Βιολέτα, Ιζαμπέλλα Αλιέντε

                                                                                           Βιολέτα, Ιζαμπέλ Αλιέντε
                                                                                Είδος: Ιστορικό Μυθιστόρημα
                                                                               Βαθμολογία : 8,5/10

Η Ιζαμπέλα Αλιέντε έχει δώσει δεκαετίες τώρα το συγγραφικό της στίγμα, διαποτισμένο από το λατινοαμερικάνικο ταμπεραμέντο, τον μαγικό ρεαλισμό του Μάρκες που πηγάζει από τον ανιμισμό των ιθαγενών της Αμερικής καθώς και τις θύελλες που ο 20ος αιώνας 
επεφύλαξε στη Χιλή και σε όμορες με αυτήν χώρες.
Τα τελευταία χρόνια όμως μια διάθεση πιο ρομαντική διατρέχει τα πιο πρόσφατα μυθιστορήματά της, χωρίς να απουσιάζει η Ιστορία. Εμφανές είναι κι αυτό στο φετινό της μυθιστόρημα " Βιολέτα".

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Βιολέτα ντε Βάγιες  είναι μια 100χρονη  γυναίκα που αγαπά να συστήνεται ως κάποια που γεννήθηκε σε μια πανδημία και θα φύγει σε μιαν άλλη...

Με αυτήν την φράση ξεκινά μια εκτεταμένη επιστολή την οποία απευθύνει στον εγγονό της, τον Καμίλο, η γοητευτική Βιολέτα, προκειμένου να του αφηγηθεί τη ζωή της και όσα καθόρισαν τα παιδικά χρόνια του ίδιου. Νοσταλγία, οικογενειακές στιγμές, πάθη και τραγωδίες στη διακρεια ενός ολάκερου αιώνα.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η "Βιολέτα" είναι ένα αισθηματικό κατά βάση μυθιστόρημα, με άρωμα Ιστορίας, που αφηγείται τη ζωή μιας προοδευτικής μεγαλοαστής στη Λατινική Αμερική του 20ου αιώνα.

        Ανήκει στην ύστερη συγγραφική περίοδο της Ιζαμπέλλα Αλιέντε.Τώρα, έχουν υποχωρήσει η αχλύ του μαγικού στοιχείου και η ποιητική αφαιρετικότητα αυτού του ιδιότυπου σουρρεαλισμού που υποβόσκει στα πρώτα έργα της( Σπίτι των Πνευμάτων, Φωτογραφία σε Σέπια, Εύα Λούνα). Η γραφή της, πλέον, είναι νατουραλιστική και πιο συμβατική, με έμφαση στον γυναικείο χαρακτήρα. Δεν μπορώ να πω πως διακρίνω κάποια υφολογική ιδιαιτερότητα στον βαθμό που συνέβαινε στα πρότερα έργα της.

Πάντα, όμως, η Αλιέντε έχει ενδιαφέρουσες ιστορίες να διηγηθεί κι η "Βιολέτα" της δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς ξετυλίγει την πορεία μιας γοητευτικής γυναίκας σε μια ταραχώδη αλλά κι εξωτική γωνιά του πλανήτη μας τον αιωνα των μεγάλων αλλαγων, τον 20ο.

Στη "Βιολέτα" η Ιζαμπέλλα Αλιέντε επιλέγει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση οικοδομώντας την ιστορία της με βάση το συγγραφικό πρόσχημα μιας εκτεταμένης επιστολής που η πρωταγωνίστρια συντάσσει για τον λατρεμένο της εγγονό.

Με αυτόν τον τρόπο, συνθέτει μια πλήρη βιογραφία σε πρόσωπικό τόνο. Αυτή τεχνική προσδίδει αμεσότητα στην αφήγηση απλά έχει το μειονέκτημα ότι ελαχιστοποιεί την οπτική στο επίπεδο του ενός, με αποτέλεσμα ετερόκλητα πρόσωπα και ποικίλες καταστάσεις να παρουσιάζονται υπό περιορισμένο πρίσμα σε σχέση με τη διευρυμενη άποψη που θα εξασφάλιζε η τεχνική του "συγγραφέα- παντεπόπτη".

Από την άλλη, ο λόγος παρουσιάζει προφορικότητα που του προσδίδει απλο'ι'κότερο τρόπο έκφρασης, θεατρικότητα και συναισθηματικό τόνο.

Η συγγραφέας πετυχαίνει να αποδώσει πλήρως μέσω αυτου τον συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στη στοργική γιαγιά και τον εγγονό της.

Η Βιολέττα είναι μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που με δυναμισμό ισορροπησε ανάμεσα στην επιχειρηματική δεινότητα αλλά και τα ερωτικά πάθη, πετυχαίνοντας η ίδια να ανορθωθεί πάνω από τη δυσμενή θέση της Γυναίκας και τις "μπόρες" του αιώνα της , ρουφώντας ως το μεδούλι τη ζωή κι απολαμβάνοντας απενοχοποιημένα την εξαίσια θηλυκότητα της, όπου η σεξουαλικότητα δεν είναι ταμπού.

Σε επίπεδο ατομικότητας η ιστορία της Βιολέτας αναδεικνύει οικογενειακούς δεσμούς και τις προσπάθειες χειραφέτησης της γυναίκας σε μια σκληρά ανδροκρατούμενη κοινωνία, αλλά καταληγει και διδακτική καθώς φέρνει στο προσκήνιο την ολέθρια σαγήνη ενός άντρα περιπετειώδους, αφοπλιστικού , σαρωτικού που αντιπροσωπεύει αυτό που η Σύγχρονη Ψυχολογία ονομάζει Ναρκισσιστικη Διαταραχή Προσωπικότητας και παγιδεύει πλήθος γυναικών σε αυτοκαταστροφικές σχέσεις.

Η Αλιέντε ιχνηλατεί μια πορεία προς την καταστροφή που η Βιολέτα την πλήρωσε με το ακριβότερο αντίτιμο για μια μητέρα...

Γύρω από τη Βιολέτα πλήθος χαρακτήρων με ειδικό βάρος.

Ο στωικός Χοσέ Αντόνιο πιστος στην μία κσι μοναδική  αγάπη, η μις Τέιλορ, ο υπέροχα ιδιαίτερος γίγαντας της Σάντα Κλάρα, Τορίτο( που θα ήθελα να έχω μαθει περισσότερα γι αυτόν) αλλά και ο ίδιος ο ιδεαλιστής εγγονός ,Καμίλο.,κι άλλοι

Υπάρχει όμως και το κοινωνικό υπόβαθρο του βιβλίου:

Πουθενα στην επιστολή δεν κατονομάζονται η χώρα της Βιολέτας ή τα συγκεκριμένα πολιτικα πρόσωπα που ενορχηστρώνουν τις πολιτικές εξελίξεις, πράγμα συγγραφικώς ορθό αφου υποτίθεται όλα τους είναι γνωστά κι αυτονόητα στον παραλήπτη.

Σαφέστατα όμως η Αλιέντε υπαινίσσεται την πολύπαθη Χιλή που, με την ανατροπή του σοσιαλιστή Σαλβατόρε Αλιέντε( θείου της συγγραφέως), γνώρισε μια από τις πιο στυγνές κι αιματηρές δικτατορίες του 20ου αιώνα, εκείνη του Αουγκούστο Πινοσέτ.

Προκειται για ένα πραξικόπημα που μεθόδευσαν οι ΗΠΑ στη Χιλή (όπως και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικης) και έφερε τρόμο στον λαό, γιγάντωσε τη διαφθορά και τις κοινωνικές ανισότητες ,ενώ κατά τη διάρκειά του διεπράχθησαν πλήθος απαγωγών, φριχτών βασανισμών και δολοφονιών εις βάρος αντιφρονούντων κι απλών δημοκρατικών πολιτών.

       Μέσα σε όλα μια υφέρπουσα κριτική και προς την Καθολικη Εκκλησία που στήριξε τα καταπιεστικά καθεστώτα και μια εύστοχη αντιπαραβολή ης προς μερικούς φωτεινούς ιερείς σαν τους ιδεαλιστές από τη "Θεολογία της Απελευθέρωσης" που προσέδωσαν στο ευαγγελικό κήρυγμα κοινωνική διάσταση και το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης.

        Η Ιζαμπέλ Αλιέντε μίλησε για όλα αυτά μόνο στον βαθμό εμπλοκής των χαρακτήρων της ιστορίας της, ως όφειλει να κάνει ένα ιστορικής χροιάς μυθιστόρημα σαν κι αυτό.

Η συγγραφέας κατορθώνει με εξυπνα ευρήματα να δώσει έστω και σπερματικά- δια μέσου των ηρώων της πάντα- ενδεικτικές καταστάσεις και να αποδώσει τη φρίκη αυτής της περιοδου, χωρίς να διασαλεύσει το ρυθμό της πλοκής..

         Κοντολογίς, πρόκειται για ένα γυναικοκεντρικό μυθιστόρημα με αισθητό το κοινωνικοπολιτικό πρόσημο.Μπορει να μην αποτελεί βιβλίο ορόσημο, αλλά πρόκειται σίγουρα για ένα μεστό μυθιστόρημα που απολαμβάνει ο αναγνώστης, αποκομίζοντας συγκίνηση και ταξιδεύοντας σε ενδεικτικά τοπία του 20ου αιώνα  βιώνοντας την ατμόσφαιρα της Νοτίου Αμερικής, όπως έμαθε να κάνει μέσα από χαρισματικές πένες σαν του εμβληματικού Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες και της ίδιας της Ιζαμπέλ Αλιέντε.

Ιφιγένεια Τέκου, Ο Άντρας Με τις Κούκλες

                                                          Ο Άντρας με τις Κούκλες, Ιφιγένεια Τέκου
                                                          Είδος Κοινωνικό, Εποχής
                                                           Βαθμολογία 8,5/10

Η Ιφιγένεια Τέκου από τις πρώτες της εμπνεύσεις ( Η Μοίρα της Πηνελόπης, Δεξί Κίτρινο Λουστρίνι) έδειξε πως είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση, που δε σκοπεύει να κινηθεί σε κοινότυπα μονοπάτια. Η θεματολογία των  μυθιστορημάτων της ξεφεύγει από την πεπατημένη προχωρώντας σε γοητευτικούς δρόμους.

"Ο Άντρας Με τις Κούκλες" είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα έργα της που ήδη με τον τίτλο του "αιχμαλωτίζει" τον αναγνώστη για να τον οδηγήσει σε έναν κόσμο γραφικό, νοσταλγικό, άγριο μαζί και ιδιότυπα γαλήνιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
1948, Κάτω Ιταλία.Η έφηβη Αλεμίνα- ύστερα από μια διπλή απώλεια- επιλέγει να ζήσει στο αγρόκτημα του παππού της Κωνσταντίνου  στο Σαλέδο, παρά την τρομερή φήμη που τον συνοδεύει.

Εκεί θα προσαρμοστεί κάτω από τη βαριά σκιά του και πλήθος μυστικών της οικογένειας Κοντότι, ενώ θα γευθεί ένα αγνό σκίρτημα με έναν νεαρό καλλιτέχνη, τον Αντόνιο με οδυνηρές συνέπειες.

Στον δρόμο της θα γνωρίσει άμετρη σκληρότητα αλλά και απρόσμενη ανθρωπιά.

Στην περιοχή, ένας μυστηριώδης άντρας δολοφονεί ανθρώπους που υπήρξαν δωσίλογοι στην Κατοχή και για κάθε φόνο κατασκευάζει μια ξύλινη κούκλα χωρίς άκρα οπου συμφωνα με την ιαπωνική παράδοση παραμένει η ψυχή κάθε νεκρού.

Πώς όλες αυτές οι παράλληλες ζωές θα διασταυρωθούν;

Ποιος έχει δικαίωμα να χρίζει εαυτόν αυτόκλητο δικαστη;

Ποια είναι η δικαιοσύνη που η ζωή θα επιφυλάξει στον καθένα;

Ποια είναι τα όρια της συγχώρεσης;

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ 

"Ο Άντρας Με τις Κούκλες" της Ιφιγένειας Τέκου αποτελεί ένα από τα πιο ξεχωριστά βιβλία που έδωσε η πεζογραφία μας φέτος, πλούσιο σε συναισθήματα, πρόσωπα και καταστάσεις.

Ένα πρωτότυπο όσο και δυνατό μυθιστόρημα, που συνδυάζει επιδέξια το ανθρώπινο δράμα και το ρομαντικό στοιχείο, με το μυστήριο για να αναχθεί σε μια περιπέτεια σχεδόν υπαρξιακής υφής . 

Ξεφεύγει κι αυτό από τον ελληνοκεντρικό χαρακτήρα των περισσότερων ελληνικών μυθιστορημάτων και μας ταξιδεύει στους αμπελώνες της Κάτω Ιταλίας.

Ασφαλώς ενυπάρχει και ελληνικό άρωμα αφού στην Κάτω Ιταλία (ειδικά στη Σικελία) μεγαλούργησε το ελληνικο στοιχείο ήδη από την Αρχαιότητα, εντούτοις, δεν κυριαρχεί αυτό.

Τουναντίον, αποκομίζουμε πολλές νέες συναρπαστικές πληροφορίες γύρω από πράγματα άγνωστα στους περισσοτερους, με κεντρικό άξονα τον ιαπωνικό θρύλο για τις ξύλινες κούκλες Kokeshi. (Κο= μικρός Κεσι={ Κesu}= σβήνω") Θρυλείται ότι αυτές οι κούκλες, οι δίχως άκρα , δίνονταν σε Γιαπωνέζες περασμενων αιώνων όταν λόγω φτώχειας οδηγούνταν σε άμβλωση, με την παρήγορη πεποίθηση ότι σε αυτές τις κούκλες συνεχιζε ναζει η ψυχή του νεκρού βρέφους.Αυτός ο θρύλος που διασώζεται από τον ποιητή Μatsunaga γίνεται κινητήριος μοχλός της ιστορίας μας.

Μια δραματική ιστορία εποχής, στον απόηχο του  Β' Παγκοσμίου Πολέμου που άνοιξε πληγές σε όλους τους λαούς της Ευρώπης, πράγμα που εδώ βλέπουμε περιορισμένα, σε επίπεδο αμιγώς ατομοκεντρικό και ψυχογραφικό.

Παρά τον τίτλο , πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολυπρόσωπο αυτό βιβλίο έχει μια κοπέλα, η Αλεμίνα. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα ευαίσθητο και δυναμικό, συνάμα, που έχει το διαμέτρημα να ξεχωρίσεί, ανάμεσα στους υπόλοιπους ήρωες, με την εξαίσια, λαβωμένη της θηλυκότητα.

 Η Αλεμίνα ενσαρκώνει την ωραιότερη εκδοχή της Γυναίκας που συγκεντρώνει πλήθος αρετες: Γλυκύτητα, ευαισθησία ευσυνειδησία- και μαχητικό πνεύμα σε μια εποχή που η γυναίκα κάνει ακόμη δειλά βήματα χειραφέτησης, τάση που την εκφράζει κι εκείνη, χωρίς ποτέ να απαρνείται τη γυναικεία χάρη ή τον σπαραγμό του έρωτα...Έρωτας που διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στο βιβλίο στις ευγενέστερες εκδοχές του...

Ένα από τα δυνατά σημεία του βιβλίου όμως είναι πως διαθέτει αρκετούς ακόμη ενδιαφέροντες χαρακτήρες πλην της γλυκιάς Αλεμίνας του, που είναι κι αυτοί διεισδυτικά σκιαγραφημένοι και διατηρούν τη μοναδικότητά τους.

Οριάνα, Αντόνιο, Κωνσταντίνος, Άγγελος, Νικολό και τόσοι ακόμη...

Όλοι τους κινούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη ως το τέλος, αφού ο καθένας τους κομίζει ένα ειδικό βάρος με την προσωπική του τραγωδία.

Καθένας αποτελεί ένα μικροσκοπικό  συμπαν μυστικών, δακρύων κι επιλογών που ο αναγνώστης ακολουθεί ως μέτοχος των παθών τους...

Η πλοκή εξακτινώνεται σε πολλές κατευθυνσεις και υπο'ι'στορίες, εναλλάσσοντας την αγωνία και τον αποτροπιασμό , με την τρυφερότητα και τη θαλπωρή.
Όλα αυτά ενίοτε προσδίδουν μια πολυπλοκότητα στο αποτέλεσμα, που θα μπορούσε να το μπουκώσει , όμως τα περισσότερα στοιχεία δένουν καλά μεταξύ τους, με αμελητέους πλεονασμούς στην πλοκή που δε χανει την ομορφιά της..

Στον "Αντρα με τις Κούκλες" εξυμνείται μοναδικά το μεγαλείο της Μητρότητας η οποία εμφανίζεται καλειδοσκοπικά με χίλια πρόσωπα- άλλοτε ως υπόμνηση νεκρών ερώτων ,άλλοτε μέσα σε ειδυλλιακά σπίτια και ζεστές αγκαλιές, άλλοτε ως αναδυομένη μέσα από μια λάσπη που ζητά άφεση.

Κοινός παρονομαστής η αναμορφωτική της επίδραση κι η ήττα του Εγώ...Γενικά το Παιδί -ως έννοια- προβάλλει παρηγορητής και εξιλεωτης, "υπόμνηση παραδείσου" σε ψυχες κολασμένες.

Όσον αφορά στο "αστυνομικό" κομμάτι του έργου, η ταυτότητα του ενόχου δεν με εξέπληξε, γιατί δε σηματοδοτεί κάποια "γνήσια", "καλά χτισμένη" ανατροπή, παρα τη συγγραφική προσπάθεια να είναι τέτοια.

Παρόλαυτα,  και αυτός ο χαρακτήρας είναι "πετυχημένος", γιατί η συγγραφέας ιχνηλάτησε επαρκώς τις ψυχικές διαδρομές του και τη διαστρεβλωμένη αίσθηση ηθικής του μέσα από τον "παραμορφωτικό καθρέφτη" της απώλειας.

Ένας ηρωας που βαδίζει αυτοκαταστροφικά στα χνάρια μιας αρχαίας τραγωδίας και γλείφει τα κακοφορμισμένα ψυχικά του τραύματα με τη "μοναξιά του Φιλοκτήτη" , θέτοντας στον αναγνώστη το ηθικό δίλημμα της αυτοδικίας , όσο σχετικοποιούνται έννοιες όπως το Δίκαιο, η Ενοχή, κι η Τιμωρία...

Ο τόσο εσωτερικός ήρωας της Ιφιγένειας Τέκου συνομιλεί υπόγεια με τον μυστηριώδη και τοσο γλυκύ Αυγουστή στο "Μυστικό της Πεταλούδας" της Ισμήνης Μπαρακλη, αποπνέοντας μιαν επίσης μυστικιστική αύρα με την παρουσία του, που ουδέποτε γεννά περιφρόνηση( "επιτυχία" για έναν δράστη ειδεχθών, μη αποδεκτών πραξεων)... 

Χωρίς εξωραισμούς η Ιφιγένεια Τέκου κατάφερε να τεκμηριώσει τα συμπλέγματα και την παράνοια του δράστη, ανασυστήνοντας την διαστρεβλωμένη αλαζονεία του "δολοφόνου" που εχρισε εαυτόν "τιμητή" - χωρίς να του αποστερήσει το "αίτημα της ανθρωπιάς" και συγκλονιστικές εκλάμψεις στοργής -σε ένα αντιφατικό πεδίο, που, αναδεικνύει σχεδόν..."ντοστογιεφσκικά" τα ανεξερεύνητα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.Αυτό πρόβαλλε γοητευτικό κι ήταν από τα ατού του μυθιστορήματος.

     Κι όσο η λύση για τους υπόλοιπους άρχισε να δρομολογείται λίγο μετά τα μισά, οι εσωτερικές συγκρούσεις αυτού του χαρακτήρα διατηρήθηκαν κι εντάθηκαν πειστικές σε όλο το τελεύταιο μέρος της πλοκης, για να κορυφωθούν σε ένα ατμοσφαιρικό και ταιριαστό φινάλε που δημιουργεί μια αίσθηση πληρότητας, κλείνοντας ταιριαστά τον κύκλο κάθε ήρωα.

Ένα εναλλακτικό "δράμα εποχής", με άφθονες συγκινήσεις, αγάπη και στιγμές εντασης που σίγουρα αξίζει της αναγνωστικής προσοχής μας.

      Σε προσωπικό επίπεδο, "Ο Άντρας Με Τις Κούκλες" ζέστανε την ψυχή μου και θα τον κουβαλώ στην καρδιά μου για όσα ήδη έγραψα, και για αρκετούς ακόμη λόγους, που σας καλώ να τους ανακαλυψετε στις σελίδες του.

                                                                       

ΑΛΜΥΡΑ, Ρενα Ρώσση Ζαίρη

                                                       ΑΛΜΥΡΑ, Η Ευτυχία Αλλιώς, Ρένα Ρώσση Ζα'ί'ρη
                                                                         Είδος: Αισθηματικό
                                                                          Βαθμολογία 8,5/10

Έχει γίνει ..αγαπημένη αναγνωστική συνήθεια η Ρένα Ρώσση Ζαίρη να δροσίζει τα καλοκαιρια μας με μιαν αύρα τρυφερότητας και ταξιδιού μέσα από τις ευρηματικές της ιστορίες,που πάντα προσφέρουν όμορφα μηνύματα γύρω από την αυτογνωσία και την οικογενειακή ζωή.Το νέο της μυθιστόρημα" "Αλμύρα, Η Ευτυχία Αλλιώς" αποτελεί μιαν ακόμη δυνατή ιστορία για την αγάπη αλλά και την αυτογνωσία.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Στάμω γεννιέται σε ένα χωριό της Μάνης όπου -ακόμη και τη δεκαετία του 80- η θεση της γυναίκας παραμένει υποβαθμισμένη.Οι γονείς της θα την πουλήσουν ουσιαστικά ως εσωτερική υπηρέτρια σε ένα πλουσιόσπιτο της Καρδαμύλης...Mια φύση ανυπότακτη με δίψα για γνώση και ζωή θα οδηγήσουν τα βήματά της πολύ μακρυά.

             Στη Βιέννη ο Οδυσσέας ακολουθεί μια πορεία γλυκόπικρη και σκοτεινή σαν τη σοκολάτα...

Η Αγγελική μεγαλώνει στο ίδρυμα εγκαταλελειμμένων βρεφών " Μητέρα" μαζί με τον συνομηλικό της, Μιχάλη μέχρι τη μέρα που εκείνος υιοθετείται και εκείνη συντρίβεται από την απουσία του, ώσπιυ κι εκείνη υιοθετείται.

Δυστυχώς δε θα βρει στοργή από τη θετή της μητέρα που κουβαλά τη δική της πορεία,αλλά θα γίνει καταφύγιο η φιλία της με μια συνεσταλμένη συμμαθήτριά της.

Ο Αχιλλέας έρχεται αντιμέτωπος με ένα ένοχο παρελθόν.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού,  η Ιουλία αναζητά διαφυγή από μια τοξική οικογένεια.

Αυτές οι 6 περιπτώσεις διασταυρώνονται απρόσμενα ,ζητώντας δικαίωση...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Η "Αλμύρα Ευτυχία Αλλιώς" αποτελεί ακόμη ένα από τα μυθιστορήμστα της Ρένας Ρώσση Ζαίρη που υπόσχονται οχι μόνο βαθιές συγκινήσεις αλλά και μηνύματα ζωής.

Διατηρεί κι αυτό όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της γραφής της που καθιστούν το στιλ της τόσο μοναδικά  αναγνωρίσιμο ανάμεσα σε δεκάδες άλλα: 

Είναι σπάνιο ένας συγγραφέας- ειδικά στην κατηγορία του αισθηματικού βιβλίου- να αφήνει τοσο χαρακτηριστική σφραγίδα κι η Ζαίρη το πετυχαίνει απολαυστικά, έτσι που είναι αδύνατον να την μπερδέψεις με οποιονδήποτε άλλον.

Η "Αλμύρα" δεν αποτελεί εξαίρεση, αντιθέτως καταλήγει ως ενα από τα δυνατά της δείγματα, γεμάτο ανατροπές και έναν πλούσιο καμβά χρωμάτων και συναισθημάτων.

Πρόκειται για ένα ακόμη πολυπρόσωπο έργο με όλους τους χαρακτήρες του να συσχετίζονται με κάποιον ευρηματικό τρόπο μεταξύ τους

,ενώ γίνεται διαδοχική εστίαση σε κάθε πρόσωπο και γεωγραφική εξακτίνωση της ιστορίας.

Παρέα με τα πρόσωπα της "Αρμύρας" ο αναγνώστης ταξιδεύει από τη Ρόδο και τη  Καρδαμύλη ως τη Βιέννη και τη Βοστώνη... Το σημαντικότερο όμως είναι ότι όλοι τους τον ταξιδεύουν σε διαδρομές της ψυχής ενόσω ανακαλύπτει τα  ψυχογραφικά μυστικά πίσω από τις επιλογές των ηρώων...

Τα πρόσωπα πορεύονται, με τις πληγές τους χθες να αντανακλώνται στις ενήλικες πράξεις τους.

Η Ρένα Ρώσση Ζαίρη επιμένει στα μυθιστορήματά της να αναδεικνύει αυτο που στην Ψυχανάλυση ονομαζεται το " Πληγωμένο Παιδί Μέσα μας", αναζητωντας τη ρίζα των λαθών ακόμη και των εγκλημάτων σε κείνο που η Alice Muller ονομάζει "Φυλακές της Παιδικής Μας Ηλικίας".Πάντα διερευνά την αφετηρία των ηρώων της -ακόμη και των πιο ειδεχθών.Αυτή της η συγγραφική ενσυναίσθηση καλλιεργει αβίαστα  στον αναγνώστη της μια βαθύτερη προσέγγιση απένταντι στους γύρω του και μια επιεικέστερη ανάγνωση των σφαλμάτων τους.

Στην "Αλμύρα" συναντούμε επίσης με έμφαση εκφάνσεις της μητρότητας - άλλοτε ζοφερές άλλοτε ονειρικές:

Η οδύνη της φυσικής μητέρας που μένει με άδεια χέρια, η θετή μάνα, η παγερότητα , η ιδιαιτερότητα της παρένθετης μητρότητας. 

Η φιγούρα όμως που δεσπόζει στα μάτια μου ως προς το διακύβευμα της Μητρότητας είναι τελικά  η κοπέλα που φρόντιζε τα ορφανά στο Ίδρυμα, γιατί με την ανιδιοτελή , αστείρευτη στοργή της προς παιδιά "που- ξέρει- ότι σύντομα- θα αποχωριστει", 

αποδεικνύει πως η ιδιότητα της μάνας δεν είναι γεγονός βιολογικό , αλλά ζήτημα ψυχής ανοιχτής στην ανευ όρων  αγάπη.Θα της άξιζε περισσότερος χώρος, αν και υπήρχαν λίγα περιθώρια για αυτό:

Είναι, γεγονός ότι σε μια τόσο πολυπρόσωπη ιστορία ήταν δύσκολη η εμβάθυνση σε όλες τις επιμέρους υπο'ι'στορίες ισομερώς, οπότε στο όνομα της πλοκής υποχώρησε το χτίσιμο κάποιων από αυτές  κι έμειναν μικρά κενά ή παρουσιαστηκάν βραχυλογικά καταστασεις που ίσως ήθελα να έχουν αναλυθεί περισσότερο για να ειναι πιο πειστικές.

Τέτοια ειναι η Στάμω ή ο καταλυτικός τρόπος που σημαδεψε την Αγγελική και τον Μιχάλη ο πρωιμος δεσμός τους στις κοινές μέρες του Ιδρύματος, κι οποίος εν τέλει επέφερε ένα οριακό δίλημμα... 

Αυτή η μικρή λεπτομέρεια δε με εμπόδισε να απολαύσω την "Αλμύρα" ως μια πολυδιάστατη ιστορία με εναλλαγες και στιγμές πραγματικά συγκλονιστικές.

Ένα βιβλίο με αρμονικό ρυθμό, έντονα συναισθήματα και δυνατές εικόνες, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Η "Αλμύρα" δικαιολογεί τον ιδιάζοντα τίτλο της που ίσως παραπλανήσει λίγο, παραπέμποντας στην καλοκαιρινή αύρα του Αιγαίου και στην ανάλαφρη διάθεση των διακοπών, ενώ στην ουσία υπαινίσσεται τις εναλλασσόμενες γεύσεις της ζωής , την αλμύρα του ταξιδιού αλλά και τη λυτρωτική αλμύρα των δακρύων...Δάκρυα απόγνωσης, μετάνοιας αλλά και ευτυχίας για την κάθαρση που όλοι προσμένουμε κ η Ζαίρη ξερει να την προσφέρει...

Η Αλμύρα είναι από τα μυθιστορήματα που θα αγαπήσει και το τακτικό κοινό της συγγραφέως αλλά και ο αναγνώστης που θα την ανακαλύψει μέσα από αυτό.

Γουίλλιαμ Τ. Βολμαν, Κεντρική Ευρώπη

                                                                          Κεντρική Ευρώπη, William Tanner Vollman 
                                                         Είδος Ιστορικό "Μυθιστόρημα"
                                                         Βαθμολογία 9/10

Σελίδες 888
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Μετάφραση Αλέξης Καλοφωλιάς 

Διαστάσεις 24 x 17

Τιμή 15,40 ευρώ

ΘΕΤΙΚΑ: Λυρισμός, σκιαγράφηση όψεων του Ολοκληρωτισμού, ευφυή  ψυχοφραφήματα, ευφάνταστες παρομοιώσεις, πλούτος εικόνων

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Πολυπλοκότητα, ανοικονόμητος λόγος, σουρεαλιστικές ασάφειες, τεράστιο μέγεθος

Η Ευρώπη στάθηκε διαχρονικά ένα φλεγόμενο πεδίο, όπου αδιάκοπα κυλά η λάβα του Πολέμου- με τον εικοστό αιώνα να προσδίδει καθολικό χαρακτήρα στην έννοια της Σύγκρουσης.Ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος και τα πολιτικά του απότοκα κυριάρχησαν στη θεματολογία της μεταπολεμικής λογοτεχνίας, σε όλον τον Δυτικο Κοσμο . 

Το πιο παράξενο βιβλίο που διάβασα σχετικά με αυτό το κομμάτι της Ιστορίας και όμοιό του δεν έχει, είναι σίγουρα η Κεντρική Ευρώπη του Αμερικάνου ανταποκριτή και συγγραφέα Βολμαν. 

Το βιβλίο αυτό "σού επιβάλλεται" εξαρχής με τον όγκο του. 

888 σελίδες σε ένα βιβλίο μεγαλου μεγέθους και μικρής γραμματοσειράς: Αναγνωστικό δέος και ανυπομονησία να καταδυθείς στα ωκεάνια βάθη των σελίδων του σαν ενας Κουστώ των λέξεων, για να ανακαλύψεις κρυμμένους θησαυρούς στα κυριολεκτικώς αχαρτογράφητα νερά του:

Η Κεντρική Ευρώπη είναι δύσκολη να κατηγοριοποιηθεί.Βιβλίο ανένταχτο.

Βιβλίο..."ανάδελφο", γι αυτό και τόσο ωραίο. 

Δεν είναι ιστορικό σύγγραμμα.

Δεν αποτελεί ιστορικό μυθιστορήμα με την τυπική έννοια του όρου.Είναι και τα δυο μαζί.

Μια ιστορική πραγματεία για την ιδεολογική τιτανομαχία του 20ου αιώνα, "μεθυσμένη" από τον ατίθασο λυρισμό ενός σκοτεινού ρομαντισμού, που σε αιφνιδιάζει.

       Μια αλληγορία γαντζωμένη στην πραγματικότητα, που συνέθεσε μέσα από συγκρουσιακές κι αιματηρές ψηφίδες, τη φυσιογνωμία της Ευρώπης όπως την ξέρουμε και τη βιβνουμε ακόμη.

Η "Κεντρική Ευρώπη" συνιστά μια ιδιάζουσα ανθολογία από θραύσματα Ιστορίας 3μιση δεκαετιών, εστιάζοντας στη Γερμανία και τη Σοβιετική Ένωση της 30ετίας 1930- 1960, (αφού ανάμεσα σε αυτές τις δυο κρίθηκε το μέλλον των χωρών που γεωγραφικά ανήκουν στο κεντρικό κομμάτι της ηπείρου μας.)

Το έργο του Βόλμαν ανάγεται σε μια καλειδοσκοπική Ανατομία του Ολοκληρωτισμού όπως εκφράστηκε μέσα από την κομμουνιστική Ρωσία και τη ναζιστική Γερμανία.

Η Κεντρική Ευρώπη του Βόλμαν είναι μια αποτρόπαιη ελεγεία σπαρμένη από ερείπια εξανδραποδισμένων πόλεων ,αποκαίδια ματαιωμένων οραμάτων, τύμβους χαμένων ερώτων, σκελετούς νεκρών ονείρων... 

Στην ουσία πρόκειται για ένα γαιτανάκι του Πολέμου που διακλαδίζεται σε 37 κορδέλες - διηγήματα..

Συνδετικός πυλωνας όλων τους και δεσπόζουσα φιγούρα είναι ο ονειροπόλος , ευφυής μελωδός του Λένινγκραντ, ο θρυλικός συνθέτης  Ντιμίτρι Σοστακόβιτς και το ανεκπλήρωτο εξωσυζυγικό του πάθος με την Έλενα Κωνσταντινοβα.

Ο έρωτας αυτός γίνεται "ενορχηστρωτής" των πιο εμβληματικών μουσικών συνθέσεων από το Opus 40 ως το μελαγχολικό Opus 110, που γίνονται βίωμα στον αναγνώστη ενόσω παρακολουθεί την καλλιτεχνική "κυοφορία" τους, κάτω απο τον έλεγχο του καθεστώτος ή το κράτος του λιμού στην ηρωική πολιορκία του Λένινγκραντ, όπου αναβιωσε ένα ηρωικό "σοβιετικό Μεσολόγγι"...

Η συγγραφική ευφυία του Βόλμαν μετουσιώνει τις στιγμές αυτές  τις σελίδες του βιβλίου του σε παρτιτούρες και τότε... τα γραμματα μεταμορφώνονται σε μαύρα ημιτόνια πάνω στα άσπρα πλήκτρα του πιάνου που γεννά τις ακολουθίες του Walz 12. ή του "Θέματος των Αρουραίων" κάτω από το άγγιγμα του Σοβιετικού Σοστακόβιτς. 

Η "μυσταγωγία της Μουσικής" σε μια μαγική "διωδία με την ιερουργία των λέξεων," όπως μόνον ένας μεγαλος τεχνήτης του λογου μπορούσε να την πετύχει.

Από και και περα συναντούμε την ανιγματική ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα να βγάζει γλώσσα στο ατσάλινο καθεστώς του Στάλιν, με την εξαίσια αποκοτιά της ποιήσης.

Ένα πέρασμα κάνει η σύζυγος του Λένιν, Κρούπσκαγια ενώ γνωρίζουμε τον  αξιοπρεπή  στρατάρχη Παουλους να κουβαλά σαν Άτλαντας την ατίμωση του Σταλινγκραντ.

Κατά τα άλλα, ακολουθούμε τον SS λοχαγό Κουρτ Γκερστάιν σε μια κατάδυση στα ερέβη των ενοχών του κ στην απέλπιδα προσπάθειά του να ειδοποιήσει την κοινή γνώμη για τη φρικαλέα Γενοκτονία που συντελλείτο στους θαλάμους των αερίων.Μας συγκινεί η "παρθενομάρτυς" Ζόγια & αναρριγούμε από την Κόκκινη Λαιμητόμο...

 Πολλά πρόσωπα ακόμη και καταστάσεις ιχνηλατούν το σοβιέτικό έπος αλλά κυρίως ένα ένα πολιτικό διττό "πορτρέτο", που φτάνει ως τον Ψυχρό Πόλεμο και το τρομακτικό Τείχος του Βερολίνου.

Ο χρόνος στην "Κεντρική Ευρώπη" προβάλλει κατακερματισμένος όπως οι ψυχές που αλέθονται στις μυλόπετρες της Ιστορίας.Κάθε ήρωας ακολουθεί τη δική του αυτόνομη πορεία σε αυτόν.

       Η γλώσσα ιδιότροπη, σαγηνευτική και άπιαστη σα μια femme fatale εναλλάσσει πρόσωπα αφήγησης και υφολογικές διακυμάνσεις- από την ανοικονομητη περιγραφικότητα κι έναν διεξοδικό πραγματισμό, μέχρι τη γοητευτική αφαιρετικότητα ενός σουρεαλιστικού ποιήματος. Μια πυρετική ονειροφαντασία που κάποιες φορες θυμίζει κάτι απο τις "Ευμενίδες" του J. Littel.

Σε όλα μια υποδόρια ειρωνεία και η σκοτεινή προοικονομία μιας προαναγγελθείσης ήττας.

Η Κεντρική Ευρώπη χαρακτηριζεται από παρόμοια δαιδαλικούς γλωσσικούς και νοηματικούς ελιγμούς σαν αυτούς που βρήκα στο Confiteor του Καταλανού Cabre'.

Η Κεντρική Ευρώπη,λοιπόν, μπορεί λογοτεχνικά να χαρακτηριστεί ως μια  τζο'υ'σικών περιπλοκών "Οδύσσεια" του Ευρωπαικών Αντιθέσεων μέσα από το διπλό πρίσμα του ναζισμού και του σταλινισμού.

Ενα ομηρικών διαστάσεων έπος του ευρωπα'ι'κού Ολοκληρωτισμου σε 37 "ραψωδίες", με μέλος, ρυθμό, παραβολικες παρεκβάσεις...

Είναι ηθικά και πολιτικά άτοπο να εξισωθούν ναζισμός  και κομμουνισμος: Ο ένας εκφράστηκε μέσα απο μια αποτρόπαιη "υλοποίηση" , ενώ ο άλλος ως αποτρόπαιη "διάψευση"& διαστρεβλωση της ευγενούς αφετηρίας του. Το ενα καταβαραθρωνει τον άνθρωπο, το αλλο πάσχισε να τον ανυψώσει. Εντούτοις, δεν μπορεί να παραβλεφθεί πως και τα δυο αυτά καθεστώτα ανα την Ιστορία στιγματίστηκαν από μια νοσηρή προσωπολατρεία, φίμωση, τρομο και πολύ αίμα, κάνοντας τους λαούς να υποφέρουν μάταια. Το κομμουνιστικό ιδεώδες ομως δεν παυει να ειναι το ευγενέστερο πολιτικό όραμα της απόλυτης κοινωνικής δικαιοσυνης των εθνών - πάντα επίκαιρο.

Αυτο επιχείρησε να αναδείξει, εν τέλει, κι ο Βόλμαν στην "Κεντρική Ευρώπη" ,διεισδύοντας στον κυτταρικό πυρήνα των πολιτικών εξελίξεων για να τις ερμηνεύσει, με όχημα έναν μποντλερικό ερωτισμό σύμφυτο με τον θάνατο, έναν ιστοριογραφικό κυνισμό και μια ψυχογραφική διαθεση σχεδόν φρο'υ'δική.

Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για ένα δύσκολο βιβλίο (γι αυτό ωραίο).Δεν είναι μονάχα το μέγεθός του (888 σελίδες που στο τυπικό μέγεθος θα ισοδυναμούσαν με 1500!). Κυρίως είναι η πυκνότητα των νοημάτων του.

Στην Κεντρική Ευρώπη δεν υπάρχει μια συμπαγής πλοκή που να κατευθύνει τον αναγνώστη σε μια συγκεκριμένη ροή των γεγονότων.:

Οι διάσπαρτες αναφορές σε ονόματα και πρόσωπα απαιτούν από τον αναγνώστη καλό υπόβαθρο ιστορικής γνώσης για την περίοδο του Πολέμου& του Ψυχρού Πολέμου, ενω οι πολλαπλοί, πανέξυπνοι υπαινιγμοί χρειάζονται υψηλή γνωσιολογική ετοιμότητα εκ μέρους του για να τους αντιληφθεί και να μη χασει τον προσανατολισμό της αφήγησης. Άθλος συγγραφικός και αναγνωστικός

Προσωπικά  δηλώνω μαγεμένη από τη λογοτεχνική δεινότητα του Βόλμαν, ενώ συγχαρητήρια αξίζουν και στην επιδέξια μετάφραση του Αλέξη Καλοφωλιά.

Η Κεντρική Ευρώπη αποτελεί σίγουρα μια καινοφανή αναγνωστική εμπειρία από κείνες που σπάνια θα βιώσεις και που αξίζει να τους δοθείς ολόψυχα για να αποζημιωθείς με μια έκσταση μοναδική, ακριβώς όπως ένας  θαλασσοπόρος που ανακαλύπτει  μια terra incognita...

 Καλή κίνηση η πρωτοβουλια της επανεκδοσης απο τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ.Είναι θλιβερό τοσο σημαντικά έργα να εξαντλούνται& να τα στερούνται οι μελλοντικοί αναγνώστες

Με ενδιαφέρον περιμένω να ανακαλύψω και το αλλο κατά τα φαινόμενα ενδιαφέρον κοινωνιολογικό σύγγραμμμα του Βόλμαν " Φτωχοί Άνθρωποι"...

Βικτόρια Χίσλοπ, Το Νήμα

                                                                                                 Το Νήμα, Βικτόρια Χίσλοπ
                                                                                                  Είδος Ιστορικό Δράμα
                                                                                                  Βαθμολογία 7,5/10

Η Βικτόρια Χίσλοπ έκανε εντυπωσιακή είσοδο στα ελληνικα λογοτεχνικά δρώμενα όταν επέλεξε να μιλήσει για ένα ξεχασμένο αλλά σπαρακτικό υποκεφαλαιο της ελληνικής Ιστορίας, αυτό της Λέπρας, φωτίζοντας τον εφιαλτικό μικρόκοσμο της Σπιναλόγκας στο αριστουργηματικό της "Νησί".
Η αγάπη της Χίσλοπ για την Ελλάδα έμεινε άσβεστη και (με ζοφερή εξαίρεση ιστορικά ανακριβές έργο της "Ανατολή") αποτυπώθηκε σε μεταγενέστερα βιβλία της όπως "Το Νήμα" και το "Όσοι Αγάπιούνται", που αμφότερα μαρτυρούν την επίπονη έρευνά της Χίσλοπ για την Ελλάδα του πολυτάραχου 20ου αιώνα όπως και την ικανότητά της να αφουγκράζεται την ελληνική ψυχή.
Το Νήμα της είναι ένα ενδιαφέρον δείγμα που μας ταξιδέυει στην ιστορία της Θεσσαλονίκης μετά την Απελέυθέρωσή της το 1912, μέσα από τα μάτια δύο "εθνοτικών" ομάδων που καθόρισαν το πεπρωμένο και τη νέα φυσιογνωμία της μετά την αποχώρηση του μουσουλμανικού στοιχείου: Tων προσφύγων από τη Μικρά Ασία και των Εβραίων

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ο Δημήτηρης Κομνηνός γεννιέται στο πλουσιόσπιτο του πετυχημένου υφασματέμπορα Κωνσταντίνου Κομνηνού στον απόηχο της τρομακτικής πυρκαγιάς του 1917.

Η μοίρα του παράδοξα θα συνδεθεί με τη μικρή Κατερίνα που 5 χρόνια αργότερα θα καταφθάσει παιδούλα ακόμη με άλλους πρόσφυγες που διασώθηκαν από την Καταστροφή της Σμύρνης.Η μικρή Κατερίνα θα κουβαλά πάντα τις μνήμες μιας σφαγής κι ενός αποχωρισμού, που μόνο η απρόσμενη καλοσύνη θα της απαλύνει.

Θα βρει απάγκιο σε μια ζεστή συνοικία όπου συνυπάρχουν διαφορετικοί πολιτισμοί που τους ενώνει η ανάγκη για έντιμη επιβίωση και η άδολη καλοσύνη και μεγαλώνοντας θα αναδειχθεί σε μοναδική κεντήστρα.

Τα χρόνια περνούν, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται μέσα από τη συνύπαρξη Ελλήνων προσφύγων, Εβραίων και αυτοχθόνων Θεσσαλονικέων, αναδυόμενη μέσα από τις στάχτες της, κάτω από της ήχους του ρεμπέτικου και των κοινωνικών αναταραχών που το καθεστώς Μεταξά πασχίζει να καταπνίξει με την τρομοκρατία και τον ολοκληρωτισμό.

Ο Δημήτηρης ασφυκτυά σε ένα σπίτι χωρίς αγάπη και πασχίζει να διαφοροποιηθεί από τον κυνικό υλισμό του φιλοχρήματου πατέρα του.Θα συνδεθεί με προοδευτικούς ανθρώπους, θα βιώσει την αδικία και θα ζυμωθεί με τις νέες ιδέες του σοσιαλισμού ενώ η φιγούρα της νεαρής μοδιστρούλας Κατερίνας θα κυριαρχεί στα όνειρά του.Όταν ξεσπά ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος και αρχίζει η Γερμανική Κατοχή η ιδεολογική σύγκρουση με τον πατέρα του θα κορυφωθεί με ανυπολόγιστες συνέπειες.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Μετά το Νησί, το Νήμα είναι το επόμενο βιβλίο που αποδεικνύει τη διαχρονική αγάπη της Βικτόρια Χίσλοπ για την Ελλάδα.Ένα βιβλίο γενικά καλογραμμένο που, ωστόσο, μου δημιούργησε αντιφατικά συναισθήματα.

Το Νήμα με μια φράση είναι ένα μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα.Αυτή ειναι η μια και αδιαπραγμάτευτη "πρωταγωνίστρια" που δεσπόζει επικαλύπτοντας κάθε άλλο στοιχείο. Με έναν τίτλο διφορούμενο που υπαινίσσεται τον κοινό άξονα που συνενώνει τους ήρωές του.

Είναι η δεύτερη φορά που συναντώ Βρετανό να γράφει με τόσο μεράκι για τη Θεσσαλονίκη- η πρώτη ήταν ο Μαρκ Μαζάουερ κι η ιστορική πραγματεία του "Θεσσαλονίκη -Η Πόλη Των Φαντασμάτων".

Ίσως γιατί η Θεσσαλονίκη παράλληλα με το αρχαίο ,οικουμενικό κλέος των Μακεδόνων Βασιλέων στάθηκε πεδίο συγκρούσεων χωνευτήρι εθνοτήτων και σταυροδρόμι πολιτισμών, με τη μαυλιστική της ομορφιά ένα εξαίσιο ψηφιδωτό χρυσοποίκιλτων αρχαιοτήτων, ρωμαϊκών αρχιτεκτονημάτων, βυζαντινής κατάνυξης κι ευρωπαϊκής αισθητικής, κάτω από το πέπλο της ανατολίτικης ραστώνης.

              Παράλληλα, η Θεσσαλονίκη στάθηκε πεδίο πολιτικών συγκρούσεων ,ορμητήριο του βενιζελισμού, κοιτίδα του ελληνικού εβραϊσμού, και φυσικά διεθνές λιμάνι.

Είναι φανερό πως η Βικτόρια Χισλοπ έχει πραγματοποιήσει επίπονη έρευνα γύρω από τη Θεσσαλονίκη και κατόρθωσε να την ξεδιπλώσει σε μια απολύτως αληθοφανή ιστορία, με μια γλώσσα ξεκούραστη που διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη χωρίς να τον κουράσει- παρα την έκταση του μυθιστορήματος..

Ο παλμός του βιβλίου αυτού είναι βαθιά ελληνικός!

Είναι εντυπωσιακό πόσο βαθιά έχει ιχνηλατήσει η Χίσλοπ την ψυχή της Θεσσαλονίκης και τον μοναδικό τρόπο που μαγνητίζει όσους τη ζήσουν.Λίγοι συγγραφείς έχουν κατορθώσει να αποτυπώσουν τόσο πειστικά το δέσιμο των περισσότερων κατοίκων της Θεσσαλονίκης με την ιδιαίτερη γοητεία της.

Στο Νημα παρελαύνουν όλα εκείνα που συνθέτουν  την ιδιοσυστασία της Θεσσαλονίκης με την έλευση των προσφύγων.

Ηθογραφικό πανόραμα που ζωντανεύει ξανά την καθημερινότητα στη Θεσσαλονίκη των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα με τις ταξικές διαφορές και τις ανακατατάξεις.

Ο αναγνώστης αισθάνεται κυριολεκτικά μέρος αυτής της πόλης και συμμερίζεται τους καημούς της.

Σεργιανά στα σοκκακια της Άνω Πόλης, καψαλίζεται από την Πυρκαγιά του 1917 κατηφορίζει σε ομιχλώδεις τεκέδες, σιγοτραγουδά απαγορευμένους σκοπούς του Βαμβακάρη, ακολουθεί δίκαιες διαδηλώσεις, δοκιμάζεται από τον τρομακτικό λιμό της Κατοχής, αγναντεύει τους χρωματισμούς της Παραλίας του Θερμαϊκού, αποχαιρετά με οδύνη τους ξεριζωμένους Εβραίους και στέκει με δέος μπρος στα μοναδικά τους κειμήλια που τόσο όμορφα περιεγραψε η συγγραφέας...

Έλληνας δε θα μπορούσε να έχει αποδώσει πολύ καλύτερα την ατμόσφαιρα αυτής της πόλης

Στο καθεαυτό κομμάτι της μυθοπλασίας, στο Νήμα έχουμε ένα ενδιαφέρον υπόστρωμα με μια πλειάδα καλοδομημένων χαρακτήρων, που όμως ο χειρισμός του από τη συγγραφέα , κάποιες στιγμές το αποδυναμώνει. Μια 5χρονη προσφυγοπούλα βιώνει τον ξεριζωμό κι από τη γενέτειρά της κι από τη μητέρα της για να βρει μια καινούρια οικογένεια.

Γύρω της, άλλοι πρόσφυγες αλλά κι Εβραίοι.

Υποτίθεται κεντρικό διακύβευμα είναι η αγάπη ανάμεσα στην προσφυγοπούλα Κατερίνα και τον φοιτητή Δημήτρη.Δυστυχώς ο έρωτάς τους κινείται σε πολύ ρηχά νερά και αφηγηματικά δεν "χτίζεται σωστά" το συναίσθημα που θα καταστήσει έπειτα οδυνηρούς τους αποχωρισμούς που επέβαλε η ζωή κι η Ιστορία.

Ίσως φταίει ότι γενικά η βρετανική σχολή δεν είναι και τόσο "ανθρωποκεντρική" κι έχει την τάση να  αποδίδει "πολύ-ως και ενοχλητικά- συγκρατημένα" τα συναισθήματα των ηρώων, δίνοντας έμφαση σε όσα τους περιστοιχίζουν (περιγραφές τόπων ,συνθηκων κλπ).

Πιο δυνατό κομμάτι στο Νήμα είναι οι οικογενειακοί δεσμοί-από τις προσφυγικές οικογένειες, μέχρι τις εβραϊκές οικογένειες και τον δεσμό των παππούδων με το εγγόνι τους στο σήμερα(αν και παρουσίαζεται ημιτελώς και η σχέση της Κατερίνας με τη φυσική της μητέρα ,Ζένια).

Ενδιαφέρον τέλος, παρουσιάζει η ιδεολογική επανάσταση του Δημήτρη στην  επιθυμία του να αυτονομηθεί και να απαλλαγεί από τη σκιά του δεσποτικού πατέρα.

Εντούτοις, ένα εμπειρότερο αναγνωστικό μάτι διακρίνει την προσπάθεια της συγγραφέως να αποτινάξει γρήγορα από τον ήρωά της τον τίτλο "του κομμουνιστή"-πράγμα ίσως αναμενόμενο από μια Βρετανίδα(έστω και προοδευτική) που η δική της χώρα υποκίνησε τον Εμφύλιο θέλοντας να εκδιώξει τον κομμουνισμό από την Ελλάδα και να την κηδεμονεύσει.

Από την άλλη, έγινε και μια προσπάθεια να τηρηθούν σωστά κάποιες αποστάσεις κι από τις δυο πλευρές που αμφότερες διέπραξαν ολέθρια σφάλματα και ως προς αυτό, ήταν "έντιμη" η αποτίμηση του Εμφυλίου στο Νήμα.

Για όλα αυτά το Νήμα αποτελέι ένα  ενδιαφέρον μυθιστόρημα που  σίγουρα αξίζει να διαβαστεί, κι ας μην είναι το βιβλίο που θα συνεπάρει τον αναγνώστη.

Το Νήμα παραμένει μια αξιόλογη προσπάθεια με αρκετές αρετές που θεωρώ μετεξελίχθηκαν καλύτερα στο μεταγενέστερο επίσης ιστορικό μυθιστόρημα της Χισλοπ "Οσοι Ααπιούνται" που κουβαλά ένα πιο τολμηρά προοδευτικό πρόσημο και ξετυλίγει πιο έντονα συναισθήματα.

Νίκος Παργινός, Το Νησί Της Σωτηρίας

                                                                                         Το Νησί Της Σωτηρίας, Νίκος Παργινός
                                                                                            Είδος: Ιστορικό Δράμα
                                                                                             Βαθμολογία:9,5/10

Σελίδες: 496
Hμ/νία Έκδοσης 24/3/2022

Τιμή 16,92


ΘΕΤΙΚΑ: Ευφάνταστη πλοκή, αγωνιώδεις εξελίξεις, δραματικότητα, υποβλητική ατμόσφαιρα,ένταση, ανατροπές ρομαντισμός, ξεχωριστό θέμα, ιστορική εγκυρότητα.

ΑΡΝΗΤΙΚΑ: Μη ρεαλιστική πλοκή


Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη τραγωδίες που έχουν σημαδέψει όλες τις γενιές της.,Ειδικά τα γεγονότα των δύο πρόσφατων αιώνων αποτελούν ένα πλούσιο πεδίο έμπνευσης για τη Μουσική και πολύ περισσότερο τη Λογοτεχνία.

Ο Νίκος Παργινός, ωστόσο, κατάφερε με τη συγγραφική του σκαπάνη να "εξορύξει" ένα μοναδικό "κοίτασμα ιστορικής γνώσης", που δεν έχει κορεστεί θεματολογικά, καθώς για δεύτερη μόλις  φορά συναντούμε στην ελληνική Λογοτεχνία το ξεχωριστό αυτό θέμα σε κεντρική μυθιστορηματική αναφορά.(μετά το  Εκείνοι Που Δεν Έφυγαν του Κ, Ασημακόπουλου)

Το υπέροχο μυθιστόρημά του Το Νησί Της Σωτηρίας έρχεται να φωτίσει μια λιγότερο γνωστή πλευρά του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και να μας ταξιδέψει σε βαθιά συναισθήματα και συναρπαστικά μυστικά σε ένα ιδιαίτερο παραμύθι.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Τα 1914 ο Σερβος φοιτητής Γκαβρίλο Πριντσίπ  δολοφόνησε στο Σεράγιεβο τον περιοδεύοντα διάδοχο του αυστριακού θρόνου Φραγκίσκο- Φερδινάνδο και τη σύζυγό του, Σοφία, γεγονός που στάθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα του Πρωτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα δυο μέτωπα ήταν από τη μια οι Κεντρικές Δυνάμεις(Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Τουρκία) 

κι από την άλλη η Αντάντ (Αγγλία-Γαλλία Ρωσία) και οι ήσσονες χώρες που συνασπίστηκαν μαζί με τον έναν ή την άλλον συμμαχικό σχηματισμό.

Στα τέλη του 1915 η Σερβία (σύμμαχος των Αγγλογάλλων) δέχθηκε μια σφοδρότατη επίθεση από τα αυστροουγγρικά στρατεύματα με αποτέλεσμα να καταληφθεί η πρωτεύουσά της και να διαδραματιστεί μια εφιαλτική έξοδος του σερβικού πληθυσμού-στρατιωτών και πολιτών οι οποίοι σε καραβάνια εγκατέλειψαν τα πάτρια εδάφη τους πασχίζοντας να διαφύγουν από τα αλβανικά βουνά προς τα δυτικά.

Ανάμεσά τους, ο νεαρός στρατιώτης Ντιμίτρι Πέτροβιτς που διανύει με τους συντρόφους του και μια γενναία Αγγλίδα νοσοκόμα, τη Φλόρα,  έναν  Γολγοθά ώσπου να φτάσουν στην Κέρκυρα.

Στην Κέρκυρα που θα γίνει καταφύγιο και τάφος για πολυάριθμους Σέρβους,  εντελώς απρόσμενα ο Ντιμίτρι θα συναντήσει την πανώρια Σωτηρία, μια κοπέλα που ζει παγιδευμένη στον γάμο της με τον δεσποτικό άρχοντα του νησιού, στον πέτρινο πύργο με τις ένδοξες μνήμες και τα εφιαλτικά μυστικά...Ένας αταίριαστος έρωτας θα ανθίσει περιτριγυρισμένος από το μπαρούτι του πολέμου και αληθειες που απειλούν να αναδυθούν στο φως σαρώνοντας τα πάντα στο περασμα τους...

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Πρωτότυπο, σαγηνευτικό, γεμάτο συναισθήματα και νέα ιστορική γνώση Το Νησί της Σωτηρίας του Νίκου Παργινού είναι από τα πιο ξεχωριστά μυθιστορήματα που διάβασα όχι μονάχα τη φετινή σεζόν, αλλά τα τελευτάια χρόνια!

Ο Νίκος Παργινός προσφέρει ένα βιβλίο ζυμωμένο από τη φωτιά του πολέμου την αύρα του Ιονίου Πελάγους και το μύρο του έρωτα,κάτω από την αχλύ ενός γοητευτικού -μαζί και τρομακτικού μυστηρίου, ενόσω ψηλαφεί την ψυχή του σέρβικου λαού, σε ένα εν τέλει σκοτεινό παραμύθι.

Ένα υπέροχο βιβλίο που μας ταξιδεύει σε αχαρτογράφητα ακόμη νερά της εθνικής κ αναγνωστικής μας μνήμης.

Ο τίτλος "Το Νησί της Σωτηρίας" αποκτά διττή υπόσταση περικλείοντας ταυτόχρονα το ιστορικό γεγονός αναφοράς, αλλά και την ατομικότητα των χαρακτήρων της μυθοπλασίας, σε ένα γλυκό λογοπαίγνιο που κινείται σε διπλό άξονα όπως το μυθιστόρημα:

Αφενός νησί της σωτηρίας ονόμασαν  οι Σέρβοι την Κέρκυρα, αφού με τη βοήθεια των Αγγλογάλλων εκεί κατέλυσαν ως πρόσφυγες όταν εκδιώχθηκαν από την πατρίδα τους, εξαιτίας της αυστροουγγρικής στρατιάς, αφότου διέφυγαν πρώτα  μέσω της αφιλόξενης Αλβανίας μέσα στον χειμώνα των βουνών με δεκάδες νεκρούς πίσω τους  και τον καημό της πατρίδας στην καρδιά.

Ήταν η δική τους Έξοδος, όπου ως άλλοι Ισραηλίτες ακολούθησαν τον ηγέτη τους Βασιλιά Πέτρο, εγκαταλείποντας με πόνο- αλλα προσωρινά- τα πάτρια εδάφη τους.

Οι Σέρβοι έκαναν προσωρινά τότε την Κέρκυρα ορμητήριο και Κέντρο Διακυβέρνησης του λαού τους.

Επειδή όμως το νησί δεν είχε υποδομές  άμεσης υποδοχής και περίθαλψης για τόσους ανθρώπους σε ανάγκη, δεν άργησε να εμφανιστεί πανδημία χολέρας και ένας νέος κύκλος θανάτου χτύπησε τους Σέρβους οι οποίοι όμως υπέμειναν καρτερικά τα βάσανά τους διατηρώντας μια σπανια ευγένεια κι αξιοπρέπεια παραμένοντας πάντα ευπρεπείς  προς τους ντόπιους...Η καλή τους διαγωγή παρά την εξαθλίωσή τους εξασφάλισε στους Σέρβους μια περίοπτη θέση στην καρδιά των Ελλήνων εδραιώνοντας μια έντιμη διαχρονική συμμαχία, με έρεισμα στη λαϊκή ψυχή.

Για τους Σέρβους, λοιπόν, η Κέρκυρα υπήρξε σωτήριος τόπος και εδράιωσε ένα ισχυρό δεσμό των Σέρβων με τους ομόδοξους Έλληνες.

Με το περιστατικό αυτό, το ελληνικό κοινό είχε έρθει σε επαφή μ3ε το "Εκείνοι Που Δεν Έφυγαν" του Κ. Ασημακόπουλου που πραγματεύεται τη σύγκρουση ενός διασωθέντα Σέρβου στρατιώτη και του γιατρού που τον περιέθαλψε για μια γυναίκα.

Το θέμα του Αλβανικού Γολγοθά το πραγματέυτηκε το 2008 κι ο  Σέρβος συγγραφέας Μίλοβαν Βιτέζοβιτς,το μετεφρασμένο μυθιστόρημα  "Οι Κάλτσες του Βασιλιά Πέτρου" που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη στη σειρά "Οι Ορίζοντες των Βαλκανίων".Εκεί περιγράφεται αυτό το οδοιπορικό του σέρβικου λαού προς την ελευθερία του μέσα από μια μάνα που ψάχνει στον στρατιώτη γιο της κι ανταμώνει και τον βασιλιά...Το μυθιστόρημα αυτο γυρίστηκε και ταινία στα 2018.

Ο Παργινός λοιπόν προσεγγίζει αυτήν την επώδυνη πορεία του σέρβικου λαού και τη συνάντηση του με τον ελληνικο στα χώματα της Κέρκυρας, μέσα από τον στρατιώτη πρωταγωνιστή ο οποίος συγκεντρώνει της αρετές της ανδρειοσύνης, του ήθους και της αθωότητας.

Ο συγγραφέας ακολουθώντας την μαρτυρική πορεία του Ντιμίτρι και των φίλων του, αποδίδει τη συντροφικότητα, την οδύνη της απώλειας, και την αγωνία κάτω από τον φόβο του θανάτου, δίνοντας πολύ συγκινητικά στιγμιότυπα που εισάγουν τον αναγνώστη στη φλογερή ψυχή ενός αγαπημένου άδελφου λαού.

Από την άλλη, η Κέρκυρα είναι ο τόπος της βασικής πρωταγωνίστριας της πανέμορφης και καλόψυχης Σωτηρίας, που- υποτασσόμενη σε μια διαχρονικά άδικη γυναικεία μοίρα- θα συρθεί σε έναν γάμο συμφέροντος για να σώσει την οικογένειά της από τη φτώχεια.

Μέσα από τα μάτια της Σωτηρίας, ο Παργινός φιλοτεχνεί με περιγραφική δεινότητα  μοναδικές εικόνες παρμένες από τις ομορφιές που επιφυλάσσει η ευλογημένη, εύφορη γη της Κέρκυρας.

Γενικότερα η γλώσσα του είναι αρκετά γλαφυρή κι έντονα περιγραφική με στιγμές ενός ιδιότυπου λυρισμού.

Η άτυχη πρωταγωνίστρια λοιπόν θα κληθεί να συμβιώσει με τον σκληρόκαρδο προύχοντα του νησιού και τη μυστηριώδη πεθερά της, που αποτελεί έναν από τους πιο δυνατούς κι ενδιαφέροντες χαρακτήρες του έργου.

Ο πύργος του άρχοντα θα γίνει φορέας εφιαλτικών μυστικών υποβάλλοντας μια ζοφερή ατμόσφαιρα σε πλήρη αντιδιαστολή προς το ηλιόλουστο και σπαρμένο μελωδίες Νησί των Φαιάκων.

Δυο άνθρωποι εγκλωβισμένοι λοιπόν σε μια μοίρα, που άνομα συμφέροντα επέλεξε γι' αυτούς θα αναζητήσουν τη σωτηρία της ψυχής τους στον ζωοδότη έρωτα κόντρα στον θάνατο που τους περιτριγυρίζει.

Έτσι η πλοκή -πέραν των ιστορικών κι αντιπολεμικών αναφορών της ή της ρομαντικής διάστασής, την οποία απολαυστικά ενδύεται- προσλαμβάνει και μια χροιά σκοτεινή με πινελιές γοτθικού τρόμου και βαθιάς τραγικότητας σε μια ανατροπή που απογειώνει το αποτέλεσμα, εμποτίζοντας το έργο με μιαν αυρα ζοφερά ποιητική-δυσεύρετη σε ιστορικό μυθιστόρημα.

Η Ιστορία αντάμα με το γκροτέσκο , που αν ειχε αποδοθεί λίγο πιο λυρικά θα κοιτούσε κατάματα εμπνεύσεις του Βαλγκρέν, του Ουγκό, του Πόε.

Ακόμη κι έτσι όμως,δοσμένο σε πιο ακατέργαστο επίπεδο, αφήνει έντονο απόηχο και βαθιά έκπληξη στον αναγνώστη, δικαιώνοντας την αγωνιώδη προσμονή που του είχε υποβάλει από την αρχή, χτίζοντας μεθοδικά την ανατροπή του, εμποτισμένη με το παραμυθιακό στοιχείο βγαλμένο από τους Σκανδιναβούς παραμυθάδες...

Μια αφηγηματική φαντασμαγορία είναι λοιπόν, το εμπνευσμένο αυτό μυθιστόρημα, που συνδυάζει το κλίμα ενός παλιού θρύλου με την Ιστορία και το αισθηματικό δράμα ,σε ένα καλοδουλεμένο, αρμονικό σύνολο.

Η μοναδική  αδυναμία που βρήκα σε αυτό το καταπληκτικό μυθιστόρημα  είναι η σύνδεση με το σήμερα στις τελευταίες σελίδες, που παρέχει βεβιασμένες κι ομιχλώδεις  εξηγήσεις σχετικά με την τελική έκβαση της ρομαντικής ιστορίας της Σωτηρίας και του Ντιμίτρι, μετά τον (Α' Π) Πόλεμο. 

Νομίζω ότι η σύνδεση με το σήμερα δε συνέβαλε στην ουσία του έργου κι ίσως ήταν πλεονασμός, καθώς το έργο είναι ήδη πλούσιο σε αφηγηματικά πλουμπίδια.

Ευτυχως όμως αυτό αποτελεί μια λεπτομέρεια που δεν αλλοιώνει το εξαίσιο αποτέλεσμα και δε με εμπόδισε καθόλου να απολαύσω το ταξίδι αγάπης και μυστικών παρέα με τον Ντιμίτρι τη Σωτηρία και τη μυστηριώδη αρχόντισσα...

             Το Νησί της Σωτηρίας είναι από τα μυθιστορήματα , τα οποία σάς προτρέπω με μεγάλη θέρμη να διαβάσετε οπωσδήποτε καθώς θα βγείτε πολλαπλά κερδισμένοι σε ιστορική γνώση, ανατροπές και συγκίνηση!

Επιτέλους ένα βιβλίο διαφορετικό και τόσο όμορφο, που αξίζει σίγουρα να το γνωρίσετε και μαζί του ένα ιδιαίτερο κομμάτι της Ελληνικής Ιστορίας και των δεσμών μας με τον σερβικό λαό-έναν λαό βασανισμένο και με σεβασμό σε πανανθρώπινες αξίες, όπως και ο ελληνικός!

ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ, Η Σφραγίδα

                                                                                                                               Η Σφραγίδα, Λένα Μαντά
                                                                                                   Eίδος:Koινωνικό Δράμα
                                                                                                    Βαθμολογία 9/10

Η Λένα Μαντά επανέρχεται με ένα δυνατό κοινωνικό μυθιστόρημα που αποδεικνύει την τάση της να μη μένει στάσιμη προσθέτοντας κι άλλες συγγραφικές αρετές στο κάδρο των ήδη αναγνωρισμένων της από τη μεγαλύτερη μερίδα των αναγνωστών.

Η Σφραγίδα της είναι ένα βιβλίο στην απολαυστική γλώσσα της μαντά που όμως θα φέρει ένα σφίξιμο στην καρδιά του αναγνώστη...

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στην Οδό Ισαύρων γεννιέται η κόρη του αμφιλεγόμενου Βασίλη Ρένεση, η Φρειδερίκη Ρένεση .Γυρω της η καρτερική μητέρα της Λουίζα κι ο ζηλόφθονος αδελφός της, Φώτης Ρένεσης, κάτω από τη σιδερένια κυριαρχία του πατέρα και τη βουβή συμπαράσταση της οικονόμου Αρχοντούλας.

Στο αντικριστό σπίτι καταφθάνει ένας μυστηριώδης άντρας που γνωρίζει πολύ καλά το ένοχο κι αιματοβαμμένο παρελθόν του Βασίλη Ρένεση. Τα χρόνια περνούν κάτω από μια σκιά κι ο κύκλος της ντροπής που ξεκίνησε από τα Γιάννενα της Κατοχής, κάνει ένα φριχτό πέρασμα από την Τρούμπα για να κλείσει στο Αναμορφωτήριο Θηλέων που αφήνει τη σφραγίδα του αίματος.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Τα βιβλία της Λένας Μαντά είναι μια αγαπημένη αναγνωστική συνήθεια τους τελευταίους 16 Μάηδες της ζωής μας. 

Συνεπής όχι μόνο στο συγγραφικό της ραντεβού αλλά και στην προσπάθειά της να επεκτείνεται θεματολογικά, χωρίς να απαρνείται τα γνώριμα συστατικά της γραφής της και τον αυστηρά ελληνοκεντρικό χαρακτήρα των έργων της.
Λιγότερο ή περισσοτερο πετυχημένο, κάθε της συγγραφικό εγχείρημα εξελίσσει κάποια από τα πρωτογενή στοιχεία που μας πρωτοπαρουσίασε στις αρχικές της εμπνεύσεις.
         Δεν ήταν κάθε επόμενο βιβλίο της απαραίτητα καλύτερο από τα προηγούμενα, ούτε καινοφανές, ωστόσο σε έναν εμπειρότερο αναγνώστη είναι εμφανής η μικρή εξέλιξη οικείων μοτίβων της Λένας Μαντά που μεστώνουν σε κάθε μεταγενέστερο βιβλίο της.
Ένα από τα πιο γοητευτικά γνωρίσματα των βιβλίων της Μαντά ειναι το έντονο κοινωνικό πρόσημο σε πολλά από αυτά, με το αισθηματικό στοιχείο να υποχωρεί κρατώντας ρόλο υποτυπώδη όπως το "Βαλς Με 12 Θεούς", "Μια Συγγνώμη, Η Εκδίκηση των Αγγέλων", "Όσο Αντέχει Η Ψυχή"...
Η "Σφραγίδα" της Λένας Μαντά ανήκει σε αυτά κοινωνικά της μυθιστορήματα κι είναι ίσως το πιο δυνατό ανάμεσά τους, καθώς έχει ένα θέμα "που καίει", δοσμένο με έναν τρόπο που είναι αδύνατον να αφήσει κάποιον ασυγκίνητο.

Έμπνευσή της Λένας Μαντά- όπως η ίδια είπε- στάθηκε η δραματική ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Στεφανία" όπου η Ζωή Λάσκαρη καταδύεται στον εφιαλτικό κόσμο του Αναμορφωτηρίου Θηλέων,το οποίο αποχυμώνει νεανικές γυναικείες υπάρξεις, που από πολύ "νωρίς" γνώρισαν το πιο σκληρό πρόσωπο της κοινωνικής πραγματικότητας.

Στο Αναμορφωτήριο Θηλέων κατέληγαν ανήλικες που για κάποιον λόγο είχαν παραβεί τον νόμο ή που οι ίδιες τους οι οικογένειες τις απαρνούνταν! 

Κορίτσια ,λοιπόν,στην αυγή της νιότης τους, που γνώρισαν μονάχα τη βία και την ορφάνια στους χώρους προέλευσής τους, ή που στιγματίστηκαν από κάποιο στιγμιαίο λάθος και την κοινωνική κατακραυγή , στοιβάζονταν σε αυτά τα ιδρύματα,τα οποία αποδείχθηκε πως στόχο δεν είχαν "τον σωφρονισμό και την επανένταξή τους" ως όφειλαν, αλλά την πλήρη ταπείνωση και τον εκμηδενισμό τους, ώστε να τις παραδίδουν -ενήλικες πια-  στην αυτοαπαξίωση, στο περιθώριο, στο πεζοδρόμιο ή και στο έγκλημα.

Το στίγμα του Αναμορφωτηρίου συνόδευε εξάλλου αμετάκλητα κι εκδικητικά όσες διάβηκαν τις ζοφερές του πύλες του, σα σφραγίδα πάνω στο σφάγιο, ώστε ποτέ να μην "ελευθερωθούν πραγματικά" από αυτό- παρά μονάχα λίγες, πολύ δυνατές κι ίσως περισσότερο τυχερές... 

Η Λένα Μαντά καταφέρνει να μεταφέρει όλη αυτήν την ατμόσφαιρα σε ένα υγρό και πνιγηρό περιβάλλον που κάμπτει τις αντοχές του ανθρωπου Σε αυτό συμβάλλουν οι ιδιαίτεροι χαρακτήρες που δρούν στο αναμορφωτήριο και κάποιοι εμβόλιμοι μονόλογοι της ηρωίδας της -βαθιάς ψυχογραφικής διεισδυτικότητας και υψηλής λογοτεχνικότητας, που ενορχηστρώνουν τον ρυθμό της έντασης και τη φόρτιση του αναγνώστη.

Η επιρροή της ταινίας είναι εμφανής σε κάποια χαρακτηριστικά σημεία της πλοκής του βιβλίου -χωρίς ωστόσο να αποτελεί αντιγραφή της.Πρόκειται για έναν "δημιουργικό διάλογο" ανάμεσα τους.

Ενδιαφέρον μεγάλο παρουσιάζει και η προέλευση της νεαρής ηρωίδας κι όσα την οδήγησαν από το μεγαλοαστικό της σπίτι  στην κόλαση του Αναμορφωτηρίου...

Η Λένα Μαντά μας μεταφέρει πίσω στα σκοτεινά χρόνια της γερμανικής Κατοχής, σε μια ανατριχιαστική ιστορία του πολέμου, για να καλύψει, έπειτα, όλη τη μεταπολεμική περίοδο κορυφώνοντας τις αναφορές της στη Δικτατορία.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Λένα Μαντά αγγίζει τη Δικτατορία-την είχε θίξει και στο Μια Συγγνώμη Για το Τέλος, δίνοντας χαρακτηριστικά στιγμιότυπα μέσα από την πορεία πλήθους τραγικών προσώπων.(Αριστέα, Μυρσίνη,Σαράντης κλπ)

Εδώ όμως η τόλμη της πηγαίνει πιο μακρυά.

Μέσω συγκεκριμένων καταστάσεων, κατορθώνει να ιχνηλατήσει την ανέλιξη ανθρώπων από την Προδοσία τα χρόνια του Πολέμου ως στην κοινωνική και οικονομική ελίτ της χώρας και τον ένθερμο εναγκαλισμό τους με τη Χούντα...

Η φρίκη που κληροδότησε στη συλλογική μνήμη η αυθαιρεσία του Καθεστώτος αποδίδεται πολύ αντιπροσωπευτικά-σαν φόρος τιμής σε όσους βασανίστηκαν aπό αυτό.

Από την άλλη στη "Σφραγίδα" η Λένα Μαντά αναδεικνύει το ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας στην πιο αποτρόπαιη έκφρασή του, όπως και τον καταλυτικό ρόλο που η Σιωπή διαδραματίζει στη διαιώνιση τέτοιων καταστάσεων.

Τεχνικά η εξέλιξη της Λένας Μαντά είναι θεαματική και στον τρόπο σκιαγράφησης των χαρακτήρων.

Μια φιγούρα που προσωποποιεί τη φαυλότητα σε όλες τις εκφάνσεις της κινεί τα νήματα. Ένας χαρακτήρας βγαλμένος από τα έγκατα της διαστροφής- σε "ομολογία" προς ένα τρομακτικό πρόσωπο που γνωρίσαμε στην κορυφαία σειρά Αγριες Μέλισσες.(όσοι το εχουν δει κ διαβάσουν το βιβλίο θα κατανοήσουν τον συσχετισμό)

Κάθε χαρακτήρας όμως κερδίζει τον χώρο του ενόσω προχωρά προς την ωρίμανσή του.

Από την άλλη, η Λένα Μαντά δεν παρουσιάζει "μαγικές λύσεις", αλλά συμπλέκει τεκμηριωμένα τους χαρακτήρες μεταξύ τους και χτίζει μεθοδικά και πολύ έξυπνα κάθε εξέλιξη και κάθε οδό διαφυγής, που άλλοι ήρωες θα τη βρουν μετά από οδύσσεια και γεμάτοι πληγές, κι άλλοι καθόλου-όπως δηλαδή γίνεται και στη ζωή.

Μοναδική παραπάνω διευκόλυνση για τους πρωταγωνιστές  είναι η σχετική διαθεσιμότητα χρήματος κι αυτή όμως κατακτάται και μέσα από το χτίσιμο των εξελίξεων και μέσα από την ωρίμανση των χαρακτήρων

Οι ήρωες παίρνουν αυτό που τους αξίζει σε μιαν ιδιότυπη αποκατάσταση της Δικαιοσύνης, που προσφέρει την κάθαρση. 

Το βέβαιο είναι πώς όλοι θα βγουν σοφότεροι- το ίδιο κι οι αναγνώστες, αφού το μυθιστόρημα αυτό θα θέσει τη σφραγίδα της αφύπνισης και γόνιμων κοινωνικών προβληματισμών γύρω από ζητήματα που ακόμη και σήμερα, 50 χρόνια μετά, παραλλάσσοντας μορφές μες στο ένδυμα του προοδευτισμού ταλανίζουν ακόμη τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.

Όσο η βία κι η προκατάληψη εναντίον της Γυναίκας θα παραμένουν κι όσο η παντός είδους κακοποίηση  ανηλίκων θα ντροπιάζουν τις κοινωνίες μας, μυθιστορήματα σαν τη Σφραγίδα θα παραμένουν επίκαιρα κι ας αναφέρονται σε μιαν άλλη ιστορική περίοδο της βασανισμένης μας Ελλάδας.

Αναμεσα στα πέντε καλύτερα βιβλία της Λένας Μαντα Η Σφραγίδα είναι ένα μυθιστόρημα που θα θυμάστε για καιρό.