικά το λαοφιλές μπουζούκι σε πιο έντεχνες δημιουργίες.

Μπουζούκι να συνοδεύει ποιητές!

Θεωρήθηκε σχεδόν σκάνδαλο για έργα όπως ο "Επιτάφιος" και το "Αξιον Εστί" κι όμως! Λειτούργησε αξεπέραστα!

Ξένισε στον αστικό Σεφέρη σαν το ακουσε σε ποιήματά του όπως η Άρνηση...μα κέρδισε τον λαό.

Μελωδίες προσιτές και- τόσο συναισθηματικά φορτισμένες, συνάμα- έντυσαν σπουδαίους στίχους που έτσι συντρόφευσαν καθημερινά το σφυροκόπημα του σιδηρουργού, τον αργαλειό της μοδιστρούλας, το γριγρι του ψαρά, τη νοσταλγία του μετανάστη,

αποσπώντας επιτέλους την "υψηλή ποίηση" από σαλόνια αποστειρωμένα για να την κάνουν κτήμα του λαού, αναβαθμίζοντας αντανακλαστικά το πνευματικό του επίπεδο και μπολιάζοντας την λαϊκή ψυχή με ευγενή οράματα!

Αυτό στάθηκε μια πολιστική επανάσταση, που ανέβασε την ποιοτητα και την καλλιτεχνική αξία της μουσικής που απευθυνόταν στα ευρέα κοινωνικά στρώματα.

Παράλληλα αφύπνιζε το φρόνημα του λαού σε καιρούς σκοτεινούς κ αντιδραστικούς γι αυτό και η Μουσική του ήταν από τα πρώτα που στοχοποιήσε η Λογοκρισία της Δικτατορίας.

Ο Θεοδωράκης σημάδεψε όποιον αντάμωσε μαζί του είτε ως θεατής,ως φίλος αλλά πολύ περισσότερο ως καλλιτέχνης:

Ο Μικης ήταν αυτός που απογείωσε καλλιτεχνικά τον Σερ του ελληνικού τραγουδιού όταν από έναν "απλά καλό λαϊκό" τραγουδιστή τον ανεδειξε στον πρωτοκορυφαίο των έργων "Αξιον Εστί, στον Επιτάφιο και τη Ρωμιοσύνη".

Ο Μίκης ήταν εκείνος που εκτόξευσε την ταλαντούχα Μαρία Φαραντούρη στο παγκόσμιο στερεωμα της Μουσικής ως κεντρική υμνωδό της Ελευθερίας ενώ κι ο Αντώνης Καλογιάννης καθιερώθηκε κυρίως ερμηνεύοντας τα μεγαλειώδη τραγούδια του Θεοδωράκη για τους Ωραίους Αγώνες ,όπως λχ στις ΓΙΓΑΝΤΙΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ του Σικελιανού. 

        Η μουσική του Μίκη όμως δεν ασφυκτυά στα στενά σύνορα της Ελλάδας αλλά όπως με όλα τα μεγάλα έργα της Τέχνης αγκαλιάζει την υφήλιο ολόκληρη "σε όλα τα... "Μ-ί-κη" και τα πλάτη" της. 

Στον Μίκη Θεοδωράκη  η πολιτική κι αισθητική αυτοαναφορικότητα του Έλληνα διαστέλλεται κι αγκαλιάζει τελικά διεθνείς αγώνες, παγκόσμιες αγωνίες, οικουμενικά ιδανικά.

Κάπως έτσι ο Μίκης της Ελλάδας χρίζεται Πολίτης του Κόσμου κηρύττοντας τη Συναδέλφωση των Λαών μέσα από τη Μουσική του που δεν παύει να θωπεύει στοργικά τις Πληγές του Αιώνα του.

Έτσι ο Παγκόσμιος Μίκης:

Συνθέτει τον "ύμνο μνήμης" για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων μέσα από το Άσμα Ασμάτων από τον Κυκλο του Μαουτχάουζεν , τον ωραιότερο ερωτικό θρήνο που γράφτηκε ποτέ σε στίχους από τον Ιάκωβο Καμπανέλλη σε πρότυπο του βιβλικού ποιήματος που αποδίδεται στον Σολομώντα.

Στέκεται νοερά μπροστά από τα τουφέκια του Φράνκο την ώρα που εκτελούσαν τον γελαστό Λόρκα, 

ενώ ανταμώνει με τον μέγιστο Pablo Neruda για να συντροφεύσει τον καταπιεσμένο λαό της Χιλής , συνθέτοντας γι αυτόν έναν νέο ύμνο "Εις την Ελεύθερία" (Canto General)-που συν όδευσε ως θέμα και την ταινια του Γαβρά Etat de Siege.

Aφουγκράζεται τα αυτονομιστικά κινήματα της Ιρλανδίας με το γνωστό έργο του Μπρεντάν HOSTAGE (ένας Όμηρος).

Συνθέτει για χάρη των Παλαιστινίων τραγούδι που εκείνοι υιοθετούν ως "Ύμνο" τους, με επικύρωση στη Βουλή τους (1981, ενώ το μουσικό θέμα του Ζ εμπνέει τους αντάρτες Τουπαμάρος του Ιράν...

Με τον Τούρκο Λιβανελλί προωθούν την ελληνοτουρκική φιλία...

Προσδίδει παγκόσμια αίγλη στον Ζορμπά του Καζαντζάκη κάνοντας όλον τον πλανήτη να χορεψει το ελληνικό συρτάκι μαζί με τον κορυφαίο μπριόζο Άντονυ Κουίν ...

Το μουσικό θέμα "Δρομοι Παλιοί" ταξιδεύει στο Χολυγουντ για να ντύσει τον κοινωνικό αγώνα του ιδεαλιστή αστυνομικού  Serpico με τον Αλ Πατσίνο!

Τον εξυμνούν στην κοιτίδα της Συμφωνικής Μουσικής στη Γερμανια που τον θεωρούν εφάμιλλο του Σούμπερτ.

Ενθουσιάζει τον Φιντέλ Κάστρο στην Αβάνα.

Τον βραβεύει ο Σοστακόβιτς στην ΕΣΣΔ με Βραβείο Λένιν.

Το 1999 , με την αφρόκρεμα του Ελληνικού Τραγουδιού, διοργανώνει μια μνημειώδη συναυλία για να στηρίξει τον σέρβικο λαό που χειμαζόταν από τους άνανδρους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.

Τον τραγούδησαν μεγάλοι όπως οι Beatles κι η Edith Piaff, ενώ το γνωστό συγκρότημα Genesis πήρε το όνομά του από την πρώτη ενότητα του Αξιον Εστί " Γένεσις"...

Καπου εκεί υπάρχει και λιγότερο γνωστός Μίκης της εκπληκτικής Συμφωνικής Μουσικής και θρησκευτικών ύμνων, με έργα όπως η Ηλέκτρα, η Κασσιανή ,η Λυσιστράτη ή το Μπαλέττο Carnaval (Ελληνική Αποκριά) ή η Λέιτουργία του Ιωάννου Χρυσοστόμου

Η μουσική του Μίκη ειναι ένα συμπαν ανεξερεύνητο:

Έχει εγγραφεί στο ελληνικό DNA παραμένει όμως ανεξιχνίαστη όπως κι ο γενετικός μας κώδικας κι οι επόμενες γενεές θα ανακαλύπτουν πάντα κάτι νέο σε αυτήν.

Ουρανομ-ί-κης και αιώνιος, ο ιδανικός εκφραστής της ελληνικότητας .

Άλλα τόσα μπορούν να ειπωθούν για την άοκνη προσφορά του Μίκη Θεοδωράκη στο πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.

Από το ιταλικό κρατητήριο με τα πνευμόνια κατεστραμμένα από καλπάζουσα φυματίωση ως τα χρόνια της Μακρονήσου, τη Νεολαία Λαμπράκη, την φάλαγγα και την εξορία στη Ζάτουνα.

Από  την Ελληνοτουρκική Φιλία, την εκλογή με το ΚΚΕ και την προσπάθεια συμφιλίωσης της Αριστεράς ως την αμφιλεγόμενη υπουργοποίηση επί Μητσοτάκη και το μνημονιακό σήμερα.
Δε σιώπησε στιγμή παρά τις δάφνες του: 

Αντίθετα τις τίναξε από πάνω του μαζί με τη χρυσόσκονη της δόξας και βγηκε με θαρρος να ενώσει τη φωνή του με τον αδικημένο λαό στους δρόμους ,όπως έπραξε στα 87 του χρόνια μαζί με τον Γλέζο διαδηλώνοντας εναντίον των Μνημονίων - για να γίνει δέκτης της αστυνομικής βίας!!!!

             Το 2010 ιδρύει την αντιμνημονιακή κίνηση "Σπίθα" ζητώντας να γίνει πυρπολητής συνειδήσεων για άλλη μια φορά.

Το 2018 με αφορμή τη Συμφωνία των Πρεσπών ο Θεοδωρακης δε δίστασε να μπει μπροστάρης στα 93 του χρόνια για να διατρανώσει την αγάπη του για την Ελλάδα, με τρόπο που αμφισβητήθηκε καθώς εκείνο το συλλαλητήριο συσπείρωσε και δυνάμεις της Ακροδεξιάς.

 Όποια κριτική κι αν του γίνει, ένα ειναι σίγουρο:

Ότι ο Μίκης Θεοδωράκης παρέμεινε αριστοτελικά πολιτικοποιημένος ως το τέλος και συμμετείχε ενεργά στις αγωνίες της "Πολιτείας του", όπως ακριβώς το όριζε το ιδανικό της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Ήταν πάντοτε παρών στα κελεύσματα των καιρών κι αυτό τον κάνει ανθρώπινο, αληθινό και Πολίτη Αγαθό, που δεν έπαψε να αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο, όταν ακόμη κι οι νεότερες γενεές δείχνουν νωθρές στη διεκδίκηση του δίκιου τους!

Όποια λάθη κι αν διέπραξε, το μεγαλύτερο αμάρτημα είναι η ά-πάθεια ,που κανείς δεν μπορεί να του το προσάψει. Ο Μίκης ήταν πάντα εκεί, πλάι στις αγωνίες αυτού του λαού, κι αυτό είναι μέρος του μεγαλείου του.Ο  πόνος του για τα δεινά της πατρίδας μας εξαγνίζει κάθε του ενδεχόμενη αστοχία...

Η πατρική αγάπη του Μίκη για τους Έλληνες και στη συμβολική  απόφασή του να διαθέτει επισήμως  τα τραγούδια του όλα δωρεάν στο Διαδίκτυο για όλους!! ( κίνηση"1000+1 τραγούδια")

Έτσι ο Μίκης έκανε γι άλλη μια φορά πράξη την εικόνα του "παγκόσμιου συνθέτη με τα ανοιχτά χέρια που αγκαλιάζει όλους τους Έλληνες."

Ο Μίκης Θεοδωράκης θα παραμείνει ο ΕΝορχηστρωτής των Εθνικών Οραμάτων μας και των Λαϊκών Αγώνων και πάντα θα διασώζεται στην εθνική μας μνήμη ως ενας "Ναός στο Σχημα του Ουρανού",ακλόνητος, σαν το Ερέχθειο του σύγχρονου Ελληνισμού,

κι ίσως το μόνο κομμάτι του νεοελληνικού πολιτισμού που μπορεί να κοιτάζει άφοβα κι απενοχοποιημένα το αρχαιοελληνικό κλέος ως άξιος συνεχιστής του...

          Εμείς ως Έλληνες και Πολίτες του Κόσμου "φόρο τιμής  στη μνήμη του" θα καταθέσουμε τον αγώνα να διασώσουμε τα Ιδανικά που το έργο του εξύμνησε- με τη Μουσική του Παρακαταθήκη να μας φωτίζει σαν το "Λύχνο-Του Αστρου" που μας βοηθά να" Διασχίσουμε το Σκοτάδι που φοβόμαστε".... 

ΑΘΑΝΑΤΟΣ!!!!

Από τον ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ θα αποχαιρετήσουμε τον Μίκη με μια λίστα κομματιών του που ξεχωρίζω - άλλα γνωστά αλλά πιο άγνωστα- αλλά όλα αριστουργηματικά θραύσματα μιας ιδιοφυίας που δεν έπαψε να πάσχει για το όνειρο της Λευτεριάς και τη μεγάλη υπόθεση του Ανθρώπου... 

Ανοίγω το Στόμα μου, Οδυσσέας Ελύτης- Άξιον Εστί 

ΦΕΡΤΕ ΜΟΥ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ- Νίκος Γκάτσος

ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ (Γιωργος Σεφερης "Μυθιστορημα" ερμηνεια Μ. Φαραντούρη)

ΤΟ Σφαγείο Καλογιάννης "Τα Τραγούδια του Αντρέα" (για τον αγωνιστή Λεντάκη)

ΠΡΟΔΟΜΕΝΗ ΜΟΥ ΑΓΑΠΗ Βερα Ζαβιτζιανου, "Το Τραγουδι του Νεκρου Αδελφου"

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑΣ - Ρένα Χατζηδακη

Ήτανε Νέοι - της Εξορίας/1974

ΟΛΟΙ ΔΙΨΑΝΕ Ρίτσος-Ρωμιοσύνη

ΛΙΓΟ ΑΚΟΜΗ -Σεφέρης 

ΣΕ ΠΟΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ -Πολιτεία Δ Μάνος Ελευθερίου Πέτρος Γαϊτανος

ΑΓΝΩΣΤΕ ΠΟΙΗΤΗ- Μαρία Φαραντούρη (Αρκαδίες)

ΤΗΣ ΕΞΟΡΙΑΣ Βασιλης Παπακωνσταντινου 

ΑΝΘΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ /Σεφέρης

ΕΛΛΗΝΕΣ, ΤΟΥΡΚΟΙ ΚΙ ΙΤΑΛΟΙ "Γράμματα από τη Γερμανία" /Αφροδίτη Μάνου -

ΚΑΡΕΖΗ -ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ / "Ο Αδελφός τον Αδελφό"-καμπανέλλης /Εχθρος Λαός

ΣΥΛΒΑ - ΕΠΟΥΡΑΝΙΟΙ ΠΟΤΑΜΟΙ- Ο Ήλιος και ο Χρόνος

ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ/Επιφανεια-  Σεφέρης /Ορατοριο

ΕΧΘΡΟΣ ΛΑΟΣ- Παπακωνσταντίνου Καμπανέλλης

ΣΩΠΑ ΟΠΟΥ ΝΑ ΝΑΙ ΘΑ ΣΗΜΑΝΟΥΝ ΟΙ ΚΑΜΠΑΝΕΣ-Ρίτσος  Ρωμιοσύνη

ΝΑΟΙ ΣΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ- Ελύτης

Φωτεινή Πανουργιά Το Δάκρυ της Αλεπούς

                                                                                       Το Δάκρυ της Αλεπούς, Φωτεινή Πανουργιά

                                        Είδος: Κοινωνικό Μυθιστόρημα

                                        Βαθμολογία: 8/10

Εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ
Σελίδες

  Η Φωτεινή Πανουργιά (Το Εισιτήριο") αυτήν τη φορά ανατρέχει στα κιτάπια της μνήμης για να ανασύρει την βιογραφία ενός ανθρώπου που έζησε στις αρχές του αιώνα μας και γνώρισε το πιο πικρό κεφάλαιο του αιώνα μας σύμφυτο των πολέμων και της φτώχειας. Το "Δάκρυ της Αλεπούς" αποτελεί το οδοιπορικό ενός Έλληνα μετανάστη που αναζητά ένα καλυτερο μέλλον χτισμένο στο φιλότιμο...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Αλεξανδρής ζει στην Καστοριά και ασχολείται κι αυτός με την κατασκευή γούνας που για κείνον αποτελεί τέχνη και μεράκι, ελπίζοντας σε καλύτερες ημέρες...

Με την άγουρη ψυχή του πυρπολημένη από έρωτα και  απογοήτευση ο Αλεξανδρής αναγκάζεται να πάρει τον δρόμο της ξενιτειάς.

Τα βήματά του θα τον βγάλουν στην αχανή Αμερική, κι εκεί θα 

έρθει σε επαφή με τις διεκδικήσεις του εργατικού κινήματος- προσπαθώντας όμως να αποστασιοποιηθεί ο ίδιος, για να διασφαλίσει το μεροκάματό του.

Δυστυχώς όμως, ούτε η μετριοπάθειά του ούτε η αξιοσύνη του θα καταφέρουν να τον βγάλουν από την εξαθλίωση κι έτσι ο Αλεξανδρής θα αρπάξει την ευκαιρία που κάποιοι του τάζουν για εργασία στο μακρινό Κολοράντο.

Στα εφιαλτικά ορυχεία του Ροκφέλερ μια φρικιαστική πραγματικότητα θα ξετυλιχθεί ενώπιόν του Καστοριανού μετανάστη.

Ο Αλεξανδρής θα διαπιστώσει πως έγινε θύμα ενός ιδιότυπου δουλεμπορίου και θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή συνδικαλιστικών αγώνων με προεξάρχουσα μορφή τον γενναίο Έλληνα συνδικαλιστή Λουί Τίκα.

Στο κάρβουνο και στο αιμα των ορυχείων  ο Αλεξανδρής θα ανδρωθεί πολιτικά και θα επιστρέψει συνειδητοποιημένος και διαφορετικός για να συναντήσει καπου εκεί τον έρωτα στο πρόσωπο της Στέλλας η οποία, από τη Σμύρνη της Καταστροφής- κουβαλάει το δικό της δράμα.

           Παρα το όνειρο της οικογενειακής ευημερίας ο Αλεξανδρής δεν θα εγκαταλείψει το όραμά του για έναν δικαιοτερο κόσμο και δε θα διστάσει να συνδράμει ως Εθελοντής τις Ταξιαρχίες του Δημοκρατικού Στρατού που παλεύει να αναχαιτίσει το φασιστικό μένος του Φρανθίθκο Φράνκο στην Ισπανία, σε έναν Εμφύλιο, προοιωνό του πιο μεγάλου πολέμου....

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το νέο μυθιστόρημα της Φωτεινής Πανουργιά Το Δάκρυ Της Αλεπούς" είναι ένα δυνατό μυθιστόρημα που αφηγείται την ιστορία ενός άντρα που έζησε αρχές του αιώνα, και σε παράλληλα κεφάλαια ξετυλίγεται και η ζωή μιας γυναικας που, εκκινώντας από τη Σμύρνη, θα τον σημαδέψει.

      Εν πρωτοις "Το Δάκρυ της Αλεπούς" ακολουθεί την τάση πολλών συγγραφέων να αναπαράγουν ιστορίες προσώπων που  βασική αιτία για να χρίζονται "πρωταγωνιστές",  δεν είναι κάποια ξεχωριστή προσωπικότητα ή κάποια ταραχώδης ζωή αλλά "μονάχα" το γεγονός ότι "έζησαν στις θύελλες του 20ου αιώνα":

Οι οδυνηρές εξελίξεις που χαρακτήρισαν την Ιστορία της Ελλάδας μας μέχρι τη Μεταπολίτευση είναι πάντα ένας πρόσφορος καμβάς για να πλέξουν σε μυθιστορήματα οι συγγραφείς μνήμες από αφηγήσεις των παππούδων τους, των γιαγιάδων τους κι άλλων προσφιλών προσώπων προηγούμενων γενεών που κατά τα άλλα υπήρξαν "συνηθισμένοι άνθρωποι", δίχως συγγραφικό ενδιαφέρον.

        Επειδή πολλοί από αυτούς τους συγγραφείς δεν έχουν το απαραίτητο διαμέτρημα, ώστε να απογειώσουν τούτην την κοινότυπη αυτοαναφορικότητα προσδίδοντας  στην έμπνευση τους κάποιο απώτατο ηθικό ζητούμενο(όπως έκανε η Διδώ Σωτηρίου κ αλλοι μεγάλοι), πολλά από αυτα τα έργα έχουν μικρή καλλιτεχνική αξία.

Με ανακούφιση, διαπίστωσα ότι "Το Δάκρυ της Αλεπούς" είναι από τα λίγα μυθιστορήματα του είδους που κατορθώνουν να ξεφύγουν λίγο από την πληκτική αυτή μονοσημία, κι αυτό γιατί δεν αρκείται στον χαρακτήρα ενός "βιογραφικού οδοιπορικού" αλλά είναι διαποτισμένο με έντονη κοινωνική κι ιδεολογική χροιά, που το κάνει να ξεχωρίζει από άλλα παρόμοιας τάσης- 'ισως χάρη σε συγκεκριμένα στοιχεία της πορείας του ήρωά του.

         Αφετηρία μας η Καστοριά, στη σκιά του τούρκικου σπαθιού και της σπάθας του Κομιτατζή, με τη Φωτεινή Πανουργιά να μας αποκαλύπτει -μέσω του Αλεξανδρή και της οικογένειάς του -τη σκληρή και λασπερή πραγματικότητα πίσω από τις απαλές γούνες που απολάμβαναν τα υψηλότερα κοινωνικά στρώματα, καθώς φωτίζει στιγμιότυπα από την παραγωγή γούνας και τις κακοτράχαλες ζωές των εργατών της όπως καθρεφτίζονται στα νερά της Λίμνης...

Παρακολουθούμε ένα νεανικό πάθος που η άδοξη κατάληξή του θα οδηγήσει τον νεαρό πρωταγωνιστή στην Αμερική.

          Είναι σαφές πως η συγγραφέας αφήνει πίσω την Ελλάδα και τα κρίσιμα εδαφικά της ζητήματα που τόσο ακριβά τα πλήρωσε με 3 Πολέμους ,κι εστιάζει σε ένα λιγότερο συζητημένο κεφάλαιο: Πρόκειται για το πρώτο μεγάλο κύμα μετανάστευσης που έλαβε χώρα κυρίως προς την Αμερική αρχές του αιώνα λόγω της ένδειας, της σταφιδικής κρίσης και της φήμης που συνόδευε τον Νέο Κόσμο ως "Γη της Επαγγελίας".

Μέσα από την πορεία του Αλεξανδρή βιώνουμε τη μοναξιά του μετανάστη, την αγωνία του φτωχού, τον φόβο του Ξένου απένατι στην αφιλόξενη πολιτεία. Η διάψευση, η ατολμία, η ανασφάλεια και η συνθηκολόγηση, παράλληλα με την αλληλεγγύη των φτωχών.

Κομβικό σημείο του βιβλίου, όμως, είναι όσα διαδραματίστηκαν 1913-1914 στα ορυχεία του Λάντλοου.

Η Φωτεινή Πανουργιά οδηγεί τα βήματα του ήρωά της σε ένα εφιαλτικό σκηνικό εργασιακού κατέργου που ήταν χειρότερο από φυλακή.

Μια κόλαση ζυμωμένη από κάρβουνο, σκόνη , φτώχεια και αδικία, ενορχηστρωμένη από τεράστιους επιχειρηματικούς ομίλους της εποχής, με τη στήριξη της αμερικάνικης εθνοφυλακής, υπήρξαν τα φοβερά ανθρακωρυχεία σε Κολοράντο, Πενσυλβανία, Βιρτζίνια.

όσοι κατέφθαναν εκεί ήταν καταδικασμένοι να ζήσουν ως υποζύγια και ιδιοκτησία της εταιρείας που τους υποχρέωνε να εργάζονται άοκνα, χωρίς δικαιώματα, σε συνθηκες φρικιαστικές, χωρίς  ασφάλιση, χωρίς ωράριο για αν πληρωθούν με κουπόνια που εξαργύρωναν αποκλειστικά στα τοπικά καταστήματα της εταιρέιας. Ένα μαρτύριο αναπόδραστο με μοναδική οδο διαφυγης τον θάνατο από τις άθλιες συνθήκες προς κερδοφορίαν της...Εταιρείας! 

Όλα αυτά προς τιμήν του ιχνηλάτησε ανατριχιαστικά ο αφυπνισμένος συγγραφέας Άπτον Σίνκλερ που έταξε το λογοτεχνικό του έργο στην καταπολέμηση της αδικίας και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας της φτωχολογιάς με "μυθιστορήματα- καταπέλτες" ("Βασιλιάς Άνθρακας, "Η Ζούγκλα", "Πετρέλαιο!Θα Χυθεί Αίμα") που αφύπνιζαν την κοινή γνώμη κι άρθρωναν τολμηρό σοσιαλιστικό λόγο και αναδείκνυοντας τις συνθήκες εξαθλίωσης και άγριας εκμετάλλευσης που βίωνε η εργατική τάξη.

Το έργο το Σίνκλερ που παρουσιάζει ευθεία συνάφεια προς το "Δάκρυ της Αλεπούς" είναι φυσικά ο Βασιλιάς Άνθρακας που αναφέρεται στα τραγικά γεγονότα του Λάντλοου με την εμβληματική φιγούρα του Έλληνα συνδικαλιστή με το γαρύφαλλο στο περιποιημένο πέτο, τον Λουί Τίκα.

Ο ήρωας του Σινκλερ δοκιμάζει κι αυτός μια πορεία αφύπνισης και  ενός οδυνηρού έρωτα που του υπογραμμίζει πάλι τον ταξικό του εγκλωβισμό...

Η Πανουργιά μας συστήνει κι εκείνη εμβληματικες προσωπικότητες του ξεσηκωμού των ανθρακωρύχων υπό το βλέμμα του γοητευτικού Ηλία Σπαντιδάκη (Τίκα) και της Mother Jones ξετυλίγοντας με τη σειρά της όλο το χρονικό της θρυλικής αντίστασης των ανθρακωρύχων- πάντα υπό το πρίσμα του Αλεξανδρή, εστιάζοντας στην επίδραση που είχε αυτή πάνω του μέχρι να επιστρέψει στη Νέα Υόρκη και συναντήσει τη γυναίκα της ζωής του.

Η πορεία του ήρωά μας στο "Δάκρυ" κλείνει με ενα συγκινητικό φινάλε που επιφυλάσσει μιαν έκπληξη διττή σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο που συμπλέκονται σε ένα παραξενο συνδυασμό χωρίς να κυριαρχεί κάποιο στο τέλος.

           Σε βιβλία σαν το "Δάκρυ της Αλεπούς" η Ιστορία και κάθε ιδεολογικό διακύβευμα υποτάσσονται στο πρόσωπο και στη βιογραφική σκοπιά που πρωτίστως ενδιαφέρει και μονο σε δεύτερο πλάνο προβάλλουν οι σημαντικές ιδέες, ενώ στα μεγάλα λογοτεχνήματα τα πρόσωπα διατηρούν τη δυναμική τους, αλλα δεν είναι αυτά ο σκοπός- τουναντιον γίνονται "όχημα" για να αναπτυχθούν ισχυροί ηθικοί προβληματισμοί και μηνύματα κοινωνικής αφύπνισης, που ειναι στην πραγματικότητα το απώτατο ζητούμενο.

Αυτό είναι το σημείο που με αποτρέπει από το να αναγορεύσω σε αριστούργημα το αξιόλογο αυτό μυθιστόρημα.

         Η ιστορία του Αλεξανδρή σίγουρα άξιζε να ειπωθεί κι είναι βεβαιο πως η συγγραφέας την επέλεξε υπό το πρίσμα μιας κοινωνικής ευαισθησίας που το υπηρέτησε καλά.

          Αξίζει να διαβάσετε το "Δάκρυ της Αλεπούς" και να δακρύσετε με αυτή την τόσο λυπητερή πλευρά της Ιστορίας που δεν αφορά στους μεγάλους αγώνες ένδοξων ανδρών αλλά στους αγώνες των μικρών για τα μεγάλα ιδανικά. 

Η πορεία του Αλεξανδρή μπορεί να γίνει διδακτική- ειδικότερα στις μέρες μας που κλυδωνίζονται επικίνδυνα τα εργασιακά δικαιώματα που με τοσο άιμα κατακτήθηκαν...

ΕΠΙΜΕΤΡΟ(ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΛΙΝΚΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΑΚΩΡΥΧΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ )

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΟΥΙ ΤΙΚΑ

LUDLOW OI ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ

Άρθρο Τα παιδιά -καναρίνια των ΑΝΘΡΑΚΩΡΥΧΕΙΩΝ

ΠΕΣΥΛΒΑΝΙΑ 

Η Πολιτεία των Κουάκερων
Η Πολιτεία του Κάρβουνου
Η Πολιτεία του Πετρελαίου
Η Πολιτεία της Ανεξαρτησίας

Τόλκα Ματούλα, Γαλανόλευκη Σημαία και 100 παραμύθια

                                                                            Γαλανόλευκη Σημαία, Ματούλα Τόλκα/ Εικονογράφηση Βαγγέλης Παπαβασιλείου 

                                         Είδος: Παιδικό/ Γνώσεων (ηλικίες 6- 11 χρονών)

                                          Βαθμολογία: 9/10

Εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ

Τιμή 9,64ευρώ- 7,04 ευρω 

ΘΕΤΙΚΑ: Πρωτοτυπία θέματος, ευχαριστη εικονογραφία, ανάδειξη του εθνικού μας συμβόλου

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Απουσία πλοκής, περιορισμένες δραδτηριότητες

200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 που έδωσε υπόσταση κράτους στο τσακισμένο από τη μακραίωνη σκλαβιά έθνος των Ελλήνων , η Ματούλα Τόλκα με την αρωγή του εξαίσιου Βαγγέλη Παπαβασιλείου αφήνουν στην άκρη τα πολυσυζητημένα πρόσωπα του Αγώνα και εστιάζουν σε μια άλλη σημαντική παράμετρο υψηλών νοημάτων και σημαντικών συμβολισμών.
Επιλέγουν λοιπόν να συνθέσουν ένα όμορφο παιδικό βιβλίο για την Ελληνική Σημαία!!
Θρύλοι και αμιγής Ιστορία πλαισιώνουν τη στοργική αφήγηση του παππού Αντώνη στα εγγονάκια του και την παρέα τους, σχετικά με τη δημιουργία της Γαλανόλευκης Σημαίας που σήμερα κυματίζει στις μεγάλες στιγμλες του Έθνους και στα στήθη των εκπροσώπων του σε όλες τις παγκόσμιες προκλησεις.
Το παιδί απολαμβάνει ενδεικτικές αναφορές γύρω απο σημαντικές αλήθειες που αφορούν στη θεσμοθέτηση της γνωστής γαλανόλευκης με τις 9 λωρίδες της ως Σημαίας του Έθνους...

Μπορεί να μην είναι...100 τα παραμύθια, ομως το βιβλίο συστήνει στα μικρά παιδιά τη Σημαία μας.

 Στο κείμενο παρελαύνουν ο Θρύλος της Υφάντρας, η Κυρά της Ρω, αλλά και η συμβολική πρώτη αντιστασιακή πράξη της Κατοχής όταν ο Απόστολος Σάντας και ο Μανώλης Γλέζος αφαίρεσαν τη ναζιστική σημαία από το κοντάρι της Ακρόπολης (με ενόχλησε, ωστόσο, που δεν κατονομάζονται!)

Η συγγραφέας δεν παραλείπει μια σύντομη αναδρομή σε παλαιότερες σημαίες που συνόδευσαν ιστορικές στιγμές του έθνους από την αρχαιότεητα, όπως το 16ακτινο Αστέρι του Μέγαλου Αλέξανδρου ,ή οι σημαίες του ο θρυλικού  Παλαιολόγου και τα φλάμπουρα Κλεφτών κι Αρματωλών.

          Τα πάντα στο κείμενο - θρύλοι και πραγματικότητα-  περιστρέφονται γύρω από την αφήγηση του παππού.

Κάθε αναφορά θα μπορούσε να είναι ξεχωριστό κεφάλαιο  αλλά με το συνεκτικό νήμα της αφήγησης του παππού όλα παρατίθενται σε άμεση αξεδιάλυτη διαδοχή με την εικονογράφηση να βοηθά στην οριοθέτηση κάθε ξεχωριστής αναφοράς.

Το κείμενο είναι διάσπαρτο από τραγουδια αφιερωμένα στη σημαία, πολλά από τα οποία είναι γνώριμα από σχολικές εορτές.

Το αφηγηματικό κομμάτι το διαδέχεται η παράθεση κάποιων στοιχείων σχετικά με την επίσημη χρήση της σημαίας και τη Νομοθεσία γύρω από αυτήν.

Το βιβλίο κλείνει διαδραστικά αφού επιφυλάσσει 4 όμορφες δραστηριότητες ανατροφοδότησης για τον μικρό αναγνώστη.

Το στοιχείο  γενικά που δεσπόζει στο βιβλίο όπως και στα περισσότερο του είδους, είναι η όμορφη και τρυφερή εικονογράφηση του Βαγγέλη Παπαβασιλείου, σε γραμμή οικεία στο παιδί, πλημμυρισμένη στα χρώματα -και με το μοτίβο της γαλανόλευκης να κατακλύζει τα παιδικά ματάκια σε ποικίλες εικαστικές εκδοχές του ταξιδεύοντας την αισθητική και τη φαντασία...

     "Η Γαλανόλευκη Σημαία" της Ματούλας Τόλκα ήταν ένα βιβλίο που θα απολαύσει κάθε παιδί , αποκομίζοντας ανώδυνα πολύτιμη γνώση γύρω από το γοητευτικό θέμα της Σημαίας, που παραμένει σημαντικό κεφάλαιο στην εθνική μας συνείδηση και συνιστά διαχρονικά απώτατη τιμή για κάθε Έλληνα και μύχιο πόθο κάθε μαθητή να την κρατήσει στα χέρια του ως επιβράβευση του ήθους και των κόπων του.
Στη θέα της σημαίας ριγούν αθλητές και απλοί πολίτες καθώς αυτή συμπυκνώνει τα ιδανικά , τους αγώνες και το τίμιο αίμα του λαού μας για το Ιδανικό της Ελευθερίας!
Πάντοτε λοιπόν θα προβάλλει ελκυστική και κρίκος συνεκτικός για όλους τους Έλληνες αφού στο ιερό της ύφασμα είναι εγγεγραμμένη η πορεία της Ελλήνων στον χρόνο, η ελπίδα τους και το ιερό τοπίο που τους ανέθρεψε, η θάλασσα κι ο ουρανός κάτω από το φως του χριστιανικού σταυρού!
         Συνιστώ οπωσδήποτε τη ΓΑΛΑΝΟΛΕΥΚΗ ΣΗΜΑΙΑ ΤΗΣ ΤΟΛΚΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ  για το ιδιαίτερο θέμα του ως ένα ξεχωριστό παιδικό βιβλίο γνώσεων με στοιχεία παραμυθιού που γοητεύουν τον αναγνώστη και μπορεί να συνδράμει και στη μαθησιακή διαδικασία από το Νηπιαγωγείο μέχρι το τέλος του Δημοτικού...

Mπορεί λχ να αποτελέσει εποπτικό υλικό για το τριημερο εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου αφού η 27η είναι η Γιορτή της Σημαίας μας... 

Γιάννης και Μαρίνα Αλεξάνδρου , Ταξιδιώτες της Ανατολής,

                                                                                         Ταξιδιώτες της Ανατολής, Γιάννης και Μαρίνα Αλεξάνδρου

                                         Είδος: Αισθηματική Περιπέτεια/Εποχής

                                       Βαθμολογία :7,5/10

Κι αν φέτος η πανδημία κράτησε αρκετούς εντός των τειχών κατά τη διάρκεια των διακοπών, μην ανησυχείτε, γιατί τo αγαπημένο συγγραφικό ζεύγος Αλεξάνδρου , Γιάννης και Μαρίνα, φέτος προσφέρει στον αναγνώστη μια μοναδική περιήγηση στα μυστηριακά χώματα της σαγηνευτικής Ανατολής.

Επιβιβαστείτε, λοιπόν, για ένα μοναδικό ταξίδι με αρώματα μεθυστικά και εξελίξεις απρόσμενες!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Αμάντα είναι μια νεαρή χωρισμένη μητέρα ενός 11χρονου αγοριού, του Νικόλα, που για χάρη του έχει απαρνηθεί κάθε χαρά και εργάζεται άοκνα.

Όταν όμως το Ταξιδιωτικό  Πρακτορείο "Ερμής", το οποίο εκείνη διευθύνει, διοργανώνει μια εκδρομή στην Καππαδοκία η Αμάντα αποφασίζει να χαρίσει στον εαυτό της μιαν ανάπαυλα προκειμένου να αποδώσει ένα προσκύνημα μνήμης στο σπίτι των προγόνων της...

Δεν μπορεί, όμως, να διανοηθεί την περιπέτεια που την περιμένει όταν πέφτει θύμα απαγωγής και βρίσκεται σε ένα σκηνικό βγαλμένο από τις "Χίλιες και Μια Νύχτες" ...

Σε εκδρομή του ίδιου Πρακτορείου -αυτήν τη φορά στην Πέτρα της Ιορδανίας- η Σοφία βρίσκει τον έρωτα στο πρόσωπο ενός συνταξιδιώτη της του Ανδρέα κι όλα φαίνονται να κυλούν ειδυλλιακά, ώσπου εκείνη θα βρεθεί κατηγορούμενη για τον φόνο μιας Ιταλίδας αριστοκράτισσας που κουβαλά ένα κόσμημα με μακραίωνη ιστορία και τις ρίζες του στην δραματική Άλωση της Κωνσταντινούπολης...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Δροσερό και γοητευτικό, το νέο μυθιστόρημα των Αλεξάνδρου αποδεικνύει τη συγκλονιστική δύναμη που έχει ένα καλό βιβλίο να ταξιδεύει την ψυχή, να απελευθερώνει από τους στενάχωρους τοίχους και να διευρύνει τους ορίζοντες, ακόμη και όταν το πλαίσιο της καθημερινότητάς μας προβάλλει ασφυκτικό και μονότονο.

Οι "Ταξιδιώτες της Ανατολής" είναι ένα υβριδικά σπονδυλωτό μυθιστόρημα με κεντρικό άξονα τις εξορμήσεις ενος ταξιδιωτικού πρακτορείου σε εδάφη της Μέσης Ανατολής.

Καππαδοκία και Ιορδανία έρχονται στο προσκήνιο.

          Η πορεία αυτών των δύο ταξιδιών θα εμπλέξει και ιστορίες του παρελθόντος σφραγισμένες από ξεχωριστές προσωπικότητες του χθες.

Η δυσυπόστατη υπόθεση του βιβλίου , λοιπόν, χωρίζεται σε δύο μέρη που δεν παρουσιάζουν άλλη σύνδεση μεταξύ τους κι εξελίσσονται με πλήρη αυτονομία που θα προτιμούσα να την είχε ανατρέψει κάποιο σημείο τομής ανάμεσα στους πρωταγωνιστές τους- ειδικά τη Σοφία και την Αμάντα.

      Ωστόσο, εξετάζοντας ξεχωριστά αυτές τις δύο υποθέσεις έχουμε ένα όμορφο αποτέλεσμα σε κάθεμια από αυτές.

     Πρώτα έρχεται η περιπέτεια της Αμάντα που θα περιηγηθεί στους δρόμους της Μνήμης, για να βρεθεί στο παλιό αρχοντικό των Ρωμιών προγόνων της που εκδιώχθηκαν εξαιτίας της τουρκικής κτηνωδίας από την Καππαδοκία.

Δεσπόζει η φιγούρα της αρχοντικής Αγγέλκως, με τη λεβεντιά και την αξιοσύνη των Ελληνίδων της Ανατολής.

Κι η σύγχρονη εποχή, όμως, επιφυλάσσει εκπλήξεις για την Αμάντα , με μια απαγωγή που πίσω της κρύβει το δράμα μιας παράξενης καρδιάς.

Ήταν ενδιαφέρουσα ιδέα που υλοποιήθηκε ελλιπώς κι η τεκμηρίωσή της δόθηκε λίγο πρόχειρα και βιαστικά.

Θα χρειαζόταν μεγαλύτερη συναισθηματική αλληλεπίδραση μεταξύ των εμπλεκόμενων προσώπων αυτής της ενδιαφέρουσας, κατά τα άλλα, υπόθεσης.
      Η δεύτερη υπόθεση της Σοφίας και το Ανδρέα εξελίσσεται κατ' εμέ πιο ομαλά κι η λύση έρχεται πειστικά.

         Η εγκιβωτισμένη ιστορία του χθες , αυτή τη φορά δεν είναι μια κοινότυπη ιστορία προσφύγων της Μικράς Ασίας.

Με αφορμή ένα βαρύτιμο κόσμημα της αρχόντισσας ντι Ματέο είναι θα μεταφερθούμε στις σκληρές μέρες της Άλωσης και στην πορεία μιας βυζαντινής αρχοντοπούλας που έλαμψε στα καντούνια της Γαληνοτάτης με την πνευματική της ακτινοβολία. Θα βρεθεί κάτω από την προστατευτική σκιά του εμβληματικού Κόζιμο των Μεδδίκων και θα γοητεύσει με την ευγένεια του πνεύματος και της ψυχής της ώσπου να βρει τον πραγματικό έρωτα.

              Κι οι δυο "μητρικές" υποθέσεις στους "Ταξιδιώτες της Ανατολής πάντως έχουν κοινό παρονομαστή έναν  πλούτο εικόνων, με έμφαση στο βίωμα του καθ' εαυτού Ταξιδιού:

Η πέννα των Αλεξάνδρου αναπαριστά υποδειγματικά τα τοπία της Ανατολής και προσφέρει μια εικονοπλαστική πανδαισία στον αναγνώστη.

Πλημμυρίζουν τα "μάτια" μας οι μυστικοπαθείς σπηλιες των ηφαιστειογενών βράχων της Καισάρειας κι ο ασύλληπτος πολιτισμικός πλούτος της Ιορδανίας.

Μας ζαλίζουν τα αρώματα από τα μπαχαρικά της Ανατολής και ταξιδεύουμε με τις καμήλες των βεδουίνων στην έρημο  χωρίς να αποφεύγονται διασκεδαστικά απρόοπτα... 

Οι σταθμοί του ταξιδιού παρουσιάζονται αναλυτικά με οικεία φυσικότητα. Η αφήγηση είναι ζωηρά βιωματική και κάθε αναγνώστης γίνεται μέλος της ίδιας της εκδρομής απολαμβάνοντας και ο ίδιος την εμπειρία.

Η γλώσσα είναι λιτή , σχεδόν απλοίκή αλλά κι ευέλικτη συνάμα. Εμπεριέχει και μια υφέρπουσα σατιρική διάθεση προς τους ίδιους τους ήρωες, γεγονός που αλαφρώνει το κλίμα και διατηρεί τον δροσερό χαρακτήρα του μυθιστορήματος που παραμένει ενδιαφέρον, χωρίς να προσλάβει δραματικό χαρακτήρα.

Σεναριακά η ιδεα είναι εξαίσια , αν και αφηγηματικά υπαρχουν μικρές αδυναμίες. Εκτός από την υπερβολικά λιτή γλώσσα, άλλη μια τεχνική παραφωνία που οι Αλεξάνδρου επιλέγουν στα ιστορικά τους μυθιστορήματά τους( όπως κι άλλοι συγγραφείς σαν τον Γιώργο Πολυράκη) είναι πως κάποιες ιστορικές πληροφορίες δεν είναι ενσωματωμένες στον κορμό της πλοκής, αλλά παρατίθενται σαν ιντερμέντζα και υποσημειώσεις εγκυκλοπαιδικής υφής, διακόπτοντας την πλοκή.
Με όλα αυτα το μυθιστόρημα αυτό προστίθεται σε μια γοητευτική αλυσίδα από ιστορικά μυθιστορήματα για τα οποία οι Αλεξάνδρου δικαίως τόσο αγαπήθηκαν.
"Οι Ταξιδιώτες της Ανατολής" λοιπόν είναι ευχάριστο ταξιδιάρικο μυθιστόρημα ιδανικό για καλοκαίρι, που επιτείνει την επιθυμία μας να ταξιδέψουμε σε νεά τοπία, να δούμε πρωτόγνωρα εθιμα και να ανακαλύψουμε καινούριους ανθρώπους.

Nadja Comaneci, Lola Lafon, Η Μικρή Κομμουνίστρια Που Δε Χαμογελούσε Ποτέ( Ναντια Κομανέτσι)

                                                                Η Μικρή Κομμουνίστρια Που Δε Χαμογελούσε Ποτέ, Lola Lafon
                                      Είδος: Μυθιστορηματική Βιογραφία

                                       Βαθμολογία: 7/10

Αύγουστος 2021: Με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκυο να κορυφώνονται και το άθλημα της Ενόργανης να κυοφορει ελπίδες για τα ελληνικά χρώματα και να τραβά το βλέμμα όλου του κόσμου, κυρίως γύρω απο την Αμερικάνα φαινόμενο Simon Byles, ιδανικό ανάγνωσμα θα ήταν ένα βιβλιο για την πιο εμβληματική φιγούρα όχι μόνο της Γυμναστικής αλλά ίσως και όλων των Ολυμπιακών Αγώνων, τη Ρουμάνα Νάντια Κομανέτσι.
Πρόκειται για την αθλήτρια που το 1976 στο Μόντρεαλ πέτυχε το ασύλληπτο , αυτό που κανένας δεν περίμενε ότι είναι δυνατόν να συμβεί στο πιο θεαματικό άθλημα των αγώνων: 

Μια μικροσκοπική φιγούρα που ξεπέρασε τα ανθρώπινα μέτρα και πέτυχε το Απόλυτο που σίγουρα δε συμβαδίζει προς τη φύση του ανθρώπου.

 Εκείνη που έφτασε το 10 και τρέλανε ώς και τα κομπιούτερς της Logines, αποδεικνύοντας πως το θαύμα του Ανθρώπου ποτέ δε θα υποταχθεί στην Τεχνολογία...

Αυτήν την αθλήτρια φαινόμενο, αναλαμβάνει να μας συστήσει με λυρισμό η Λόλα Λαφόν σε μια τολμηρή βιογραφική απόπειρα με τον όλο νόημα συγκλονιστικό τίτλο "Η Μικρή Κομμουνίστρια Που Δε Χαμογελούσε Ποτέ", που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΛΑΝΙ σε μετάφραση της Καρολίνας Μέρμηγκα (η οποία ξεχώρισε με το έργο της Ο Ελληνας Γιατρός). Βιβλίο που το περίμενα με ανυπονησία και προοπτικές.

Η "Μικρή Κομμουνίστρια Που Δε Χαμογελούσε Ποτέ" της Λαφόν  θα μπορούσε να γίνει σημείο αναφοράς στην αθλητική ιστορια ειδικότερα στην ελληνόφωνη βιβλιογραφία που παραμένει φτωχη.Υπάρχουν όμως πολλά αλλά, που σαμποτάρουν ανεπανόρθωτα μιαν εξαίσια έμπνευση....

            Η αφήγηση της Lola Lafon παραλαμβάνει τη νεαρή Νάντια στους Ολυμπιακούς Αγώνες όταν, μετά το πρόγραμμα της στη δοκό, αναμένει τη βαθμολογία της για να δει τρομοκρατημένη τον φωτεινό πίνακα να αναγράφει "1.00", επειδή στις τεχνικές προδιαγραφές δεν ειχαν προβλεφθεί 4 ψηφία καθώς εθεωρείτο αδύνατον αθλητής ενόργανης να υπερβεί το 9, κάτι...

Κι όμως, άναυδοι οι κριτές εκείνη η τν μαγική βραδιά έγιναν μάρτυρες και μέτοχοι σε ένα θαύμα καθώς η χαριτωμένη 14χρονη με τις ερυθρόλευκες κορδέλες στα μαλλία εκτελούσε ένα άρτιο πρόγραμμα που άξιζε 10αρι.

         Αυτό το στιγμιότυπο μας περιγράφει με περίσσιο λυρισμό η συγγραφέας σκιαγραφώντας με διάθεση σχεδόν ποιητική τα συναισθηματα που γεννησε η εκρηκτική αθωότητα της Κομανέτσι στην υφήλιο.

Από κει και πέρα η ιστορία ξεκινά κανονικά, από τον φιλόδοξο Ούγγρο Μπέλα Κάρολι που συνάντησε μια Πέμπτη τη Ναντια ενώ αναζητούσε στα σχολεία της πόλης Όνεστι κοριτσάκια για να τα προπονήσει στη  φιλόδοξη ακαδημία που ίδρυσε με τη σύζυγό του, Μάρθα.Η αφήσηση παραστατική μας φέρνει συναισθηματικό  δέσιμο με την ξεχωριστή μικρούλα. 

           Η αφήγηση εξελίσσεται σε διττό άξονα κι εδώ αρχίζουν οι παραφωνίες.

Το ένα κομματι είναι η αναδρομή στους σημαντικότερους σταθμούς της καριέρας της Κομανέτσι ,μέχρι την αυτομόλησή της στην Αμερική και λειτουργεί αρκετά καλά.

            Τα ιντερμέντζα όμως, περιλαμβάνουν μια νοερή, μυθοπλαστική συνομιλία της συγγραφέως με την ίδια την Κομανέτσι που υποτίθεται σχολιάζει κι αξιολογεί τις αναφορές της συγγραφέως στη ζωή της,  κι αυτή η έμπνευση είναι πραγματικά άστοχη- αν όχι και προσβλητική - αφού βάζει στο πρόσωπο της Νάντιας Κομανέτσι λόγια και αντιδράσεις που δεν της ανήκουν αφού στην πραγματικότητα ουδέποτε η συγγραφέας επικοινώνησε με την Κομανέτσι.

Θα μπορουσε όλο αυτό να λειτουργεί οπως η μούσα των αρχαίων ποιητών αν η Κομανέτσι σε αυτό  δεν παρουσιαζόταν αντιδραστική, ενοχική και απρόθυμη να πει την "αλήθεια που" -υποτίθεται- "υπηρετεί μετ' εμποδίων" η βιογράφος Λαφόν...

               Δεν είχαν λόγο υπαρξης αυτές οι ενότητες καθώς -συν τοις άλλοις- εκτροχιάζουν την κεντρική αφήγηση που γενικά παραμένει ελκυστική, διεσδυτική και διαφωτιστική όπου εστιάζει.

Ένα άλλο μειονέκτημα είναι η αποσπασματική παράθεση των γεγονότων.Δεν υπάρχει συνεχής ροή, αλλά αφηγηματικές στάσεις σε συγκεκριμένες στιγμες - πραγμα που ανακόπτει τον ειρμό και την χρονική αλληλουχία και μας εμποδίζει να κατανοήσουμε την εκκολαπτόμενη γυναίκα Νάντια παράλληλα με την αθλήτρια η οποία συντρίβεται από την τελειοθηρία και μια δαιμονοποίηση του σώματος.

         Εξαιρετική, ωστόσο, στάθηκε η σκιαγράφηση του κοινωνικοπολιτικού πλαισίου όπου άνθησε το θαύμα Κομανέτσι.

Η συγγραφέας μας συστήνει την κομμουνιστική Ρουμανία του τυραννίσκου Τσαουσέσκου φωτίζοντας τολμηρά ένα προσωπολατρικό καθεστώς, με στοιχεία μιας στυγνής δικτατορίας που θέλησε να ορθώσει αντίπαλο δέος στη Σοβιετική Ένωση και  πάλευε να κολακεύει τη Δύση αποστερώντας όμως τον λαό από τις κατακτήσεις και τα αγαθά της.

Παρακολουθούμε την εργαλειοποίηση των αθλητικών επιτυχιών προς δόξαν του Ηγέτη και του Κόμματος, σε ένα καθεστώς καχυποψίας και ασφυκτικού ελέγχου.

Αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα από την εξαθλίωση που επέβαλαν στους Ρουμάνους πολίτες οι φαύλοι και ιδεοληπτικοί ηγέτες τους γεννούν αγανάκτηση στον σύγχρονο αναγνώστη, ξεμπροστιάζοντας τα πρόσωπο της εξουσίας που υπό οποιαδήποτε σημαία παραμένει σιδηρούν και άπληστο..

          Όλα αυτά αποδίδονται διαφωτιστικά στο βιβλίο της Λαφόν, ωστόσο στο ζήτημα της Κομανέτσι υπάρχουν κενά.

Όταν γράφεις ενα βιβλίο για το πιο πολυσυζητημένο πρόσωπο των Αγώνων , όταν περιορίζεις σε λέξεις την "άφατη ομορφια", πρέπει να έχεις να πεις κάτι καινούριο ή να επιλέξεις τολμηρές αναφορές φτάνοντας το μαχαίρι στο κόκαλο.Αυτό δε συνέβη εδώ, παρά τις προσδοκίες μου.

Για παράδειγμα η συγγραφέας δε μας αναφέρει την πολυτάραχη φιλία της Κομανετσι με τη  καταδικασμένη" δεύτερη" Θεοδώρα Ουγκουρεάνου.

Από τη βιογραφική αυτή απόπειρα απουσιάζει πλήρως το κεφάλαιο έρωτας, πέραν κάποιων περιστασιακών αναφορών στον γιο του Τσαουσέσκου και στον οδηγό των 4 Ρουμάνων προσφυγων που απέδρασαν μαζί με την Κομανέτσι το 89.

Η Λαφόν δεν αναφέρει λ.χ. τίποτα για τη φιλία της Κομανέτσι με τον Αμερικάνο συναθλητή της και πρωταθλητή της Ενόργανης Γυμναστικής Βurt Conner που θα σημαδέψει όμορφα το πεπρωμένο της, αργότερα...

Από την άλλη, αγγίζει ακροθιγώς μόνο, και υπαινικτικά, την αμφιλεγόμενη και πολυσυζητημένη σχέση της Νάντιας με τον γιο του Νικολάε Τσαουσέσκου, ο οποίος φημολογείται ότι την είχε κακοποιήσει με βασανιστήρια.

Το κεφάλαιο αυτό με σπερματικές αναφορές παραμένει εκνευριστικά ομιχλώδες.

Ξαφνικά μεταβαίνουμε στην επεισοδιακή απόδραση της Κομανέτσι μέσα από τα συνοριακά δάση της Ουγγαρίας και κατόπιν την πρεσβεία της Αυστρίας για να πατήσει επιτέλους επί αμερικανικού εδάφους, με την καθοδήγηση ενός παντρεμένου με τον οποίο κατηγορήθηκε ότι είχε αναρμοστο δεσμό...

Δε μαθαίνουμε πάντως τίποτα για τον μετέπειτα σύζυγό της, τον γελαστό Μπερτ.

Στην πρώτη πυρετώδη περίοδο όπου η Νάντια Κομανέτσι , ελεύθερη από το άγριο κυνηγητό του καθεστώτος, αποδύεται στον  πυρετό του marketing στη μαυλιστική Αμερική η συγγραφέας την εγκαταλείπει , κλείνοντας το βιβλίο, χωρίς να ασχολείται με την ψυχολογική της διαδρομή έκτοτε, ούτε  με τη μετέπειτα πορεία της που την οδήγησε σε έναν χλιδάτο γάμο και την αποκτηση ενός γιου στα 45 της χρόνια.

          Από τη άλλη για να μην είμαι αφοριστική παραμένει η γοητεία της αφήγησης και κάποιες δυνατές στιγμές, ενώ ο υποψιασμένος φίλαθλος θα συγκινηθεί από τις αναφορές στην Όλγα Κόρμπουτ που πάτησε πάνω στην μπάρα του δίζυγου για να απογειωθεί σε μενα άλμα- έξοδο, που απαγορεύθηκε λόγω εξαιρετικής επικινδυνότητας...

....ή στην άτυχη Έλενα Μούσινα που πλήρωσε με τετραπληγία την επιμονή του ανάλγητου προπονητή της σε μια επικίνδυνη άσκηση που η ίδια φοβόταν να εκτελέσει...

              Εν κατακλείδι πρόκειται για ένα βιβλίο άκρως ενδιαφέρον που προσεγγίζει μια αινιγματική προσωπικότητα μιας αθλητικής ιδιοφυίας και που σίγουρα αναπαριστά μια γοητευτικα αντιφατική εποχή ,

όμως αφήνει με ενα αίσθημα ανικανοποίητου τον πιο ενημερωμένο φίλαθλο αναγνώστη που ήθελε να αισθανθεί και να γνωρίσει σε βάθος τον "άνθρωπο" πίσω από τη "Νεράιδα της Γυμναστικής"...

Το βιβλίο παρέμεινε "αναποφάσιστο" ανάμεσα στη μυθιστορηματική βιογραφία και το αθλητικό ντοκιμαντέρ.Κρίμα.

      Δεδομένου πως το μοναδικό βιβλίο για την Κομανέτσι είναι το "Γράμματα Σε μια Νεαρή Γυμναστρια" που συνέγραψε η ίδια η Νάντια Κομανετσι- εκδόσεις Τραυλός- μια τέτοια βιογραφία ήταν μια καλή -αλλά τελικά χαμένη- ευκαιρία να αφουγκραστούμε με κάποια αντικειμενικότητα τη θλίψη της "Μικρής Κομμουνίστριας που Δε Χαμογελούσε Ποτέ", αλλά έφερε χαμόγελα και έμπνευση σε έναν όλόκληρο πλανήτη.

             Το συστήνω, εντούτοις γιατί δεν υπάρχει κατι άλλο διαθέσιμο στη γλώσσα μας για την κορυφαία γυμνάστρια και μαζί με την ταινία  ΝΑDJA του Alan Cooke μας φωτίζει μερικές σκιές πίσω από το λαμπερό 10.