Δευτέρα 5 Ιουλίου 2021

Γιώργος Πολυράκης , Προσμένοντας την ανατολή

                                                   Προσμένοντας την ανατολή, Γιώργος Πολυράκης

                                                                                               Είδος: Ιστορικό

                                                                                               Βαθμολογία 7.5/10


Ο πολυγραφότατος και τόσο αγαπημένος Γιώργος Πολυράκης επανέρχεται φέτος στα αγαπημένα του λημέρια, την Ιστορία και τη μαρτυρική Κρήτη από όπιυ έλκει την καταγωγή του και μας συστήνει 2 νέους πρωταγωνιστές που αγωνίζονται " Προσμένοντας την Ανατολή".


ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Κατεχόμενη Κρήτη.Η Ναταλία Παπαδερού από τα Ανώγεια καταφέρνει να βρει θέση γραμματέως πλάι στον Γερμανό Στρατηγό Μπρόιερ χάρη στις γνώσεις της στα γερμανικά.Ο Γερμανός διοικητής την περιβάλλει με ξεχωριστή εκτίμηση συμπάθεια και προστατευτικότητα εντυπωσιασμένος από την αφοσίωσή της.
Δεν υποψιάζεται όμως ότι η Ναταλία στην πραγματικότητα παίζει διπλό ρόλο καθώς είναι οργανωμένη στην Αντίσταση και υποκλέπτει από το ευνοικό αυτό πόστο πληροφορίες.
Μαζί της στον αγώνα αυτόν και αρραβωνιαστικός της , ο Κωνσταντίνος Παρασχάκης.
Κι ενώ ο κρητικός λαός διατηρεί αδούλωτο το φρόνημο και άσβεστο τον πόθο της Λευτεριάς, οι Γερμανοί δολοφονούν αθώους κι εκριζώνουν χωριά ολόκληρα. 
Η διπλή ζωή της Ναταλίας θα αποκαλυφθεί κι αυτή θα καταφύγει στα βουνά μαζί με τον αρραβωνιαστικό της ενόσω ο στρατηγός Μπρόιερ μετατρέπεται από φίλος σε απηνή διώκτη της.
Όταν η αντιστασιακή ομάδα της Ναταλίας και του Κωνσταντίνου υπό τους Βρετανούς Λη Φέρμορ και Στάνλει Μος  αποφασίζει την απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε, το σκηνικό γίνεται ρευστό και οι εξελίξεις ραγδαίες...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Προσμένοντας την ανατολή" είναι το εικοστό βιβλίο του Γιώργου Πολυράκη και περιλαμβάνει δυο από τις μεγάλες του αγάπες που σηματοδοτούν γνώριμα μοτίβα της γραφής του: Την Ιστορία του τόπου μας και την Κρήτη, τον τόπο καταγωγής του.
Σαν έμπνευση διασταυρώνεται σε κάποια σημεία θεματολογικά με το παλαιότερο κι εμβληματικό έργο του συγγραφέα Πολυράκη " Οι Αετοί Πεθαίνουν Ελεύθεροι".
Το "Προσμένοντας την ανατολή" όμως, είναι μικρότερο σε έκταση και παραμένει γεωγραφικά εστιασμένο στις τραγικές όσο και ηρωικές στιγμές που ακολούθησαν τη Μάχη της Κρήτης (το στερνό προπύργιο της ελευθερίας μες στο σκοτάδι της Κατοχής)
Μέσα από ενδεικτικά στιγμιότυπα και γλαφυρές περιγραφές παρακολουθούμε την επική αντίσταση του ηρωικού κρητικού λαού στις πόλεις ,στα χωριά, στα βουνά και με αποτροπιασμό μαθαίνουμε τα εξωφρενικά αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων, τα οποια εξευτέλισαν τη στρατιωτική στολή και κουρέλιασαν κάθε κώδικα ηθικής...
Μικρά ολοκαυτώματα στέλνουν στον θάνατο αμάχους-γυναικόπαιδα και ηλικιωμένους αναδεικνύοντας το βαρύτατο τίμημα της αξιοπρέπειας ενός λαού που ποτέ δε συνθηκολόγησε με τον φασισμό παρόλους τους προδότες του...
Ένα ρεπερτόριο γενναιότητας  και βαρβαρότητας ξετυλίγεται, με τους πρωταγωνιστές μας ενταγμένους αρκετά καλά στο κάδρο...

Είναι εμφανές ότι οι ήρωες του βιβλίου  δρουν στη σκιά ενός σημαντικού γεγονότος, πρωτοφανούς για ολόκληρο τον Πόλεμο: Πρόκειται για την απαγωγή του στρατηγού Kreipe που ενορχήστρωσε το Συμμαχικό Στρατηγείο κάτω από την ηγεσία του Patrick Leigh Fermor και του Stanley Moss, και την πραγματοποίησε με την ανεκτίμητη αρωγή κρητικών αντιστασιακών ομάδων καθώς και αρκετών ντόπιων.
Ο συγγραφέας αποδίδει κατατοπιστικά όλες τις φάσεις του φιλόδοξου σχεδίου μέχρι την ευόδωσή του, όντας έντονα περιγραφικός. Μέσα στις σελίδες του δίνει πνοή στα υπαρκτά πρόσωπα αυτής της εκπληκτικής καταδρομικής επιχείρησης φωτίζοντας διασκεδαστικά ακόμη στιγμιότυπα
           Οι βασικοί πρωταγωνιστές του βιβλίου-Ναταλία και Κωνσταντίνος- κινήθηκαν στις παρυφές αυτών των εξελίξεων και δεν ήρθαν σε  επαφή με το κεντρικό γεγονός. Το δικό τους δράμα εκτυλίσσεται παράλληλα. Είναι μια επιλογή του Γιώργου Πολυράκη καποιες φορές να παρουσιάζει τα ιστορικά γεγονότα παράλληλα με τρόπο πληροφοριακό κι όχι με πλήρη συμπερίληψη των ηρώων του μεσα σε αυτά.
Κατορθώνει όμως κάποιες στιγμές, μια υποδειγματική συνύπαρξη των προσώπων της μυθοπλασίας με κάποια υπαρκτά πρόσωπα:
Το δυνατότερο, λοιπόν, σημείο της ιστορίας μας, αυτό που αιφνιδιάζει, είναι η παράξενη σχέση σεβασμού ανάμεσα στον παρασημοφορημένο Γερμανό διοικητή Μπρούνο Μπρόιερ (πρόσωπο υπαρκτό κι ένοχο για εγκληματα πολέμου που εκτελέστηκε το 1947) και τη Ναταλία Παπαδερού.
          Μια σχέση αντιφατική, χωρίς κοινοτυπίες, με έναν ιδιότυπο κώδικα τιμής που η πορεία της εντείνει τη δραματικότητα των στιγμών και τον ολοκληρωτικό χαρακτήρα της καταδίωξης του ζεύγους των δυο Κρητικών από τον Γερμανό διοικητή.
Ο Γιώργος Πολυράκης δε διστάζει να δώσει οδυνηρές εικόνες από τα μαρτύρια των αγωνιστών απέναντι στη ναζιστική θηριωδία...
Το φινάλε αφήνει μια επίγευση ελπίδας μέσα στον χαλασμό , ενώ εκτεταμένο είναι και το επίμετρο όπου πληροφορούμαστε για την κατάληξη των υπαρκτών προσώπων μετά τον πολεμο.
         Το "Προσμένοντας την ανατολή" αποτελεί ένα περιεκτικό μυθιστόρημα ιδανικό για τους λάτρεις της Ιστορίας, και, μάλιστα, του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Εντούτοις, παρά το συναισθηματικό υπόβαθρο, δεν είναι το μυθιστόρημα που "θα συμπαρασύρει" τον ρομαντικό αναγνώστη με τη δύναμη της ερωτικής του ιστορίας.
Είναι σίγουρο ότι τα ιστορικά γεγονότα και ο Πόλεμος κυριαρχούν ξεκάθαρα έναντι της καθαρής μυθοπλασίας και σε αυτά έγκειται η δυναμική του.
Παρόλαυτα , η Ναταλία και ο Κωνσταντίνος γίνονται ιδανικοί εκπρόσωποι της κρητικής λεβεντιάς που ορθώνεται κόντρα στα πολυβόλα, τον σωματικό πόνο και τον θάνατο για χάρη των ανώτερων ιδανικών.
Το" Προσμένοντας την ανατολή" αποτελεί εν τέλει, μια κατάδυση στην ψυχή της Κρήτης, ενός τόπου αταλάντευτα ταμένου στη  Ιδέα της ελευθερίας.
Η Κρήτη μέσα από την οπτική του Γιώργου Πολυράκη γίνεται "βίωμα" στον αναγνώστη μέσα από την άριστη απόδοση στοιχείων της διαλέκτου και της γοητευτικής τραχύτητας του τοπίου και των ανθρώπων. 
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αξίζει να διαβαστεί από κάθε Έλληνα.  

                    

Κυριακή 13 Ιουνίου 2021

Λένα Μαντά, Το Πράσινο Φόρεμα

                                                                      Το Πράσινο Φόρεμα, Λένα Μαντά

                                           Αισθηματικό

                                            10/10


Η Λένα Μαντά στάθηκε πιστή στο πολυαναμενόμενο συγγραφικό της ραντεβού με τους αναγνώστες της και φέτος το Μαϊο προσφερει μια περιπετειώδη ιστορία αγάπης που δε θα απογοητεύσει το κοινο της.

Μετά της κοινωνική ιστορία των 3 φίλων (3 Άσσοι) ,η Λένα Μαντά επανήλθε σε πιο ...γυναικεία λημέρια με ένα  μυθιστόρημα που ο τίτλος προδικάζει τον ρομαντικό του προσανατολισμό.
Ας ενδυθούμε το Πράσινο Φόρεμα για έναν χορό αγωνίας κι έρωτα...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
«Το πράσινο φόρεμα, μικρό μου, είναι το ρούχο της ευτυχισμένης μας ψυχής… είναι η τρέλα που έρχεται μόνο μία φορά στη ζωή μας… είναι το επίσημο ένδυμα του ασυγκράτητου, παθιασμένου, ανείπωτου έρωτα, που ωστόσο εντός σου αφουγκράζεσαι πως σηματοδοτεί κάτι πολύ παραπάνω: το ίδιο το πεπρωμένο!… Και το φοράς μόνο μία φορά!»
Η γιαγιά Μάγδα οργανώνει το τέλειο σκηνικό, προκειμένου να αποτρέψει τον γάμο της εγγονής της μ’ έναν άντρα που η ίδια δεν εγκρίνει. 
Ξεδιπλώνει όλη την ιστορία αγάπης που κρύβεται πίσω από το πράσινο φόρεμα, με μοναδικό σκοπό να διώξει τον Λίνο από τη ζωή της Κοραλίας. Η προσπάθειά της αυτή θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου. Παλιές ιστορίες, σκοτεινές και απειλητικές, αναδύονται καθώς το χθες σμίγει εκρηκτικά με το σήμερα. Ο μυστηριώδης Άρης Αλαβάνος και ο γοητευτικός πιλότος Κωνσταντίνος Θαλάσσης έρχονται στο προσκήνιο με
δραματικό τρόπο, με μόνο τους κοινό στόχο να σώσουν τη ζωή της Κοραλίας…
Για ποιον από τους τρεις θα φορέσει εκείνη το πράσινο φόρεμα;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Πράσινο Φόρεμα" αποτελεί ένα γοητευτικό, αμιγώς αισθηματικό μυθιστόρημα της Λένας Μαντά με ένα άρωμα παλιάς δαντέλας.
Ανήκει στην ίδια κατηγορία με το "Έρωτας Σα Βροχή" και, το "Γράμμα Από Χρυσό" ενώ παρουσιάζει μια "σεναριακή" συνάφεια με το "Ταξίδι στη Βενετία".
Θεωρώ όμως ότι κατάφερε να αγγίξει την ψυχή μου περισσότερο από όλα τα προηγούμενα της κατηγορίας αυτής και γενικά το κατατάσσω ανάμεσα στα δυνατότερά της Λένας Μαντά από το σύνολο του έργου της.
Η ιδέα δεν παρουσιάζει καποια θεαματική καινοτομία:
       Μια ηλικιωμένη αρχόντισσα με ψυχικό σθένος και τη σοφία των πικραμένων της χρόνων, προσφέρει ένα οικογενειακό κειμήλιο στην εγγονή της, αφηγούμενη την προσωπική της διαδρομή προκειμένου να τη νουθετήσει και να την αποτρέψει από έναν δρόμο συνθηκολογημένης ζωής...
Αυτό το μοτίβο της στοργικής γιαγιάς που μοιράζεται την πολυτάραχη ζωή της με μια απόγονο είναι οικείο, όχι μόνο στη Λένα Μαντά, αλλά γενικά στην πρόσφατη πεζογραφία μας , καθώς αντανακλά και τη δομή της ελληνικής οικογένειας με τους άρρηκτους δεσμούς αλλά και τις συνταρακτικές ιστορικές εξελίξεις, που γεύθηκαν οι γενιές των παππούδων μας, και τις αφηγήθηκαν σε παιδιά κι εγγόνια  δίνοντας σπουδαίο υλικό για κάθε μελλοντικό συγγραφέα.
Η ίδια η Λένα Μαντά επικαλέστηκε αυτό το μοτίβο και σε άλλα έργα της, με χαρακτηριστικότερη την ιστορία της αρχόντισσας Βενετίας που προσπάθησε κι εκείνη να εμπνεύσει τις τρείς της προστατευόμενες.
Η βασική διαφοροποίηση στο "Πράσινο Φόρεμα" είναι πως, παρ'όλη τη δυναμική του χθες, η ιστορία της σύγχρονης εποχής δεν είναι... προσχηματική αφορμή "προκειμένου- να ταξιδέψουμε- σε ενα- νοσταλγικό παρελθόν",
, αλλά αποτελεί αυτή το κεντρικό διακύβευμα του βιβλίου και είναι πραγματικά συναρπαστική διατηρώντας την αγωνία μέχρι το τέλος.
Οι περισσότεροι χαρακτήρες εδώ χτίζονται με μεγαλύτερη ωριμότητα και δεν παραμένουν "σχηματικοί". 
Αντιθέτως, ο αναγνώστης μπορεί να συμπάσχει με τις πληγές τους και να κατανοεί τα λάθη τους,  καθως καθένας τους κερδίζει τον χώρο του ενώ κάποιοι μας αιφνιδιαζουν κιόλας με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Σαχίν.
Κανείς δεν μπορεί αν μείνει ασυγκίνητος από τον σκοτεινό Άρη ή να μη χαμογελάσει με τη φωτεινή φυσιογνωμία του Κωνσταντίνου. 
           Η κεντρική ηρωίδα, η Κοραλία είναι αρκετά πειστική καθως διαφοροποιειται από παλαιότερες ..."σιδηρές κυρίες" αλλων βιβλίων της Λένας Μαντά, όπου ο εγωκεντρισμός η οξυδέρκεια αλλά και η έλλειψη ηθικών αναστολών ενίοτε τις καθιστούσαν ενδιαφέρουσες, αλλα ίσως όχι τόσο συμπαθείς (Κλαίλια, Θεανώ, Ντάτα, Λήδα, 3 από τις αδελφές στο Ποτάμι" ) :
Διατηρώντας κάποια στοιχεια υγιούς δυναμισμού και δημιουργικής χειραφέτησης, έρχονται στιγμές που η Κοραλία  προβάλλει απενεχοποιημένα ευάλωτη, δίχως όμως να εκπίπτει στη μιζέρια ή στην αφέλεια άλλων ηρωίδων της συγγραφέως.(Ηρώ ,Μυρσίνη, κλπ).
         Παραλληλα, η Κοραλία είναι πιο πολύπλευρη και καλέιται να αντιμετωπίσει πιο αγωνιώδεις καταστάσεις από τη Σμαράγδα στο "Γραμμα Απο Χρυσό" για παράδειγμα.
Αυτό την καθιστά αξιολάτρευτη και πρόσφορη για τη μέση αναγνώστρια να την "ακολουθήσει" στην αναζήτηση της ως το τέλος και γιατι οχι ;- να εισπραξει κι εκείνη όμορφα μηνύματα ζωής.
Κάτι άλλο που καθιστά το "Πράσινο Φόρεμα" ξεχωριστό είναι η συναισθηματική δύναμη του βιβλίου, η αγωνία και το τέλος που δεν έρχεται με απο μηχανής θεούς ή με την υπερβολή που χαρακτήρισε άλλες "περιπέτειώδεις εμπνευεσεις" της Λενας Μαντα (λχ 5 Κλειδιά)...
Η πένα της Λένας Μαντά γίνεται πιο τρυφερή και ο σπαραγμός του έρωτα ξεδιπλώνεται αβίαστα με τρόπο που αγγιζει την καρδιά αλλά και τη διδάσκει όμορφα με ποικίλα μηνύματα...
Χωρίς να δώσει μεγάλη έκταση, η Λένα Μαντα εντεχνως άγγιξε τον ευθραυστο δεσμό μητέρας- κόρης και τις πληγές που μπορεί αυτός να επιφέρει...
Παράλληλα μέσα από ήρωες περιφερειακούς η συγγραφέας αγγίζει ακροθιγώς και άλλα κοινωνικά ζητήματα όπως ο ρατσισμός, οι θρησκευτικοί διαχωρισμοί και η φενάκη της λαμπερής κοινωνικής βιτρίνας που συχνά επικαλύπτει σοβαρότερα ελλείμματα...
           Νιώθω πως μέσα από τη σχεδόν ανατρεπτική ιστορία της Κοραλίας, αναδύεται πάνω από όλα η αναζήτηση της αλήθειας μας που τόσο υπουλα μερικές φορες σαμποτάρει ο συμβιβασμός με κοινωνικά στερεότυπα και μια "ψυχαναγκαστική αποκατάσταση" που υποβάλλει η κοινωνία και το άγχος του χρόνου στη Γυναίκα. 
          Στο μυθιστορημα αυτό αποδεικνύεται επίσης πώς μια γυναίκα μαραζώνει σε σχέσεις συμβατικές και πόσο την αποστεγνώνει συναισθηματικά ό εγκλωβισμος σε μια ένωση δίχως αγάπη- γεγονός που-  σε βάθος χρόνου , έχει ολέθριο αντίκτυπο σε όλη την οικογένεια -ακόμη και στους πιο αθώους μετουσιώνοντας την οικογενειακή ζωή σε έναν τοξικό παγετό... 
           Στο "Πράσινο Φόρεμα" λοιπόν αντιπαραβάλλονται ποικίλα παραμορφωτικά προσωπεία της ευτυχίας απέναντι στο πρόσωπο της αληθινής αγάπης που δε χρειάζεται φτιασίδια και ποτέ δεν απορρέει από τον "φόβο της μοναξιάς".
Όλο αυτό θέτει έναν γόνιμο προβληματισμό γύρω από το σωστό λόγο για να κάνουμε οικογένεια και τα σαθρά θεμέλια που αυτή έχει όταν κινητρό μας κι έμπνευση δεν είναι η αγάπη...
         Για την καλά δεμένη ιστορία του και τις αλήθειες του το Πράσινο Φόρεμα ικανοποίει τον αναγνώστη σε πολλαπλά επίπεδα, προσφέροντας του τέρψη, συναισθηματική ανάταση αλλά και κάποια τροφή για σκέψη.
Το "Πράσινο Φόρεμα" είναι ένα μυθιστόρημα εν τελει αυτογνωσίας, που συνοψίζει συγγραφικές αρετές της Λένας Μαντά συστήνοντάς μας μερικούς από τους πιο ώριμους χαρακτήρες της.
Είναι ευχαριστό να παρακολουθούμε μια πεζογράφο μας που αγαπήθηκε τόσο να μην επαναπαύεται, αλλά να προσφέρει πάντα ενδιαφέρουσες εμπνεύσεις που μας συντροφεύουν όμορφα.


Τετάρτη 26 Μαΐου 2021

ΣΟΦΙΑ ΒΟΪΚΟΥ, Νυφικό από Πορφύρα

        Νυφικό από Προφύρα , Σοφία Βόικου
                                                     Eίδος : Ιστορικό

                                                      Βαθμολογία 9/10



Μετά τη " Νύφη που...Φορούσε Μαύρα" της Σόφης Θεοδωρίδου, έρχεται η Σοφία Βόικου να μας συστήσει άλλη μια νύφη της Ιστορίας, που ενδύθηκε ένα "Νυφικό από Πορφύρα" σε μια μοίρα σύμφοιτη προς τον τόπο της , το Μελένικο, τον ποτισμένο από αίμα και κρασί γλυκόπιοτο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αρχές του 20ου αιώνα. Η Θεοφανώ είναι η ατίθαση κόρη ενός εμπόρου από το Μελένικο. Σαγηνευτική και σκληροτράχηλη-υποσχόμενη χυμούς όπως το χώμα που τη γεννησε η Θεοφανώ αναστατώνει την ψυχή τριών αντρών. Ενός Έλληνα εμπόρου από τη Βιέννη, ενός Βούλγαρου κομιτατζή κι ενός δόκιμου μοναχού. Εκείνη όπως πυρπολείται από τον λόγο του ιδεαλιστή δασκάλου που διαρκώς μιλά για Λευτεριά σε μια πολυτάραχη εποχή εδαφικών ανακατατάξεων και αναταραχών ανάμεσα σε Έλληνες, απερχόμενους Τούρκους και ορμητικούς Βουλγάρους. Καθε πρόσωπο διασχίζει τις προσωπικές του θύελλες ώσπου ο άνεμος της Ιστορίας σαρώνει τα πάντα...


ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το "Νυφικό από Πορφύρα" αποτελεί ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα της Σοφίας Βόικου. Αυτή τη φορά αφήνει τη...Θεσσαλονίκη κι ανηφορίζει ως την αντιφατική γη του Μελένικου. Εκείνο που γοητεύει για αλλη μια φορά στην πένα της Σοφίας Βόικου είναι πως η βαθιά της αγάπη για τη Νεότερη Ιστορία της δίνει την ευχέρεια να αποφύγει θεματολογικές κοινοτυπίες και να προσεγγίζει κεφάλαια λιγότερο συζητημένα, μέσα από ξεχωριστούς χαρακτήρες.
Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν το "Γλυκό Πικρό Λεμόνι" όπου η συγγραφέας προσέγγισε μια λιγότερο συζητημένη πτυχή του Α Παγκοσμίου Πολέμου, την ομηρία των Ελλήνων στρατιωτών που μεταφέρθηκαν από την Καστοριά το Γκαίρλιτς.
       Έτσι και εδώ η συγγραφέας, μεσούσης της θύελλας των εδαφικών ανακατάταξεων από τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχές του 20ου αιώνα, εστιάζει σε έναν τόπο που βρέθηκε στη συμπληγάδες των ποικίλων δελφίνων που διεκδικούσαν τους ολοπόρφυρους αμπελώνες του ως ρουμπίνια για το στέμμα του μεγαλοϊδεατισμού τους:
     Ως κομμάτι της Μακεδονίας το Μελένικο κάρπισε από την αξιοσύνη των δαιμόνιων Ελλήνων που με μεράκι καλλιεργούσαν τα αμπέλια του, καθώς και των εμπόρων του που ταξίδευαν ως τις Παροικίες τα προιόντα τους...
        Το Μελενικο με το αρχαιοελληνικό στίγμα, έγινε θέατρο συγκρούσεων μεταξύ Ελλήνων Τούρκων, Βοουλγάρων και αποτέλεσε μεγάλη απώλεια για τον ελληνισμό. 
Μια γη βαμμένη με το τίμιο αίμα των Ελλήνων
          Το "Νυφικό Από Πορφύρα" βρισκεται γεωγραφικά και χρονικά σε συνομιλία με την "Προφητεία του Κόκκινου Κρασιού" της μεγάλης συγγραφέως ,ΛότηςΠέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου που εξυμνεί τη μακραίωνη αιματοβαμμένη Ιστορία του Μελένικου μέσα από ένα πρίσμα νεανικό και νοσταλγικό.
Η Σοφία Βόικου, από την άλλη, επεκτείνει αυτήν την ιστοριογραφική της ματιά σε μονοπάτια πιο σκοτεινά, επιλέγοντας ως όχημα για την αφήγησή της μια ενδιαφέρουσα γυναίκα που η μοίρα της τη δένει με τρεις άντρες: 
Είναι η πανώρια Θεοφανώ με τη φλογερή περηφάνεια και τον πύρινο πατριωτισμό. Μια παρουσία που θα στοιχειώσει τρεις ετερόκλητους άντρες που ο καθένας κερδίζει τον δικό του χώρο στην καρδιά του αναγνώστη.
         Ο Νεόφυτος, έμπορος απο τη Βιέννη κουβαλά το δικό του δράμα και θα ήθελα η προσωπικότητα του να λάμψει περισσότερο. Η περίπτωση του δείχνει το μεγαλείο του ανθρώπου που ορθώνεται στην ασθένεια και αντιπαρέρχεται την κακοδαιμονία του, διεκδικώντας παλικαρίσια το μερτικό του στη φωτεινή πλευρά της ζωής.
          Ο Βούλγαρος κομιτατζής Πετκώφ με τον σεβντά στην καλή αλλά ακατέργαστη καρδιά του που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην αιμοδιψή οργή του φανατισμού και στο εξευγενισμό του αγνού έρωτα...Ο Κατακτητής παλεύει με τον Προσκυνητή μπροστά στην Αγαπημένη... Αυτός αποτελεί το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο του έργου κι η συγγραφέας μας καθιστά κοινωνούς στις εσωτερικές του συγκρούσεις εκεί όπου αντιμάχονται το Κτήνος και ο Άνθρωπος.
            Εμβληματική παρουσία σε ολόκληρο το έργο, όμως, είναι ο μοναχός Λάζαρος...Μια φιγούρα βγαλμένη θαρρείς από συναξάρι. Ένα πλάσμα που ψηλαφεί τον Θεό μέσα από το κάλλος της αθωνικής γης και την απεραντοσύνη της Θάλασσας με τις αέναες μεταμορφώσεις. Επίμονος "αναβάτης στο Όρος της Αρετής", ο Λάζαρος αναμετράται με την ίδια τη ζωή και βλέποντας να τον διεκδικούν εξίσου το σκοτάδι του γήινου πόθου και το θείο φως...Μια ύπαρξη σταυροδρόμι ανάμεσα στο πνεύμα και την πνευματικότητα της φύσης που μας περιβάλλει. Ο έρωτας κατακτά κάθε του κύτταρο με διακύβευμα τη σωτηρία της ψυχής του. Ένας πνευματικός που όσο εξελίσσεται, θυμίζει τους στάρετς των ντοστογιεφσκικών έργων.
            Τούτες οι 3 παρουσίες δίδουν ένα πολυποίκιλο υλικό δυνατών χαρακτήρων που θα μπορούσαν να απογειώσουν το βιβλίο.Νομίζω πως αυτό σκόπιμα ανακόπτεται από τον "παράξενο" χαρακτήρα της Θεοφανώς.
Η κοπέλα αυτή συνοψίζει τη σαφώς δυσμενέστερη θέση της γυναίκας που συχνά αναγκαζόταν να ζήσει στη ματαίωση των προσωπικών της πόθων, υποτασσόμενη σε μοίρα που της προέγραψαν οι άντρες.
Σε μια κοινωνία όπου η γυναίκα γίνεται πραμάτεια και είδος προς ανταλλαγή, τα συναισθήματα μαραζώνουν.Η συγγραφέας αποδίδει άριστα πώς συνθλίβεται μια γυναικεία καρδιά στις συμπληγάδες της προσωπικής ματαίωσης και της κοινωνικής καταπίεσης, γεγονός που την αποστεγνώνει.
Ανάμεσα στους ήρωες ενυπάρχει ένα στοιχείο με διαστάσεις συμβολικές όπως λειτούργησε η "Τσιγγάνα Εσρά" στους "Ψίθυρους Του Βαρδάρη" και ο "Γονδολιέρης Άντζελο" στην "Πόλη Που Δάκρυζε". Στο "Νυφικό Από Πορφύρα" έχουμε ένα μυστηριώδες ιερό κειμήλιο, με περιπετειώδη ιστορία που συνδέεται με τις βυζαντινές ρίζες του τόπου και ενορχηστρώνει υπόγεια τον παλμό όλου του έργου.
        Γενικά είναι εμφανείς ο συμβολικός χαρακτήρας του βιβλίου  καθώς η Θεοφανώ προσωποποιεί την ίδια την ψυχή του Μελένικου ενόσω τη διεκδικούν 3 άντρες. Ο Έλληνας που παλεύει και προοδεύει κόντρα σε μια εχθρική μοίρα, ο Βούλγαρος και ο λειτουργός του Θεού.όπως και την ίδια τη γη των αμπελιών την επωφθαμιούσαν 3 εθνότητες-Τούρκοι, Βούλγαροι και φυσικά οι Έλληνες που είχαν ρίζες σε αυτήν.
          Το αποτέλεσμα είναι πως το "Νυφικό από Πορφύρα" μας προσφέρει ένα υπέροχο, έντονα περιγραφικό ταξίδι όπου κυριαρχούν τα στοιχεία ηθογραφίας και η ατμοσφαιρικότητα.
          Τα ιστορικά στοιχεία που έχουν προκύψει από επίπονη έρευνα είναι αρμονικά ενταγμένα στην πλοκή του έργου.
        Οι δε κεντρικοί χαρακτήρες του έργου πορεύονται παράλληλα και τα σημεία τομής στις διαδρομές τους είναι- στα τρία τέταρτα του έργου- πολυ σύντομα για να φέρουν μια συναισθηματική κορύφωση με σαφές περίγραμμα.
Αυτήν την αίσθηση την αμβλύνει το εμπνευσμένο και πραγματικά ανατρεπτικό φινάλε! Καταστάσεις αποροσδόκητες, σύμφυτες με το ζοφερό πεπρωμένο του ελληνισμού περνούν "σαν φλας" προς τις στερνές σελίδες, συμπυκνώνοντας την πολυαναμενόμενη δράση σε λιγοστές μα διαφωτιστικές σελίδες που δίνουν τη λυτρωτική "λύση" του δράματος...
Το τέλος του βιβλίου αφήνει τον αναγνώστη άναυδο, με μια γλυκόπικρη γεύση χαρμολύπης και μια ευλάβεια μπροστά στις πολυδαίδαλες όψεις και το κρυμμένο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.
Άλλο ένα ταξίδι από τη Σοφία Βόικου που ξεχωρίζει για την ικανότητά της να πλέκει γοητευτικές ιστορίες με αληθοφανείς χαρακτήρες πάνω στον καμβά της Ιστορίας.

Τρίτη 18 Μαΐου 2021

Kazuo Ishinguro, H Kλάρα και ο Ήλιος

                                                                                       H Kλάρα και ο Ήλιος, Kazuo Ishinguro

                                        Είδος: Δυστοπία

                                        Βαθμολογία 8/10


Καζούο Ισιγκούρο
μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου
Ψυχογιός
384 σελ.
ISBN 978-618-01-3826-9
Τιμή €17,70


Παρά το Νόμπελ που απέσπασε το 2017, ο Καζούο Ισιγκούρο ("Τα Απομεινάρια μιας Μέρας", "Μη Μ'Αφήσεις Πότέ", "Όταν ήμασταν Ορφανοί", "Ο Θαμμένος Γίγαντας") δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του, αλλά συνεχίζει να αναζητά την ανθρωπιά διερευνώντας την κοινωνική ηθική ,με έργα ξεχωριστά , σα μικρες παραβολές φτιαγμένες με υλικά του μέλλοντος ...
         Μετά τον Θαμμένο Γίγαντα επανέρχεται με ένα συγκινητικό βιβλίο για όλες τις ηλικίες το μυθιστόρημα "Η Κλάρα και Ο Ήλιος" , που αιφνιδιάζει, συγκινεί , προβληματίζει...
Το ερωτημα ειναι αν ανταποκρίνεται στη λάμψη ενος Νομπελ καθως ειναι το πρωτο έργο του συγγραφέα μετα την απονομή της κορυφαίας διάκρισης για εναν λογοτέχνη...
Ας το ξεφυλλίσουμε παρέα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Κλάρα είναι ένα ανθρωπόμορφο εξελιγμένο ρομπότ που φορτίζεται με ηλιακή ενέργεια και έχει κατασκευαστεί για Τεχνητή Φίλη , δηλαδή για  φίλη- συνοδός "ιδιαίτερων" παιδιών.
Μέσα από τη βιτρίνα των παιχνιδιών παρακολουθεί γεμάτη ευαισθησία τους δρόμους της μεγάλης πόλης και τους ανθρώπους παρέα με τους άλλους Τεχνητούς Φίλους που προσμένουν κι αυτοί τον αγοραστή τους.
Η Κλάρα με αγωνία περιμένει να γνωρίσει τη φίλη που θα συντροφεύει και θα υπηρετεί.
Ώσπου έρχεται η μέρα κι η Κλαρα θα αγοραστεί από τη Τζόσι, μια έφηβη που ζει με τη Μητέρα της.
Η Τζόσι είναι άρρωστη κι η Κλάρα θα αγωνιστεί με κάθε τρόπο να τη βοηθήσει ώστε να θεραπευθεί και τότε μυστικά θα αναδυθούν από την παράξενη οικογένεια του κοριτσιού...όπου εξυφαίνεται ένα σχέδιο αποτρόπαιο, φρικιαστικό, αδιανόητο- φτιαγμένο από την πιο ακραία αγάπη. 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Επιστέφοντας στην ιδιότυπο ιδεολογικό και αφηγηματικό ύφος που προσδιόρισε τη μοναδικότητά του και του χάρισε το Νόμπελ ("Απομεινάρια μιας Ημέρας", "Μη Μ' Αφήσεις Ποτέ")
ο Καζούο Ισιγκούρο επανέρχεται με ένα άκρως συγκινητικό  έργο "Η Κλάρα και ο Ήλιος "
Πρόκειται για  μια ακόμη αλληγορία, διαποτισμένη με στοιχεία δυστοπίας και με την αχλύ της επιστημονικής φαντασίας, που συναρπάσσει και, στο υπόστρωμά της, διατυπώνει βαθυστόχαστους κοινωνικούς προβληματισμούς...
Παρόλαυτα, το μυθιστόρημα αυτό είναι γραμμένο σε απλή γλώσσα με την αφήγηση να κυλάει ευχάριστα και να αγκαλιάζει γι αυτό, όλες τις ηλικιακές ομάδες αναγνωστών- από την προεφηβεία κι επειτα.
Η "Κλαρα και ο Ήλιος" ειναι -βασικά - ενα συγκινητικό ταξίδι φιλίας κι ανθρωπιάς που μπορεί να διαβαστεί σε πολλαπλά επίπεδα-όσα "επιθυμεί κι αντέχει" ο εκάστοτε αναγνώστης.
Αρχικά αποτελέι μια τρυφερή ιστορία μέλλοντος αναβιώνοντας την ατμόσφαιρα οικογενειακών ταινιών επιστημονικής φαντασίας όπως λχ ο "Ανθρωπος των 2 Αιώνων" με τον Ρόμπιν Γουίλλιαμς.Εν πρωτοις αθ αγγίξει τον άγουρο ψυχισμό καθώς απόλυτη φαντασίωση ενός παιδιού θα ήταν να ζωντάνευαν οι κούκλες -φιγούρες με τις οποίες παίζει. Σε αυτο συντείνει η τάση πολλών παιδιών να επινοούν φανταστικούς φίλους ή να φροντίζουν τις κούκλες τους, τα λούτρινά τους  σα να ήταν έμψυχα.
Σε αυτήν την πρώιμη λοιπόν ψυχική τάση ανιμιστικής θεωρησης των παιδικών μας παιχνιδιών και του δεσμού μας μαζί τους, "απαντά" η τοσο ξεχωριστή Κλάρα και σίγουρα νεαροί αναγνώστες θα βρουν συναρπαστικό οτι η πρωταγωνίστρια- αφηγήτρια ειναι μια κούκλα-ρομπότ με τεχνητή νοημοσύνη. Ένα παιχνίδι που νιώθει!
Από και και πέρα, "Η Κλάρα και ο Ήλιος" μπορεί να αναχθεί σε μια εξαίσια αλληγορία ενηλίκων γύρω από τη μοναξιά καθώς και τα όρια της τεχνολογίας.
           Προδιαγράφοντας μια επιστημονική εξέλιξη με όρους προφητείας -όπως ο Ιούλιος Βερν το 19ο αιώνα- ο Καζούο Ισινγκούρο στον δικό του αιώνα, ατενίζει κι αυτός ένα αόριστο μέλλον τολμηρών επιτευγμάτων μέσα από ένα εύληπτο και βαθιά συναισθηματικό μυθιστορηματικό περίβλημα για να αφηγηθεί το δράμα μιας κοινωνίας που έχει κατακτήσει ασύλληπτα πεδία γνώσης, όμως δεν έχει λύσει το πρόβλημα της μοναξιάς, των σχέσεων και της ηθικής.
Το βιβλίο  έχει την πιο ξεχωριστή αφηγήτρια που αποτελεί το μεγάλο του ατού.
Πρόκειται για την Κλάρα, ένα ανθρωπόμορφο ρομπότ που αποτελεί ένα από τα επιτεύγματα της τεχνητής νοημοσύνης κι έχει κατασκευαστεί για Τεχνητή Φίλη.
Η Κλάρα έχει μεγάλο βαθμό ενσυναίσθησης, ερμηνεύοντας τον κόσμο μέσα από ένα σπαρακτικό πρίσμα παιδικής αθωότητας  συμπόνιας και με αυτήν  προσπαθεί να βοηθήσει τη Τζόσι που έχει λάβει μέρος σε πείραμα γενετικής αναβάθμισης με ρίσκο την ίδια της τη ζωή...
Η Κλάρα συνδυάζει μοναδικά δυο αντιφατικές -κανονικά αλληλοαναιρούμενες έννοιες, αυτήν της μηχανής με κείνη της τρυφερής ψυχής!
Είναι δυνατόν ένα τεχνικό κατασκεύασμα να διαθέτει μέχρι αυτοθυσίας αγάπη- σα να ήταν ένας άνθρωπος;;;; 
Είναι προφανές πως μέσα από τη μοναδική Κλάρα ο Ισιγκούρο διερευνά με αγωνία  τα όρια της τεχνολογίας και τις συνέπειες της τεχνητής νοημοσύνης στο κοινωνικό γίγνεσθαι...
Γι' αλλη μια φορά επιχειρεί να ιχνηλατήσει τα όρια της επιστήμης...
Η επέλαση των μηχανών το 19ο αιώνα ανέτρεψε τις κοινωνικές δομές όπως τις γνωρίζαμε.
Το ίδιο αποφασιστική έχει σταθεί στον νέο αιώνα η ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης όπως μάλιστα κορυφώθηκε σε νέους κλάδους όπως η αποκρυπτογράφηση του DNA , το άλμα της κλωνοποίησης ή η ρομποτική.
Το δε στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης έχει αναδειχθεί σε ποικίλες περιστάσεις τον περασμένο αιώνα -σε αναμέτρηση με τον άνθρωπο και χωρίς ευνοϊκά για την ανθρωπότητα αποτελεσματα...
Χαρακτηρηστική περίπτωση αυης της αναμέτρησης λχ είναι  παρτίδα σκάκι ανάμεσα στον Σοβιετικό παγκόσμιο πρωταθλητή  του Γκάρι Κασπαρωφ με τον κορυφαίο τότε  υπολογιστή της ΙΒΜ.
Σύνοδα αλλά εξίσου αγωνιώδη αναφύονται μέσα από όλα αυτά ποικίλα ερωτήματα βιοηθικής καθώς η εξέλιξη  πέρα από τα όρια οδηγεί  την ανθρωπότητα σε αχαρτογράφητα νερά κι ίσως προκύψει ενα νεο κουτί της Πανδώρας.
Καπου εδω γίνεται σαφής η αναγκαιότητα να ορίσουμε αρχικά  προθέσεις, φραγμούς όσο τα ερωτηματα της τεχνολογικής εξελιξης παραμένουν προκλησεις επιτακτικές για την Ανθρωπότητα.
,Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να υποκαταστάσει και να υπερκεράσει την ανθρώπινη;
Μπορεί μια μηχανή να αποκτήσει συναισθηματικό κόσμο μέσα από πολύπλοκους αλγορύθμους;
Πόσο ασφαλής θα είναι η ανθρωπότητα εάν δημιουργήσει μηχανές με νοημοσύνη εφαμιλλη της ανθρώπινης-δεδομένου ότι οι μηχανή μπορεί να είναι πιο ανθεκτική και λιγότερο ευάλωτη από το ανθρώπινο σώμα;;;
Υπάρχει κίνδυνος η βούληση μηχανών με νοημοσύνη να αυτονομηθεί αυτής των ανθρώπων εντολέων;
Και ακολουθούν επειτα, πλήθος ερωτημάτων που σαφώς μπορούν να προσλάβουν ακόμη και θεολογικές προεκτάσεις γύρω από το μεγάλο μυστήριο της ψυχής...
Ο ΙΣΙΓΚΟΥΡΟ δεν αρθρώνει όλα αυτά τα ερωτήματα ούτε δίνει απαντήσεις φυσικά.
Αφήνει τα ηθικά διλήμματα να αιωρούνται υπαινικτικά μέσα από την πλοκή, σε μια ατμόσφαιρα υποβλητική και χαμηλόφωνα αγωνιώδη που σταδιακά ξετυλίγει τα μυστήριά της, όσο εκείνος αναζητεί απεγνωσμένα την αγάπη  μέσα από μοτίβα ανθρωπιάς, αθωότητας κι αυταπάρνησης.
Πίσω λοιπόν από το διακύβευμα της τεχνολογικής εξέλιξης που προβάλλει με όρους προφητείας- ο Ισιγκούρο επιχειρεί ένα "σχόλιο" πάνω στη Μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, ενώ μέσα από τα μάτια της Κλαρας παρατηρεί με πικρία τη ματαιοδοξία του σύγχρονου πολιτισμού που προτάσσει την επιτυχία και την ανέλιξη ως αυτοσκοπό, καταπατώντας καθημερινές χαρές , την υγεία και την ίδια την αυτοπραγμάτωση του ατόμου:
Πράγματι, το ζήτημα της ταυτότητας και της αυτογνωσίας μεσα από σκοπό είναι σε δευτερογενές επίπεδο ένα ακόμη διακύβευμα για τους ήρωες του βιβλίου αυτού.
Εξαλλου η σύγχυση ταυτότητας οντολογικά και ηθικά είναι αναζήτηση γνώριμη και για αλλους ήρωες  του Ισιγκούρο με την απα΄ντηση να δίνεται όχι σε μια ενδοσκόπηση αλλά μεσα από τη συνύπαρξη με τους άλλους και τη συναισθηματική αλληλεπίδραση μαζί τους...
             Για αλλη μια φορά, όπως στο "Μη Μ'Αφήσεις" οι ήρωες του Ισιγκούρο φέρουν την τραγικότητα της αθωότητας μέσα σε μια συγκυρία απάνθρωπη κι αναπόδραστη που τους υπερβαίνει και τους απειλέι- με κεινους να έχουν μονάχα την [ανάγκη για] αγάπη να αντιτάξουν.
Ίσως τελικά η βαθύτερη απάντηση σε όλα είναι η Αγάπη κι αυτή κυριαρχεί .
Kai βέβαια στην Κλάρα του Ισιγκούρο κυριαρχεί και παραμένει άσβεστο το αιώνιο και διαχρονικό σύμβολο του ήλιου,  που σε όλους σχεδόν τους πολιτισμούς αντιπροσωπεύει το αίτημα για ζωή και την ευγνωμοσύνη για το καθ'εαυτό γεγονός της ύπαρξης όλων που συντηρείται χάρη στην άοκνη "μέριμνα" εκείνου.
Ο Ηλιος επίσης, σε μια περιβαλλοντική ανάγνωση αντιπροσωπεύει τη συμφιλίωση με τη Φύση και την εξάρτηση της επιβίωσης μας από την ισορροπία εκείνης. Αυτή παραμένει η "τροφός" και η δύναμη της Κλάρας και της ίδιας ζωης εν τέλει.
Το τέλος κι αυτό υπόκωφα συγκινητικό- αν και λίγο μου έλειψε ενα σαφεστερο περιγραμμα της καταληξης καποιων ηρώων.Ακόμη κι ετσι όμως παρέμεινε συγκινητικό με ό,τι άφησε να εννοηθεί...
Μια μικρή αδυναμία του βιβλίου αυτού είναι πως δεσπόζει η προσωπικότητα της Κλαρας ανισομερώς προς τα αλλα πρόσωπα που δεν κερδίζουν ιδιαίτερα τον αναγνώστη αφού δεν αποτελούν επαρκείς πόλους προς την ανθρωπιά της Κλαρας και δεν ανταποκρινονται στον ισχυρό δεσμό που εκείνη θέλει.
Εστω κι έτσι η Κλαρα μας μένει αξέχαστη και  μας διδασκει την αληθινη φιλία που μετριέται στη θυσία...
            Ένα υπέροχο μυθιστόρημα "Η Κλαρα και ο Ήλιος" ανηκει σε κείνα τα βιβλία που, γυρίζοντας μας στην αθωότητα μας, συγκινούν και προβληματίζουν υπενθυμίζοντας την ανθρωπιά που κι ως ενήλικες οφείλουμε να διασώσουμε...
 Για όλα αυτά τα μοναδικά στοιχεία ευφυούς σύλληψης "Η Κλαρα και ο Ήλιος" ειναι ενας λαμπερος κρικος στην αλυσιδα των εμπνευσεων που οδήγησαν στον Ισιγκούρο στο  Νόμπελ Λογοτεχνιας το 2017 , διατηρώντας την κοινωνική ευαισθησία του,  μέσα από τις ενατενιση  ενός φανταστικού μέλλοντος καμωμένου από απώτερες αλήθειες του ανθρώπου.



Κυριακή 9 Μαΐου 2021

Ελευθερία Χατζοπούλου, ΟΙ Δρόμοι Της Βροχής

                                                                              Οι Δρόμοι Της Βροχής, Ελευθερία Χατζοπούλου

                                          Είδος Ιστορικό

                                        Bαθμολογία : 8,5/10


Ένα από τα βιβλία που έκαναν αίσθηση το προηγούμενο διάστημα είναι το ιστορικό μυθιστόρημα "Οι Δρόμοι Της Βροχής" της Ελευθερίας Χατζοπούλου.
Εκείνο που καθιστά το βιβλίο ξεχωριστό σε σχέση με άλλα του είδους, είναι πως πραγματεύεται ένα θέμα οδυνηρό, το οποίο στα ιστορικά μυθιστορήματα συνήθως.
 Πρόκειται για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών που επέβαλαν σε κατοίκους Χριστιανούς και Μουσουλμάνους της Ανατολικής Ρωμυλίας οι διεθνείς συνθήκες τις 2 πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, με αφορμή των διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στο επίκεντρο, η Γιασεμή, μια κοπέλα από την Ανατολική Θράκη που η ζωή της συνέπεσε με τις μεγάλες μπόρες του Έθνους

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Το 1922 η Γιασεμή καταφθάνει ολομόναχη από την Αδριανούπολη στη Θεσσαλονίκη.
Στη μνήμη κρατά ανεξίτηλα τα αγαπημένα της πρόσωπα και τις φωτεινές ημέρες του σπιτικού στη Θράκη που βίαια διακόπηκαν από διωγμούς και τον αγώνα επιβίωσης με την αγαπημένη της οικογένεια.
Στην κοιλιά της κουβαλά τον καρπό του Τούρκου βιαστή της.
Η Βερονίκη και η Σουμέλα κουβαλούν, από την πλευρά τους, τη δική τους ιστορία και τις μνήμες της γενοκτονίας που δοκίμασε ο Ελληνισμός της Ανατολής- σε Ποντο και Μικρά Ασία.
Συνεκτικός κρίκος των 3 γυναικών ένα ανομολόγητο μυστικό, ενόσω η Γιασεμή βλέπει τη δειλία της να της λεηλατεί τις χαρές από τα χέρια της μία μία αφου 
Χρόνια αργότερα η Γιασεμή θα φτιάξει τη ζωή της με όρους λιποταξίας από τα ίδια της τα θέλω μα στο κατώφλι της αυτογνωσίας της θα κληθεί να αντιμετωπίσει τις νέες μπόρες του Πολέμου αλλά και του Εμφυλίου.
Κι έπειτα , στη νηνεμία των συντριμμιών και της καινούριας αρχής μες στα συντρίμμια η φωνή του παρελθόντος την καλεί ξανά να αναμετρηθεί με τον εαυτό της 

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Είναι γεγονός πως οι ανακατάξεις του 20ου αιώνα υπήρξαν σαρωτικές για την Ευρώπη αλλά και την πολύπαθη Ελλάδα μας, γεννώντας επιμέρους δράματα με πρωταγωνιστές οικεία πρόσωπα (γονείς παππούδες, θείους, γνωστούς).
Δεν είναι λοιπόν παράξενο που οι πλειοψηφία της πεζογραφίας αναπαρήγαγε οικογενειακές ιστορίες από εκείνα τα δίσεκτα χρόνια, πασπαλισμένες με μυθιστορηματική αχλύ.
Το καινοτόμο εδώ είναι πως οι "Δρόμοι της Βροχής" από την Ελευθερία Χατζοπούλου φέρνουν στο επίκεντρο μια κάπως παραγκωνισμένη πτυχή στα απόνερα των πολεμικών συρράξεων μέχρι το 1922: 
Πρόκειται για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών όπου η υψηλή πολιτική αντιμετώπισε τους ανθρώπους σα μαρκαρισμένα σφάγια οδηγώντας τους σε βίαιους ξεριζωμούς από τα χώματα οπου γεννήθηκαν και πότισαν με τον κάματό τους για πολλές γενέες.
Έτσι συνέβη με τους χριστιανικούς και τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Ρωμυλίας και της Μακεδονίας και ξεκίνησε από τις ανακαταταξεις των Βαλκανικών Πολέμων για να κορυφωθεί με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923...
Αυτό το ζήτημα του σκληρού ξεριζωμού των ανθρώπων, ["λες και.... ήταν κοπάδια ή πραμάτειες ενός γυρολόγου"] αναδεικνύει η συγγραφέας εστιάζοντας στο δράμα των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης και τα προσφυγικά ρεύματα που η θηριωδία κομιτατζήδων , Οθωμανών και συμμάχων έστρεψαν κατά "ποτάμια" προς τη Μακεδονία.
          Έτσι κι η ιστορία της παιδούλας  ακόμη Γιασεμής παρακολουθεί τον πρώτο διωγμό των Ελλήνων της Αδριανούπολης στα 1913 για να τους ακολουθήσει στη Θεσσαλονίκη -όχι τον αστών ή του εβραϊκού πληθυσμού που μεσουρανούσε αλλά την "προσφυγομάνα"-
καταλήγοντας τελικά στη ζωή της μακεδονίτικης υπάιθρου...
Μέσα σε όλα μια κοπέλα κατακερματισμένη ηθικά αλλά και  σωματικά.
          Η Ελευθερία Χατζοπουλου επιλέγει τη σημειολογία της βροχής για να προεικονίσει τη δύσκολη ζωή της Γιασεμής και τη σκληρότητα της εποχής της.
Παραλληλα μες στο δράμα της Γιασεμής ένας χορός προσώπων με  εγκιβωτισμένες τις  ιστορίες τους.
            Εδώ υπάρχει ένα θέμα διαχείρισης του χρόνου καθώς εμφανίζονται αρκετά χρονικά πισωγυρίσματα που συνθέτουν εναν περίπλοκο ιστό οικογενειακών ιστοριών μες στα χρόνια της θύελλας, προκείμένου να χωρέσουν πολλά ενδιαφέροντα πρόσωπα.
Αυτό κάποιες φορές ανακόπτει ή αφήνει ημιτελή τα συναισθήματα και το δέσιμο με ήρωες και καταστασεις ενώ άλλες συμπληρώνει  αρμονικά το παζλ των εξελίξεων, διασαφηνίζοντας την έκβαση των πραγματων και τις αντιδράσεις των χαρακτήρων.
Σε γενικές γραμμές όμως το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο με τις γενιές να παραλαβάνουν τη σκυτάλη από τους γεροντότερους μεσα στους χαλεπούς καιρούς.
       Καποιες στιγμές η πρωταγωνίστρια Γιασεμή παραμερίζει, στεκει στην άκρη σαν την "πόρτα" στο "Καπνισμένο Τσουκάλι" του Ρίτσου, και νέα πρόσωπα ξεπηδούν εξίσου γοητευτικά για να απαντήσουν στις προκλήσεις του αιώνα και του πολέμου...
     Παραστατικά δοσμένο είναι και το επονείδιστο κομμάτι του Εμφυλίου, με τη συγγραφέα διακριτικά να γέρνει τη ζυγαριά της θέσης της χωρίς να αποσιωπά τα εγκλήματα και τις ευθύνες της άλλης πλευράς...
Προσωπικά συμπλέω με την οπτική της στο κρίσιμο ζήτημα του Εμφυλίου και τη βρίσκω τίμια καθως αποτελει το πιο άγριο κομματι της πλοκής.Υπάρχει πιο αγριο πραγμα αλλωστε από μια αδελφοκτόνα σύγκρουση;
Με αγγιξε ο τρόπος που βίωσαν όλοι οι βασικοί ήρωες της "Βροχής" που -χτισμένοι σωστά- καθιστούν τον αναγνώστη συνοδοιπόρο τους στα πάθη και τις απώλειεές τους.
            Το τελευταίο 1/3 είναι για μένα το πιο δυνατό κομμάτι του βιβλίου καθώς προσλαμβάνει μια χροιά προσωποκεντρική. Εδώ δηλαδή έρχεται η λύση του ατομικού "δράματος" της Γιασεμής, προκειμένου να κλεισουν όλοι οι εκκρεμείς κύκλοι με τρόπο που φέρνει την πολυπόθητη κάθαρση. Είναι σίγουρα μια συγκινητική εξελιξη, δοσμένη πειστικά.
Αυτή η κοινωνική διάσταση με ψυχογραφικά ψήγματα θεωρώ αποτελεί ένα ακόμη ξεχωριστό στοιχείο στους Δρομους της Βροχής" γιατι η Ελευθερία Χατζοπούλου  δεν αρκείται στη δυναμική της Ιστορίας, αλλα σκύβει με μερακι στους βασικούς της χαρακτήρες της σμιλεύοντας προοδευτικά και πειστικά την ατομικότητα τους καθως και την εξελιξη τους μεσα από τις επιλογές τους.  
"Οι Δρομοι της Βροχής" της Ελευθερίας Χατζοπούλου αποτελούν με όλα αυτά ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστορημα που ιχνηλατεί τα χνάρια της μνήμης των Θρακιωτών χωρις να λησμονεί . 
Θεωρω τους "Δρόμους της Βροχής" πολύ καλή προσθήκη για τη βιβλιοθήκη κάθε λάτρη της Ελληνικής Λογοτεχνίας και επαρκές συμπλήρωμα ιστορικής γνώσης για παραμέτρους του αιώνα μας λιγότερο συζητημένες. 
Αυτό το μυθιστόρημα άνοιξε τον δρόμο για το επόμενο ακόμη δυνατότερο έργο της κ Χατζοπούλου "Η Εποχή της Καταχνιάς".


Σάββατο 1 Μαΐου 2021

ΑΓΡΙΕΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΕ ΒΙΒΛΙΟ απο την Μελίνα Τσαμπάνη: ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΕΤΕ!

                                                                         Μελίνα Τσαμπάνη, Άγριες Μέλισσες


Οι "Άγριες Μέλισσες", που λατρεύτηκαν από το τηλεοπτικό κοινό, τώρα σε βιβλίο!!!
Το μυθιστόρημα έχει τίτλο "Άγριες Μέλισσες, το Πρωτο Πέταγμα" και θα κυκλοφορήσει σε 15 ημέρες στα βιβλιοπωλεία όλης της χώρας!!!

Η Μελίνα Τσαμπάνη είχε δώσει τα διαπιστευτήριά της ως συγγραφέας από τον "Πρώτο Αμέθυστο" ένα μυθιστόρημα που μας ταξιδεψε στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης στα νησιά. (ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΔΩ)

Τώρα κάνει πραγματικότητα τη "φαντασιωση" των βιβλιοφιλων φαν της σειράς της και μας χαρίζει μια μυθιστορηματική προσέγγιση πάνω στις  "Άγριες Μέλισσες"...
Δεν πρόκειται όμως για μια "περιληπτική απόδοση όσων έχουμε ήδη δει", όπως ίσως θα περίμενε κανένας. Στο ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ "Αγριες Μέλισσες¨" έχουμε μια εντελώς καινούρια προσέγγιση που επιφυλάσσει εκπλήξεις και επιχειρεί να συμπληρώσει ανατρεπτικά όσα ήδη γνωρίζουμε από την τηλεοπτική σειρά:
        Το ομώνυμο βιβλίο της Τσαμπάνη , αυτή τη φορά, εστιάζει στην εμβληματικότερη από τις ..."μέλισσες" που δεν είναι άλλη από την Ελένη Σταμίρη , την πρωτότοκη κόρη του Γιώργη κ της Βαλεντίνης Σταμίρη.
          Έχοντας ενσαρκωθεί ιδανικά από την ταλαντούχα Μαρία Κιτσου η Ελένη Σταμίρη έχει κερδίσει την εκτίμηση και τον θαυμασμό του τηλεοπτικού κοινού με την πυγμή της , την αισθηση δικαίου που τη διέπει, την ευσυνειδησία και την αυτοθυσία με την οποία αγαπά-ειδικότερα τις αδελφές της.
       Δωρική και τρυφερή ταυτόχρονα η Ελένη συγκινεί και διδάσκει με το παράδειγμα της ζωής της.
Όντας προδρομικά φεμινίστρια -μα διασώζοντας συνάμα παραδοσιακές αξίες όπως η οικογένεια και η πίστη- η Ελένη Σταμίρη αποτελεί το ιδανικό πρότυπο γυναίκας σε μια Ελλάδα χαίνουσα που αντιστέκεται και αγωνίζεται για δικαιότερες μέρες κόντρα στις πληγές του πολέμου και την κοινωνική αδικία!
Θρυλικός έμεινε ο έρωτάς της Ελένης με τον ονειροπόλο δάσκαλο Λάμπρο, που κρυφές αμαρτίες τους εμπόδισαν να τον χαρούν, οδηγώντας στον όλεθρο την ίδια την Ελένη και άλλα πρόσωπα-κι ισως αυτή ειναι η τραγικότερη πτυχή της  ...

          Τώρα η Μελίνα Τσαμπανη αναλαμβάνει να μας συστήσει τη μαχήτρια Ελένη Σταμίρη από την αρχή, πιάνοντας το νήμα από τη γέννησή της και την αθωότητά της, για να συνεχίσει διερευνώντας γεγονότα που σημάδεψαν τα παιδικά και πρώιμα νεανικά της χρόνια.
Ο αναγνώστης με αυτό το βιβλίο θα δεθεί ακόμη περισσότερο με τη φιγούρα της Ελένης.
Μαζί της στις σελίδες του μυθιστορήματος μεγαλώνουν , ονειρεύονται κι εξελίσσονται όλα μας τα αγαπημένα πρόσωπα...
Η καρτερική Ασημίνα και η νεραϊδογέννητη Δροσούλα θα βρουν σε αυτήν μια δεύτερη μάνα- κάτω από ένα πατέρα στοργικό και θυμόσοφο.
         Παράλληλα, θα συναντήσουμε ξανά πρόσωπα που αγαπήσαμε όπως ο ρομαντικός Γιάννος με την τόσο ιδιαίτερη και τρυφερή του παρουσία, ο ιδεαλιστής Λάμπρος, ο μελαγχολικός Μιλτιάδης, η αρχοντική Αννέτ, ο σκοτεινός Μελέτης, καθώς και οι πορφυρογέννητοι γόνοι του Δούκα Σεβαστού.
Μαζί τους κι άλλα πρόσωπα πολυαγαπημένα μας, που άφησαν το στίγμα τους στο Διαφάνι.
Κάπως ετσι θα ανακαλύψουμε όλα τα μυστικά του παρελθόντος που δημιούργησαν τις καταστασεις που είδαμε στη σειρά.
Ερωτες πάθη άγνωστα και τραγικά που καθόρισαν εν τέλει τις εξελίξεις που είδαμε εμείς στους δέκτες μας.Σίγουρα καποια άγνωστα γεγονότα αιφνιδιάζουν και συγκινούν, ανατρεποντας αρχικές εντυπώσεις.
           Οι 'ήρωές  που για 2 χρόνια αποτελούν καθημερινή συντροφιά μας, ξανασυστήνονται μέσα σε χρόνια δίσκετα όπως  τα χρόνια του Πολέμου και της Κατοχής για να συμπληρωθεί το πορτρέτο της μικρόκοινωνίας του Διαφανίου.
Γιατί ως γνωστόν όποιος δεν έχει παρελθόν δεν μπορεί να ατενίζει μέλλον -και οι "Άγριες Μέλισσες" ΄εχουν ακόμη πολύ μέλλον- ως αστείρευτη πηγή δυνατών παθών και δυναμικών εξελίξεων!!!!
Τα μυστικά στις Μέλισσες δεν έχουν τέλος όμως όπως μας υποσχέθηκε η συγγραφέας όλα θα βγουν στο φως...
Πάρτε μια πρόγευση του βιβλίου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ.
Έτσι ήρθε στον κόσμο, η Ελένη Σταμίρη. 
Την πέμπτη ημέρα του Αυγούστου του 1930. Την ίδια στιγμή στην άλλη άκρη του Ατλαντικού γεννιόταν ο Νηλ Άρμστρονγκ και τριάντα εννιά χρόνια αργότερα θα γινόταν ο πρώτος άνθρωπος που θα πατούσε στο φεγγάρι. 
Τη Λενιώ Σταμίρη, όμως, την ένοιαζε να πατάει μόνο στη γη. Αυτήν καταλάβαινε, αυτήν αγαπούσε, αυτή της έδινε δύναμη και πείσμα. Κι ό,τι αγαπούσε η Λενιώ, το αγαπούσε με πάθος. Άλλον τρόπο δεν ήξερε και δεν την ενδιέφερε να μάθει.»
Η ιστορία των Σταμίρηδων και των Σεβαστών, που το μίσος και η βεντέτα που ξέσπασε ανάμεσά τους, κλόνισε το Διαφάνι, ένα ήσυχο χωριό της Θεσσαλίας, ξεδιπλώνεται στις σελίδες αυτού του βιβλίου, πηγαίνοντας το χρόνο πίσω, εκεί που ξεκίνησαν όλα. Στη γέννηση της Ελένης. 
Μέσα από τη δική της ζωή, βλέπουμε την πορεία των μοιραίων γεγονότων που έφεραν αντιμέτωπες τις δυο οικογένειες ενώ ανακαλύπτουμε μυστικά που ούτε καν οι πρωταγωνιστές της βεντέτας Σταμίρηδων και Σεβαστών δε θα μάθουν ποτέ...

Πέμπτη 1 Απριλίου 2021

Ελευθερία Χατζοπούλου, Οι Εποχές της Καταχνιάς

                                                                    Οι Εποχές της Καταχνιάς, Ελευθερία Χατζοπούλου

                                   Είδος Ιστορικό Δράμα

                                     Βαθμολογία 10/10



Μετά τους "Δρόμους Της Βροχής" η Ελευθερία Χατζοπούλου επανέρχεται με ένα ακόμη βιβλίο που, σε άμεση συνάφεια  προς το προηγούμενό της, έρχεται να παρακολουθήσει τις θύελλες της Σύγχρονης Ιστορίας μας μέσα από το δράμα των καθημερινών ανθρώπων,

ΠΕΡΙΛΗΨΗ.
Τα χρόνια των Βαλκανικών Πολέμων ο μικρός Αντρέας Καραντρέας ζει στην Ανατολική Θράκη και παρακολουθεί τον αγώνα της οικογένειάς του να επιβιώσει κάτω από το βουλγάρικο μίσος, με τον πατέρα να δοκιμάζεται από μια εφιαλτική ομηρία στα βουλγάρικα στρατόπεδα εργασίας.
 Μαζί με άλλους Έλληνες, ο Αντρέας θα βιώσει βίαιους ξεριζωμούς και την ελπίδα μιας νέας αρχής που θα τη σαρώσει ο άνεμος του Πολέμου, ενώ ο αδελφό του ο Φώτης θα αντιμετωπίσει τον εφιάλτη της αρρωστιας.
Πλαισιωμένος από πλήθος προσώπων και τα 2 αδέλφια του, ο Αντρέας θα κληθεί να αποδώσει και αυτός το δικό του τίμημα στην Ιστορία καθώς μετά τον ξεριζωμό του,  ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος θα τον οδηγήσει στην ιταλική αιχμαλωσία.
Πάντα όμως ο έρωτας θα ζητά να δώσει πνοή και ελπίδα σε καινούρια όνειρα...
Μια οικογένεια ακολουθεί το σκληρό κι αιματηρό πεπρωμένο του διωκόμενου ελληνισμού  σε Μακεδονία και Θράκη, που βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα -πρώτα αποτινάσσοντας τον τουρκικό ζυγό κι έπειτα αντιμετωπίζοντας τις ορδές των κομιτατζήδων και τις σιδηρόφρακτες στρατιές του Άξονα...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Τι βιβλίο ήταν αυτό!!!Πόσος σπαραγμός, πόση αγωνία και πόση οδύνη χώρεσαν στις σελίδες του!
Πόσο βαθιά με έκανε να πονέσω και να εκπλαγώ συνάμα!
Σε απόλυτη συμφωνία προς τον τίτλο του, ένιωσα όντως την "καταχνιά" να τυλίγει την ψυχή μου σε ένα μυθιστόρημα από τα πλέον βιωματικά που έχω διαβάσει!
Σαν "τακτικός προσκυνητής σε τάμα ανομολόγητο" η Ελευθερία Χατζοπούλου επανέρχεται στους τόπους της Μνήμης και περιδιαβαίνει την τραγωδία του Ελληνισμού στην Ανατολική Ρωμυλία και τη Μακεδονία τιμώντας το άδικο αίμα που έβαψε τη θρακική γη, με άλλο ένα βιβλίο, μετά τους σπαρακτικούς "Δρόμους της Βροχής", που συγκίνησαν. 
Προκειται για το νέο της μυθιστόρημα "Οι Εποχές της Καταχνιάς" .
Η συνάφεια των τίτλων με τη "μετεωρολογικής ορολογίας"  μεταφορά τους, με οδηγεί να υποθέσω πως υπάρχει συνεκτικός κρίκος ανάμεσα στα δυο εξαίσια αυτά βιβλία με το δεύτερο να έρχεται ως άτυπο συμπλήρωμα του πρώτου ως προς το μωσαϊκό της Ιστορίας των βόρειων περιοχών της πατρίδας μας,οπως δεν την έχουμε ξανασυναντησει σε τετοια οικε΄λια αναγνώσματα...

Ενδεχομένως, ακολουθήσει κι αλλο σχετικό βιβλίο, ώστε να γίνει μια άτυπη τριλογία- αν και εδώ έχουμε διαφορετικούς πρωταγωνιστές που κινούνται στην ίδια γεωγραφική ακτίνα.
Μετά τη Γιασεμή και τις άλλες γυναίκες της "Βροχής" έχουμε πια έναν άντρα πρωταγωνιστή, πρόσωπο τίμιο, απλό γι' αυτό οικείο στον καθημερινό αναγνώστη:
Πρόκειται για τον Αντρέα, ένα φιλομαθές παιδί από την Ανατολική Θράκη που βλέπει τα όνειρά του να καταρρέουν υπό το κράτος της φτώχειας και του πολέμου που καταδίκασε τη γενιά του...
Ο αγώνας των εργατών , η φυματίωση, η πάλη με τη γη θα καθορίσουν την πορεία του...
Ο αναγνώστης συμμερίζεται τους πόθους του Αντρέα, συμπάσχει με τις αγωνίες του και μοιράζεται την ίδια απελπισία με τον έρωτα να δηλώνει την ανατρεπτική του παρουσία.
          Η περιγραφική δεινότητα της συγγραφέως εγείρει την ενσυναίσθηση του αναγνώστη και τον κάνει κοινωνό όλων των τραυματικών βιωμάτων που σημάδεψαν την οικογένεια Καραντρέα.
           Η αφήγηση είναι γραμμική με λιγοστά πισωγυρίσματα στον χρόνο και δυο- τρεις ακόμη εγκιβωτισμένες ιστορίες επιπλέον προσώπων, που διατηρούν μια ξεχωριστή δυναμική όπως αυτή της Δόμνας που ξεχωρίζει για την τραγικότητά της!
Οι πρωταγωνιστές δεν είναι εξιδανικευμένοι, αλλά παρουσιάζουν αδυναμίες και κάποιοι συντρίβονται από τα εφιαλτικά γεγονότα.
           Είναι πολύ ενδιαφέρον που η συγγραφέας δεν αναδεικνύει μονάχα τα μαρτύρια από τις ώρες της σφαγής ή από την εφιαλτική ομηρία, αλλά και τον ψυχολογικό αντίκτυπο τους την ώρα της επιστροφής γεγονός που συνήθως αποσιωπάται καθώς η απελευθέρωση θεωρείται συνήθως το "happy end".
Στην πραγματικότητα το τέλος των πολέμων ή μιας αιχμαλωσίας σηματοδοτεί την αρχή ενός τρομερού Γολγοθά για όσους μένουν να διαχειριστούν πληγές κι ερείπια και σε αυτόν ανηφορίζουμε μαζί με τους πρωταγωνιστές...
            Αυτό που αγάπησα στο βιβλίο είναι που ξεφεύγει  από τα τετριμμένα και το θεματολογικό μοτίβο τέτοιων μυθιστορημάτων που, συνήθως, περιορίζεται στη Μικρά Ασία και έπειτα στο Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης.
Στις "Εποχές της Καταχνιάς"  έχουμε κάτι εντελώς καινούριο!
           Η πρωτοτυπία έγκειται στο γεγονός ότι η Ελευθερία Χατζοπούλου προσεγγίζει γεγονότα σχετικά άγνωστα στο ευρύ κοινό, όπως οι θηριωδίες των Βούλγαρων που πυροδοτήθηκαν από τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και το όνειρο προσάρτησης των βόρειων περιοχών του ελλαδικού σήμερα χώρου.
Παρακινούμενες από την ατυχή Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και τον πόθο της Μεγάλης Βουλγαρίας που θα έβλεπε στο Αιγαίο, ορδές ατάκτων- οι κομιτατζήδες- αλλά και το επίσημο βουλγαρικό κράτος, αποδύθηκαν σε έναν λυσσαλέο αγώνα αφελληνισμού της Μακεδονίας και της Θράκης.
Ακόμη και μετά τη θυσία του Παύλου Μελά όλα τα θρακιωτικα και τα μακεδονικά χωριά στα χρόνια των Βαλκανικών Πολέμων και του Α Παγκοσμίου υπέφεραν ασύλληπτες σφαγές, που τις παρακολουθούμε.
Ανακαλύπτουμε επίσης μια αθέατη πλευρά των πολέμων στις αρχες του αιώνα- τα βουλγαρικά τάγματα εργασίας με σκηνές που αναβιώνουν μνήμες από κείμενα όπως ΄"Το Νούμερο 31328 " του Ηλία Βενέζη ή "Η Ιστορία Ενός Αιχμαλώτου" του Στρατή Δούκα.
Σίγουρα η οθωμανική θηριωδία και η ναζιστική κτηνωδία δεν βρίσκουν εύκολα ταίρι, όμως υπήρξε μια φάλαγγα μαρτύρων που ξεψύχησε κάτω από το μαστίγιο των Βουλγάρων και σε αυτούς αποδίδει χρέος μνήμης η Ελευθερία Χατζοπούλου στις "Εποχές Της Καταχνιάς"!
Ένα ακόμη ζήτημα που η συγγραφέας μέσα από 3 ξεχωριστούς χαρακτήρες ανοίγει έιναι το ταμπόυ της ασθενειας , της Φυματίωσης και του κοινωνικού στίγματος που αυτή επέσειε...
Έχουμε επίσης μια σχετικά άγνωστη πλευρά της Κατοχής, που λίγο την ανακαλύψαμε στο "Μυστικό του Λεβάντε" του Λίβου. Πρόκειται για τους Ελληνες ομήρους των Ιταλών που βίωσαν μια άλλη πραγματικότητα από αυτήν στην Κατεχομενη Ελλάδα αλλά εξίσου αντιφατική και ενδιαφέρουσα!
          Άνθρωποι που βρέθηκαν -μετα τη συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο το 1943- ανάμεσα σε Ιταλους φασίστες, Γερμανους και Ιταλούς Αντιστασιακούς ώσπου να επιστρέψουν σε μια Ελλάδα που δεν σταματά να πληγώνει...
Πόσα γεγονότα! Πόσες καταστάσεις δε θίγει το πλούσιο αυτό μυθιστόρημα εν τέλει!!
      Εξελίξεις πολυάριθμες , συγκλονιστικές πολύπλευρες κι η Ελευθερια Χατζοπούλου τις παρουσιαζει και τις συνδέει όλες με ένα τροπο ομαλό και μια φυσικότητα που θα αγγιξει σίγουρα την ψυχή του αναγνώστη μέχρι την αποκλιμάκωση του ήσυχου τέλους!
            Τόσα χρόνια μετά ακόμη ως σύγχρονη Ελληνίδα έμεινα, για αλλη μια φορά, άναυδη και σοκαρισμένη με τα βάσανα των Ελλήνων εκείνης της γενιάς, που δεν έχουν τέλος και το μυθιστορημα αυτο ανέδειξε σε μια σκληρη αλλά αληθινή τους εκδοχή, όπως πουθενα αλλού.
"Οι Εποχές της Καταχνιάς" είναι ένα  μεστό ιστορικό μυθιστόρημα, που προσφέρει κατι καινούριο στο επιδος του- με στοιχεία άγνωστα για τον μέσο αναγνωστη και έντονες στιγμές που δεν τις ξεχνάς!
Χορταστικό, άκρως δραματικό και πειστικό, από τα μυθιστορήματα του είδους που ξεχώρισα τα τελευταία χρόνια οι "Εποχές της Καταχνίας" είναι μυθιστόρημα που μαζί με τους "Δρομους της Βροχής" αξίζει να ανακαλύψει κάθε Έλληνας αναγνώστης γιατί καλύπτει ένα σημαντικο θεματολογικό κενό, με πράγματα που δεν είχαν ειπωθεί ξανά αλλά οφείλουμε να τα γνωρίζουμε και να μην τα ξεχάσουμε!