Βασίλι Γκρόσσμαν ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

                                                                      Στάλινγκραντ, Βασίλι Σεμιόνοβιτς  Γκρόσμαν
                                                                       Είδος Ιστορικό Δράμα
                                                                        Βαθμολογία 8,5/10

Αριθμός Σελίδων 984

Ημ/ νια Κυκλοφορίας 6/ 2021

Μτφ Γιώργος Μπλάνας 

Οι εκδόσεις Γκοβόστη παρουσίασαν το 2013 στο ελληνικό κοινό το για δεκαετίες απαγορευμένο από το σοβιετικό καθεστώς έπος του Σοβιετικού ανταποκριτή, Βασίλη Γκρόσσμαν, " Ζωή και Πεπρωμένο",σε μετάφραση του Γιώργου Μπλάνα, που απέσπασε Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης. 

Αισθάνομαι, όμως... "τυχερή", που δεν το εχω ακόμη διαβάσει γιατί, το 2021, οι εκδόσεις Γκοβόστη προχώρησαν στην έκδοση και του άλλου σπουδαίου κι εκτεταμένου του έργου, το "Στάλινγκραντ", το οποίο αποτελει το πρώτο μέρος του έργου "Ζωή και Πεπρωμένο", συνθέτοντας μαζί του μιαν εμβληματική μυθιστορηματική ολότητα, σε μορφή διλογίας. Έτσι τώρα έχουμε τη σωστή σειρά.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Βρισκόμαστε στα 1942, με τα ναζιστικά στρατεύματα του Στρατάρχη Πάουλους στις παρυφές της βιομηχανικής πόλης του Στάλινγκραντ.

Η πένα του Γκρόσσμαν μας συστήνει αρχικά έναν οικογενειάρχη σε μια κολεκτίβα ο οποίος καλείται να πάει να πολεμήσει, αφήνοντασς πίσω γυναίκα και παιδιά.

Κατόπιν μεταφερόμαστε στο αστικό περιβάλλον του ίδιου του Στάλινγκραντ , στο διαμέρισμα της οικογένειας Σαμποσνίκοφ, όπου λαμβάνει χώρα μια οικογενειακή συγκέντρωση εορταστικού χαρακτήρα.

 Η ορθολογίστρια Βέρα η νοσοκόμα, που καθημερινά αναμετράται με τον πόνο και τα ακρωτηριασμένα κορμιά, αλλά βρίσκει χώριο να γνωρίσει τον ΄έρωτα. 

Η ρομαντική καλλιτέχνις Ζένια με τη μυθική ομορφιά , διαζευγμένη από τον ορθολογιστη Κομισάριο Κίροφ, θα μοιραστεί έναν έρωτα με τον μελαγχολικό λοχαγό, που ισορροπεί ανάμεσα στη βλοσυρότητα του πολέμου και το δέος της αγάπης ενώ ο νεαρός Ανατόλι θα ετοιμαστεί για επικά κατορθώματα στο πεδίο της μάχης.

Είναι παραμονές της μεγάλης επίθεσης.Της Μητέρας των Μαχών.

Η συνέχεια μας βρίσκει σε κάθε μετερίζι μιας μάχης λυσσαλέας και μεγαλειώδους. Καθένας μάχεται όπως μπορεί.

Τα επιστημονικά εργαστήρια, οι τόποι της δουλειάς και η αγωνία του Μετώπου όταν τα πρώτα γερμανικά αεροπλάνα κηλιδώνουν τον αυγουστιάτικο ουρανό του Στάλινγκραντ, σκορπώντας τον όλεθρο.  

Σελίδες ζυμωμένες από χιόνι και φωτιά, από αίμα και στάχτη, μέσα από τα οποία έλαμψε ο "ήλιος της ελευθερίας", όπως το κελεύει ο Άγγελος Σικελιανός...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Στις 9 Μαίου κάθε ελεύθερος άνθρωπος της Ευρώπης στρέφει το βλέμμα με ευγνωμοσύνη στη Ρωσία διότι, ύστερα από την τιτάνια γενναιότητα του ρωσικού λαού και τις  ασύλληπτες θυσίες με 27 εκατομμύρια νεκρούς, ο Κόκκινος Στρατός  αναχαίτισε  και διέσυρε τον αλαζονικό και ζοφερό Ναζισμό, προεξάρχων και πρωτομάστορας της μεγάλης νίκης των εθνών απέναντι στην ανθρωποφάγο λαίλαπα του Ναζισμού .

Η παρτίδα αυτής της γιγάντιας αναμέτρησης [όχι μόνο στρατών αλλά κοσμοθεωριών] παίχτηκε -σε ένα μεγάλο ποσοστο- στην πόλη του Σταλινγκραντ.

          Στα ριζά του Καυκάσου, ανάμεσα στο υδάτινο χάδι του Βόλγα και το άγγιγμα του Ντον, αυτή η μικρή βιομηχανική πόλη του Βολβογκραντ -με το συμβολικό βάρος της μετονομασίας της σε Στάλινγκραντ- στάθηκε κεντρικός στόχος του ως τότε επελαύνοντος γερμανικόυ στρατού, ο οποίος ηρωικά ανακόπηκε στη Μόσχα από τους Ρώσους του Ζούκωφ ,και ζητούσε έναν νέο, αντισταθμιστικό θρίαμβο, που θα άνοιγε τον δρόμο του Χίτλερ για τις καυκάσιες πετρελαιοπηγές και την Ασία.

      Εκεί γράφτηκε λοιπόν η εποπο'ί'α του ρωσικού λαού, που άφησε την υφήλιο άναυδη και καθόρισε τον ρου του τρομερού αυτού πολέμου, σε επίπεδο στρατηγικό, χρονικό (τον επέσπευσε) αλλά και ηθικό.

          Αυτή στάθηκε η πρώτη ύλη έμπνευσης για τον ανταποκριτή του Ερυθρού Στρατού, αλλά κι ευαισθητοποιημένο συγγραφέα Βασίλι Γκρόσμαν, ώστε να προχωρησει στο δικό του έργο ζωής. 

Το όνομά του ακόυγεται ...ελάχιστα "ρωσικό" ίσως (χωρίς τις χαρακτηριστικές καταλήξεις) αλλά πρόκειται για έναν αυθεντικό ήρωα πολέμου του Σοβιετικού Λαού, ο οποίος έδωσε ανεκτίμητα ντοκουμέντα από το Ανατολικό Μέτωπο βιώνοντας όλες τις τρομακτικές του στιγμές.

Αυτή του την πορεία όπως και την εγκληματική του φίμωση από την υστερία του σταλινισμού τη διαγράφει ο κορυφαίος ιστορικός Anthony Beevor (στο βιβλίο του "Ενας Συγγραφέας Στον Πόλεμο"- άρθρο στη σελίδα μας εδώ )

         Πέραν των δημοσιογραφικών αναφορών του, που με περισσή γενναιότητα συνέλεξε μετέχοντας στον Κόκκινο Στρατό, ο Γκρόσμαν υπήρξε μια ταλαντούχα πένα, μεταγράφοντας μυθοπλαστικά δραματικές στιγμές της ρωσικής Ιστορίας τα μετεπαναστατικά χρόνια και φυσικά στον ΒΠΠ, τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο των Ρώσων.

Πρώτο του μεγάλο έργο στάθηκε το εκτενέστατο "Στάλινγκραντ" που όπως φανερώνει ο τίτλος αναφέρεται στη θρυλική αυτή πολύμηνη μάχη.

            Το "Στάλινγκραντ" του Γκρόσμαν συνιστά ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα που συνομιλεί ευθέως με το εμβληματικό έργο του Τολστόι "Πόλεμος και Ειρήνη", (έργο που στάθηκε σύντροφος- και πρότυπο- του Βασίλι τις σκληρές μέρες της γερμανικής εισβολής).

       Μια πολυπρόσωπη σοβιετική σάγκα με έντονα δραματικά στοιχεία μες στις φλόγες του πολέμου είναι το "Στάλινγκραντ" ως μια αρμονική  σύζευξη της τολστοϊκής παράδοσης με την οξυδέρκεια του πολεμικού ανταποκριτή και τη σπίθα του φλογερού πατριώτη.

           Χαρακτήρες καλοδομημένοι, που καταλαμβάνουν δικό τους χώρο στις ενότητες της πλόκης αφήνουν καθένας το στίγμα του στην ψυχή του αναγνώστη που γίνεται κοινωνός των παθών τους όσο ο τρομερός πόλεμος κλιμακωνόταν.

     Μας σαγηνεύει η ατίθαση ρομαντική Ζένια με την άρνησή της να αφομοιωθεί από τον πραγματισμό και το πρακτικό πνεύμα της εποχής.

Μας συγκινεί ο ιδεαλισμός κι η νεανική ορμή του Τόλια ή ο στοχασμός της Πετρόβνα.

            Εντύπωση προξενούν οι Γερμανοί, που ο Γκρόσμαν φέρνει στο προσκήνιο, συνθέτοντας κι από το δικό τους μέτωπο, απόλυτα πειστικούς και επίσης ολοκληρωμένους χαρακτήρες που κινούν το ενδιαφέρον μας, παρότι ανήκουν στο ειδεχθές στρατόπεδο των εχθρών...

Υψηλόβαθμοι και χαμηλόβαθμοι. Φαύλοι και πιο καθημερινοί άνθρωποι με ενστάσεις, παγιδευμένοι στο δικό τους καθεστώς.

Έχουν κι αυτοί αναζητήσεις, ιδιοτροπίες, αγωνίες.

Μοιράζονται  τη δική τους συντροφικότητα ή ανταγωνισμούς ενόψει της θανάσιμης μάχης.

Εκείνο όμως που δεσπόζει στο μυθιστόρημα αυτό, πέραν των ανθρώπων είναι το διακύβευμα του Πολέμου, ο παλμός της μάχης που σπαρταρά σε κάθε σελίδα.

           Ο συγγραφέας μάς "εξασφαλίζει" μιαν εφιαλτική περιήγηση στις προετοιμασίες για την τιτανομαχία του Στάλινγκραντ, ενόσω ο Κόκκινος Στρατός οπισθοχωρεί για την ύστατη άμυνά του και τις ανατριχιαστικές όσο κι αιματηρές μάχες με τους εισβολείς.

Εκείνο που προσδίδει δυναμική στο έργο είναι πως δεν υπάρχει αυτός ο συνήθης εξωρα'ι'σμός κι η αποπροσωποποίηση "στο όνομα των ανδραγαθημάτων και των ιδεωδών του Κόμματος", που ενίοτε παρατηρείται στον σοσιαλιστικό ρεαλισμό κι αφαιρεί την ανθρώπινη υπόσταση των προσώπων  που υποφέρουν αγωνιούν, πονούν κι ελπίζουν πίσω από τις στρατιωτικές στολές και τα αμπέχονα...

       Ο συγγραφέας αποφεύγει αυτήν την κομματική αποστείρωση και δεν αποσιωπά τις καθημερινές αγωνίες και πιο σκοτεινές στιγμές του Μετώπου πίσω και πριν από τον ηρωισμό.

Μας μεταδίδει τις στιγμές του πεσσισμισμού , της ολιγοψυχίας που κυοφορούν τελικά το πείσμα και την αυτοθυσία μέχρι το μεγαλείο που στοιχειοθετείται από τα μικρά και τους μικρούς.

Μας μεταδίδει το παράλογο των νεαρών ζωών που σβήνουν πριν ανθίσουν στο πεδίο μιας μάχης άνισης.

          Το παράξενο με το βιβλίο "Στάλινγκραντ" είναι πως το δυνατό του σημείο αποτελεί ταυτόχρονα και τη φαινομενική του αδυναμία:

        Η διεξοδικά λεπτομερής περιγραφή τόπων χώρων , σκέψεων και καταστάσεων- ακόμη και τεχνικών ζητημάτων- από τον άριστο γνώστη τους Βασίλι Γκρόσσμαν μπορεί να προβάλλει λίγο κουραστική στον αναγνώστη, κάποιες στιγμές, προσδίδοντας στοιχεία συγγράμματος που αμβλύνουν τη μυθιστορηματική συγκίνηση.

                Όσο όμως η αφήγηση προχωρά, το έργο απορροφά τον αναγνώστη αποκτώντας έναν βαθιά βιωματικό χαρακτήρα.

         Όταν τελείωσε η δαιδαλώδης αφήγηση ένιωσα κυριολεκτικά  νοτισμένη από το αίμα και τον αχό της μάχης και θρηνούσα τους νεκρούς- σαν να ανήκα στους υπερασπιστές της πόλης, έχοντας δοκιμάσει την υπόγεια αγωνία των βομβαρδισμών, την απρόσμενη απώλεια ή το πείσμα της μάχης ως την ύστατη πνοή, όταν κομματιασμένοι Σοβιετικοί στρατιώτες επιμένουν να στρέφουν πυρά στον άνανδρο εχθρό ξεψυχώντας στο ιερό καθήκον υπεράσπισης βωμών και εστιών...

Εκεί, λοιπόν, που νομίζεις πως έχεις υπερκορεστεί από τον όγκο της πληροφορίας , διαπιστώνεις ότι όλη αυτή η αναπράσταση σε κάνει τελικά να οικειοποιηθείς την εμπειρία του πολέμου αυτου. Παύεις να είσαι θεατής. Μετουσιώνεσαι σε ένα Ελεύθερο Πολιορκημένο του Στάλινκραντ, ταγό της τιμής και των υψηλών ιδανικών. 

Γίνεται "δικός σου πόλεμος".

Ο Γκρόσσμαν κατάφερε εν τέλει να δημιουργήσει συγκινησιακή φόρτιση μεγατόνων που εκρήγνυται ετεροχρονισμένα , αφήνοντας έντονο τον απόηχο της πολλή ώρα αφότου κλείσεις το βιβλίο.

           Το βασικό μειονέκτημα του Στάλινγκραντ είναι πως -παρά τη συγκλονιστική εξιστόρηση- το έργο τελειώνει πριν την επικράτηση των Σοβιετικών και πριν απολάυσουμε την ταπείνωση του συλληφθέντος Πάουλους και της αλαζονικής στρατιάς του. Σίγουρα ο Γκρόσσμαν θα μπορουσε να τα έχει παρουσιάσει παραστατικά κι αυτές τις στιγμές αλλά επιλέγει έναν πιο ποιητικό επίλογο -που δίνει την επίγευση της ελπίδας και του πόθου της λευτεριάς με φόντο τα τοπία γύρω απο τον ποταμό Ντον.

Αυτό ίσως θέλησε να τονίσει το ηθικό και τη θέληση του Σοβιετικού Στρατιώτη, την ετοιμότητα για θυσία που εν αντιθέσει με το κερδοσκοπικό καπιταλιστικό πρότυπο- συνιστά ανώτατο ζητούμενο στη σοβιετική κοινωνία και στην κομματική ρητορική

       Το μυθιστόρημα "Στάλινγκραντ" του Γκρόσμαν αποτελεί και μεταφραστικό επίτευγμα σε εξωτερικό κι Ελλάδα καθώς εξαιτίας της σοβιετικής λογοκρισίας αναθεωρήθηκε πολλές φορές απο τον συγγραφέα και παραδοθηκε σε διαφορετικές εκδοχές.\

Τις τελευταίες 10ετίες, ανασυντέθηκε από τα υπάρχοντα σκόρπια , ημιτελή  σχεδιάσματά και συνδυάστηκαν οι διαφορετικές εκδοχές του, θυμίζοντας τους επίσης ημιτελείς "Ελεύθερους Πολιορκημένους", που ο Διονύσιος Σολωμός μας παρέδωσε  σε 3 σχεδιάσματα, εξαιτίας του ανικανοποιήτου της λογοτεχνικής τελειοθηρίας του.

            Εμπόδιο του Γκρόσμαν -δεν ήταν μονάχα η συγγραφική φιλοδοξία -κυρίως ήταν η θανάσιμη απειλή της σταλινικής λογοκρισίας, που τον ανάγκαζε να επανασχεδιάζει το μυθιστόρημά του διαρκώς, με κίνδυνο εξοστρακισμού του από τους λογοτεχνικούς κόλπους της ΕΣΣΔ ή καα φυλάκισης.

Έτσι το χειρόγραφο έμεινε τελικά ανέκδοτο για δεκαετίες, ώσπου να το αποκαταστήσουν οι επίγονοί του και οι ένθερμοι μεταφραστές.

Το βιβλίο κλείνει με ένα πολυσέλιδο, κατατοπιστικό επίμετρο, όπου περιγράφεται η περιπετειώδης ζωή του Βασίλι Γκρόσσμαν, που τόσο βασανίστηκε από τη Λογοκρισία

Ακόμη πληροφορούμαστε για την απίστευτη πορεία του χειρογράφου και την ενσωμάτωση των διαφορετικών εκδοχών του κατά τις μεταφράσεις του για την πιο ολοκληρωμένη δυνατή του παρουσίαση.

Αυτή είναι η πληρέστερη έκδοση που μπορούμε να έχουμε σήμερα αν και παραμένει αμφιλεγόμενο σημείο η περιβόητη επιστολή της ηρωίδας του  Anna Semionova(που απηχεί την ίδια τη μητέρα του Γκρόσσμαν που τελικά εκτοπίστηκε ως εβραϊκής καταγωγής.

               Μαζί με ΖΩΗ ΚΑΙ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ", ΤΟ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ του Γκρόσσμαν συνθέτει μια διλογία , και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας...

Πλάι του για το ίδιο θέμα, στέκεται το ιστοριογραφικό κομψοτέχνημα "Στάλινγκραντ" του Anthony Beevor, όπως και το έργο του άλλου Σοβιετικού συγγραφέα, που καταπιάστηκε με τν ΒΠΠ του Κ. Σιμόνοφ, το "Μέρες και Νύχτες στις Φλόγες του Στάλινγκραντ".

            Το "Στάλινγκραντ" του Γκρόσμαν δεν απευθύνεται μόνο στον αναγνώστη  που αγαπά την καλή λογοτεχνία και την Ιστορία, αλλά σε κάθε πολίτη που τιμά τους αγώνες για την ελευθερία , έχοντας επίγνωση της ρήσης του Χεμινγουεϊ πως  "Κάθε ελεύθερος πολίτης χρώστά στον Κόκκινο Στρατό περισσότερα απ΄όσα θα μπορούσε ποτέ να "πληρώσει"

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ, Καλντερίμι

                                                      Το Καλντερίμι, Γιάννης Καλπούζος
                                                                           Είδος Κοινωνικό/ Εποχής
                                                                           Βαθμολογία 8/10

Ημ Εκδ 23 Μαρτίου 2023

Σελίδες576

Ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος έχει εδραιώσει τη θέση του ανάμεσα στους κορυφαίους λογοτέχνες της εποχής μας και κάθε του νέο βιβλίο είναι " είδηση.

Φέτος η πένα του μάς σεριανά στα σοκκάκια της Θεσσαλονίκης των αρχών του αιώνα.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Δύο άγνωστοι απειλούν με μαχαίρι τον Παρασχο

Έχουν απαγάγει την κόρη του ως όμηρο για την απελευθέρωση του κομιτατζή Ασάν Τάνο από τον γιο του, όσο ο γηραιός πατέρας του νοσταλγεί τη χαμένη του αγάπη.Αυτό γίνεται αφορμή να ξετυλιχθεί η ιστορία 3 γενεών με τον Παράσχο στο επίκεντρο να αναμετράται με το περιθώριο και την οικονομική επιφάνεια της πόλης.

Ο φόβος, η ματαίωση της φτώχειας, η επιχειρηματικότητα και βέβαια η φιλία αντάμα με την προδοσία όσο η φλόγα του έρωτα πυρπολεί τις καρδιές...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
         Είναι εμφανής η τάση του Γιάννη Καλπούζου να μην ασχολείται με πολυσυζητημενες στιγμές της Ελληνικής Ιστορίας, αλλά με σχετικά άγνωστες περιόδους ανάμεσα στα πολύκροτα γεγονότα, αναδεικνύοντας το παρασκήνιο ή τον απόηχο μεγάλων γεγονότων :
         Μπορεί και το έργο του Καλπούζου να χαρακτηρίζεται από την κοινή αυτοαναφορικότητα, όπως την πλειονότητα των Ελλήνων συγγραφέων που εστιάζουν στα στενά όρια της Ελληνικής Ιστορίας, εκμεταλλευόμενοι την ταλανισμένη πορεία του έθνους τους 2 τελευταίους αιματηρούς αιώνες και παραμερίζοντας, εν πολλοίς, το παγκόσμιο γίγνεσθαι.
         Η διαφορά του Καλπούζου όμως είναι ότι και σε αυτό το αναγνωρίσιμο πλαίσιο καταφέρνει να αποφύγει την κοινοτυπία και να χαρίσει πρωτότυπες εμπνεύσεις από υστερόγραφα ή παραγκωνισμένες στη μυθοπλασία πτυχές της Ιστορίας, χαρίζοντας βαθιά συναισθήματα και νέες γνώσεις.
           Στο "Καλντερίμι", ο Καλπούζος καταπιάνεται με την πιο πολυσυζητημένη λογοτεχνικά πόλη της Ελλάδας, τη Θεσσαλονίκη.
Κι όμως, δεν επαναλμβάνεται - έχει κάτι νέο να δώσει! Το Καλντεριμι του Καλπούζου έχει να δώσει πολύ ενδιαφέρουσες γνώσεις γύρω από την πόλη αυτήν σε μια περίοδο που αρκετοί προσπερνούν πιο βιαστικα με σκοπό να φτάσουν στις κρισιμότερες καμπές της ιστορίας της ,με αποκορύφωμα την Απελευθέρωσή της αλλά και την Κατοχή με την εκρίζωση του εβρα'ι'κού πληθυσμού της από τους Γερμανούς.

Ο Καλπούζος κάνει στάση σε εκείνη ακριβώς την άγνωστη περίοδο ανάμεσα στα στερνά χρόνια της τουρκοκρατίας και στην απελευθέρωση.

Η Ιστορία της Θεσσαλονίκης όμως εξελίσσεται ως ένα καλά ιχνηλατημένο φόντο αφού είναι εμφανές ότι αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο τον συγγραφέα είναι τα πρόσωπα της μυθοπλασίας και οι δικοί τους καημοί.

      Μέσα απο την πορεία της οικογένειας του Παράσχου αναδεικνύονται ηθογραφικές λεπτομέρειες από την όμορφη Σελανίκ.Μπροστά μας διαγράφεται ένα πολυχρωματικό μωσα'ι'κό ετερόκλητων εθνοτήτων και ομάδων πληθυσμιακών.

Ελληνες, αντάμα με τους Βουλγάρους και φυσικά την εμβληματική παρουσία του εβρα'ι'κού στοιχείου, που ευημερεί όσο στα στενοσόκκακα ζει κρυμμένος ο κόσμος των τεκέδων και του περιθωρίου- μια μικροκοινωνία μουσικής, ποτού και λαγνείας.

Στο επίκεντρο ο Γιάννης Καλούζος φέρνει εναν αριβίστα αντιήρωα.
Ο χαρακτήρας του Παράσχου έχει αρκετά "αρνητικα" στοιχεία -μα τόσο γνήσια ανθρώπινα!
Ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να στρογγυλέψει τις αιχμές του, ούτε να θέσει κάποιο ηθικό αντίβαρο όσο βυθίζει τον πρωταγωνιστή του στον τυχοδιωκτισμό και τον τοποθετεί στις παρυφές της διαφθοράς.
Η "αδιαφορία" του Καλπούζου να δικαιολογήσει ή να εξωρα'ί'σει τον ήρωά του, ώστε "να κερδίσει τη συμπάθεια του αναγνώστη ή την "ηθική δικαίωσή του", με παραπέμπει στο πορτρέτο της "Δεσποινίδας" του Βόσνιου Νομπελίστα Ίβο Άντριτς, ο οποίος αντιστοίχως μας προσφέρει μια ηρωίδα αμιγώς φαύλη και αποστεγνωμένη από συναισθήματα.;
         Ο Παράσχος του Καλπούζου , στον αντίποδά της Δεσποινίδας όμως, είναι έρμαιο των παθών, και παραδομένος στον έκλυτο βίο: Kαταφάσκει την ηδονή, αλλά δεν έχει η αγαπη του σημαδι της θυσίας - κι οι δυο όμως έχουν αναγάγει ως ύψιστο ζητούμενο το Χρήμα.

         Ο Παράσχος αντιπροσωπεύει τον άνθρωπο που πασχίζει να αποτινάξει το στίγμα της φτώχειας βαθιά τραυματισμένος από την αδικία και την στέρηση.
Χρόνια κακοποίησης από τον περίγυρο, αλλά και παθητικής αποδοχής τροφοδοτούν το κοινωνικό σύμπλεγμα που θα διαρρήξει το οικοδόμημα της ηθικής του και θα τον κάνει να εξεγερθεί.
          Ο Παράσχος μπορεί εν μέρει να ερμηνευτεί ως "σύμβολο της ανερχόμενης αστικής τάξης", έτσι καθώς κόντρα στην πρότερη ταξική νομοτέλεια , θέτει την ανέλιξή του ως αυτοσκοπό που τον αλλοτριώνει...

Αντιπροσωπεύει κι αυτός μια κοινωνία που μεταλλάσσεται καθώς η οθωμανική σκιά απέρχεται κι η ζωή εκσυγχρονίζεται κάτω από θυελλώδεις πολιτικές εξελίξεις που ακροθιγώς μόνο προσεγγίζονται εδώ.
       Παρόλαυτα, η ζωή του Παράσχου ξετυλίγεται ως μια απολαυστική οικογενειακή σάγκα όπου κάθε πρόσωπο διατηρεί τα δικά του μυστικά.Τα νήματα όμως κινεί ο παππούς Αντύπας με την ανεκπλήρωτη αγάπη του να καθορίζει τη στάση ζωής του και τον πληγωμένο ψυχισμού του γιου του.

       Δομικό στοιχείο στο Καλντερίμι όπως στα άλλα εμβληματικότερα έργα του Καλπούζου( Εις την Πόλιν, Ιμαρέτ, Ο,τι Αγαπώ") είναι σαφώς η αντρική φιλία με όλες τις μορφές της. Είναι σαφές ότι η Φιλία κατέχει υψηλή θέση στο αξιακό σύστημα του Γιάννη Καλπούζου, με ένβαν τρόπο σχεδόν νοσταλγικό και πρωταγωνιστεί στα χαρακτηριστικότερα έργα του καθορίζοντας την εξέλιξη των πρωταγωνιστών του- άλλοτε ως φωνή της συνείδησης , άλλοτε ως συντροφιά άλλοτε ως ξεκάθαρη επιρροή-θετική ή αρνητικη...
        Στο "Καλντερίμι" δεν υπάρχει ηθικό διακύβευμα ή βαθύτεροι ηθικοί προβληματισμοί σαν αυτούς που συναντήσαμε στο Ιμαρέτ. 

Συνάμα ελάχιστες στιγμές είναι δραματικές, και σύντομα προσπερνώνται κάτω από το βάρος των επόμενων περιστατικών γεγονός που καθιστά το πρόσφατο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα ιστορικής χροιάς, ικανό να χαλαρώσει και να ψυχαγωγήσει γόνιμα τον αναγνώστη, χωρις να τον υποβάλει σε περαιτέρω συναισθηματική φόρτιση.

Ο Βασιλιάς Αρθούρος κι οι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης, Εκδ ΣΑΒΒΑΛΑ

                                                                          Ο Βασιλιάς Αρθούρος κι οι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης, SEVERINO BARALDI, Εκδ ΣΑΒΒΑΛΑ                               Είδος: Παγκόσμιοι Θρύλοι (Εικονογραφημένο)

                                    Βαθμολογία 10/10
                                    Ηλικίες από 8χρ- ...88χρ

Περιπέτεια,, ευγενή ιδανικά, έρωτας, γνώση& εκφραστικές εικόνες σε 94 χορταστικες πολυτελείς σελίδες!Τι καλύτερο για ένα βιβλίο που φιλοδοξεί να συνεπάρει κυρίως μικρούς αλλά και...μεγαλύτερους αναγνώστες!;

       Ένα τετοι βιβλίο ειναι ο Βασιλιάς Αρθούρος των εκδόσεων Σαββάλα - βιβλίο που ενστικτωδώς θα το πρότεινα σε κάθε παιδί - ιδιαίτερα  αγόρι- σχολικής ηλικίας, με την πεποίθηση ότι θα το κερδίσει! Μύθοι σγγλικσνικοί , λιγότετο γνωστοί από τους ελληνικούς

          Η Ελληνική Μυθολογία- δικαίως- έχει σημαδέψει την παιδική μας ηλικία, όμως πολλές συναρπαστικες στιγμές επιφυλάσσει κι η παράδοση των δυτικοευρωπαικών χωρών, με θρύλους επίσης χαρακτηριστικούς.

        Γνωστότερη είναι η ανθολογία θρύλων της Βρετανίας- παραδοση που κρατά από τον 11ο μΧ αιώνα, και διαχέεται και στις υπόλοιπες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Αυτός ο κύκλος θρύλων  αποτελεί ένα κράμα της κέλτικης παράδοσης, φεουδαρχικής διάρθρωσης της κοινωνίας και χριστιανικών αξιών, που χαρακτήριζε τις μεσαιωνικές κοινωνίες:

Ονόματα όπως Αρθούρος, Λανσελοτ, Τριστανος, Μάγος Μέριλιν και Λάνσελοτ είναι και στην Ελλάδα αόριστα οικεία.² 

Κάποια από αυτά απαντώνται σε έργα τέχνης και σε όπερες όλους του Βάγκνερ.

       Το απολαυστικό αυτό βιβλίο των εκδόσεων Σαββάλα με τις επιβλητικές διαστάσεις, συστήνει όλους αυτούς τους ήρωες, μέσα από μια σειρά απολαυστικών ιστοριών και εκφραστικών εικόνων.

Η αφήγηση ξεκινά από τη γέννηση του Αρθούρου και τη συνάντηση του με τον τρανότερο Μάγο, τον Μέρλιν και συνεχίζει τον μύθο του Εξκάλιμπερ που αναδεικνύει τον Αρθούρο σε Βασιλιά και αρχηγό της Στρογγυλής Τραπέζης, δηλαδή του Συμβουλίου των πιο αξιών Ιπποτών της επικράτειας.

Ακολουθούν οι επί μέρους ιστορίες κάποιων από τους εκλεκτότερους, που διεκδικούν μέσα από ανδραγαθήματα μια θέση στη Στρογγυλή Τράπεζα, που όλες συνθέτουν τον Βρετονικό Κύκλο!

       Περσιβαλ, Τριστάνος, Αρθούρος, Γκάλαχαν, Λάνσελοτ και άλλοι, σε κατορθώματα γύρω από επιβλητικά κάστρα κ υπερφυσικά όντα, που θα συναρπάσουν τους μικρούς αναγνώστες. Ανακαλύπτουμε το Εξκαλιμπερ αλλά και την ιερά παράδοση του Γκρααλ ("Αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου").

Παράλληλα αναπτύσσονται ανταγωνισμοί αλλά και ερωτικά πάθη όλα διαποτισμένα όμως από έναν ιδιαίτερο ηθικό κώδικα πλέγμα ιδανικών, που εμπλουτίζουν τις ιστορίες.

Γυναικείες φιγούρες όπως η δαιμόνια Μόργκανα, η άθελά της μοιραία Γκουίνεβιρ, η σεμνή Ιζόλδη με την παραξενη σύμπτωση να συνδεει τις μοίρες τους δίνουν έναν συναισθηματικό τόνο στο επικό κλίμα.

 Κάτι επίσης υπέροχο με αυτην την έκδοση είναι τα διάσπαρτα παραθέματα με πληροφορίες για το ιστορικό υπόβαθρο αυτών των θρύλων, όπου μαθαίνουμε για την Ιπποσύνη που αποτέλεσε τη βάση των Σταυροφοριών.       

   Ως προς την εικονογραφηση , εδω αναλαμβανει ο φημισμένος Ιταλός εικαστικός ΣΕΒΕΡΙΝΟ ΜΠΑΡΑΛΝΤΙ ( γνωστός από τις Μυθολογίες των εκδόσεων Στρατικη κ τη σειρα τους για το 1821) Φιλοτεχνεί κι εδώ  με ζωηρά χρώματα κι αληθοφανείς μορφες τη μαγεία τούτων των θρύλων, αποδιδοντας τοπία, οικήματα κ ρούχα των επικών χρονων με πιστότητα.Καστρα, δρακοι, δεσποσύνες, ξίφη τιμής και το κυνήγι του Αγιου Διδκοπότηρου ολα ξεπηδουν από τις σελίδες αυτες που συμπλέκουν μύθο κσκ μεσαιωνική ιστορία...

Νομίζω ειναι ενα περιπετειώδες βιβλίο που τα εχει όλα!

         Θεωρώ τον "Αρθούρο" των εκδόσεων Σαββάλα ιδανικό δώρο για νεαρούς αναγνώστες, γιατί συνδυάζει όσα μπορούν να γοητεύουν ένα παιδί και να του χαρίσουν παράλληλα νέες γνώσεις!

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ - ΚΛΑΙΡΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, Φίλια Πυρά #2

                                                              Φίλια Πυρά, Λένα Μαντά- Κλαίρη Θεοδώρου
                                                             Είδος Αστυνομικό Θρίλερ
                                                               Βαθμολογία 8,5/10                                      

Σελίδες 432
Ημ/νια Εκδοσης 08/12/2022
Τιμη 19,98ευρω

Το δίδυμο Λένας Μαντά και Κλαίρης Θεοδώρου, ορμώμενο από την προσωπική φιλία των δυο συγγραφέων, έστησε γύρω απο τον άξονα της φιλίας δύο προσώπων μυθοπλασίας(Νόρα- Ελπινίκη -και στο βαθος, Νικόλας) μια σειρά αστυνομικών θρίλερ που εκκινούν από τα "ριζά" κρίσιμων κοινωνικών προβλημάτων, τα οποία μετουσιώνονται σε εφιαλτικές υποθέσεις γεμάτες αιμα και μυστήριο. Ξεκίνησαν από τη #Γυναικεία Υπόθεση1 και τους τελετουργικούς φόνους γυναικών.
               Η δεύτερη υπόθεσή τους, όμως- πραγματικά ανατριχιαστική- απειλεί το οικοδόμημα της ίδιας της φιλιας των ηρώων με... Φίλια Πυρά, που αφουγκράζονται και την επικαιρότητά μας με τρόπο ουσιαστικό...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Το δίδυμο Νόρας- Νικόλα απολαμβάνει τις "δάφνες" της προηγούμενης εξιχνίασης όταν μια... μικρή Δάφνη κομματιάζεται από μια αποτρόπαιη παγίδα,

και η πόλη ολόκληρη συνταράσσεται από μια νέα, αιματηρή υπόθεση:

Έφηβοι απάγονται απανωτά και φυλακίζονται σε ένα υπόγειο.

Ο ένοχος τούς αποδίδει κωδικές ονομασίες ζώων σε ένα  project που παραπέμπει στην Κιβωτό του Νώε, και στέλνει το μήνυμά του σε πανελλαδική εμβέλεια μέσω social media και τηλεόρασης, που προθυμα φιλοξενούν τις σαδιστικές του εμπνεύσεις.

"Παγόνι, γουρούνι, λύκος, αλεπού και φυσικά ο βιβλικός όφις":

Τι συμβολισμός κρύβεται πίσω από το καθένα; 

Ποιος είναι ο "αμνός" ανάμεσά τους;

Τι ζητά ο δράστης; 

Πόσο αίμα θα ικανοποιήσει τη δίψα του;

Αυτή τη φορά, η Νόρα Δενδρινού κι ο Νικόλας Παναγιωτίδης καλούνται να συνεργαστούν με την αυθεντία της Δ.Η.Ε. Σαβίνα Μαρνέρη - ενώ η Ελπινίκη Ντόκα παλεύει με τα προσωπικά της μυστικά- γεγονός που θα ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου.

       Όσο οι προσωπικες ισορροπίες των ηρώων μας διαταράσσονται, ο κίνδυνος απλώνεται σκορπώντας τρόμο και θάνατο, και τίποτα δε φαίνεται ικανό να τον σταματήσει πριν θεσει τον θεαματικό του επίλογο...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Είναι προφανές ότι η συγγραφική  σύμπραξη Λένας Μαντά κ Καίρης Θεοδώρου, που ξεκίνησε πετυχημένα με τη #"Γυναικεία Υπόθεση1", ήρθε για να μείνει και τα #"Φίλια Πυρα"2 υπηρετούν με αξιώσεις αυτην τη φιλοδοξία!

Κατά τα πρότυπα ξένων αστυνομικών, οι δυο  Ελληνίδες συγγραφείς αποφάσισαν να συνθέσουν μια σειρά αστυνομικών βιβλίων, με τους ίδιους κεντρικούς ήρωες απέναντι σε νέες αιματηρές προκλήσεις.

Νόρα, Ελπινίκη και Νικόλας φαίνεται θα είναι οι μόνιμοι συνοδοιπόροι μας στο μυστήριο.

          Το δεύτερο βιβλίο της σειράς των Μαντά- Θεοδώρου, λοιπόν, τα "Φίλια Πυρά", επικυρώνει αυτό που είχε διαφανεί από την αρχή:

       Είναι εμφανές ότι ο συνδυασμός των κλίσεων καθεμιάς από τις δυο συγγραφείς μας έχει βοηθήσει το αποτέλεσμα να εμπλουτιστεί από όλες τις πλευρές. Κοινωνική, Αστυνομική και δημιουργική. Όλα τα στοιχεία συνυπάρχουν αρμονικά

       Η σειρά αυτή των βιβλίων #Γυναικεία Υπόθεση" ακολουθεί τα μονοπάτια αμερικάνικων θρίλερ που αναφέρονται στη σύγχρονη εποχη- με χαρακτηριστικότερα αυτά του Alridge με την Elen Grayce.

         Από τη μια υπάρχει το κομμάτι των προσωπικών στιγμών, με τις ατομικές τραγωδίες και συγκρούσεις, από όπου δεν απουσιάζει ο ενίοτε ακαλαίσθητα άγριος ερωτισμός, πράγμα ως ένα σημείο λογικό, προκειμένου να δεθεί ο αναγνώστης με τους βασικούς χαρακτήρες της "σειράς" και να συμμεριστεί τις αγωνίες τους σε κάθε υπόθεση.

Από την άλλη ξεδιπλώνεται ένα αστυνομικό μυστήριο διαποτισμένο αίμα και με τον χρόνο να μετρά αντίστροφα...

Τούτο το μοτίβο ακολουθούν όλα τα βιβλία τέτοιων σειρών με ευρηματικές διαφοροποιήσεις σε κάθε μια περιπετεια-έτσι κ στη # Γ.Υ."...

Η κεντρική ηρωίδα στη # "ΓΥ1-2", η Νόρα Δενδρινού, ειναι μια γυναίκα μοντέρνα , ανθεκτική, ανεξάρτητη, με μιαν απώλεια που την έχει κάνει κυνική στις ερωτικές της σχέσεις, θυμίζοντας εν πολλοίς την "Ελεν Γκρεις", όπως εχω αναφερείστο πρώτο βινλίο της σειράς.

Η έντονη συνάφεια όμως με τον συγκεκριμένο συγγραφέα ( Αλριτζ) έγκειται και στη δαιδαλική φύση των υποθέσεων που εξελίσσονται και στη σειρά #"Γυναικεία Υπόθεση" ως "γρίφοι εφιαλτικοί και κλιμακούμενοι, χωρίς καν να αποκρύπτονται οι αποκρουστικές λεπτομέρειες".

  Η πλοκή έξυπνη και στο δεύτερο αυτό βιβλίο των Μαντά- Θεοδώρου, "αρπάζει" από την πρώτη σελίδα τον αναγνώστη και "τον βουτά", χωρίς έλεος στα σκοτεινά υδατα μιας τρομερής αγωνίας η οποία λήγει στην ύστατη λέξη.

      Ορισμένες σκηνές άγριες, (ίσως υπερβαίνουν τη μέση αντοχή), η βία διάχυτη, οπότε ο αναγνώστης πρεπει να ειναι προετοιμασμένος να βιώσει απροσχημάτιστη φρίκη και σε αυτην την ευφάνταστη έμπνευση των "Φίλιων Πυρών".

       Πρόκειται για μια ιστορία βασανισμού μετ' εγκλεισμού σαν το Cube, με oρισμένες σκηνές που θαρρείς ξεπήδησαν από torture porn ταινίες, όπως το Hostel και το Saw- όλα ομως "στοιχειοθετημένα" ευφυιώς.

Η εξέλιξη της ιστορίας επιφυλάσσει αντίστοιχo με αυτές plot twist, που πραγματικά εκπλήσσει- αν και κάποιο σημείο στο φινάλε δίνεται λιγάκι απότομα, ανακόπτοντας τη ροή που ως εκείνη τη στιγμή κορυφωνόταν .

Eκείνο όμως που ανυψώνει στα μάτια μου τα "Φίλια Πυρά" ειναι το "βαρυσήμαντο" κοινωνικό πρόσημο πίσω από την αδρεναλίνη:

Ο πυρήνας της υπόθεσης σε αυτό το βιβλίο ειναι η μάστιγα του Εκφοβισμού (bullying) -που ειδικότερα στις τάξεις των εφήβων προσλαμβάνει διαστάσεις επιδημίας, με πραξεις ακραίου σαδισμού, αντανακλώντας όλη τη νοσηρότητα της κοινωνίας μας, σα μια αλυσίδα μίσους κι εξαχρείωσης, που ξεκινάει από το οικογενειακό περιβάλλον-όταν αυτο στερείται στοργής, ουσίας, ορίων- για να  υποδαυλιστεί στη συνέχεια από την αγελαία αφομοίωση, που συνήθως απαιτούν οι εφηβικές συντροφιές)

και να λάβει ολοκληρωτική μορφή από και την ασυδοσία των mass media (facebook, instagram τηλεοραση).

            Τούτη η ακραία υπόθεση εμπλέκει εντέχνως ομάδες ανθρώπων που στοχοποιούνται ως θύματα τετοιου εκφοβισμού- ομοφυλόφιλοι, αλλοθρησκοι, παχύσαρκοι, γυναίκες ετσι που ανάγεται σε μια καταγγελία για όλες τις συγχρονες πληγές- ρατσισμός, body shaming, σεξουαλική κακοποίηση, περιθωριοποιηση ομοφυλοφίλων-ως και το revenge porn.

       Ένα βιβλίο που θα προκαλεσει γονείς- αναγνώστες να αναθεωρήσουν αρκετά ως προς τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους και τη δική τους ευθύνη σε όσα συμβαίνουν.

         Μεσα στα "Φίλια Πυρά" προβάλλει ανάγλυφο το τερατώδες πρόσωπο της μισαλλοδοξίας που αποτελεί την ρίζα του εκφασισμού της κοινωνίας πρώτα σε επίπεδο διαπροσωπικό κι έπειτα ευρύτερα πολιτικό...

       Η οικογένεια ως "μήτρα" της βιας και το ευρυτερο σχολικο περιβαλλλον με τις εφηβικές παρέες ως "εκκολαπτήριό" της αποδεικνύονται εκείνοι που οπλίζουν το χέρι ψυχοπαθητικών προσωπικοτήτων.

        Από την άλλη, ξεμπροστιάζεται με τον ειδεχθέστερο τρόπο ο βρόμικος ρόλος των ΜΜΕ κι η δημοσιογραφική αδηφαγία, που συχνά καταπατά κάθε έννοια δεοντολογίας και ηθικής στο όνομα μιας υψηλής ακροαματικότητας.

      Η εμπλοκή τους στην υπόθεση μου θύμισε-τροπον τινά- την περίπτωση Ματέι ή τον τρόπο κάλυψης της 17Ν με όρους σχεδόν showbiz...

           Όσα, λοιπόν, μας τρομάζουν στο βιβλίο αυτο δεν ειναι παρα "ενας καθρέφτης της πραγματικότητας που ζούμε και που έχουμε, εν μέρει, συνδιαμορφώσει, είτε με την ανοχή μας, είτε με ένα στρεβλό σύστημα αξιών που εκουσίως ή μη έχουμε μεταδώσει στα παιδιά μας από το μετερίζι μας (ως γονείς, ως εκπαιδευτικοί ή ως δημόσια πρότυπα της νεολαίας και πρόσωπα με επιρροή στον δημόσιο βίο)!

         Αυτή διαπίστωση ειναι ίσως πιο τρομακτική και στοιχειώνει πιο βαθιά από τις καθ'εαυτές εικόνες του Αίματος και του Θανάτου που διαγράφει η πένα των Μαντά- Θεοδώρου σε τούτο το καλοπλεγμένο αστυνομικό τους θρίλερ που δεν έχει να ζηλέψει κάτι από αντίστοιχα βιβλία του εξωτερικού...

Ευελπιστώ η καινούρια τρίτη υπόθεση που προδιαγράφει το επίμετρο των τελευταίων σελίδων, στα "Φίλια Πυρα", να είναι το ίδιο ενδιαφέρουσα, και με εξίσου τρανταχτά κοινωνικά μηνύματα  με τις δυο πρώτες! Την περιμένουμε με ανυπομονησία!

  

Shelby Van Pelt, ΠΑΝΕΞΥΠΝΑ ΠΛΑΣΜΑΤΑ(& ολίγη από Ντελ Τόρο !!!)

                                                   Πανέξυπνα Πλάσματα, Σέλμπυ Βαν Πελτ
                                                                          Είδος Κοινωνικό
                                                                           Βαθμολογία 8,5/10 (Ηλικίες από 12 ως...χρονών)

Τίτλος πρωτοτύπου

Μετάφραση Ιλάειρα Διονυσοπούλου

Σελίδες 510

Ημ/ νια Κυκλοφορίας 9 Μαρίου 2023

Πολύχρωμα και αναίμακτα "σφάγια" στον "βωμό μιας...λαίμαργης νηστείας", τα χταπόδια με την ιδιαίτερη ευφυία και τις 3 καρδιές, μου προξενούσαν μια θλίψη, έτσι που θανατώνονται από τους ψαράδες.
           Όντα πολυσυζητημένα- από το "κλασσικό" χταπόδι των σαρακοστιανών τραπεζιών, μέχρι τους γιγάντιους συγγενείς του των 50 κιλών στον Ειρηνικό Ωκεανό ή το εντυπωσιακό χταποδάκι στους υφάλους Ειρηνικού και Ινδικού Ωκεανού, με τους μπλε δακτυλίους και το ανώδυνο μα και θανατηφόρο δηλητήριο που δεν έχει αντίδοτο!(10.000 φορές πιο δραστικό από το υδροκυάνιο)
           Ποτέ, πάντως, δε φανταζόμουν ότι ένα χταπόδι θα έκανε κομμάτια την καρδιά μου - κι όμως!- αυτό ακριβώς συνέβη μέσα από την πένα της Shelby Van Pelt.
Με άρωμα από Γκιγιέμο Ντελ Τόρο, λοιπόν, κι ένα πρωτότυπο τρυφερό μυθιστόρημα μυστηρίου( εκδόσεις Μεταίχμιο) η συγγραφέας ήρθε να μας θυμίσει πως τα χταπόδια είναι... "Πανέξυπνα Πλάσματα"!

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Τόβα είναι μια 70χρονη αλλά ακμαία καθαρίστρια στο Ενυδρείο του Σόουελ Bay, όπου οικεί μεταξύ αλλων ένα γιγάντιο χταπόδι του Ειρηνικού, που ο επιστάτης έχει ονομάσει Μάρκελλο.

Το χταπόδι αυτό, οξυδερκής παρατηρητής των ανθρώπων που συνθέτουν την πραγματικότητα του Ενυδρείου του, έπιλέγει να έρθει κοντά με την Τόβα όταν εκείνη τον βοηθά σε μια ατυχή στιγμή του ...

Η Τόβα- χήρα πλέον- βιώνει μια μονότονη καθημερινότητα με τις 4 φίλες της και τον παντοπώλη Ίθαν, που επιζητεί τη συντροφιά της, ενώ στη μικρή πόλη του; καταφθάνει ο άνεργος Κάμερον που ψάχνει να βρει τη δική του ταυτότητα.

Πίσω από όλα αυτά, όμως, η Τόβα κουβαλά την οδύνη για τον μυστηριώδη χαμό του μονάκριβου γιου της, του Έρικ- 30 χρόνια πριν- και τούτο το γιγάντιο χταπόδι του ενυδρείου κρατά τις απαντήσεις για αυτήν την τραγική εξαφάνιση...

Τι συνέβη στον νεαρό Έρικ; 

Θα πάρει η Τόβα τις απαντήσεις που θα της φέρουν επιτέλους τη γαλήνη;

Γιατί τούτο το χταπόδι μετράει αντίστροφα τις μέρες;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ.

Εξαίσιο τρυφερό απρόσμενο, με ιδιότυπη αίσθηση του χιούμορ και σπαραξικάρδιο τα Πανέξυπνα Πλάσματα της Shelby Van Pelt είναι η ιδανική συντροφιά για όλες τις ηλικίες αναγνωστών- από νεαρούς εφήβους μέχρι... συνομήλικους της πρωταγωνίστριας!

Σα μια ταινία κοινωνική με σπέρματα φαντασίας, αυτή η κινηματογραφικά εξελισσόμενη φιλία ανάμεσα σε μια θλιμμένη καθαρίστρια κι ενα αιχμαλωτισμένο χταπόδι, μπορεί να συγκινήσει μικρούς και μεγάλους!

Συνδυάζοντας ρεαλισμό κι ανιμισμό- χιούμορ αλλά και βαθύ συναίσθημα- τα "Πανέξυπνα Πλάσματα" είναι ο ορισμός της δημιουργικής γραφής, που δεν πέφτει στην παγίδα να πνίξει την ουσία και τη συγκίνηση προς χάριν της πρωτοτυπίας ή του σουρρεαλισμού.

Η ιδέα των ζώων "που στέκουν παραστάτες των ανθρώπων" είναι συχνή στη μυθοπλασία, αλλά σε αυτήν συνήθως κυριαρχούν ζώα οικόσιτα ή εξημερωμένα, όπως ο σκύλος ("Ασπροδόντης",Ο Διάλογος των Σκυλιών Θερβάντες. "Μάγκας"), η γάτα (Ένας Γάτος που τον Έλεγαν Μπομπ, Ο Γάτος που έσωζε Βιβλία)και κυρίως το άλογο, που έχει πρωταγωνιστήσει σε αριστουργήματα(από τον Όμηρο μέχρι τη κλασσική "Μαυρη Καλλονή", Το Αλογο του Πολέμου του Μορπούγκο ή Τα Άλογα του Χειμώνα από τον Φίλιπ Κερρ). Απο το θαλάσσιο βασίλειο μάς έχουν απασχολήσει λογοτεχνικά κυρίως η φάλαινα (Μόμπι Ντικ) και το δελφίνι. 

       Από την άλλη, η φιγούρα του φιδιού ή της σαύρας έχουν παγιωθεί ως προσωποποίηση του Κακού 

Η συγγραφέας αποφεύγει την παγίδα της κοινοτυπίας,  εμπλουτίζοντας αυτήν την ιδέα με πρωταγωνιστή ένα χταπόδι!

Παρά το λανθάνον σουρρεαλιστικό στοιχείο αυτης της προσωποποίησης η συγγραφέας διατηρεί τη βιολογική εγκυρότητα :

Πέραν του στοιχειώδους ανθρωπομορφισμού- στη λογική σκέψη ή τη γνωστική επεξεργασία του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος - το χταπόδι ο Μάρκελλος δεν ξεφεύγει απο τις επιταγές του είδους του (προσδόκιμο ζωής, αντοχή έξω από το νερό, μορφολογία). Εμπλουτισμένο μυθιστορηματικα το δέσιμό του με την Τόβα "στέκει":

Οι επιστήμονες εχουν πιστοποιήσει την υψηλή ευφυία των χταποδιών, ενώ στο βραβευμένο ντοκιμαντέρ "Octopus, My Teacher" είδαμε την ικανότητά τους να ανταποκρινονται στοιχειωδώς σε συναισθηματικά ερεθίσματα και να συνδέονται...

Στα "Πανέξυπνα Πλάσματα", δηλαδή δεν έχουμε το "μαγικό στοιχείο", στην αμιγή μορφή που το βρίσκουμε στα παιδικά βιβλία.

Η μαγεία του βιβλίου έγκειται στη συναισθηματική δύναμη της φιλίας. Μιας φιλίας απρόσμενης, αλλόκοτης που μας την αφηγείται σε τριτο προσωπο η συγγραφέας σε εναλλαγή με τους απολαυστικούς μονολόγους απο το ίδιο το αξιολάτρευτο χταπόδι, που ζει μιαν ιδιότυπη αντίστροφη μέτρηση.

Την ιδέα "μιας καθαρίστριας που σε εναν επιστημονικό χώρο συναντά ενα παραξενο πλάσμα του νερού, κι αναπτύσσει ιδιαίτερη σχέση μαζί του", τη συναντήσαμε το 2017 στο βραβευμένο με 4 Όσκαρ αριστούργημα του Guillemo Del Toro" Shape Of Water", με την κωφάλαλη Ελάιζα και το ανθρωπόμορφο, αμφίβιο ον της, εκει ομως εξακτινώθηκε σε μονοπάτια παραμυθιακού έρωτα με πολλαπλούς συμβολισμούς γύρω απο τη διαφορετικότητα , την υποκρισία, τη ματαιοδοξία και την αγάπη...
Η Βαν Σελπ, με όχημα το αξιολάτρευτο, ατίθασο "χταπόδι" της και μια γλυκιά καθαρίστρια γύρω στα 70 χρόνια της, έρχεται να μιλήσει για την απώλεια και την επούλωση, συνθέτοντας μια ωδή στην ελπίδα.

Μέσα από την κακοτράχαλη διαδρομή του πένθους, ξεπηδούν βλαστοί της νέας ζωής, αρκεί να ναι "ανοιχτά τα μάτια της ψυχής", που λέει κι ποιητής...

Ο δε τίτλος "Πανέξυπνα Πλάσματα" προδιαγράφει το νόημα του έργου συμβολικά, υπερβαίνοντας την "απλούστευτική προσέγγιση", που θα τον ήθελε ίσως να αναφέρεται στην ευφυία των μυστηριωδών χταποδιών:

          Όσο ξετυλίγονται οι σελίδες κατανοούμε ότι η έννοια τούτης της "υπερτονισμένης ευφυίας", εν τέλει, αφορά όχι σε πνευματικές δάφνες ή επιτεύγματα αλλά στην αθόρυβη σοφία της καλοσύνης. "Πανέξυπνα πλάσματα" στην Σέλμπυ είναι όσοι διαθέτουν το τάλαντο της ενσυναίσθησης, που φτάνει ως την αλληλεγγύη.

Εδώ έρχεται μια επί της ουσίας υπόγεια -ή και...υποθαλασσια (!)- σύνδεση πάλι με τον Ντελ Τόρο, που στο Shape O f Water απέδωσε μια ιδιότυπη σπονδή στα "μωρά του κόσμου που εξελέξατο ο Θεός ίνα τους σοφούς καταισχύνη", γιατί ανήγαγαν την έννοια της αγάπης ως υπέρτατη αξία σε έναν κόσμο απληστο και υλιστικό.

Tα Ήσυχα Βράδια, Caroline Fait

                       Τα Ησυχα Βραδια ( Livre de la Nuit) Caroline Fait 

                       Ειδος : Παιδικό Γνώσεων
                       Ηλικία 8- 14 ετών
                       Βαθμολογία : 8,5/10

Σελίδες : 44

Εικονογράφηση: DELAUNAY AMANDINE

Διαστάσεις : 27χ29

Εκδόσεις:  ΑΜΜΟΣ 

Μετάφραση από τα γαλλικά : Γρηγορίου Σοφία 

Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1 Νοεμβρίου 2023

Τιμή 16, 90- 11,83 ευρώ 

ΘΕΤΙΚΑ: Πρωτοτυπία, Υψηλή Αισθητική Υποβλητικότητα, ενδιαφερουσες Γνώσεις.

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Σκοτεινά Χρώματα, ίσως "τρομακτικό" για πολύ μικρά παιδιά

Περιδιαβάζοντας τα ραφια ενος μεγαλου βιβλιοπωλείου, σε αναζήτηση τιτλων για τη Σχολική Βιβλιοθήκη, έπεσα πάνω στο πιο παράξενο ίσως παιδικό βιβλίο που έχω δει στη ζωή μου.
Ένα βιβλίο εντελώς διαφορετικό από τα υπόλοιπα, που τραβηξε την προσοχή μου και "με κράτησε" , ώσπου το φυλλομέτρησα -και το επέλεξα!. (υπάρχει και εσωτερική του προεπισκόπηση στο Διαδίκτυο)]
Είναι το Βιβλίο της Νύχτας,( Le livre de la nuit), ένα γαλλικό βιβλίο γνώσεων που πραγματεύεται ο,τιδήποτε σχετίζεται με τη Νύχτα.
Εντελώς ανεξήγητα, η ελληνική μετάφραση επέλεξε τον ποιητικό - μα απροσδόκητο για παιδικό βιβλίο- τίτλο "ΤΑ ΗΣΥΧΑ ΒΡΑΔΙΑ", παραπέμποντας στην αισθαντική, σπαρακτική μπαλάντα της Αρλέτας για την απουσία...

Το πρωτότυπο ειναι πως αυτό το βιβλίο είναι... πλασμένο από νύχτα, καθώς προσεγγίζει το φαινόμενο της Νύχτας διαθεματικά• από σκοπιά αστρονομική, επιστημονική, θεολογική και βιολογική...
Δεν υπάρχει πολυχρωμία στο βιβλίο - κι ομως η εικονογράφηση είνaι πειστική& πολύ τραβηχτική στο μάτι, διατηρώντας μια παράξενη σαγήνη και μια σκοτεινή φαντασμαγορία...

 Όλες οι σελίδες του βιβλίου είναι "βυθισμένες στο σκοτάδι" της νυχτας με "μοναδικό φως" την αστροφεγγιά, που δίνει υπόσταση στις καλοσχηματισμένες μορφές, με το "ασημένιο φως". Αυτό γίνεται μέσα από τις  διαβάθμίσεις στη χρωματική παλέτα του μαύρου, του μπλε ηλεκτρίκ & του λευκού, με αποτέλεσμα να μένει την εντύπωση πως οι σελίδες του ειναι λουσμένες στο φεγγαρόφωτο που διαπερνά το "μαυρο πέπλο" της Νύχτας! Η βαση των σελίδων ειναι μαυρη κ η γραμματοσειρά λευκη...Ένιωθα το βιβλίο αυτό να "με ρουφά" στις σκοτεινές κ ταυτοχρονα λαμπερές σελίδες του.

Ήταν μια αισθηση σαν να ειχα πάει περίπατο στο φως της Πανσελήνου, προχώντας βαθιά σε ένα σκοτεινό δάσος, με συντροφιά μου τα μάτια νυκτόβιων ενοίκων του και τα αστέρια από ψηλά, σαν χάντρες κεντημένες στο φουστάνι της Νυχτας,,, Όταν εκλεισα της σελίδες του βιβλίου αυτού ένιωσα λες και καποιος άναψε πορτατιφ σε ενα δωμάτιο διακόπτοντας μια βραδινή ρέμβη.

Έτσι λοιπόν οι σελίδες του βιβλίου μας επεξηγούν αρχικά γιατι εχουμε " Νυχτα" και μας ταξιδεύουν- στον έναστρο ουρανό• την τροχιά της γης και τις φασεις της σελήνης . Εκεί εξερευνούμε το διάστημα και τους 7 πλανήτες του συστήματός μας .
"Επιστρέφοντας στη γη" , αντλούμε εκπληκτικές πληροφορίες για την όραση ή πληροφορούμαστε για πλάσματα που θρέφονται από το σκοτάδι - νυκτόβια φυτά και ζώα, μαθαίνοντας απίθανες αλήθειες για τον τρόπο που αντεπεξερχονται στο φαινόμενο της νύχτας- συχνα με ξεχωριστές βιολογικές λειτουργίες- από διαφορους νυχτερινούς θηρευτες μέχρι τα νυχτολούλουδα & πλήθος άγνωστων πλασμάτων.

                Από την άλλη, στα "Ησυχα Βραδια" παρακολουθούμε επιτευγματα της Επιστημης, που βοήθησαν τον άνθρωπο να υπερνικήσει το σκοτάδι και να ορίσει αυτός το χρονοδιάγραμμα των δραστηριοτήτων του, μετα την παρέλευση της ημέρας, μεσα από την κατακτηση του ηλεκτρισμού και της φωταγώγησης...

Το βιβλίο φτανει ως την Εξερεύνηση το αχανούς- σκοτεινού ασφαλώς- Διάστηματος ...
Οι σελίδες του βιβλίου αυτού, έπειτα, ιχνηλατούν τις ανεξιχνίαστες διαδρομές του Ύπνου & των Ονειρων.
         Συνάμα, το βιβλίο μας "αντικρύζει κατάματα" και τους ασυνείδητους παιδικούς φόβους που ελλοχεύουν στο σκοτάδι, γεννώντας πλήθος δοξασίες, και συμβολικά τέρατα της νύχτας.

Ακροθιγώς αναφερονται και κάποιες θεότητες της Νυχτας, αν και εδω οι αναφορές μπορούσαν να είναι  πλουσιότερες από το άφθονο υλικό της παγκόσμιας Μυθολογίας ... 

Μου αρεσαν παρα πολύ μικρες εμβόλιμες λογοτεχνικές αναφορες, γνωμικά ή παροιμίες που σχετίζονται με τη Νύχτα., αποδίδοντας τη λαογραφική της διασταδη και την επίδραση στον Πολιτισμό.

Σε καθε περιπτωση το βιβλίο αποτελεί μια ακρως ενδιαφέρουσα στο σύνολό της αναγνωστική εμπειρία, που θα κατόρθωνε να τραβήξει την προσοχή αρκετών φιλοπερίεργων παιδιών

  Δεν ξέρω αν ΤΑ ΗΣΥΧΑ ΒΡΑΔΙΑ θα... γίνονταν

"το αγαπημένο βιβλίο" ενός πολύ μικρού παιδιού. Το βρισκω δύσκολο, λόγω της εικαστικής του ιδιαιτερότητας, που παρά την πρωτοτυπία της, στερείται φωτεινών χρωμάτων που πιο εύκολα γοητεύουν ένα μικρό παιδί. Είναι αρκετά σκοτεινό οδοιπορικό στα...περάσματα της Νύχτας , που δυνητικά θα μπορούσε να προβάλει και λιγάκι τρομακτικό με την κλειστοφοβική σαγήνη του για πιο " ευάλωτα" παιδακια ("από 5 ετων" που προτεινει ο οίκος. 

Εγω θα συνέστηνα λίγο μεγαλύτερη ηλικία ανάγνωσης)...

     Θεωρώ, πάντως, πως ειναι ένα "γενναίο" βιβλίο, διότι απομυθοποιεί τον αρχετυπικό φόβο μικρών και μεγάλων - αυτόν για το Σκοτάδι-  καταπολεμώντας τον με τη δύναμη της Αλήθειας και της Γνώσης,διχως εξωραϊσμούς!! Θεωρω πως κι αυτή η τόσο  καινοφανής εικονογράφηση εξυπηρετεί αυτην την αληθοφάνεια προσφεροντας ενα υποβλητικό σύνολο.

       Ονοματίζω  το βιβλίο αυτό ατύπως " Μικρή Εγκυκλοπαίδεια της Νυχτας" και το προτείνω  ως ενα εναλλακτικό , ξεχωριστό βιβλιο γνώσεων για παιδιά, με την πιο πρωτότυπη θεματική που συνάντησα  ποτέ μου σε παιδικό βιβλίο και μια εντυπωσιακή αισθητική που το κανει να ξεχωρίζει μακραν ! Μπορεί να συνοδεύσει όμορφα ως εποπτικό υλικό το μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος Β'-Δ' ταξη, αλλά και της Γεωγραφίας της ΣΤ' τάξης σχετικά με την εναλλαγή Μερας - Νύχτας, αλλά και τους Πλανήτες...

       Το ιδιαίτερο αυτό βιβλίο- αν μη τι άλλο- μάς αποδεικνύει πως καθε αλλο παρά... "ήσυχα" είναι "τα βραδια", καθώς η Νυχτα "κυοφορεί" τον δικό της ανήμερο κόσμο με σιωπηρούς, προαιώνιους νόμους...

Alexandar Zograf, ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΡΒΙΑ

                                                             Χαιρετίσματα Από τη Σερβία, Αλεξάντρ Ζογκράφ

                              Είδος ΚΟΜΙΚ/ Μαρτυρία
                              Βαθμολογία 8,5/10

Δεν είναι κόμικ, δεν είναι απρόσωπο χρονικό- είναι μια περιήγηση στη Φωτιά, που δεν την ξεχνάς ποτέ!
Ένα βιβλίο που θα το νιώσουν όλοι οι κληρωτοί της βαλκανικής μοίρας.

Ένα βιβλίο ,που πρέπει να το ανακαλύψουν όλοι οι φίλοι της ειρήνης!
Ας τα πάρουμε- όμως- από την αρχή:

 Στις 24 Μαρτίου 1999 ξεκίνησαν οι τρομακτικοί -όσο και άνανδροι- βομβαρδισμοί της Συμμαχίας του Βορειοατλαντικού Συμφώνου ( ΝΑΤΟ) εναντίον της Σερβίας του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς με αφορμή το ζήτημα του Κοσσόβου και των προστριβών των σερβικών αρχών με την αλβανική μειονότητα η οποία ήταν υποκινουμενη απο την παραστρατιωτική φασιστική οργάνωση του ανθελληνικότατου UCK.
Σαφής στόχος ήταν η βίαιη απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου από το σερβικό κράτος παρότι το Κοσσυφοπέδιο είναι ο πυρήνας της Σερβικής Ιστορίας ως τόπος ενθρόνισης των Σέρβων βασιλέων και τόπος δακρύων αφού εκεί ηττήθηκε το 1336 ο βασιλιάς Λάζαρος από τις οθωμανικές ορδές, οι οποίες προσεταιρίστηκαν το αλβανικό στοιχείο εξισλαμίζοντάς το.
         Αυτή ήταν η τελευταία πράξη Διάλυσης της "άλλοτε επίζηλης" Γιουγκοσλαβίας, που υποκίνησαν οι Δυτικοί, τέλη του 1991με την κατάρρευση του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, υποδαυλίζοντας τα εθνοτικά μίση ανάμεσα σε Σερβους, γερμανοτραφείς Κροάτες, Μουσουλμάνους( Βόσνιους).
Οι Δυτικοί θα στοχοποιήσουν μονομερως τον ορθόδοξο τομέα της πρωην Γιουγκοσλαβίας (αφού αυτος ήταν ο πλέον προηγμένος, πολιτισμικά κ οικονομικά)

Κατα τον Εμφύλιο και ως το 1995, οι Σέρβοι υπέστησαν εμπάργκο σε καυσιμα, φάρμακα, τρόφιμα, μετακινήσεις ως κι αθλητικές διοργανώσεις) ενώ σερβικοι πληθυσμοί διώκονται απηνώς τους στην επικράτεια των αποσχισθέντων εδαφών ( Κροατία- Βοσνία.)
Το σιδηρούν καθεστώς του Μιλοσεβίτς απαντά με τρόπο βίαιο άτεγκτο κι απόλυτο, με αποκορύφωμα τα αμφιλεγόμενα γεγονότα της Σρεμπρενιτσα,που παρουσιαστηκαν ως "μονομερής γενοκτονία εκ μέρους των Σερβων σε βαρος των Μουσουλμάνων, με τη συνδρομή φανατικών ομόδοξών τους από Ρωσία Ελλάδα κι αλλού".Αυτό ειναι "ελλιπής" αλήθεια, που προωθήθηκε και στη δίκη -παρωδία στη Χάγη, αποσιωπώντας τα εγκλήματα άλλων ηγετών όπως ο Κροάτης Ράντοβαν Καραζιτς ή ο Βόσνιος Μουσουλμάνος Αλία Ιζετμπέκοβιτς.
Το κεφάλαιο της Σρεμπρένιτσα, εν παση περιπτωσει, απομονώνει διπλωματικά ακόμη περισσότερο τη Σερβία κι αυτό κορυφώνεται στο αιματοβαμμένο 1999, όπου σοκαρισμένοι είδαμε ένα διαρκές Έγκλημα Πολέμου από τις πλέον προηγμένες δυτικές δημοκρατίες, σε βάρος μιας ευρωπα'ι'κής χώρας...

          Ο διεθνώς αναγνωρισμένος δημιουργός κόμικ Αλεξάνταρ Ζογράφ βίωσε όλον αυτόν τον βασανιστικό διαμελισμό της πατρίδας του, της Γιουγκοσλαβίας, κι η τέχνη του δε θα μπορούσε να μεινει ανεπηρέαστη.

                                       

Ένα απο τα πιο γνωστά έργα του Αλεξάνταρ Ζογκράφ είναι το "ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΡΒΙΑ".

Το έργο αυτό έτυχε πολλαπλών μεταφράσεων ανάμεσά τους και στα ελληνικά από τις αξιόλογες- ιδεολογικώς προσανατολισμένες στον χώρο της Αριστεράς- Εκδόσεις ΚΨΜ. 

Πρόκειται για ένα χρονικό σε μορφή ημερολογίου, που έδωσε ο σκιτσογράφος Αλεξάνταρ Ζογκράφ, αφενός για τα εθνοτικά μίση που ταλάνισαν την πατρίδα του κατα τον Εμφύλιο-αφετέρου για τις εφιαλτικές 90 μέρες των ΝΑΤΟ'ι'κών βομβαρδισμών, όπως τις βίωσε σε προσωπικό επίπεδο ως πολίτης - κάτοικος της βιομηχανικής πόλης Πάντσεβο.

         

Στην ουσία το "Χαιρετίσματα Από τη Σερβία" είναι ένα λογοτεχνικό ψηφιδωτό που συνδυάζει πολλά είδη λόγου. Αποτελείται από ασπρόμαυρα strip (σύντομες ιστορίες- περιστατικά με την τεχνική κόμικ που ο Ζογκράφ έστελνε κάθε βδομάδα σε περιοδικό των Η.Π.Α. για τα κόμικς, δίνοντας εικόνα απο την καθημερινή ζωή κατά τον πόλεμο) καθώς και ημερήσιες αναφορές του για τους βομβαρδισμούς σε μορφή e- mail, που (είτε μεσω του προσωπικού blog του Ζογκράφ, είτε μέσω μειλ του σε φίλους του στο εξωτερικό) διαδίδονταν περα από τα σύνορα.

         Αυτά όλα έγιναν ένα ενιαίο λεύκωμα από τον Ζογκράφ για να συνθέσουν μαζί μιαν αφοπλιστική μαρτυρία- από τις πιο ζωντανες- για  τη σκοτεινή δεκαετία του 90 στη Γιουγκοσλαβία με έμφαση στις σκληρές στιγμές του 1999.

            Είναι δύσκολο να αξιολογήσει κανείς Τα "Χαιρετίσματα Από τη Σερβία", διότι το βάρος κι η σπουδαιότητα κάποιων βιβλίων υπερβαίνει τις όποιες τεχνικές παρατηρήσεις.

Τι να πεις εσύ ο άκαπνος μπροστά σε έναν αυτόπτη μάρτυρα της φρίκης και με ποιο δικαίωμα;

Τι άποψη να προσθέσεις εσύ ο ανέμελος μπροστά στον σπαραγμό που γίνεται τέχνη;;

Για χάρη του αναγνώστη μπορούν, όμως, να επισημανθούν κάποια πράγματα 

Εν πρωτοις, ίσως ξενίσει στον άπειρο με τα κόμικ αναγνώστη το σχεδιο του Ζογκραφ, ενώ καποιους μπορεί να τους γοητεύσει.

Είτε ικανοποιεί αισθητικά είτε όχι - όμως η τεχνοτροπία του Ζογκράφ έχει ένα αδιαμβισβήτητο πλεονέκτημα: "Προσωπική σφραγίδα". Είναι αναγνωρίσιμες οι γραμμές και το ύφος του. Δεν τα συγχέεις με αλλου.

Το χαρακτηρίζουν ο παιδισμός του σχεδίου, οι σωματικές ασυμμετρίες, η επίμονη απουσία χρώματος κι η κυριαρχία του μαύρου που ενοχλητικά σπάει από το απαραίτητο άσπρο.
Όλα αυτά προσδίδουν μιαν αμεσότητα που, έξω από τις φόρμες, δημιουργεί ένα ασφυκτικό -σχεδόν κλειστοφοβικό πλαίσιο- για την ψυχή του αναγνώστη, μεταδίδοντας του το αδιέξοδο του πολέμου σε επίπεδο οδυνηρά βιωματικό.
Αυτό το φαινομενικά απλο'ι'κό σκίτσο του Ζογκράφ διαθέτει μια διεισδυτική εκφραστικότητα που καταδύεται ως την περιοχή ασυνείδητου.
Συνδυασμένοι με μιαν ανηλεή κυριολεξία του Πολέμου ξεπηδούν ένας μαγικός ρεαλισμός και μια φρο'υ'δική προσέγγιση του ονείρου που γενικότερα κυριαρχούν στη θεματολογία του Ζογκράφ, εναρμονισμένα με τους φαντασιακούς κόσμους των κόμικ που κυριάρχησαν στη γενιά μας. Αυτά προσδίδουν δυναμική, καθώς ισχυροποιούν τη συμβολική διάσταση του έργου, επιτεινοντας τη συναισθηματική φόρτιση...

Τα strip που παρουσιάζουν αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα του Πολέμου όπως τον βίωσαν καθημερινοί , παραζαλισμέμοι πολίτες της Σερβίας, το 1991 αλλά και τις μέρες του 99.

Παράλληλα, έρχονται τα κείμενα του Αλεξάνταρ Ζογκράφ από το 99 όταν με τη σύντροφό του βιώνει- ώρα την ώρα, μέρα τη μέρα- την ανηλεή ισοπέδωση της πατρίδας του από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ.

Το άμεσο κείμενο από τα e mail του Ζογκράφ καθιστά τον αναγνώστη κοινωνό όλης της αγωνίας των αμάχων, που πασχίζουν να επιβιώσουν κάτω από μια μιχθηρη υπερδύναμη που στοχεύει αμάχους.

Στο βιβλίο του Ζογκράφ ενυπάρχει πολιτική σκέψη και μια προσέγγιση σχεδόν διεθνιστική. Είναι άλλωστε κοσμοπολίτης καθώς απο νωρίς η επαγγελματική του δραστηριότητα εξακτινωθηκε στο εξωτερικό και μαλιστα στις Η.Π.Α. με πολλά στοιχεια της αμερικανικης κουλτουρας.

Ο Αλεξάνταρ Ζογκράφ εκφέρει τον λόγο σαφέστατα φορτισμένο πρωταρχικά εναντίον του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, τον οποίο κατονομάζει ως τον πρωταρχικό υπεύθυνο της σφαγής απορρίπτοντας αναμφανδόν το συνολο των πολιτικών του επιλογών και χωρίς να ασχολείται με τη συνενοχή άλλων ηγετών του γιουγκοσλαβικού χώρου και των Δυτικών.

      Γενικά, είναι σαφές ότι ο Ζογκράφ ανήκει στον αριστερό χώρο και διαχωρίζει τη θέση του από κάθε έννοια εθνικισμού, αποφεύγοντας να αρθρώσει κάποιον λόγο αγάπης στη Σερβία. Η ειρήνη είναι σαφέστατα το απόλυτο διακύβευμά του.
Αυτό όμως δίνει το πλεονέκτημα πως θα ανακαλύψουμε την τραγωδία της Σερβίας από μια ψύχραιμη φωνή χωρίς τη φορτισμένη μονομέρεια ενός φανατικού. 

Ο τρόμος, η οδύνη κι η αγανάκτηση δεν εκπορεύονται απο ιδεολογικές εμμονές αλλά αναδύονται σταδιακά στην ψυχή μας, από τον αυταπόδεικτο παραλογισμό του Πολέμου.
       Ο αναγνώστης στα "Χαιρετίσματα" αφουγκράζεται, χωρίς ηρωισμούς κι εξωρα'ι'σμούς, τον παλμό ενός λαού περήφανου αξιοπρεπούς, που πασχίζει να επιβιώσει μέσα από τον εφιάλτη, διατηρώντας την ελπίδα του και τη δημιουργικότητά του.

Ο Ζογκράφ δεν αναπτύσσει καμιά ρητορική μίσους εναντίον των Αμερικάνων, ενώ θα ήταν ευλογο να το κάνει, όσο ο φόβος κι η ψυχική κόπωση κλιμακώνονται από τπυς βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ  που συνεχίζονται, με τις έξυπνες βόμβες του να στοχεύουν ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, γέφυρες, νοσοκομεία, σπίτια, ανθρώπους - άσχετα με τους στρατιωτικούς στόχους...

Η ψύχραιμη αποτίμηση του όμως μας παίρνει όλους συμπαραστάτες του χωρις δισταγμό.

Μια προσέγγιση  που με τη διεθνή αποδοχή των κόμικ του Ζογκράφ θα αγγίξει έτσι τον ουδέτερο- ως και τον εχθρικά διακείμενο προς τη Σερβία αναγνώστη της Δύσης - για το άδικο αυτής της τρίμηνης επίθεσης των ΝΑΤΟ'ι'κών.

Το "Χαιρετίσματα Από τη Σερβία" μπορεί να παραλληλιστεί με το όμοιας λογικής κι αισθητικής "Φαξ Απο το Σεραγιεβο" σχετικά με την πολιορκία της πόλης από τον σερβικό στρατό που με σκληρότητα πάσχισε το 1995  να υπερασπιστεί την εκεί χειμαζόμενη σερβική μειονότητα. 

Άλλη μια βιωματική αφήγηση απο τον τρομερή αυτή δεκαετία όπου εθνοτικά πάθη και δυτικα συμφέροντα διέλυσαν τη Γιουγκοσλαβία

Στο έγχρωμο εκείνο κόμικ υπάρχει ένα πιο συμβατικής αισθητικής σκίτσο, με τα χρώματα να το καθιστουν ελκυστικό με έναν πιο συμβατικό τρόπο, εντούτοις και τα δυο κόμικ όντας εναντίον του πολέμου αναδεικνύουν το δράμα των αμάχων στη Γιουγκοσλαβία που στάθηκαν πάντα οι ηττημένοι των μαχών.
Εντυπωσιακή ως και η απόλυτη συνάφεια στον τίτλο των δυο "κόμικς, με τον Ζογκράφ να παραλαμβάνει τη χρονική σκυτάλη από το έργο του Κιούμπερτ.
Το "Χαιρετισματα Απο τη Σερβία" κομίζει ενα σπουδαιο μήνυμα καθώς η ίδια η πορεία του συγγραφεα του κ των κειμένων που το αποτελούν , εχουν μια διδακτική για ολους μας οικουμενικότητα.

 Ενα σπουδαιο αντιπολεμικό βιβλίο, λοιπόν, τα Χαιρετισματα απο τη Σερβία, που με εναν πρωτοποριακό τρόπο, μεταδίδει το πικρό βίωμα ενός πολέμου, που στιγμάτισε τη γενιά μας και το πεπρωμενο της περιοχής μας, που δε θα σταματήσει να γίνεται βορά πολεμοκάπηλων,
αν οι λαοί της δεν διδαχθούν επιτέλους απο το ίδιο τους το αδικοχυμένο αίμα.
...αν δεν περιφρουρήσουν οι ίδιοι την ειρήνη, απαρνούμενοι το υπαγορευμένο μίσος και την αυτοαναφορική ματαιοδοξία τους.